PLATFORM TEGEN ARMOEDE DRECHTSTEDEN Gesprekken gevoerde gesprekken bij de campagne SamenThuis2030 bijdegeledeur
Woon probleem De secretaris van het Platform tegen Armoede is er ook al vroeg. De dakloze vrouw die met haar kinderen van zolderkamer naar zolderkamer trekt rijdt langs op de fiets. Ze liet zichzelf portretteren in een docu door Via Cultura. Ze gaat verhuisdozen halen bij de Acition om wat spulletjes in te pakken. Ze vertrekt binnenkort naar het volgende tijdelijke adres bij 70+ers met een grote woning. Ze is teleurgesteld in de gemeente en maakt een praatje met de beleidsmedewerker. De lokale schrijvende pers is gearriveerd. De journalist/fotograaf maakt zich druk over leegstand. We schatten dat het pand van Leenbakker één van de langst leegstaande panden is in Dordrecht. De beleidsmedewerker maatschappelijke opvang en beschermd wonen is er als eerste. Hij wil meer wonen en minder opvang.
En de stagiaires van Da Vinci zijn er, die voor Via Cultura de straat op gaan met vragen over woonarmoede. Ze kennen dakloosheid niet van dichtbij, maar realiseren zich dat er zonder huizen ook geen toekomst bestaat voor hun dakloze leeftijdsgenoten. Het volgende moment herkent één van hen een oud-klasgenoot, die zojuist komt vertellen waar hij vannacht buiten heeft geslapen. Ze portretteren hem bij zijn slaapplekje, op loopafstand van onze plek bij de bieb. Agenten hebben hem niet beboet, omdat ze vonden dat iedereen recht heeft op een plek. Hij heeft een WLZ indicatie en mag daarom niet bij het Leger des Heils slapen, legt hij uit. Het voelt onveilig buiten, maar in het hoekje waar hij nu heeft gelegen, voelt hij zich een beetje op zijn gemak. Een andere jongere komt voor zijn dagelijkse bakje koffie naar de bieb. Hij verblijft bij het Leger des Heils en steunt de actie van SamenThuis2030. Hij maakt een praatje met een andere jongere die op de Visbrug van een afstandje meeluistert naar de gesprekken. Een lid van de SP komt me vertellen dat ik op de juiste partij moet stemmen om mijn punt gedaan te krijgen. Hij zou het allemaal wat overzichtelijker willen. Er zijn zoveel verschillende initiatieven. Die zouden gebundeld moeten zijn. Zodat je weet waar je terecht kunt als je iets hebt. Met het Wijkteam is hij niet bekend. Nu komt de jongere van het bankje erbij. Slechte ervaringen met het Wijkteam... “Die kunnen niks en doen niks.” Niks anders dan wat de gemeente hen toestaat. De gemeente geeft ‘niet thuis’ en verwijst naar het Wijkteam. Maar daar gebeurt niks. Ze blijkt een postadres te hebben bij het Wijkteam. Ondertussen heeft ze gelukkig een groot sociaal netwerk, waarop ze een beroep kan doen. Daardoor slaapt ze niet op straat. Maar ze gelooft niet dat het kapitalisme omver kan worden gehaald. Het is een wij-zij verhaal zonder enig vertrouwen in de overheid.
Ik sta een uur met een gele deur op straat en nu al 4 jongeren gesproken die dakloos zijn! En één die het is geweest. Hoe dan..! Er is een mevrouw van 73 die vertelt dat ze in een woning woont van het type waar haar buren met 6 kinderen ook wonen. Kortom: ze heeft veel te veel ruimte. Maar een alternatief is er niet in dezelfde prijsklasse. Zo nog zo’n 3 vergelijkbare verhalen vandaag van alleenstaande 70+ers. Eén mevrouw is recent weduwe geworden en heeft nu minder inkomen. Ze eet haar vermogen op totdat het niet meer gaat. Ze blijkt niet te weten dat ze haar huurwoning (corporatiebezit) kan inruilen voor een kleinere. Een commissielid van dezelfde partij stapt van haar fiets en wil dat alles wat belangrijk is weer van ‘ons’ wordt. Onderwijs, zorg en woningen. Ik ben blij dat hun raadslid recent weer eens de suggestie deed om een leegstandsverordening op te stellen in Dordrecht. Een andere jongere heeft inmiddels een kleine woning gekocht met haar partner, die dankzij hardwerkende ouders een startkapitaal kon inleggen. Ze heeft ervaringskennis m.b.t. dakloosheid en brengt indrukwekkend onder woorden wat het betekent voor je bestaan en je toekomst als je dakloos bent. Ze moet er nog maar niet teveel aan denken dat het haar waarschijnlijk niet zal lukken om iets op te bouwen en iets na te laten voor de generatie na haar. Eveneens weinig vertrouwen in de toekomst.
De loempia man van de Visbrug komt een loempia brengen als steunbetuiging, terwijl ik met één van de kartrekkers van Bond Precaire Woonvormen een praatje maak over het belang van actievoeren. Er komen schoolklassen langs met speurvragen die ze kunnen oplossen bij het standbeeld van de broers De Witt op de Visbrug. Ze vragen zich af waar de actie over gaat. Één van de begeleiders van de groep denkt dat dakloosheid je niet overkomt als je gewoon werkt. “Wie niet werkt zal ook niet eten.” Eigen schuld dikke bult, concludeer ik. Zijn collega valt hem af. “Dat kun je tegenwoordig niet meer zo zeggen. Er hoeft niet veel te gebeuren voordat je aan de grond raakt. Een scheiding ofzo.” Voor de ander blijkt dat koren op zijn molen: er moeten niet zoveel mensen gaan scheiden! De mensen zouden er goed aan doen weer naar de kerk te gaan. Zo gaat het nog een paar keer vandaag: mensen die met elkaar in gesprek raken en elkaar corrigeren en verrijken met hun eigen beelden en ervaringen. Een oude dame heeft haar hard werkende zoon van 50 weer in huis na zijn scheiding. Een voorbijganger is het niet eens met de stelling ‘Dakloosheid is een woonprobleem’. Het gaat om persoonlijke keuzes, daar word je dakloos van. Een ander die het een tijdje heeft aangehoord vertelt plots openhartig dat hij jaren geleden ook
dakloos is geweest. Hij is inmiddels met pensioen, maar was in die tijd directeur. Zijn ex-collega’s weten het niet, tot op de dag van vandaag. Hij is een goede vrouw tegengekomen en ze zijn heel gelukkig samen. Maar het is onvoorstelbaar wat je meemaakt als je dakloos bent. Het verhaal lijkt indruk te maken op de man met bravoure. De ander neemt het hem niet kwalijk: “Ik was eerst net als jij, ik dacht ook dat het aan die mensen zelf lag. Totdat ik er zelf mee te maken kreeg.” Een meneer wordt erg geraakt door de actie, vertelt hij. Hij is al jaren niet meer dakloos, maar hij is het daarvóór 20 jaar geweest. Hij beschrijft hoe hij soms wakker werd met bevroren wenkbrauwen. Hij heeft nu het mooiste voortuintje van Dordrecht, laat hij zien. En hij vraagt zich af of we wel eens bijeenkomsten houden, waar hij als vrijwilliger zou kunnen koken. Nummer genoteerd. Kom ik op terug. Een uur later komt hij me een heerlijk sappig appeltje brengen. De liefde spat ervan af.
Zo staan er vandaag een paar keer ineens groepjes mensen met elkaar te praten. Democratie op straat, dit. Veel mensen vragen zich af waarom er zoveel grote woningen worden gebouwd. Gezinswoningen, terwijl er zoveel alleenstaanden zijn. Het lijkt erop dat Dordrecht rijke mensen naar de stad trekt, omdat zij meer belasting kunnen betalen. Niemand weet waarom er zoveel leegstand is en waarom er niet vaker woningen worden gesplitst in losse appartementen. Niemand heeft het over collectieve woonvormen of wooncoöperaties. De schoolklas heeft het raadsel van De Witten opgelost en vraagt zich nu af wat wij hier doen met die deur. Ze hebben toevallig gisteren iemand in de klas ontvangen die ook dakloos is geweest. Eén jongen merkt op “het is ook zo duur, een huis”. In twee minuten hebben ze de oplossing van dit daklozenraadsel: de grond onder de huizen is te duur, dus die moet goedkoper. Wat een wijsheid! Voor mij zijn zij de helden van vandaag!
