วรรณคดีลำนำ เรื่อง การผจญภัยของสุดสาคร

การฝึ กทกั ษะการอ่าน

วรรณคดีลานา
“การผจญภัย ของสดุ สาคร”

สอนโดยคุณครูกิตติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ
โรงเรยี นเทศบาลสวนสนกุ

สังกัดสานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแก่น

ตงั หวายส่งบทกลอนเรอ่ื ง “สนุ ทรภ่คู รูของฉนั ” เขา้ ประกวด
และได้รับรางวัลชนะเลิศ คณะกรรมการจัดงานมอบหนงั สือนิทานคา
กลอนเรื่อง “พระอภยั มณ”ี หนง่ึ เลม่ ปากกาหมึกซมึ หนง่ึ ดา้ ม ใหเ้ ปน็
รางวัล ทั้งพอ่ แม่ และเต้ย ซึ่งเปน็ นอ้ งชายต่างพากนั ดใี จ พ่อชมตัง
หวายว่าแต่งกลอนดมี าก มแี ววกวตี ัง้ แตย่ ังเด็ก

นับจากวนั นนั้ เปน็ ตน้ มา ทุกคนื ก่อนนอน ตังหวายก็ตั้งหนา้ ตงั้
ตาอ่านหนงั สือนทิ านคากลอนเรอื่ งพระอภัยมณี โดยมีพ่อ แม่
และเตย้ คอยฟงั คืนหนงึ่ ตงั หวายอา่ นมาถงึ ตอนกาเนดิ สดุ สาคร
ตงั หวายบอกเตย้ วา่ สุดสาครเปน็ เด็กทีก่ ล้าหาญมาก แต่ก็น่าสงสาร
เพราะมแี มเ่ ปน็ นางเงือก ไม่ไดอ้ ยู่กับพอ่ และไม่เคยเห็นหนา้ พอ่
สดุ สาครอย่กู บั แม่ และพระฤๅษีท่ีเกาะแก้วพสิ ดาร แลว้ ตังหวายก็
อา่ นบทกลอนตอนต่อไป ซ่งึ สรปุ เนื้อหาได้ว่า

สอนโดยคณุ ครูกิตตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนกุ
สังกดั สานกั การศกึ ษา เทศบาลนครขอนแกน่

เม่อื นางเงอื กใกล้จะคลอด นางเจบ็ ท้องมาก เรียกใหพ้ ระฤๅษี

ชว่ ย จนกระทง่ั สลบไป ฝา่ ยพระฤๅษนี ่ังกรรมฐานทราบเหตุจึงมาชว่ ย

ทาให้นางปวดน้อยลง และชว่ ยแกไ้ ขจนกระท่ังนางคลอดกุมารเป็น

มนษุ ย์ แขง็ แรง สามารถน่งั ได้ คลานได้ และวา่ ยนา้ ไดด้ ว้ ย มี

หน้าตาเหมอื นพระอภัยมณี เน่ืองจากนางเป็นเงือก จงึ ตอ้ งขอให้พระ

ฤๅษชี ่วยเลีย้ งดู พระฤๅษมี ีใจสงสารจึงรบั เลี้ยง และต้ังชอ่ื ใหว้ า่ “สุด

สาคร” นางเงือกและพระฤๅษชี ว่ ยกันเลยี้ งสุดสาครด้วยความรกั และ

เอาใจใส่ พระฤๅษสี อนวิชาตา่ งๆ ให้ จนกระทัง่ สดุ สาครมอี ายสุ าม

ขวบ วันหน่ึงพระฤๅษีนั่งฌาน สดุ สาครแอบไปเลน่ นา้ พบม้าหน้า

เหมือนมังกร มีกีบและสว่ นรา่ งกายเปน็ ม้า หางเหมือนนาค ทั้งตัว

เป็นสนี ลิ สดุ สาครสกู้ บั ตัวประหลาดอย่นู าน ไม่รูแ้ พร้ ชู้ นะ จงึ ตอ้ ง

หนีกลบั มาหาพระฤๅษี สดุ สาครเล่าให้พระฤๅษีฟงั พระฤๅษีเล็งดว้ ย

ฌานกร็ ้วู า่ สตั วป์ ระหลาดนนั่ คือ “มา้ มงั กร” ซงึ่ เป็นม้าคบู่ ญุ กับสดุ

สาคร และใหส้ ดุ สาครใช้เป็นพาหนะสาหรบั ตามหาพอ่ พระฤๅษคี ิด

จะจับใหแ้ กห่ ลานรกั พระฤๅษีจึงสอนมนตส์ าหรบั บงั คบั มา้ มังกรใหแ้ ก่

สุดสาคร รุ่งขน้ึ สดุ สาครจึงจบั ม้ามงั กรได้ และใช้มนต์สะกดทาให้ม้า

นนั้ รักตน ยอมให้บงั คับได้ สุดสาครกับม้ามาหาพระฤๅษี เนอ่ื งจาก

ม้านม้ี ีเขยี้ วเป็นเพชร เกล็ดเปน็ นลิ และล้ินเป็นปาน พระฤๅษีจงึ ตงั้

ช่ือใหว้ ่า “มา้ นลิ มงั กร” สอนโดยคณุ ครกู ติ ตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนุก
สงั กดั สานกั การศึกษา เทศบาลนครขอนแกน่

