รวมหน่วยที่ 4 ปฎิกิริยาเคมี

ตอนที่ 4 ตรวจสอบความรู้หลังเรียน
คำชี้แจง : ให้นักเรียนวงกลมตัวเลือกที่ถูกต้องข้อ 1-2 และเขียนสมเคมีข้อ 3-5

1. ข้อความที่เขียนแสดงผลิตภัณฑ์เรียกว่าอะไร
ก. สารผสม
ข. สมการเคมี
ค. สารเนื้อเดียว
ง. สารประกอบ

2. เมื่อสารเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถสังเกตได้อย่างไร
ก. ตกผลึก
ข. เกิดฟองแก๊ส
ค. อุณหภูมิเปล่ียน
ง. ถูกทุกข้อ

3. เมื่อสารเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถสังเกตได้อย่างไร
ก. ตกผลึก
ข. เกิดฟองแก๊ส
ค. อุณหภูมิเปล่ียน
ง. ถูกทุกข้อ

4. ปฏิกริ ิยาระหว่างสารละลายซิลเวอรไ์ นเตรต (AgNO3) กับสารละลายแบเรียมคลอไรด์ (BaCl2) ได้
ผลติ ภณั ฑ์เปน็ ซิลเวอรค์ ลอไรด์ (AgCl) และแบเรียมไนเตรต (MgNO3)

…………………………………………………………………………………………………………………………….

5. ปฏิกิริยาระหว่างกรดแอซีติก (CH3COOH) กับโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) ได้ผลิตภัณฑ์เป็น
โซเดยี ม แอซีเตต (CH3COONa) และน้ำ (H2O)

…………………………………………………………………………………………………………………………….

6. ปฏิกิริยาระหว่างโซเดียมซัลเฟต (Na2SO4) กับสารละลายแบเรียมไนเตรต (Ba(NO3)2) ได้
ผลติ ภณั ฑ์เปน็ แบเรียมซลั เฟต (BaSO4) และโซเดยี มไนเตรต (NaNO3)

…………………………………………………………………………………………………………………………….

คะแนนทไ่ี ด้

ใบงานที่ 4.2 เฉลย
เรือ่ ง สมการเคมี

ตอนที่ 1 ตรวจสอบความรู้พื้นฐานก่อนเรียน

คำชี้แจง : ให้นักเรียนวงกลมตัวเลือกที่ถูกต้อง

1. เมื่อสารเกิดปฏิกิริยาเคมีอาจมีการเปล่ียนแปลงที่สามารถสังเกตได้อย่างไร

ก. ตกผลึก

ข. เปล่ียนสี

ค. เกิดฟองแก๊ส

ง. ถูกทุกข้อ

2. สารที่นำมาใช้ในการทำปฏิกิริยาเรียกว่าอะไร

ก. สารเคมี

ข. สารตั้งต้น

ค. สารผลิตภัณฑ์

ง. ไม่มีข้อถูกต้อง

3. สารใหม่ที่เกิดขึ้นเรียกว่าอะไร

ก. สารเคมี

ข. สารตั้งต้น

ค. สมการเคมี

ง. สารผลิตภัณฑ์

4. ข้อความที่เขียนแสดงการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารคืออะไร

ก. สารผสม

ข. สมการเคมี

ค. สารเนื้อเดียว

ง. สารประกอบ

5. ปฏิกิริยาการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงเกิดขึ้นอย่างไร

ก. กรด+เบส -> เกลือ+น้ำ

ข. โลหะ+ออกซเจน -> โลหะออกไซต์

ค. เหล็ก+ออกซิเจน -> เหล็กออกไซต์

ง. แก๊สมีเทน+แก๊สออกซิเจน -> แก๊สคาร์บอนไดออกไซต์+น้ำ คะแนนที่ได้

ตอนที่ 2

คำชี้แจง : ให้พิจารณาข้อมูลที่กำหนดให้ ทำเครื่องหมาย ✓ ลงในตาราง

การละลายน้ำ

สารประกอบ ละลายน้ำ ไม่ละลาย สถานะ

นำ้

แคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) ✓ ของแขง็ (s)

แบเรียมซัลเฟต (BaSO4) ✓ ของแขง็ (s)

โซเดยี มคลอไรด์ (NaCl) ✓ สารละลาย (aq)

แมกนีเซียมซลั เฟต (MgSO4) ✓ สารละลาย (aq)

แมกนีเซียมคลอไรด์ (MgCl2) ✓ สารละลาย (aq)

ซิลเวอร์คลอไรด์ (AgCl) ✓ ของแข็ง (s)

โซเดยี มไนเตรต (NaNO3) ✓ สารละลาย (aq)

ลเิ ทียมไฮดรอกไซด์ (LiOH) ✓ สารละลาย (aq)

แอมโมเนยี มไนเตรต (NH4NO3) ✓ สารละลาย (aq)

โซเดยี มแอซีเตต (CH3COONa) ✓ สารละลาย (aq)

แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ (Mg(OH)2) ✓ สารละลาย (aq)

แมงกานีสซลั เฟต (MnSO4) ✓ สารละลาย (aq)

โซเดยี มคาร์บอเนต (Na2CO3) ✓ สารละลาย (aq)

ตอนที่ 3 สมการเคมี
คำชี้แจง : จงเขียนสมการเคมีให้ถูกต้อง

1. ปฏิกริ ิยาระหวา่ งแผ่นโลหะแมกนีเซียม (Mg) กับสารละลายกรดไฮโดรคลอริก (HCl) ได้ผลิตภัณฑ์

เปน็ สารละลายแมกนีเซียมคลอไรด์ (MgCl2) และแก๊สไฮโดรเจน (H2)

…M……g …(s)…+…2…H…C…l (…aq…)…→……M…g…C…l2…(a…q…)+…H…2…(g…) …………………………………………………………….

2. ปฏิกริ ิยาระหว่างแก๊สไฮโดรเจน (H2) กับแก๊สออกซิเจน (O2) ไดผ้ ลติ ภัณฑเ์ ป็นน้ำ

……2H…2…(g…) …+…O…2 (…g)…→……2…H…2O……(l)………………………………………………………………………………….

3. ปฏิกริ ิยาระหว่างสารละลายโพแทสเซียมไอโอไดด์ (KI) กบั สารละลายเลด (II) ไนเตรต (Pb(NO3)2)

ไดผ้ ลติ ภัณฑ์เปน็ โพแทสเซียมไนเตรต (KNO3) กับเลด (II) ไอโอไดด์ (PbI2)

……2K…I …(a…q)…+…P…b…(N…O…3)…2 (…a…q)…→……2…K…N…O3…(…aq…)…+…P…bI…2 (…s)………………………………………………….

4. ปฏิกริ ิยาระหว่างสารละลายโซเดยี มไนเตรต (NaNO3) กบั สารละลายแมกนีเซียมคลอไรด์ (MgCl2)

ไดผ้ ลติ ภัณฑเ์ ปน็ โซเดยี มคลอไรด์ (NaCl) และแมกนีเซียมไนเตรต (MgNO3)

……2N…a…N…O3…(a…q…) …+…M…gC…l…2 (…aq…)…→……2…N…aC…l…(a…q…) +…M…g…(N…O…3…)2…(a…q…) …………………………………….

5. ปฏิกริ ิยาระหว่างสารละลายซิลเวอรไ์ นเตรต (AgNO3) กับสารละลายแบเรียมคลอไรด์ (BaCl2) ได้

ผลติ ภัณฑ์เปน็ ซิลเวอร์คลอไรด์ (AgCl) และแบเรียมไนเตรต (MgNO3)

…2…A…g…NO…3…(a…q…) …+…Ba…C…l2…(a…q…) →……2…A…a…C…l (…aq…)…+…B…a(…NO…3…)2…(…aq…)……………………………………….

6. ปฏิกิริยาระหว่างกรดแอซีติก (CH3COOH) กับโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) ได้ผลิตภัณฑ์เป็น

โซเดยี ม แอซีเตต (CH3COONa) และน้ำ (H2O)

……CH…3…CO…O…H…(…aq…)…+…N…a…O…H…(a…q…) →………CH…3…CO…O…N…a…(…aq…)…+…H…2O…(…l)…………………………………….

7. ปฏิกิริยาระหว่างโซเดียมซัลเฟต (Na2SO4) กับสารละลายแบเรียมไนเตรต (Ba(NO3)2) ได้

ผลติ ภัณฑเ์ ป็นแบเรียมซัลเฟต (BaSO4) และโซเดยี มไนเตรต (NaNO3)

…N…a…2S…O…4…(a…q…) +……Ba…(N…O…3)…2 …(a…q)…→………Ba…S…O4…(…s)…+…2…N…aN…O…3…(a…q…) …………………………………….