Twee mensen, ieder betrokken bij een andere VVE, vertellen horrorverhalen over investeerders die het appartementencomplex huis voor huis overnemen. Zelfbewoningsplicht wordt omzeild door de overdracht van de woning te laten plaatsvinden een half jaar na de gesloten deal. Tussentijds wordt de woning verhuurd aan minstens 8 migrantenarbeiders. En dus vindt de overdracht plaats als een koop in verhuurde staat, waardoor de situatie kan blijven bestaan. Minstens 6 ouders van middelbare leeftijd doen hun beklag over de beperkte kansen van hun kinderen. Die zijn terug thuis komen wonen na hun studie en kunnen geen betaalbaar huis vinden. Ze doen de suggestie dat de premiewoningen weer comeback moeten maken. Maar realiseren zich anderzijds dat het de betaalbaarheid van woningen niet ten goede komt als je de prijzen blijft opdrijven met kortingen en persoonsgebonden subsidies. Twee mensen die slachtoffer werden van de toeslagenaffaire kwamen langs. Ze beklagen zich over het systeem dat mensen nog steeds kapot maakt, hetgeen niet veranderd is sinds de toeslagenaffaire. De zichzelf verklaarde straatadvocaat komt langs. Het is in zijn ogen belangrijk dat er actie wordt gevoerd, maar het is niks voor hem. Hij wil mensen helpen die door het systeem worden vermalen. Maar hij erkent dat hun verhalen nodig zijn in de belangenbehartiging, omdat dit de adviezen en aanbevelingen op 17 oktober zal legitimeren. We spreken snel weer een keer af binnenkort.
Van alle (ex)dakloze mensen die ik sprak was de helft jonger dan 30 jaar. Het waren er zo’n 15. Veruit de meeste mensen van de +/- 50 die ik gesproken heb, betuigen hun steun aan de stelling. Sommigen vanaf een afstand: “ik heb geen tijd, maar goed dat jullie er staan.” Voor iedereen die ik sprak heeft het thema wooncrisis een persoonlijk gezicht. Voor niemand is het een ‘ver van mijn bed show’. Ze zijn dakloos, dakloos geweest. Anderen wonen ‘scheef’ of gaat de ‘wooncrisis’ aan het hart, juist omdat ze zelf prettig wonen. Behalve dan misschien voor de vastgoedondernemer die al diverse keren is langsgelopen en de gesprekken van een afstandje in zich opneemt. Hij wil nu weten wat we bedoelen met het kartonnen bord over de omzeilde zelfbewoningsplicht. Een nieuwe Nederlander staat al enige tijd de letters op de gele deur te bestuderen. Hij verontschuldigt zich voor zijn beperkte taalvaardigheid. Hij is recent na 5 jaar eindelijk herenigd met zijn vrouw en kinderen en is zielsgelukkig met zijn woning. Hij biedt zich spontaan aan als grafisch designer. Hij wil graag meedoen en iets betekenen. Hij laat zijn gegevens achter. Kom ik op terug. Een dagje Visbrug levert me meer vrijwilligers op dan een vrijwilligersmarkt…
Jammer dat de goeden weer onder de kwaden lijden, is onze gedeelde conclusie. Hij heeft oprecht de bedoeling mooie woningen te maken in Dordrecht. Maar (ver)bouwen in Dordrecht wordt niet bepaald makkelijk gemaakt. Ondernemers druipen af, daar wordt het niet beter van. We moeten het samen oplossen. Minstens 5 mensen vertellen me vandaag dat ik op de juiste partij moet stemmen bij de verkiezingen. Één van hen wil netjes verwoorden dat ze statushouders als concurrenten van de autochtone woningzoekenden beschouwt. De gemeenten krijgen van de rijksoverheid wel de taakstelling om statushouders te huisvesten, maar voor daklozen geldt niet datzelfde. Raar eigenlijk… En dan is er nog een dame die, zoals ook anderen, haar boeken met een boodschappentas op wieltjes terugbrengt naar de bibliotheek. Ze heeft een vrolijk bloemetje op haar wang aangebracht. Ze is dankbaar voor haar betaalbare huis dat ze jaren geleden na haar scheiding kon betrekken. Ze leeft van een bijstandsuitkering. Ze heeft zichzelf destijds voorgenomen om niet in armoede te leven.
Ze is gedisciplineerd in het budgetteren. Ze eet boterhammen in plaats van broodjes gezond en knipt theezakjes in tweeën vóór gebruik. De ene helft gebruikt ze met het touwtje en de andere helft in een thee-ei. De jeugd van tegenwoordig met redbull blikjes en dure snacks kan ze niet goed volgen.
www.samenthuis2030.nl meerinformatieoverdecampagneSamenThuis2030 OPGESCHREVEN DOOR MIRJAM VAN DEN HOEK Deze gesprekken zijn gevoerd in Dordrecht op de WorldHomelessnessDay 2023. Platform tegen Armoede Drechtsteden deed mee aan de campagne van SamenThuis2030 in aanloop naar de Manifestatie ‘Je Huis = Je Thuis op Wereldarmoededag. De gevoerde gesprekken bij de gele deur zijn aangeboden aan de wethouder Wonen, lokale politici en beleidsmakers van de Drechtsteden, 17 oktober 2023 in Kunstmin.