หลงั จากสดุ สาครไดม้ ้าคใู่ จแลว้ พระฤๅษีกเ็ ลา่ ประวตั คิ วาม
เปน็ มาของสดุ สาครให้ฟังวา่ สุดสาครเปน็ ลกู ของพระอภยั มณี ท่ี
พลัดบา้ นพลดั เมืองมา และเคยมาอาศัยอยูบ่ นเกาะนี้ พรอ้ มกับบอก
ว่าถงึ เวลาแล้ว ทีส่ ดุ สาครควรจะออกไปตามหาพระอภยั มณผี ู้เปน็ พอ่
พระฤๅษบี อกบุคลกิ ลักษณะของพระอภัยมณี หนทางทีจ่ ะไป พร้อม
มอบไมเ้ ท้าทิพย์ไว้ป้องกนั ตัว และใหป้ ่ินทองท่พี ระอภยั มณีมอบไวใ้ ห้
เพื่อเปน็ เคร่ืองยืนยันตวั ตน จากน้นั ก็แต่งกายสดุ สาครให้เป็นฤๅษี
สุดสาครฝากใหพ้ ระฤๅษีช่วยดแู ลแมก่ ่อนไปร่าลา นางเงือกหว่ งอาลัย
ลกู ท่จี ะต้องพลดั พรากจากกนั และไม่รู้วา่ จะพบอนั ตรายอะไรบ้าง
สุดสาครพยายามปลอดประโลมให้นางเงอื กคลายความกงั วล
นางเงือกใหพ้ รแก่สดุ สาคร สดุ สาครพร้อมดว้ ยมา้ นิลมงั กรก็เรม่ิ ออก
เดินทาง

ตงั หวายอ่านมาถงึ ตอนน้กี เ็ กอื บสีท่ ุ่ม แม่จงึ บอกให้เด็ก ๆ
เข้านอน เพือ่ จะไดต้ ื่นไดท้ ันเวลาไปโรงเรียน

เตย้ ฝนั ว่า เหน็ สดุ สาครขีม่ ้านิลมงั กรทะยานไปในทะเลกว้าง
ด้วยความอยากรู้เรอ่ื งต่อ เต้ยจงึ อา่ นเรอ่ื ง พระอภยั มณีต่อจากท่ีตัง
หวายอ่านให้ฟัง

สอนโดยคณุ ครูกิตติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแก่น

โดยเริ่มจากตอนทสี่ ุดสาครทราบเรื่องราวจกพระฤๅษีวา่ พระ
อภยั มณี ผู้เป็นบิดาไดร้ บั ความลาบาก จงึ คดิ ตามหาพระอภยั มณี
สุดสาครบวชเป็นดาบนไปรา่ ลาแม่เงือก แล้วออกเดินทางพรอ้ มดว้ ย
มา้ นิลมงั กร และไมเ้ ท้าวิเศษ ระหว่างทาง สดุ สาครต้องผจญ
อันตรายมากมาย เมอ่ื สุดสาครเดนิ ทางไปถึงเมืองผีดิบ พวกผดี ิบ
เนรมิตกายและบา้ นเมอื งให้สวยงาม สุดสาครเหน็ ภาพเมืองจาแลง
และผดี บิ แปลงกาย กข็ มี่ า้ เข้าไปในเมืองนั้น เมื่อเข้าเมืองแล้วเมอื งก็
ลม่ ถล่มลง คนกลายเป็นกองทัพผดี ิบกระหายเลอื ด เขา้ มารมุ ทาร้าย
สดุ สาคร สุดสาครขีม่ ้านลิ มงั กรและต่อสดู้ ว้ ยไม้เทา้ นานถงึ 7 วัน
พระฤๅษีมาชว่ ยสดุ สาครจงึ ได้รอดพ้นอนั ตรายแลว้ เดนิ ทางไปอีกเมือง
หนง่ึ เป็นเกาะ มีพราหมณ์แขกรอดชีวิตจากเรอื อบั ปางมาอาศัยอยู่
พรามหณ์น้ีทาตนเปน็ ชเี ปลอื ย ไว้หนวดถงึ เข่า เคราถงึ นม ผมถงึ ตีน
ผ้คู นนับถอื กนั มาก เพราะเข้าใจว่าชีเปลอื ยตัดกเิ ลสได้ แลมเี วทมนต์
คาถา จงึ สรา้ งกฏุ ิใหอ้ ยู่ สุดสาครจะขออาศัยอยดู่ ้วยจึงเข้าไปหา
ชเี ปลอื ยเหน็ วา่ สดุ สาครมอี ทิ ธฤิ ทธิแ์ ละของวเิ ศษ จงึ คิดจะลวงถาม
เอาวชิ า และของวเิ ศษ โดยหลอกว่าหนทางทส่ี ุดสาครจะเดินทางไป
น้ัน เปน็ ทะเลกรด ผ้มู วี ชิ าแก่กลา้ เท่าน้นั จึงสามารถขา้ มไปได้

