การฝึกอบรมครูเพื่อเป็นนักจิตวิทยาประจำสถานศึกษา

การฝกึ อบรมครูเพื่อเป็นนกั จิตวทิ ยาประจาสถานศึกษา

สานักงานเขตพ้นื ที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎรธ์ านี เขต ๒

วนั องั คารที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๖๕
รปู แบบออนไลนผ์ ่านระบบ google meet

เน้อื หา

- ทม่ี าและความสาคัญของนักจติ วิทยาประจาสถานศึกษา
- กรอบแนวคดิ และทฤษฎีทางจิตวทิ ยา
- การสร้างเจตคตทิ ่ดี ตี อ่ การเปน็ นักจติ วิทยา
- คุณลกั ษณะและจรรยาบรรณของนักจิตวิทยาประจาสถานศึกษา
- บทบาทของนักจิตวทิ ยาประจาสถานศึกษา
- การสร้างความรู้ ความเข้าใจ และพฒั นาระบบการดูแลชว่ ยเหลอื นักเรยี น

ท่ีมาและความสาคัญของนักจิตวทิ ยาประจาสถานศกึ ษา

กระแสโลกาภิวัตน์และความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ตลอดจนรูปแบบการใช้ชีวิต
ของผู้คนในสังคมมีการเปล่ียนแปลงอยู่ตลอดเวลา ทาให้คนไทยโดยเฉพาะเด็กและเยาวชน
ต้องเผชิญกบั ความเปลี่ยนแปลงทเ่ี กิดขึน้ อยา่ งรวดเรว็

การหมกมนุ่ ในโลกโซเชยี ล

ซึง่ บางสถานการณ์มีความ การใชค้ วามรนุ แรงในการตัดสนิ ปัญหา ปัญหาต่างๆ ท่ีเกิดข้ึนอาจเป็น
ซับซ้อน เด็กและเยาวชนจานวน เข้าถึงสารเสพตดิ ได้งา่ ย ผลมาจากปัจจัยเสี่ยงจากตัว
ไม่น้อยได้รับผลกระทบจากปัญหา มเี พศสัมพันธเ์ ร็วข้ึน นักเรียนเอง ครอบครัว เพื่อน
และสภาพแวดล้อมทไ่ี ม่สร้างสรรค์ ชุมชน สังคม หรือโรงเรียน
ในสังคม จึงเกิดพฤติกรรมที่ไม่พึง เปน็ ตน้
ประสงคข์ น้ึ เช่น

ท่มี าและความสาคญั ของนักจิตวทิ ยาประจาสถานศึกษา

สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ใหค้ วามสาคัญกับ
สถานศึกษาในการป้องกัน ดูแลไม่ให้นักเรียนได้รับผลกระทบทั้งทาง
ร่างกายและจิตใจจากปัญหาต่างๆ ด้วยเหตุน้ี สานักงาน เขตพ้ืนท่ี
การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต ๒ จึงกาหนดให้มีการฝึกอบรม
ครูเพ่ือเป็นนักจิตวิทยาประจาสถานศึกษา “๑ โรงเรียน ๑ นักจิตวิทยา”
ในครั้งน้ีข้ึน เพื่อให้ครูมีสมรรถนะในการนาหลักจิตวิทยาไปใช้ในการดูแล
ช่วยเหลือนักเรียน พร้อมทั้งให้บริการปรับทุกข์ สร้างสุข แก้ไขปัญหา
พัฒนาอารมณ์และสติปัญญาแก่เด็กนักเรียน สามารถให้การคุ้มครอง
ช่วยเหลือเด็กนักเรียนในภาวะวิกฤตรุนแรงได้ และสามารถแก้ไขปัญหา
ไดท้ นั ท่วงที

กรอบแนวคดิ และทฤษฎีทางจติ วทิ ยา

จติ วทิ ยา เป็นศาสตรก์ ารเรยี นรกู้ ารเข้าใจมนษุ ย์ มาตงั้ แตย่ ุคสมยั กรกี โบราณ
ระยะแรกมนี ักปรัชญาคนสาคญั ไดแ้ ก่ เพลโต (Plato) และอรสิ โตเติล (Aristotle)
มีความเขา้ ใจและอธบิ ายเกีย่ วกบั ธรรมชาตกิ ารแสดงออกของมนุษยใ์ นแบบต่างๆ
ต่อมามีนักปรัชญาสร้างแนวคิดและทฤษฎีทางจิตวิทยา ไว้หลายแนวคิด จาแนกได้ ดังน้ี ๑) แนวท่ีมีรากฐานเน้น
ทางปรัชญา ๒) แนวคิดที่มีรากฐานเน้นทางวิทยาศาสตร์ ๓) แนวคิดสรีรจิตวิทยา ๔) แนวคิดทางจิตสังเคราะห์ ๕) แนวคิด
ทางจิตวเิ คราะห์ ๖) แนวคดิ ดา้ นพฤติกรรมนิยม ๗) แนวคิดด้านความคิดนิยม และ ๘) แนวคิดกลุ่มมนุษย์นิยม แนวคิดดังกล่าว
นี้ส่วนใหญ่ นักจิตวิทยาจะอยู่ทางซีกโลกตะวันตก ในแต่ละแนวคิดก็จะควบคู่กับทฤษฎีที่เกิดจากการศึกษาค้นคว้า และวิจัย
โดยอาศยั ขอ้ สมมตุ ิ (Assumption) และวิธีการเฉพาะอย่าง บนพน้ื ฐานของแนวคดิ ต่างๆ ขา้ งต้น

การสร้างเจตคตทิ ี่ดตี ่อการเปน็ นักจติ วทิ ยา

นักจิตวิทยา เป็นผู้ช่วยให้ผู้ที่เผชิญกับปัญหาหรืออุปสรรคเกิดแรงจูงใจ
ที่จะแสวงหาแนวทางแก้ไขด้วยการพูดคุยกัน จนทาให้เกิดความเข้าใจ และเห็นปัญหา
ของตนเอง มองเห็นแนวทางในการแก้ไขและดาเนินการแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง
เอื้อให้ผู้รับการปรึกษา วิเคราะห์ ทาความกระจ่างในปัญหาและตรวจสอบแนวคิด
การแก้ปัญหาของเขาเอง มีอิสระในการเลือกและสามารถปฏิเสธความช่วยเหลือ
ของผูใ้ ห้การปรึกษาได้

คณุ ลกั ษณะและจรรยาบรรณของนกั จติ วิทยาประจาสถานศกึ ษา

ตระหนกั ในการพัฒนาตนเองให้มคี ุณลกั ษณะ
นักจิตวทิ ยาควบคกู่ บั ความเป็นครูวชิ าชพี

ทราบและตระหนกั ในจรรยาบรรณของนักจติ วทิ ยา
ควบคกู่ บั ความเปน็ ครวู ชิ าชีพ

บทบาทของนักจิตวิทยาประจาสถานศกึ ษา

ดา้ นปฏบิ ัติการ ดา้ นการวางแผน ดา้ นการประสานงาน ดา้ นการบริการ
ดูแลช่วยเหลือ วางแผนการทางาน ประสานการทางาน เผยแพร่
ใหค้ าปรกึ ษา ปรบั แกไ้ ข ท้งั ภายใน ภายนอก
พฤตกิ รรม ฟื้นฟู สภาวะ ร่วมดาเนนิ การ ประชาสมั พนั ธ์
ทางจิตใจ สังคม อารมณ์ ตามแผนงาน โครงการ สถานศกึ ษา สรา้ งการรบั รู้
เพ่อื ใหน้ ักเรียนเรยี นรู้ สร้างเครือขา่ ย
มีทักษะชวี ติ และ ท่กี าหนด การทางาน เพือ่ สรา้ ง การดแู ล
เข้าใจตนเอง การมีส่วนรว่ มการทางาน เดก็ นักเรยี น ของครู
เพ่ือเด็กนกั เรยี น
เจา้ หน้าท่ี และ
ผู้ปกครองนกั เรยี น

เปน็ ต้น

การสรา้ งความรู้ ความเขา้ ใจ และพฒั นาระบบการดูแลชว่ ยเหลือนักเรยี น

ความหมาย

ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน หมายถึง กระบวนการดาเนินงานท่ีมุ่งให้การคุ้มครอง ป้องกัน ดูแล แก้ไข ให้ความ
ชว่ ยเหลอื และส่งเสรมิ พฒั นาศักยภาพนกั เรยี น อยา่ งมีแบบแผนและมขี ั้นตอนทช่ี ัดเจน โดยครูที่ปรึกษาเป็นบุคลากรหลักในการ
ดาเนินงานร่วมกับบุคลากรทั้งภายในและภายนอกโรงเรียน เพ่ือให้นักเรียนเป็นคนเก่ง คนดี มีความสุข มีสมรรถนะ และ
คุณลกั ษณะทีพ่ ึงประสงค์ มีทักษะชวี ิต มภี มู ิค้มุ กันอย่างเหมาะสม เพียงพอตอ่ การดารงชีวิตให้อยู่รอดปลอดภัยจากสภาวะวิกฤต
ตา่ งๆ ได้

ระบบการดแู ลช่วยเหลอื นกั เรียน

การสรา้ งความรู้ ความเข้าใจ และพัฒนาระบบการดูแลชว่ ยเหลอื นกั เรยี น (ต่อ)

หลกั การและแนวคิดเชงิ ระบบ

ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน จัดทาขึ้นตามแนวคิดการบริหารเชิงระบบท่ีมีโครงสร้างสาคัญ ๓ องค์ประกอบ คือ
ปจั จยั (Input) กระบวนการ (Process) และผลผลติ (Output)

Input Process Output

- นโยบายและยุทธศาสตร์ - การพฒั นาครูและบุคลากร - รอ้ ยละของนักเรยี นทไี่ ดร้ บั การดูแลชว่ ยเหลอื
- ครแู ละผู้รบั ผดิ ชอบ - การดูแลช่วยเหลอื นักเรยี นตามกระบวนการ - จานวนนักเรยี นมีคณุ ลกั ษณะทพี่ งึ ประสงค์
- องค์ความรู้ ๕ ข้นั ตอน - อัตราการลดลงของนักเรียนออกกลางคนั
- ส่อื /อปุ กรณ์ - การนเิ ทศ ตดิ ตาม - อัตราการลดลงของนกั เรยี นกลุ่มเสีย่ ง
- งบประมาณ - การสนบั สนนุ ส่งเสรมิ - อัตราการเพิม่ ขึ้นของนักเรยี นที่มีทักษะชีวติ
- การผดงุ รกั ษาระบบ
ฯลฯ - การประเมนิ ผลการดาเนนิ งาน

การสร้างความรู้ ความเขา้ ใจ และพฒั นาระบบการดูแลช่วยเหลอื นกั เรียน (ต่อ)

ระบบการดูแลชว่ ยเหลือนักเรยี น มกี ระบวนการดาเนินงานสาคัญ ๕ ประการ คือ

๑. • การร้จู ักนักเรยี นเปน็ รายบคุ คล รู้ข้อมลู ท่จี าเป็นเกยี่ วกบั ตวั นกั เรียน

๒. • การคดั กรองนกั เรยี น กลมุ่ ปกติ กลมุ่ เส่ียง กล่มุ มปี ัญหา กลมุ่ พิเศษ

๓. • การส่งเสริมและพัฒนานกั เรียน สนบั สนุนใหน้ ักเรยี นทุกคนมีคณุ ภาพมากขึน้ ไดพ้ ฒั นาเต็มตามศักยภาพ มีความภูมใิ จในตนเอง

๔. • การป้องกนั แก้ไขปญั หา และดแู ลช่วยเหลอื นกั เรียน เอาใจใส่นกั เรยี นทุกคนอย่างเท่าเทยี มกัน โดยเฉพาะกลุม่ เสี่ยงต้องดูแลอยา่ งใกล้ชิด

๕. • การส่งตอ่ กรณบี างปัญหามีความยากตอ่ การช่วยเหลอื หรอื นักเรียนมพี ฤตกิ รรมไมด่ ีขึ้น ควรดาเนินการส่งตอ่ ไปยังผ้เู ชย่ี วชาญเฉพาะด้านต่อไป

แผนภูมแิ สดงกระบวนการระบบการดแู ลช่วยเหลอื นักเรยี น

การร้จู ักนกั เรียนรายบคุ คล
การคดั กรองนกั เรยี น

กลมุ่ ปกติ กลุม่ เส่ยี ง กลมุ่ มีปัญหา

ครปู ระจาช้นั /ครูท่ปี รกึ ษา การสง่ เสริมและพฒั นานักเรยี น ปอ้ งกนั แก้ไขปญั หา และดูแลชว่ ยเหลอื นักเรยี น
ครแู นะแนว/ผทู้ ่เี กย่ี วขอ้ ง
ดีขน้ึ พฤติกรรม
การส่งตอ่ ไมด่ ีขึ้น

รบั นกั เรียนต่อจากครปู ระจาช้ัน/ครูทปี่ รึกษา

ดขี นึ้ พฤตกิ รรม
ไม่ดีข้นึ

การส่งตอ่ ภายนอกโรงเรียน

โปรดสแกน QR CODE เขา้ กลมุ่ LINE
นกั จิตวทิ ยาประจาสถานศกึ ษา สพป.สุราษฎรธ์ านี เขต ๒