วรรณคดีลำนำ เรื่อง ห้องสมุดป่า

การฝึ กทกั ษะการอ่าน

วรรณคดลี านา

“ห้องสมุดปา่ ”

ปัญญา
ย่อมประเสริฐกวา่ ทรพั ย์

สอนโดยคุณครูกติ ตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธิน

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนุก
สงั กัดสานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแกน่

เม่อื ปลายเดือนทแ่ี ลว้ โรงเรียนไดจ้ ดั คา่ ยธรรมสัญจรขน้ึ คุณครู
พาเด็กๆ ไปเข้าค่ายอบรมธรรมะท่วี ัดป่าแห่งหนง่ึ ซงึ่ ตั้งอยู่นอกเมือง
เมอ่ื ไปถงึ ทุกคนแปลกใจ เพราะนอกจากปา่ ไม้เขยี วขจรี ่มรื่นแล้วก็ไม่
เห็นอะไรอกี ไม่มีสิ่งทีบ่ ่งบอกว่าน่คี ือวดั ไมม่ หี ลังคาโบสถ์ หลังคา
วหิ าร หรือศาลาการเปรยี ญ เมื่อเดินไปได้สักครูก่ เ็ รมิ่ เห็นวัดซ่อนตัว
อยู่ใต้ร่มไม้ เหน็ ศาลาหลังใหญ่และกุฏิหลังเล็กๆ เหมอื นกระทอ่ ม
ต้ังอยู่เรยี งรายตามแนวป่า กลุม่ นกั เรียนค่อยๆ รวมกันอยหู่ น้าศาลา
การเปรยี ญหลังใหญ่ คณุ ครบู อกให้นกั เรยี นนง่ั รออยา่ งสงบก่อนไปหา
หลวงพอ่ ในศาลา เพอื่ กราบนมสั การและแจ้งกาหนดการของพวกเรา
ให้ทราบ ชว่ งจังหวะนเ้ี อง ฉันสะดดุ ตาขอ้ ความท่ตี ดิ ไวต้ รงโคนตน้
ตะเคยี นใหญ่ ซง่ึ อยไู่ มไ่ กลนักถัดไปเป็นต้นไมส้ ูงชะลดู ที่มีป้ายบอกช่อื
ว่าเปน็ ตน้ ก่อ ฉนั กบั ปะการังใชเ้ วลานี้ สารวจสถานท่ดี ้วยความ
สนใจและสังเหตุเห็นว่าตรงต้นไมใ้ หญแ่ ต่ละต้นจะมีป้ายบอกชอื่ พรรณ
ไม้ตดิ อยู่ และมีป้ายเขียนข้อความดว้ ยลายมอื ประณีตติดอยแู่ ทบทุก
ตน้ เหมอื นปา้ ยคาขวญั ท่วั ไป ปะการงั และเพื่อนๆ เรมิ่ สนุกกับการ
อา่ นปา้ ยสุภาษิตตามต้นไม้และจดขอ้ ความไว้

สอนโดยคุณครกู ิตติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานกั การศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น

ตวั อย่างเช่น “กินน้อย พดู น้อย นอนน้อย คืออนกั ปฏบิ ตั ิ”

“กินมาก พูดมาก นอนมาก คอื คนโง่”

“ตนเปน็ ท่พี งึ่ แหง่ ต้น”

“ปญั ญาย่อมประเสริฐกวา่ ทรัพย”์

“คนโง่ คนพาล ไม่ควรเปน็ ผู้นา”

“พูดอย่างไร ทาได้อยา่ งน้นั ” “ความจริงเป็นส่ิงไมต่ าย”
“ความจริงเปน็ ส่งิ ไมต่ าย”

“การกูห้ นเ้ี ป็นทุกขใ์ นโลก” “บณั ฑิตย่อมฝึกตน”

“บณั ฑติ ยอ่ มฝึกตน”

“ความสขุ อ่นื ย่ิงกว่าความสงบไมม่ ”ี

“ฟงั ด้วยดี ย่อมไดป้ ญั ญา”

“อยูร่ ่วมกบั คนชว่ั ยอ่ มมีแต่ความชั่ว”

“คนเกียจคร้าน ย่อมไมพ่ บความสุข”

คุณครเู ดินกลบั มาพรอ้ มกับภกิ ษหุ ่มจีวรสีกรกั ท่าทางสงบ

สารวมน่าเล่อื มใส ทกุ คนกม้ กราบพรอ้ มกัน หลวงพ่อกลา่ วแนะนา

สถานท่ี กจิ กรรมทนี่ กั เรยี นตอ้ งทา และการปฏบิ ตั ติ นขณะเข้าคา่ ย

ธรรมะ แล้วหลวงพ่อกข็ อตัวไปเตรียมกจิ กรรมอบรมธรรมะ

สอนโดยคุณครูกิตตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานกั การศึกษา เทศบาลนครขอนแกน่

ส่วนพวกเรา คุณครูใหน้ าข้าวของไปเก็บในศาลาทเ่ี ปน็ เรอื นนอน
เกบ็ ของเสร็จ มีเวลาเหลือเกอื บครึง่ ชว่ั โมง ก่อนถึงกาหนดเข้าฟังการ
บรรยายธรรมะ นกั เรยี นจึงแยกยา้ ยกันตามอธั ยาศัย ฉันชวนปะการงั
เดินอา่ นและจดุ ปา้ ยคาขวญั ต่อ เพราะเหน็ วา่ ท่ีนี่เหมือนห้องสมดุ ป่า
เลยทเี ดียว ฉนั และปะการงั เดนิ ไปพบแผน่ ปา้ ยเขียนขอ้ ความดว้ ยตวั
บรรจง มองเหน็ แตไ่ กล ข้อความเป็นคาประพนั ธแ์ ต่งด้วยกาพยย์ านี
๑๑ ชื่อ “พฤษภกาสร” แต่งโดยสมเดจ็ มหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุ
ชิตชิโนรส ดังนี้

พฤษภกาสร อีกญุ ชรอันปลดปลง
โททนตเ์ สนง่ คง สาคญั หมายในกายมี
นรชาติวางวาย มลายสิน้ ทัง้ อินทรีย์
สถติ ทั่วแต่ช่ัวดี ประดบั ไวใ้ นโลกา

คุณครูมาพบเขา้ จึงอธิบายใหท้ ง้ั สองเขา้ ใจเพม่ิ เติมว่า สมเด็จ
พระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานชุ ิตชิโนรส เปน็ สมเดจ็ พระสังฆราช
ไทยพระองค์ที่ ๗ เป็นกวเี อกในสมัยรตั นโกสินทร์

สอนโดยคณุ ครูกติ ตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนกุ
สังกดั สานักการศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น

เน้อื หาของบทประพันธน์ ใ้ี ห้คตสิ อนใจวา่ บรรดาชา้ งม้าวัวควายเม่อื
ตายไปแล้ว ยังมีเขาและหนังเหลือไว้ให้เปน็ ประโยชน์ แตค่ นเราเม่อื
ตายไปแลว้ สิ่งที่หลงเหลือให้เป็นทร่ี ะลึกก็คอื ความดี และความช่ัว
เทา่ นนั้ พวกเราเดนิ อา่ นขอ้ ความในป้ายถัดไป ซึ่งแต่งดว้ ยกลอน
สภุ าพ มชี ่ือว่า

“ปากเป็นเอก เลขเป็นโท หนงั สอื เป็นตรี ช่วั ดีเปน็ ตรา”

ปากเปน็ เอก เหมอื นเสกมนตร์ ใหค้ นเช่อื ฉลาดเหลือ วาจา ปรชี าฉาน

จะกล่าวถ้อย รอ้ ยคา ไมร่ าคาญ เปน็ รากฐาน เทดิ ตน พน้ ลาเค็ญ

เลขเปน็ โท โบราณ ทา่ นสั่งสอน เรง่ สงั วร เวีย่ ไว้ ใช่ว่าเล่น

การคานวณ ควรชานาญ คูณหารเปน็ ช่วยใหเ้ ด่น ดีนักหนา ร้ทู ่าคน

หนังสือเป็น ตรวี ชิ า ปญั ญาเลิศ เรยี นไปเถดิ รู้ไว้ ไมไ่ รผ้ ล

ยามยากแสน แคน้ คับ ไม่อบั จน ไดเ้ ลีย้ งตน ดว้ ยวิชา หาทรพั ยท์ วี

ช่ัวดีเป็น ตราประทบั ไวก้ ับโลก ยามวิโยค ชพี ยบั ลับรา่ งหนี

ทีศ่ ูนย์แท้ ก็แตต่ วั สว่ นชั่วดี คงเป็นท่ี ลือท่ัว ชวั่ ฟา้ ดิน

สอนโดยคุณครกู ิตตวิ ัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรียนเทศบาลสวนสนุก
สงั กัดสานักการศกึ ษา เทศบาลนครขอนแกน่

คณุ ครขู อให้อ่านเป็นทานองเสนาะ ซ่งึ ปะการังบ่ายเบีย่ งว่าให้
ดอกแกว้ อ่าน เพราะดอกแก้วเคยชนะเลศิ การแข่งขนั อ่านทานอง
เสนาะ เมือ่ ดอกแก้วอา่ นจบกม็ เี สียงปรบมอื กราวใหญ่ แลว้ คุณครกู ็
ให้อธบิ ายความหมายของบทประพนั ธ์น้ี ดอกแก้วจงึ เสนอให้ปะการงั
อธบิ ายเพราะปะการงั เรยี นเกง่ และสอบได้ที่หนึง่ เสมอ ปะการงั
อธบิ ายว่า เน้ือหาของบทประพนั ธพ์ ูดถึงความสาคัญของการพูด
การคิดคานวณ การเรยี นหนงั สือ และความดี ความช่วั ว่าสิ่งใดท่ี
สาคัญสงู สุด สง่ิ ใดสาคญั รองลงมาและสิง่ ใดทท่ี าใหค้ นจดจา ซ่ึงสงิ่ ที่
ทาใหค้ นจดจา กค็ อื “ความด”ี น่นั เอง

คุณครสู รุปวา่ ถ้าคดิ ให้ดนี ่ีเป็นคติเตอื นใจท่เี ป็นประโยชนม์ าก
ในปา่ แห่งนีม้ บี ทกลอนสภุ าษิต และคตเิ ตอื นใจติดไว้ให้อ่านมากมาย
นา่ ช่ืนชมความคิดของหลวงพอ่ ท่นี าเอาส่ิงดีๆ มาให้คนอา่ นและถอื
เปน็ เครือ่ งเตือนใจเราได้เปน็ อย่างดี

สอนโดยคุณครูกิตติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนุก
สังกัดสานักการศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น

แบบฝึ กหดั

คาชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นอา่ นเน้ือเร่ือง “ห้องสมุดปา่ ” แล้วทาแบบฝกึ หัด
ทีก่ าหนดให้โดยเขียนโจทย์พร้อมตอบคาถามลงในสมุด

๑. “ห้องสมดุ ป่า” เปน็ การบญั ญตั คิ าของใคร
๒. ปลายเดอื นท่แี ล้ว โรงเรียนของดอกแก้วไดจ้ ัดใหม้ ีกิจกรรม

อะไร
๓. การจัดกิจกรรมในขอ้ ๒ มคี าเรยี กส่นั ๆ ว่าอะไร
๔. ระหวา่ งทางท่เี ด็กๆ เดนิ ไปวัดป่าจะไดย้ นิ เสยี งสตั ว์อะไรส่ง

เสยี งร้องระเบง็ แซง็ แซไ่ ปหมด
๕. บรรดานักเรียนที่มาจะต้องไปนัง่ ปฏิบัตกิ จิ กรรมกนั ทีใ่ ดภายใน

วัดปา่
๖. วดั ปา่ แหง่ นม้ี ีตน้ ไมใ้ หญ่ข้นึ อยอู่ ย่างหนาแน่นมากเหมอื นกบั

สถานทแี่ หง่ ใด
๗. ตามตน้ ไมใ้ หญๆ่ บริเวณวดั ป่าจะมีสง่ิ ใดติดอยู่
๘. เพราะเหตุใด วดั จงึ เปน็ สถานทที่ ีเ่ หมาะแก่การปฏิบัตธิ รรม

ของพระภิกษุสามเณร และพุทธศาสนิกชน
๙. คาประพนั “พฤษภกาสร” ตอ้ งการเนน้ ให้คนทาสงิ่ ใดใหม้ าก

ทสี่ ุด
๑๐. “ปากเป็นเอก เลขเปน็ โท หนงั สอื เป็นตรี ช่ัวดีเปน็ ตรา”

ช้ีใหเ้ หน็ วา่ สิ่งใดสาคัญที่สุด

สอนโดยคณุ ครกู ติ ติวัฒนน ธนพฒั นนโยธนิ

โรงเรยี นเทศบาลสวนสนกุ
สงั กดั สานกั การศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น