สอนโดยคุณครกู ติ ติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแกน่

สุดสาครเลา่ ความสามารถของตนทง้ั หมดใหช้ ีเปลือยฟงั
และบอกว่าตนยงั ไม่มีความสามารถในเรอื่ งข้ามทะเลกรด ขอให้ชี
เปลอื ยสอนใหด้ ว้ ย ชเี ปลอื ยจงึ หลอกว่าต้องไปสอนมนตค์ าถาบนยอด
เขา เมื่อไปถึงยอดเขา ชีเปลือยใหส้ ุดสาครวางไม้เท้าไว้ข้างกายและ
นัง่ บาเพญ็ พรต เมือ่ ได้โอกาสชเี ปลอื กก็ผลักสดุ สาครตกเหว สดุ สาคร
บาดเจบ็ เพราะตกลงไปกระแทกหนิ สลบอยกู่ ้นเหวนานกวา่ 3 วนั
ทันใดพระฤๅษเี ล็งฌานเหน็ สุดสาครตกอยูใ่ นอันตรายจึงได้มาชว่ ย
และสอนสดุ สาครว่าไม่ให้ไวใ้ จใครงา่ ยๆ แลว้ พระฤๅษีกใ็ หส้ ดุ สาคร
ตดิ ตามไปเอาไม้เทา้ คืนจากชีเปลอื ย

สอนโดยคณุ ครูกติ ตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแก่น

แบบฝึ กหดั

คาชี้แจง : ใหน้ ักเรียนอ่านเนอื้ เรื่อง “การผจญภยั ของสดุ สาคร” แล้วทา
แบบฝกึ หดั ท่กี าหนดใหโ้ ดยเขียนโจทย์พรอ้ มตอบคาถามลงในสมดุ

๑. การส่งกลอนเขา้ ประกวดจนไดร้ างวัลชนะเลิศในวนั สนุ ทรภ่ขู องตงั
หวาย ทาให้เธอไดห้ นังสือวรรณคดเี รอ่ื งอะไรเป็นรางวลั

๒. คนื นี้ตงั หวายจะอา่ น“พระอภยั มณ”ี ตอนใดใหเ้ ต้ยและพอ่ กบั แม่ฟงั
๓. พอสุดสาครคลอดออกมา มคี วามผิดปกตไิ ปจากเด็กทารกแรก

คลอดอยา่ งไร
๔. พระโยคแี ห่งเกาะแก้วพสิ ดาร เรม่ิ สอนวิชาอาคมให้เมอื่ สดุ สาครมี

อายไุ ด้เท่าใด
๕. สุดสาครพบกับม้านิลมังกร และออกติดตามหาพระอภัยมณีเมอ่ื มี

อายุกี่ปี
๖. เพราะเหตใุ ด พระโยคแี ละนางเงอื กจงึ ปลอ่ ยให้สุดสาครเดนิ

ทางไกลไปตามลาพัง
๗. มา้ นลิ มงั กรมีความพิเศษอย่างไร
๘. เตย้ อ่านเรอ่ื ง “พระอภัยมณ”ี และต่นื เตน้ จนเกอื บลืมหายใจเม่ือ

อ่านถึงตอนใด
๙. เตย้ รู้สึกใจหายวาบ หายใจไมท่ ัว่ ทอ้ งเมอ่ื อา่ นเร่อื งของสดุ สาครถงึ

ตอนใด
๑๐. การผจญภัยของสดุ สาครทีเ่ ฉยี ดกับความตายแตล่ ะคร้ัง สดุ สาคร

รอดมาได้ เพราะอะไร

สอนโดยคณุ ครกู ิตตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนกุ
สังกัดสานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแกน่