TTIIKKTTOOKK CONTENT CREATOR APLIKASI MEMBAWA MASALAH ATAU PADAH ? MENJADI PEMPENGARUH ADALAH CITA-CITA REMAJA ZAMAN SEKARANG ? CURANG: KEMAHUAN ATAU PILIHAN TRENDING !!! BAHAYA KETAGIH TIKTOK
MOHD HUSNI BIN ABD HALID PENSYARAH MPU23012 NURZAISHA ALISA BT MOHD KHAIRUL 17DSK23F1011 NUR AFIFAH BT RADZALI 17DSK23F1009 NUR ADRIANA QISTINA BT SHAHRULNYZAM 17DSK23F1024 NUREEN QISTINA BT MOHD MUSTAQIM 17DSK23F1005 SIDANG REDAKSI 1
ISI KANDUNGAN ISI KANDUNGAN SIDANG REDAKSI PENGENALAN PENGHARGAAN MASALAH DAN PADAH APLIKASI TIKTOK KEPADA GENERASI MUDA KESAN TIKTOK KEPADA MASYRAKAT PUNCA APLIKASI TIKTOK MEMBAWA PADAH CARA MENCEGAH PENGGUNAAN TIKTOK KESIMPULAN 2 MUKA SURAT 1 MUKA SURAT 3 MUKA SURAT 4 MUKA SURAT 5 MUKA SURAT 7 MUKA SURAT 9 MUKA SURAT 12 MUKA SURAT 15
Terlebih dahulu, kami ingin mengucapkan kesyukuran kepada ALLAH SWT kerana dengan izinnya kami dapat menyiapkan tugasan e-folio MPU23012 PENGAJIAN ISLAM yang telah diberikan oleh Ustaz Mohd Husni dengan sempurna. Kami juga ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada ustaz mohd husni kerana memberi tunjuk ajar serta bimbingan dalam membantu kami menyiapkan e-folio ini. Selain itu, kami juga ingin mengucapkan terima kasih kepada Politeknik Sultan Idris Shah atas kemudahan yang telah disediakan kepada pelajar seperti kemudaha. Wifi bagi memudahkan kami untuk mendapatkan maklumat berkaitan efolio. Kami juga ingin mengucapkan jutaan Terima Kasih kepada ahli-ahli kumpulan kami atas kerjasama dan komitmen yang telah diberikan sepanjang menyiapkan e-folio. Akhir sekali, kami ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada ibu bapa dan keluarga yang memberi semangat kepada kami agar menyiapkan e-folio ini. Tanpa semangat dan dokongan daripada mereka, sudah tentu kami tidak akan dapat menyiapkan e-folio ini dengan sempurna. Sebelum kami mengundur kata, terimalah serangkap kata Bak Kata Pepatah melayu “ Lentur Buluh, Kerana Rebungnya “ PENGHARGAAN 3
pada era globalisasi yang seiring dengan kemajuan teknologi, banyak aspek yang mempengaruhi kehidupan sosial masyarakat terutamanya dalam penggunaan rangkaian internet. Hal ini kerana dilihat internet merupakan satu kemudahan yang membolehkan seseorang itu untuk berhubung dan mendapatkan maklumat dengan cepat dan mudah melalui telefon pintar. Kemudahan pada masa kini yang kian berkembang juga memberi peluang kepada masyarakat untuk mendapatkan hiburan yang menarik dengan menggunakan platform media sosial yang seringkali digunakan seperti Facebook, Instagram, TikTok dan lain-lain lagi. Perubahan ini akan memberi kesan kepada peribadi seseorang sama ada cenderung ke arah positif atau negatif dalam masa yang sama dapat diketahui seseorang itu memanfaatkan media sosial itu dengan sebaiknya ataupun tidak. Dalam kajian ini berfokuskan pada penggunaan aplikasi TikTok terhadap kehidupan sosial remaja masa kini menurut perspektif Islam. Aplikasi TikTok banyak digunakan dari berbagai golongan umur terutamanya para remaja PENGENALAN 2 Tambahan lagi, remaja zaman kini mempunyai sikap ingin mencuba melakukan sesuatu perkara baharu dan sesuai dengan keinginan mereka. Aplikasi tiktok merupakan platform media sosial yang memuatkan video pendek disertakan dengan muzik untuk membolehkan seseorang berkongsi pelbagai maklumat seperti masakan, pembelajaran, ilmu-ilmu agama dan banyak lagi. Hal ini akan memberikan impak yang positif kepada tontonan pengguna Tiktok yang mengambil manfaat dan pelajaran daripadanya. Namun begitu, terdapat segelintir remaja menggunakan aplikasi TikTok secara berlebihan iaitu mereka berkongsi perkara-perkara yang tidak sepatutnya dijadikan tontonan sehingga menjadikan TikTok sebagai medium yang berpengaruh negatif dan tidak sesuai dari ajaran Islam. Kehidupan sosial remaja berkait rapat dengan apa yang dilakukan dalam kehidupan seharian sepertimana mereka dalam menggunakan aplikasi TikTok dengan bijak. Oleh itu, kajian ini dilakukan untuk mengetahui seberapa besar pengaruh aplikasi TikTok terhadap kehidupan sosial remaja pada masa kini menurut perspektif Islam. 4
TTiikkTTookk tteellaahh mmeennjjaaddii kkeekkuuaattaann bbeessaarr ddaallaamm mmeemmbbeennttuukk bbuuddaayyaa ppooppuullaarr.. TTrreenndd,, ggaayyaa mmuussiikk,, ddaann ggaayyaa hhiidduupp bbeerraassaall ddaarrii kkoonntteenn yyaanngg ddiippooppuulleerrkkaann ddii ppllaattffoorrmm iinnii.. IInnii bboolleehh mmeemmppeennggaarruuhhii ccaarraa oorraanngg bbeerrppaakkaaiiaann,, bbeerrccaakkaapp,, aattaauu ttiinnggkkaahhllaakkuunnyyaa.. BBaaggii ppeenngggguunnaa yyaanngg tteerrlliibbaatt sseeccaarraa aakkttiiff ddaallaamm TTiikkTTookk,, ppeennggaarruuhh mmeennttaall ddaann eemmoossii bboolleehh mmeennjjaaddii ppuunnccaa uuttaammaannyyaa.. TTeerrllaalluu bbaannyyaakk wwaakkttuu yyaanngg ddiihhaabbiisskkaann ddii aapplliikkaassii iinnii ddaappaatt mmeennggggaanngggguu pprroodduukkttiivviittii,, ttiidduurr,, ddaann kkeessiihhaattaann mmeennttaall.. TTaammbbaahhaann llaaggii,, tteekkaannaann uunnttuukk ttaammppiill sseemmppuurrnnaa aattaauu mmeerraassaa ttiiddaakk ppuuaass ddiibbaannddiinnggkkaann ddeennggaann kkoonntteenn yyaanngg llaaiinn bboolleehhmmeennjjaaddiippuunnccaassttrreessss.. SSeebbaaggiiaann bbeessaarr ppeenngggguunnaa TTiikkTTookk aaddaallaahh rreemmaajjaa ddaann kkaauumm mmuuddaa.. PPllaattffoorrmm iinnii mmeemmiilliikkii ppeennggaarruuhh yyaanngg bbeessaarr uunnttuukk mmeerreekkaa bbeerriinntteerraakkssii ddeennggaann dduunniiaa..MMeennuurruutt DDrr RRuuzziiaannaa mmeenneerruussii ssuummbbeerr ddaarrii GGlloobbaall WWeebb IInnddeexx,, sseehhiinnggggaa FFeebbrruuaarrii 22002200,, ddiiaannggggaarrkkaann TTiikkTTookk mmeemmiilliikkii 880000 jjuuttaa ppeenngggguunnaa aakkttiiff ddiisseelluurruuhh dduunniiaa ddaann ddii AAmmeerriikkaa SSyyaarriikkaatt ssaahhaajjaa ppaaddaa ttaahhuunn 22002200,, ppeenngggguunnaaaann TTiikkTTookk mmeenniinnggkkaatt dduuaa kkaallii ggaannddaa kkeeppaaddaa 8822 mmiinniitt sseehhaarrii ppaaddaa bbuullaann FFeebbrruuaarrii bbeerrbbaannddiinngg 3388 mmiinniitt ppaaddaa bbuullaann MMeeii 22001199.. MASALAH DAN PADAH MASALAH DAN PADAH TIKTOK KEPADA GENERASI BARU 5 TTiikkTTookk bbeerrooppeerraassii ddeennggaann mmeennaayyaannggkkaann vviiddeeoo ppeennddeekk.. PPaakkaarr mmeemmppeerrccaayyaaii bbaahhaawwaa ppeenniinnggkkaattaann ppeenngggguunnaaaann mmeeddiiaa ssoossiiaall ddiikkaaiittkkaann ddeennggaann kkeemmaammppuuaann mmeennuummppuukkaann ppeerrhhaattiiaann yyaanngg lleebbiihh ssiinnggkkaatt.. SSeeccaarraa kkeesseelluurruuhhaannnnyyaa,, sseekkaarraanngg iinnii ssuuddaahh rraammaaii oorraanngg mmeennjjaaddii kkuurraanngg ssaabbaarr ddaann ssuukkaarr uunnttuukk mmeellaakkuukkaann aakkttiivviittii yyaanngg ssaammaa sseeccaarraa bbeerrtteerruussaann ddaallaamm jjaannggkkaa mmaassaa ppaannjjaanngg sseeppeerrttii mmeemmbbaaccaa bbuukkuu ddaann mmeennoonnttoonn ffiilleemm.. SSeetteerruussnnyyaa,, ttiikkttookk mmeemmbboolleehhkkaann ppeenngggguunnaa mmeenngghhuubbuunnggii sseessiiaappaa ssaahhaajjaa ddii dduunniiaa ddaann ssuuddaahh tteennttuu kkeelleebbiihhaann iinnii mmeemmppuunnyyaaii bbaahhaayyaannyyaa yyaanngg tteerrsseennddiirrii.. SSeeppeerrttii ppllaattffoorrmm mmeeddiiaa ssoossiiaall llaaiinn yyaanngg mmeemmppuunnyyaaii ffuunnggssii mmeesseejj llaannggssuunngg aattaauu kkoommeenn,, aaddaa kkeemmuunnggkkiinnaann mmeerreekkaa bboolleehh bbeerrbbuuaall ddeennggaann sseessiiaappaa ssaahhaajjaa,, tteerrmmaassuukk iinnddiivviidduu aassiinngg.. IInnii ppaassttiinnyyaa mmeemmuuddaahhkkaann ppeemmaannggssaa mmeenngggguunnaakkaann ssaannjjuunnggaann ddaann ppuujjiiaann bbaaggii mmeennjjaaddiikkaann mmeerreekkaa bbeerraassaa iissttiimmeewwaa ddaann sseelleessaa..
6 KKeebbaannyyaakkkkaann kkoonntteenn--kkoonntteenn yyaanngg ddiimmuuaatt nnaaiikk ddii TTiikkttookk iinnii ttiiddaakk sseessuuaaii uunnttuukk ddiissaajjiikkaann kkeeppaaddaa sseemmuuaa ppeerriinnggkkaatt uummuurr kkeerraannaa kkaaddaannggkkaallaa kkoonntteenn mmeerreekkaa bbeerrccaammppuurr bbaauurr ddeennggaann ppeerrkkaattaaaann-- ppeerrkkaattaaaann yyaanngg kkaassaarr,, ddaann aaddaa jjuuggaa yyaanngg bbeerruunnssuurrkkaann kkoonntteenn ddeewwaassaa.. HHaall iinnii bboolleehh mmeennyyeebbaabbkkaann kkaannaakk--kkaannaakk yyaanngg ddiibbaawwaahh uussiiaa bboolleehh mmeelliihhaatt ppeerrccaakkaappaann ddaann aakkssii--aakkssii yyaanngg ttiiddaakk sseennoonnoohh ddaann bboolleehh mmeennjjaaddii iikkuuttaann yyaanngg bbuurruukk bbaaggii mmeerreekkaa.. SSeellaaiinn iittuu,, aannaakk-- aannaakk mmuuddaa yyaanngg sseerriinngg mmeenngghhaabbiisskkaann bbaannyyaakk wwaakkttuu ddiiTTiikkttookk,, iiaannyyaa bboolleehh mmeennggggaanngguu kkeesseeiimmbbaannggaann aakkttiivviittii oonnlliinnee ddaann oofffflliinnee,, tteerrmmaassuukk bbeellaajjaarr,,ttiidduurr,, ddaann bbeerriinntteerraakkssii.. TTeekkaannaann uunnttuukk tteerrlliihhaatt sseemmppuurrnnaa aattaauu mmeennjjaaddii ""vviirraall"" ddii TTiikkTTookk ddaappaatt mmeennyyeebbaabbkkaann ssttrreess ddaann kkeeggeelliissaahhaann ppaaddaa aannaakk--aannaakk mmuuddaa.. MMeerreekkaa mmuunnggkkiinn mmeerraassaa ttiiddaakk mmeemmaaddaaii aattaauu kkuurraanngg ppooppuulleerr jjiikkaa kkoonntteenn mmeerreekkaa ttiiddaakk mmeennddaappaatt bbaannyyaakk ppeerrhhaattiiaann aattaauu ""lliikkeess"".. MMeerreekkaa mmeemmiikkiirrkkaann bbaahhaawwaa ““lliikkeess”” yyaanngg bbaannyyaakk aaddaallaahh ppeerrkkaarraa uuttaammaa yyaanngg hhaarruuss mmeerreekkaa ccaappaaii uunnttuukk tteerrlliihhaatttteerrkkeennaall.. AAkkhhiirr sseekkaallii,, ppeennttiinngg bbaaggii oorraanngg ttuuaa ddaann ppeennggaassuuhh uunnttuukk mmeenngghhaaddkkaann ppeenngggguunnaaaann aapplliikkaassii TTiikkttookk oolleehh aannaakk mmuuddaa ddaann mmeemmbbeerriikkaann mmeerreekkaa bbiimmbbiinnggaann tteennttaanngg ccaarraa mmeenngggguunnaakkaann ppllaattffoorrmm tteerrsseebbuutt ddeennggaann bbaaiikk.. HHaall iinnii ddaappaatt mmeennggaawwaassii mmeerreekkaa ddaarriippaaddaa rriissiikkoo ppeenngggguunnaaaann aapplliikkaassii TTiikkttookk yyaannggbbeerrlleebbiihhaann..
KESAN TIKTOK KEPADA MASYARAKAT KESAN TIKTOK KEPADA MASYARAKAT 7 Antara kesan ketagihan tiktok yang dapat dikaji ialah Mengurangkan kemampuan untuk terus menumpukan perhatian. TikTok beroperasi dengan menayangkan video pendek. Pakar mempercayai bahawa peningkatan penggunaan media sosial dikaitkan dengan kemampuan menumpukan perhatian yang lebih singkat (short attention span). Secara keseluruhannya, sekarang ini sudah ramai orang menjadi kurang sabar dan sukar untuk melakukan aktiviti yang sama secara berterusan dalam jangka masa panjang seperti membaca buku dan menonton filem. Sebagai contoh, anda tidak mampu untuk menumpukan perhatian dalam jangka masa yang lama semasa menonton filem. Jadi, timbul perasaan untuk melakukan perkara lain seperti skrol media sosial sambil menonton filem itu untuk mengelakkan rasa bosan. Seterusnya, kesan ini juga kesan yang jelas dan sering berlaku pada era ini iaitu buli siber. Buli siber adalah masalah yang berleluasa di semua platform media sosial termasuk TikTok. Penyelidikan menunjukkan bahawa 37 peratus remaja pernah dibuli secara dalam talian dan 15 peratus remaja perempuan telah menjadi sasaran untuk sekurang-kurangnya empat jenis tingkah laku buli siber. Sejarah buli siber dikaitkan dengan kemurungan, kecederaan diri dan pemikiran membunuh diri. Jika anda perasan, apa sahaja yang dilakukan oleh orang lain di sosial media yang tidak menepati cita rasa orang lain pasti akan dibuli. Sama ada dari segi pemakaiannya, pemikirannya atau tingkah lakunya. Ada sahaja yang tidak kena dan ada sahaja yang akan dikritik.
selain itu , Kurang berinteraksi dengan dunia sebenar juga merupakan kesan tiktok kepada masyarakat. Hubungan yang memuaskan adalah salah satu aspek terpenting dalam kesejahteraan emosi. Media sosial bertujuan untuk menghubungkan kita, tetapi kesannya jauh lebih rumit. Media sosial mempunyai cara untuk membuatkan kita berasa tidak mencukupi, tidak selamat dan kesunyian. Semuanya boleh membawa kesan buruk kepada kesihatan mental kita. Apabila terlalu bergantung dengan media sosial, ada kemungkinan kita akan mengalami kesukaran untuk berinteraksi dengan manusia dalam dunia sebenar. Ia akan membuatkan kita menjadi lebih sunyi dan sukar untuk diterima masyarakat disebabkan kemahiran bersosial yang lemah. Akhir sekali, Kandungan atau content di dalam tiktok juga tidak bersesuaian. Walaupun TikTok mempunyai tetapan keselamatan, risiko untuk terdedah kepada kandungan yang tidak bersesuaian mengikut peringkat umur masih tinggi. Kebanyakan ibu bapa langsung tidak mengetahui jenis kandungan yang anak-anak mereka tonton. Algoritma unik TikTok juga mungkin menjadikan pengguna lebih cenderung melihat kandungan yang mempengaruhi berdasarkan rasa ingin tahu semula jadi seseorang. Tidak dapat dinafikan, banyak kandungan yang berunsur lucah atau melibatkan bahan terlarang seperti dadah atau rokok dan vape. Mungkin kandungan sebegitu pernah muncul di laman FYP anak-anak dan tentunya perkara ini sangat merisaukan kerana mereka lebih mudah terpengaruh. 8
PUNCA APLIKASI TIKTOK MEMBAWA PADAH Ada beberapa sebab yang dapat menjelaskan mengapa aplikasi TikTok dapat membawa padah: Konten yang Tidak Pantas: Salah satu penyebab utama adalah adanya konten yang tidak pantas di platform tersebut. Konten-konten ini boleh berupa kekerasan, pelecehan, atau halhal yang tidak sesuai untuk semua usia. Konten seperti ini dapat merugikan pengguna, terutama kepada kanak-kanak dan remaja zaman sekarang. Ketidakseimbangan Penggunaan Waktu: Penggunaan TikTok yang berlebihan boleh menyebabkan ketidakseimbangan dalam penggunaan waktu, terutama di kalangan remaja. Hal ini boleh mengganggu keseimbangan antara kegiatan fisik, pelajaran, dan interaksi sosial di dunia nyata. 10 Perbandingan Sosial yang Merugikan: TikTok seringkali menampilkan gaya hidup yang mewah atau idealis, yang boleh meneybabkan perasaan tidak cukup atau rendah diri di antara pengguna. Perbandingan sosial yang merugikan ini dapat memberi kesan negatif pada kesihatan mental pengguna. Perubahan Generasi: TikTok dapat menjadi penyebab perubahan generasi, di mana orang dewasa mungkin susah untuk memahami daya tarik dan bahasa dari trend TikTok, sementara kanak-kanak dan remaja mungkin merasa terasing atau tidak difahami oleh orang dewasa. 9
11 Kesehatan Fisik yang Terganggu: TikTok sering mempromosikan trend yang tidak sihat atau berbahaya, seperti diet ekstrem, fisik berisiko, dan kelakun yang berbahaya lainnya. Hal ini dapat mengurangkan kesan negatif pada kesihatan fisik pengguna. Masalah Privasi dan Keamanan Data: TikTok telah menjadi punca masalah privasi dan keamanan data pengguna. Ada risiko bahwa data pribadi pengguna boleh disalahgunakan atau disalahgunakan oleh pihak ketiga, yang menimbulkan risiko privasi dan keamanan. Konten Meniru di Tiktok : TikTok sering dikritik kerana menjadi tempat bagi meniru konten. Banyak konten di platform ini adalah hasil karya dari orang lain yang diambil tanpa izin atau kredit, yang merugikan para pencipta asli. Faktor-faktor ini dapat secara bersama-sama menyebabkan punca negatif dari penggunaan TikTok. Penting untuk sedar risikorisiko ini dan memperhatikan cara untuk mengurangi kesan negatifnya. 10
6 KOM IK 11
CARA MENCEGAH PENGUNAAN TIKTOK 1 2 Ibu bapa boleh memantau aktiviti anak mereka di tiktok dan membimbing mereka tentang tingkah laku yang selamat dan bertanggunjawab dalam talian. Hadkan masa yang dihabiskan untuk tiktok, terutamanya untuk kanakkanak.Sesetengah peranti mempunyai ciri pemasan yang membolehkan anda mengawal tempoh aplikasi boleh digunakan setiap hari. Pemantauan Ibu Bapa Pemantauan penggunaan masa 12
3 5 4 Apabila anda berasa ketagih dengan TikTok, cuba cari aktiviti gantian yang lebih produktif. Anda boleh mencari hobi baharu, seperti memasak, menjahit atau berkebun Atau, jika anda suka bersukan, cuba berbasikal, berlari atau yoga. Selain itu, membaca buku atau menonton filem juga boleh menjadi pilihan yang baik. Cari aktiviti yang menarik minat anda dan kekal konsisten dalam melakukannya. Menjadi contoh yang baik dalam penggunaan media sosial dan internet. Kanak-kanak sering meniru tingkah laku orang dewasa di sekeliling mereka, jadi pastikan anda menunjukkan penggunaan yang sihat dan bertanggungjawab. Banyaknya waktu yang dihabiskan di media sosial bisa kamu arahkan untuk disisihkan dengan membuat rencana hung out dengan teman kamu yang sebenarnya. Cobalah untuk tetap memiliki jadwal khusus untuk berkumpul dengan temanteman mu.Kamu tidak berkewajiban untuk terus merespon, meng-update, atau upload konten pada akun TikTok kamu. Tapi interaksi sosial dengan orang sekitar kamu seperti teman kampus, kantor, sahabata dan keluarga adalah hal yang penting dan wajib dipenuhi untuk menjauhkan kamu dari penurunan kesehatan mental dan menjaga stabilitas emosi kamu. Melakukan aktiviti yang berfaedah Melakukan tingkah laku yang baik di media sosial Perbanyak Bersosialiasi dengan Teman atau Keluarga Sendiri 14 13
12 14
TikTok, seperti banyak platform media sosial lainnya, dapat memunculkan berbagai masalah dan kesan negatif. Beberapa kesimpulan umum yang boleh ditarik mengenai kesan negatif TikTok adalah: TikTok sering menjadi tempat bagi konten yang tidak pantas, termasuk hal-hal seperti pelecehan, kekerasan, dan perlakuan yang merugikan. Pengguna dapat dengan mudah menjadi kecanduan TikTok, menghabiskan waktu yang berlebihan di platform tersebut dan mengabaikan tanggungjawab mereka di dunia nyata. KESIMPULAN Penggunaan TikTok yang berlebihan dapat meningkatkan kesan negatif pada kesihatan mental, seperti menimbulkan perasaan tidak yakin pada diri sendiri, depresi, dan takut untuk besosial. Ada kemungkinan bahawa TikTok dapat mengubah generasi dengan mengubah cara komunikasi dan interaksi antara generasi. Selain itu, ada juga risiko di mana orang-orang dengan lebih banyak sumber daya dan akses ke teknologi dapat mendominasi platform tersebut. 15
16 TikTok telah menjadi perhatian kerana masalah privasi dan keamanan data pengguna. Ada ke bahwa data pengguna dapat disalahgunakan atau disalahgunakan oleh pihak yang tidak bertanggung jawab. TikTok dapat memperkuat citra tubuh yang tidak realistis dan menekankan pada penampilan fisik. Hal ini dapat menyebabkan peningkatan kecemasan tubuh dan stigmatisasi terhadap orangorang yang tidak sesuai dengan standard kecantikan yang ditampilkan. TikTok sering kali menjadi tempat di mana budaya popular dan trend diambil tanpa izin atau pengakuan yang pantas kepada penciptanya, memicu masalah pembajakan budaya dan plagiasi. Kesimpulannya, TikTok memberikan kesempatan untuk kreativiti dan interaksi sosial, platform ini juga membawa risiko dan masalah yang perlu diperhatikan oleh pengguna, pembuat kebijakan, dan masyarakat secara keseluruhan. 16
SUMBER RUJUKAN https://oarep.usim.edu.my/jspui/bitstream/123456789/ 20777/1/PENGARUH%20APLIKASI%20TIKTOK%20TE RHADAP%20KEHIDUPAN%20SOSIAL%20REMAJA%20 MENURUT%20PERSPEKTIF%20ISLAM.pdf. (dilawati pada 13/5/2024 jam 11p.m.) https://relevan.com.my/2024/02/05/ketagih-tiktok-inikesannya-kepada-kesihatan-fizikal-mental-dan-emosi/ (dilawati pada 13/5/2024 jam 2a.m.) https://www.hmetro.com.my/rencana/2021/06/712508/b udak-bertiktok-boleh-jadi-ketagih-sasaran-pedofil (dilawati pada 14/5/2024 jam 4 p.m.)