บุคคลสำคัญ

วิชาประวัติศาสตร์ - บทที่10

บุคคลสำคัญที่มีส่วนร่วมสร้างสรรค์
วัฒนธรรมไทยและประวัติศาสตร์ไทย

บุคคลสำคัญ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิต
ชิโนรส

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(รัชกาลที่5)

พระนามเดิม "เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์"
เป็นพระมหากษัตริย์สยาม รัชกาลที่5
แห่งราชวงศ์จักรี

พระราชประวัติ : ประสูติ : 20 กันยายน พ.ศ.2369
สววรคต : 23 ตุลาคม พ.ศ 2453
เป็นพระราชโอรสในพระบาท
สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
กับสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
การศึกษา : ทรงศึกษาอักษรศาตร์
โบราณราชประเพณี ภาษาบาลี
ภาษาอังกฤษ วิชากระบี่กระบอง
วิชามวยปล้ำ ฯลฯ
ครองราชย์ : พ.ศ.2411-พ.ศ.2453

พระราชกรณียกิจที่สำคัญ :

การเลิกทาส
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงออกพระราชบัญญัติเลิก
ทาสมีชื่อว่า พระราชบัญญัติทาส ร.ศ. 124 ในปี พ.ศ. 2448 มีใจความ
สำคัญว่า วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2448 ให้บุคคลผู้เป็นลูกทาสในเรือนเบี้ย
ทุกคนเป็นไท ส่วนทาสประเภทอื่นทรงให้ลดค่าตัวเดือนละ 4 บาท นับ
ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2448 เป็นต้นไป นอกจากนี้ยังมีบทบัญญัติ
ป้ องกันมิให้คนที่เป็นไทแล้วกลับไปเป็นทาสอีก และเมื่อทาสจะเปลี่ยนเจ้า
เงินใหม่ ก็ห้ามมิให้ขึ้นค่าตัว

พระราชกรณียกิจที่สำคัญ :

ด้านการศึกษา
ได้พระราชทานพระตำหนักสวนกุหลาบให้เป็นโรงเรียน และ

มีการตั้งโรงเรียนสำหรับราษฎรแห่งแรกที่วัดมหรรณพาราม
นอกจากนั้น ยังส่งพระราชโอรสไปทรงศึกษาในยุโรปด้วย
สำหรับนักเรียนทั่วไป โปรดเกล้าฯ ให้มีการสอบชิงทุนเล่าเรียน
หลวง “คิงสกอลาชิป” เพื่อส่งนักเรียนที่เรียนดีไปศึกษายังต่าง
ประเทศหลายรุ่น

การปฏิรูประบบราชการ
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้

ตราระเบียบการปกครองขึ้นใหม่ แยกหน่วยราชการออกเป็นกรมกองต่าง ๆ มีหน้ าที่
รับผิดชอบเฉพาะไม่ก้าวก่ายกันจากเดิมมี 6 กระทรวง คือ กระทรวงมหาดไทย,
กระทรวงกลาโหม, กระทรวงนครบาล, กระทรวงวัง, กระทรวงการคลังและกระทร
วงเกษตราธิการ ได้เพิ่มอีก 4 กระทรวง รวมเป็น 10 กระทรวง ได้แก่ กระทรวง
ธรรมการ มีหน้ าที่ดูแลเกี่ยวกับกิจการของพระสงฆ์และการศึกษา, กระทรวง
ยุติธรรม มีหน้ าที่ดูแลเกี่ยวกับคดีความที่ต้องตัดสินต่าง ๆ , กระทรวงโยธาธิการ
มีหน้ าที่ดูแลตรวจตราการก่อสร้าง การทำถนน ขุดลอกคูคลอง งานที่เกี่ยวกับการ
ก่อสร้าง และกระทรวงการต่างประเทศ มีหน้ าที่ดูแลงานที่เกี่ยวข้องกับการต่าง
ประเทศ

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง



พระราชประวัติ :

นามเดิม "หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร"
เป็นพระธิดาองค์ใหญ่ของพลเอก พระว
รวงศ์เธอ กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถกับ
หม่อมหลวงบัว กิติยากร

ได้รับพระราชทานนามจากพระบาท
สมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า "สิริกิติ์"

เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันศุกร์ ที่ 12
สิงหาคม 2475

พระราชกรณียกิจสำคัญ :

ศิลปาชีพ
ในขณะที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่9 ทรงริเริ่ม
ก่อตั้งโครงการหลวงต่างๆ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรม
ราชินินาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงทรงริเริ่มโครงการ
ให้ราษฎรโดยเฉพาะชาวนาในท้องถิ่นชนบททำอาชีพเสริม
โดยใช้เวลาว่างจากการทำนาทำไร่มาทำงานศิลปาชีพ จน
ราษฎรเหล่านั้นมีความรู้ความสามารถในงานผลิต งานศิลป
หัตถกรรม จนเป็นที่ยอมรับในประเทศไทยและระดับสาก

พระราชกรณียกิจสำคัญ :

สาธารณสุข
นอกจากทรงช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนโดยจัด “หน่วยแพทย์

พระราชทาน” ตามเสด็จไปรักษาพยาบาลราษฎรในถิ่นทุรกันดารแล้ว ยังทรงช่วย
เหลือกลุ่มผู้ประสบภัยธรรมชาติ ทรงช่วยเหลือทหาร ตำรวจ และราษฎรอาสา
สมัครตามชายแดน ทรงริเริ่มจัดตั้งมูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ใน
กรณีที่ทรงพบราษฎรเจ็บป่ วยก็จะทรงรับไว้เป็ นคนไข้ในพระบรมราชานุเคราะห์
ทรงอุปถัมภ์องค์กรการกุศล สมาคม มูลนิธิต่างๆ เป็นจำนวนมาก

การอนุรักษ์ธรรมชาติ
พระทรงมีพระราชดำริให้จัดตั้ง “โครงการป่ารักน้ำ” ทั้งนี้เพื่อให้ราษฎรมีส่วน

ร่วมในการร่วมกันปลูกป่า หลังจากนั้นยังมีโครงการตามพระราชดำริที่ปรากฏขึ้น
เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์ธรรมชาติ อาทิ โครงการสวนสัตว์ป่าเปิดภูเขียวตามพระ
ราชดำริ โครงการอนุรักษ์และขยายพันธุ์เต่าทะเล โครงการเพาะเลี้ยงและขยาย
พันธุ์สัตว์ป่า โครงการปลูกป่าเสริมธรรมชาติ โครงการพระราชดำริสวนหาดทราย
ใหญ่ เป็นต้น

กิจทางด้านทหาร
ทรงดำรงตำแหน่งพันเอกผู้บังคับการพิเศษ กรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์

ทรงให้ความสนพระทัยต่อการดำเนินงานของกรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์
ตลอดมา โดยผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 21 จะเข้ามาถวายรายงานถึงผลการ
ปฏิบัติงานพร้อมกับรับพระราชเสาวนีย์ตลอดจนคำแนะนำไปดำเนินการปฏิบัติอยู่
เป็ นประจำ

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

พระนามเดิม พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าวาสุกรี
เป็นสมเด็จพระสังฆราชไทยพระองค์ที่ 7 แห่ง

พระประวัติ : อาณาจักรรัตนโกสินทร์
และเป็นพระราชวงศ์พระองค์แรกที่ทรงได้รับ
สถาปนาให้ดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช
นอกจากนี้ยังเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์แรก
ที่ประสูติในสมัยรัตนโกสินทร์

พระอัจฉริยะภาพ :

ทรงพัฒนาระบบการศึกษาทั้งการศึกษาของคณะสงฆ์และการศึกษาของ
บ้านเมืองให้ทันสมัย ในเรื่องการศึกษาคณะสงฆ์นั้น ก็มีความหมายรวมไป
ถึงการพัฒนามาตรฐานการเรียน หลักสูตร และวิธีการสอบความรู้ในระบบ
การศึกษาของชาติ ที่จะนำไปใช้ทั่วพระราชอาณาจักรด้วย

ทรงพัฒนาหลักสูตรการศึกษาขึ้นมาใหม่ พร้อมทั้งทรงพระนิพนธ์ตำรับ
ตำราต่างๆ ขึ้นจำนวนมาก ซึ่งยังคงใช้ศึกษากันอยู่จนถึงทุกวันนี้ พระองค์
ได้ทรงพระดำริวางรากฐานมหาวิทยาลัยขึ้นไว้ตั้งแต่พ.ศ. 2436

ตัวอย่างพระนิพนธ์ -ร่ายทำขวัญนาค
-กาพย์ขับไม้กล่อมช้างพัง -ตำราพระพุทธรูปต่างๆ
-ฉันท์มาตราพฤติ -ปฐมสมโพธิกถา
-ฉันท์วรรณพฤติ -ลิลิตจักรทีปนี (ตำราโหราศาสตร์
-ลิลิตตะเลงพ่าย