8. ปฏิกริ ิยาระหวา่ งแกส๊ ไฮโดรเจน (H2) กับแก๊สซัลเฟอร์ (S2) ไดผ้ ลติ ภัณฑเ์ ปน็ แกส๊ ไข่เน่า หรือแก๊ส

ไฮโดรเจน ไดออกไซด์ (H2S)

……2H…2…(g…) …+…S2…(…g)…→……2…H…2S…(…g)………………………………………………………………………………….

ตอนที่ 4 ตรวจสอบความรู้หลังเรียน
คำชี้แจง : ให้นักเรียนวงกลมตัวเลือกที่ถูกต้องข้อ 1-2 และเขียนสมเคมีข้อ 3-5

1. ข้อความที่เขียนแสดงการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสารคืออะไร
ก. สารผสม
ข. สมการเคมี
ค. สารเนื้อเดียว
ง. สารประกอบ

2. เมื่อสารเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถสังเกตได้อย่างไร
ก. ตกผลึก
ข. เกิดฟองแก๊ส
ค. อุณหภูมิเปล่ียน
ง. ถูกทุกข้อ

3. เมื่อสารเกิดปฏิกิริยาเคมีสามารถสังเกตได้อย่างไร
ก. ตกผลึก
ข. เกิดฟองแก๊ส
ค. อุณหภูมิเปล่ียน
ง. ถูกทุกข้อ

4. ปฏิกริ ิยาระหว่างสารละลายซิลเวอร์ไนเตรต (AgNO3) กับสารละลายแบเรียมคลอไรด์ (BaCl2) ได้
ผลติ ภัณฑ์เปน็ ซิลเวอรค์ ลอไรด์ (AgCl) และแบเรียมไนเตรต (MgNO3)

…2…A…g…NO…3…(a…q…) +……Ba…C…l2…(a…q…) →……2…A…a…C…l (…aq…)…+…B…a(…NO…3…)2…(…aq…)……………………………………….

5. ปฏิกิริยาระหว่างกรดแอซีติก (CH3COOH) กับโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) ได้ผลิตภัณฑ์เป็น
โซเดยี ม แอซีเตต (CH3COONa) และน้ำ (H2O)

……CH…3…CO…O…H…(…aq…)…+…N…a…O…H…(a…q…) →………CH…3…CO…O…N…a…(…aq…)…+…H…2O…(…l)…………………………………….

6. ปฏิกิริยาระหว่างโซเดียมซัลเฟต (Na2SO4) กับสารละลายแบเรียมไนเตรต (Ba(NO3)2) ได้
ผลติ ภัณฑ์เป็นแบเรียมซัลเฟต (BaSO4) และโซเดยี มไนเตรต (NaNO3)

…N…a…2S…O…4…(a…q…) +……Ba…(N…O…3)…2 …(a…q)…→………Ba…S…O4…(…s)…+…2…N…aN…O…3…(a…q…) …………………………………….

คะแนนที่ได้

ใบความรู้

เรือ่ ง การละลายนำ้ ของสาร

• สารประเภทที่ละลายน้ำไดเ้ สมอ
สารประกอบทีม่ ีไอออน Li+, Na+, K+, Rb+, Cs+, NH4+, NO3-, ClO3-, ClO4-, CH3COO-

เป็นองค์ประกอบ เช่น NaCl, NH4NO3, LiClO4, CH3COONa จะละลายน้ำ

• สารที่มกั จะละลายนำ้ (แตม่ ีข้อยกเว้นการไม่ละลาย)
สารประกอบที่มีไอออน Cl-, Br-, I- เป็นองคป์ ระกอบ เชน่ MgI2, CaCl2 จะละลายน้ำ

ยกเว้น จะเกิดเป็นสารประกอบกับ Ag+, Pb2+, Hg2+ จะไม่ละลายน้ำ เช่น AgCl, PbI2,
Hg2Cl2

สารประกอบที่มีไอออน F- เป็นองค์ประกอบ เช่น NaF, MnF2 จะละลายน้ำ ยกเว้น
จะเกดิ เป็นสารประกอบกับ Mg2+, Ca2+, Sr2+, Ba2+, Pb2+ จะไมล่ ะลายน้ำหรือละลายน้ำได้
เลก็ น้อย เชน่ MgF2, PbF2

สารประกอบที่มีไอออน SO42−เป็นองค์ประกอบ เช่น MgSO4, MnSO4 จะละลายน้ำ
ยกเวน้ จะเกดิ เปน็ สารประกอบกับ Ag+, Ca2+, Sr2+, Ba2+, Pb2+ จะไม่ละลายน้ำหรือละลาย
น้ำได้เล็กน้อย เช่น Ag2SO4, CaSO4, PbSO4

• สารที่มกั จะไม่ละลายน้ำ (แตม่ ีข้อยกเว้นการละลาย)
สารประกอบที่มีไอออน O2-, S2-, OH- เปน็ องค์ประกอบ เชน่ ZnO, Mg(OH)2,

Al(OH)3 จะไม่ละลายน้ำ ยกเวน้ จะเกดิ เป็นสารประกอบกบั Li+, Na+, K+, Rb+, Cs+, NH4+,
Ca2+, Sr2+, Ba2+ จะละลายน้ำได้ เชน่ Na2O, CaO, LiOH, NH4OH, Sr(OH)2

สารประกอบที่มีไอออน CO23−, PO43−, SO23−, CrO42−, C2O42−, เปน็ องคป์ ระกอบ
เชน่ CaCO3, AlPO4 จะไมล่ ะลายน้ำ (แตส่ ารประกอบในกลุ่มนีห้ ลายชนิดสามารถละลายได้
ในสารละลายกรด เชน่ CaCO3) ยกเวน้ จะเกดิ เป็นสารประกอบกับ Li+, Na+, K+, Rb+, Cs+,
NH4+ จะละลายน้ำได้ เช่น Na2CO3, (NH4)3PO4

9. บนั ทึกผลหลังการสอน

ปัญหา/สิง่ ทีพ่ ัฒนา / แนวทางแกป้ ัญหา / แนวทางการพัฒนา

ปัญหา/สิ่งที่พัฒนา สาเหตุของปญั หา/ แนวทางแก้ไข/ วิธีแก้ไข/พัฒนา ผลการแก้ไข/พัฒนา

สง่ิ ทีพ่ ัฒนา พฒั นา

ลงชือ่ ............................................. ผู้สอน
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สุข)

รับทราบผลการดำเนนิ การ
ลงชื่อ...............................................
(นายสรุ กิจ เกษตรพนู สขุ )

หัวหน้ากลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยทุ ธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุ่มบรหิ ารงานวิชาการ

ลงชื่อ...........................................
( นายวีระ แก้วกลั ยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จงั หวัดเพชรบรุ ี

10. ความคิดเหน็ (ผูบ้ รหิ าร / หรอื ผู้ที่ได้รับมอบหมาย)

ได้ทำการตรวจแผนการจดั การเรียนรู้ของนายสรุ กิจ เกษตรพูนสุขแล้วมีความเห็นดังนี้
8.1 เปน็ แผนการจดั การเรียนรู้ที่
ดีมาก ดี
พอใช้ ต้องปรับปรงุ
8.2 การจดั กิจกรรมการเรียนรู้ได้นำเอากระบวนการเรียนรู้
ที่เน้นผู้เรียนเปน็ สำคญั ใช้กระบวนการสอนได้อย่างเหมาะสม
ทีย่ งั ไมเ่ น้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ควรปรบั ปรุงพัฒนาตอ่ ไป
8.3 เป็นแผนการจดั การเรียนรู้ที่
นำไปใช้สอนได้
ควรปรบั ปรุงก่อนนำไปใช้
8.4 ข้อเสนอแนะอืน่ ๆ

............................................................................................................................. .....................................................
..................................................................................................................................... ............................................

ลงชือ่ ...............................................
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สขุ )

หวั หนา้ กลมุ่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการฝ่ายวชิ าการ
............................................................................................................................. .....................................................
.................................................................................................................................................................................

ลงชื่อ............................................
( นายชาญยทุ ธ สุทธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลมุ่ บริหารงานวิชาการ
ความคิดเหน็ ของผู้อำนวยการโรงเรียน
..................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .....................................................

ลงชื่อ.............................................
( นายวรี ะ แก้วกัลยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 47 จังหวัดเพชรบุรี

แผนการจดั การเรียนร้ทู ่ี 3

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 4 ปฏิกิริยาเคมี เร่อื ง ประเภทชองปฏิกิริยาเคมี
จำนวน 2 ช่ัวโมง
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
ปีการศกึ ษา 2564
ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรยี นที่ 1 ครผู สู้ อน นายสรุ กจิ เกษตรพนู สขุ

รายวิชาวิทยาศาสตร์ รหสั วิชา ว 23101

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชี้วัด

ว 2.1 ม.3/5 วิเคราะห์ปฏิกิริยาดูดความร้อน และปฏิกิริยาคายความร้อน จากการ
เปล่ยี นแปลงพลงั งานความร้อนของปฏิกริ ิยา

2. จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายปฏิกิริยาดูดและคายความรอ้ นได้ (K)
2. วิเคราะห์ประเภทของปฏิกริ ิยาเคมีจากการเปลย่ี นแปลงพลงั งานความร้อนของปฏิกริ ิยาเคมีได้ (P)
3. มีความใฝเ่ รียนรู้และมุ่งมั่นในการทำงาน (A)

3. สาระการเรียนรู้

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
• เมื่อเกิดปฏิกิริยาเคมี มีการถ่ายโอนความรอ้ นควบค่ไู ปกับการจดั เรียงตวั ใหมข่ องอะตอมของ

สาร ปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอนความร้อนจากสิ่งแวดล้อมเข้าสู่ระบบเป็นปฏิกิริยาดูดความ
ร้อน ปฏิกิริยาทีม่ กี ารถา่ ยโอนความร้อนจากระบบออกสู่สง่ิ แวดล้อมเป็นปฏิกิริยาคายความ
ร้อน โดยใช้เครื่องมือที่เหมาะสมในการวัดอุณหภูมิ เช่น เทอร์มอมิเตอร์ หัววัดที่สามารถ
ตรวจสอบการเปล่ียนแปลงของอณุ หภูมิไดอ้ ย่างตอ่ เนือ่ ง

4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด

ในขณะที่เกิดปฏิกิริยาเคมีจะมีการถ่ายโอนความร้อนควบคู่ไปกับการจัดเรียงตัวใหม่ของ
อะตอมของสาร จึงทำให้แบ่งปฏิกิริยาเคมีออกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ ปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอน
ความรอ้ นจากสิง่ แวดลอ้ มเข้าสรู่ ะบบ เรียกวา่ ปฏิกิริยาดูดความร้อน และปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอน
ความรอ้ นจากระบบออกสสู่ ่งิ แวดล้อม เรียกวา่ ปฏิกิริยาคายความรอ้ น

5.สมรรถนะสำคญั ของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์

สมรรถนะสำคัญของผเู้ รยี น คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์

1. ความสามารถในการส่อื สาร 1. มีวินยั รบั ผิดชอบ

2. ความสามารถในการคิด 2. ใฝ่เรียนรู้

1) ทักษะการสังเกต 3. ม่งุ มั่นในการทำงาน

2) ทกั ษะการทดลอง

3) ทกั ษะการลงความเหน็ จากข้อมูล

3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

6. กิจกรรมการเรยี นรู้

 แนวคิด/รปู แบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนคิ : ทดลอง (Experimental Method)

ชั่วโมงท่ี 1-2

ข้นั นำ

ขั้นที่ 1 เตรยี มการทดลอง
1. ครเู ตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ทำกิจกรรม ได้แก่ เทอรม์ อมิเตอร์ กระบอกตวงวดั ปริมาตร บีกเกอร์
ขนาด 250 cm3 แท่งแก้วคนสาร ช้อนตักสาร เบอร์ 1 โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต 1
กระปุก แผน่ โลหะแมกนีเซียม สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 1 mol/dm3
2. ครูให้นักเรียนนับเลข 1-5 หรือ 1-6 เรียงต่อกัน แล้วแต่ความเหมาะสมของจำนวน
นกั เรยี นในห้องเรียน โดยนกั เรยี นที่นับหมายเลขเหมือนกันให้จัดเป็นกลุม่ เดยี วกัน
3. ครเู ตรียมเนอื้ หาเกีย่ วกับประเภทของปฏิกิริยาเคมี

ข้นั สอน

ขั้นที่ 2 ทดลอง
1. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับประเภทของปฏิกิริยาเคมีในหนังสือเรียน
รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หรือแหลง่ การเรียนรู้อืน่ ๆ เช่น
ข้อมูลทางอินเทอรเ์ นต็
2. ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนักเรียน 2 คน ออกมารับอุปกรณ์ที่ใช้ทำกิจกรรม การ
เปลี่ยนแปลงพลังงานความร้อนของปฏิกิริยา
3. ให้สมาชิกภายในกลมุ่ แบง่ ภาระและหน้าทีร่ บั ผิดชอบภายในกลมุ่ เพือ่ ทำกิจกรรม การ
เปล่ยี นแปลงพลงั งานความรอ้ นของปฏิกิริยาในหนงั สือเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ม.3 เล่ม 1 และลงมอื ปฏิบัตกิ ิจกรรม
4. ให้นักเรียนตั้งสมมติฐานการทดลอง กำหนดตัวแปรต้น ตัวแปรตาม และตัวแปรควบคุม
รวมทั้งออกแบบตารางบนั ทึกผลการทดลองในสมุดประจำตวั นักเรยี น
5. ให้นกั เรยี นทำการทดลอง โดยสังเกตและเปรยี บเทียบอุณหภูมิของสารละลายในบีกเกอร์ท้ัง
2 ใบ แล้วบันทึกผลลงในสมุดประจำตวั นักเรยี น
6. ครูสุ่มเรียกตวั แทนกลุ่มออกมานำเสนอผลการทดลองหน้าช้ันเรียน

ขน้ั ที่ 3 อภิปรายผลการทดลอง
7. นกั เรยี นและครูร่วมกนั วิเคราะหผ์ ลการทดลองของแต่ละกลมุ่ แล้วรว่ มกนั อภิปรายเพือ่ ให้ได้
ข้อสรุปว่า “ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในบีกเกอร์ที่ 1 เป็นปฏิกิริยาคายความร้อน เนื่องจากหลัง
เกิดปฏิกิริยาในบีกเกอร์ที่ 1 อุณหภูมิเพิ่มขึ้น ขณะที่ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในบีกเกอร์ที่ 2 เป็น
ปฏิกิริยาดูดความรอ้ น เนื่องจากหลงั เกิดปฏิกิริยาในบีกเกอรท์ ี่ 2 อุณหภูมิลดตำ่ ลง”

ขน้ั สรปุ

นักเรียนและครูร่วมกันสรุปกิจกรรมว่า “อุณหภูมิของสารที่เปลี่ยนแปลงไปเกิดจากการถ่าย
โอนความร้อนระหว่างเกิดปฏิกิริยา โดยปฏิกิริยาดูดความร้อนเป็นปฏิกิริยาที่ระบบดดู พลังงานความ
ร้อนเข้าไปเพื่อสลายพันธะ ทำให้สารตั้งต้นมีพลังงานต่ำกว่าผลิตภัณฑ์ เมื่อสัมผัสกับสารหลัง
เกิดปฏิกิริยาจะรสู้ กึ เยน็ ขนึ้ สว่ นปฏิกิริยาคายความรอ้ นเป็นปฏิกริ ิยาทีร่ ะบบคายพลังงานความร้อนเพื่อ
สร้างพันธะ ทำให้สร้างตั้งต้นมีพลังงานสูงกว่าผลิตภัณฑ์ เมื่อสัมผัสสารหลังเกิดปฏิกิริยาจะรู้สึกร้อน
ขนึ้ ”

ขั้นประเมิน

ขน้ั ที่ 5 ตรวจสอบผล
1. ให้นักเรยี นทำแบบฝึกหดั และครตู รวจแบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ 1
2. ให้นักเรียนตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยตอบคำถาม Topic Questions ลงใน
สมดุ ประจำตัวนักเรยี น จากนั้นครตู รวจคำตอบ Topic Questions ในสมดุ ประจำตัวนกั เรยี น
3. ประเมินการปฏิบตั กิ ิจกรรม การเปล่ยี นแปลงพลงั งานความร้อนของปฏิกริ ิยา
4. ประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายกลมุ่ การทำงานรายบคุ คล
5. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยสังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่นใน
การทำงาน

7. การวดั และประเมินผล

รายการวัด วิธีการ เครือ่ งมือ เกณฑ์
การประเมิน
7.1 ประเมินระหวา่ งการ - สมดุ ประจำตวั หรือ
แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์ - ร้อยละ 60
จดั กิจกรรมการ และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม ผ่านเกณฑ์
1
เรยี นรู้ - ตรวจสมุดประจำตัว - ร้อยละ 60
1) ประเภทของ หรือแบบฝึกหัด - สมดุ ประจำตวั หรือ ผ่านเกณฑ์
วิทยาศาสตร์และ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์
ปฏิกิริยาเคมี และเทคโนโลยี ม.3 เลม่
1
เทคโนโลยี ม.3 เล่ม

1

2) ผลบนั ทึกการปฏิบัติ - ตรวจสมุดประจำตวั

กิจกรรมการ หรือแบบฝึกหัด

เปล่ยี นแปลงพลงั งาน วิทยาศาสตร์และ

ความรอ้ นของ เทคโนโลยี ม.3 เลม่

ปฏิกริ ิยา 1

รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์
การประเมิน
3) การนำเสนอผลงาน/ - ประเมินการนำเสนอ - แบบประเมินการ - ระดับคุณภาพ
2
ผลการปฏิบตั ิ ผลงาน/ผลการปฏิบัติ นำเสนอผลงาน ผา่ นเกณฑ์

กิจกรรม กิจกรรม

4) พฤติกรรมการ - สงั เกตพฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม - ระดับคุณภาพ
ทำงานรายบุคคล การทำงานรายบคุ คล การทำงานรายบคุ คล 2
ผ่านเกณฑ์

5) พฤติกรรมการ - สังเกตพฤติกรรม - แบบสังเกตพฤติกรรม - ระดบั คณุ ภาพ
ทำงานกล่มุ 2
การทำงานกลมุ่ การทำงานกลมุ่ ผ่านเกณฑ์
6) คณุ ลกั ษณะ
อนั พึงประสงค์ - สงั เกตความมีวินัย - แบบประเมิน - ระดับคุณภาพ
รับผิดชอบ ใฝเ่ รยี นรู้ คณุ ลกั ษณะ 2
และมุง่ มน่ั ในการ อนั พึงประสงค์ ผา่ นเกณฑ์
ทำงาน

8. สือ่ /แหล่งการเรยี นรู้

8.1 สื่อการเรยี นรู้
1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
ปฏิกิริยาเคมี
2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยาเคมี
3) อปุ กรณ์ทีใ่ ช้ทำกิจกรรม การเปลย่ี นแปลงพลงั งานความร้อนของปฏิกริ ิยา
4) PowerPoint เรือ่ ง ปฏิกิริยาเคมี
5) สมดุ ประจำตวั นกั เรยี น

8.2 แหลง่ การเรยี นรู้
1) ห้องเรียน
2) อินเทอร์เน็ต

9. บนั ทึกผลหลังการสอน

ปัญหา/สิง่ ทีพ่ ัฒนา / แนวทางแกป้ ัญหา / แนวทางการพัฒนา

ปัญหา/สิ่งที่พัฒนา สาเหตุของปญั หา/ แนวทางแก้ไข/ วิธีแก้ไข/พัฒนา ผลการแก้ไข/พัฒนา

สง่ิ ทีพ่ ัฒนา พฒั นา

ลงชือ่ ............................................. ผู้สอน
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สุข)

รับทราบผลการดำเนนิ การ
ลงชื่อ...............................................
(นายสรุ กิจ เกษตรพนู สขุ )

หัวหน้ากลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยทุ ธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุ่มบรหิ ารงานวิชาการ

ลงชื่อ...........................................
( นายวีระ แก้วกลั ยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จงั หวัดเพชรบรุ ี

10. ความคิดเหน็ (ผบู้ รหิ าร / หรอื ผ้ทู ีไ่ ด้รับมอบหมาย)

ได้ทำการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของนายสุรกิจ เกษตรพนู สขุ แล้วมีความเห็นดังนี้
8.1 เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่
ดีมาก ดี
พอใช้ ต้องปรับปรุง
8.2 การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้นำเอากระบวนการเรียนรู้
ที่เน้นผู้เรียนเปน็ สำคัญ ใช้กระบวนการสอนได้อย่างเหมาะสม
ที่ยังไมเ่ น้นผู้เรียนเป็นสำคญั ควรปรับปรุงพัฒนาตอ่ ไป
8.3 เป็นแผนการจดั การเรียนรู้ที่
นำไปใช้สอนได้
ควรปรับปรงุ ก่อนนำไปใช้
8.4 ข้อเสนอแนะอื่น ๆ

............................................................................................................................. .....................................................
........................................................................................................................................................................ .........

ลงชือ่ ...............................................
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สุข)

หัวหนา้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการฝา่ ยวชิ าการ
............................................................................................................................. .....................................................
............................................................................................................................. ....................................................

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยุทธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลมุ่ บริหารงานวิชาการ
ความคิดเหน็ ของผู้อำนวยการโรงเรียน
............................................................................................................................. .....................................................
..................................................................................................................................................................................

ลงชื่อ.............................................
( นายวรี ะ แก้วกัลยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 47 จังหวัดเพชรบรุ ี

แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี 4

หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ 4 ปฎิกิริยาเคมี เรอ่ื ง ชนิดของปฎิกิริยาเคมี
จำนวน 3 ช่วั โมง
กลุ่มสาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ปีการศกึ ษา 2564
ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรยี นที่ 1 ครูผู้สอน นายสรุ กจิ เกษตรพนู สขุ

รายวิชาวิทยาศาสตร์ รหสั วิชา ว 23101

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตวั ชี้วัด

ว 2.1 ม.3/6 อธิบายปฏิกิริยาการเกิดสนิมของเหลก็ ปฏิกิริยาของกรดกบั โลหะ ปฏิกิริยาของ
กรดกับเบส และปฏิกิริยาของเบสกับโลหะ โดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ และ
อธิบายปฏิกิริยาการเผาไหม้ การเกิดฝนกรด การสังเคราะห์ด้วยแสง โดยใช้
สารสนเทศ รวมท้ังเขียนสมการข้อความแสดงปฏิกิริยาดังกล่าว

2. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธิบายปฏิกิริยาเคมีทีเ่ กิดขนึ้ ในชีวิตประจำวนั ได้ (K)
2. เขียนสมการข้อความแสดงปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขนึ้ ในชีวิตประจำวนั ได้ (P)
3. ตระหนกั ถงึ ความสำคญั ของปฏิกริ ิยาเคมีที่เกิดขนึ้ ในชีวิตประจำวัน (A)
4. มีความใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่นในการทำงาน (A)

3. สาระการเรียนรู้

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
• ปฏิกิริยาเคมีทีพ่ บในชีวิตประจำวันมหี ลายชนิด เช่น ปฏิกิริยาการเผาไหม้ การเกิดสนิมของเหล็ก

ปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ ปฏิกิริยาของกรดกับเบส ปฏิกิริยาของเบสกับโลหะ การเกิดฝนกรด
การสังเคราะห์ดว้ ยแสง ปฏิกิริยาเคมีสามารถเขียนแทนได้ด้วยสมการข้อความ ซึง่ แสดงชื่อของ
สารตั้งต้นและผลติ ภัณฑ์ เชน่ เชอื้ เพลงิ + ออกซิเจน→ คารบ์ อนไดออกไซด์ + น้ำ
ปฏิกิริยาการเผาไหม้เปน็ ปฏิกิริยาระหว่างสารกับออกซิเจน สารที่เกิดปฏิกิริยาการเผาไหม้ ส่วน
ใหญ่เป็นสารประกอบที่มีคาร์บอนและไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ ซึ่งถ้าเกิดการเผาไหม้อย่าง
สมบูรณจ์ ะได้ผลิตภณั ฑ์เปน็ คาร์บอนไดออกไซด์และน้ำ
• การเกิดสนิมเหล็กเกิดจากปฏิกิริยาเคมีระหว่างเหล็ก น้ำ และออกซิเจน ได้ผลิตภัณฑ์เป็นสนิม
ของเหลก็

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
• ปฏิกิริยาการเผาไหม้และการเกิดสนิมของเหล็กเป็นปฏิกริ ิยาระหว่างสารต่าง ๆ กบั ออกซิเจน
• ปฏิกิริยาของกรดกับโลหะกรดทำปฏิกิริยากับโลหะได้หลายชนิด ได้ผลิตภณั ฑ์เป็นเกลือของโลหะ

และแกส๊ ไฮโดรเจน
• ปฏิกิริยาของกรดกับสารประกอบคาร์บอเนตไดผ้ ลิตภัณฑ์เป็นแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ เกลือของ

โลหะและน้ำ
• ปฏิกิริยาของกรดกบั เบสไดผ้ ลติ ภณั ฑ์เปน็ เกลอื ของโลหะและน้ำ หรืออาจได้เพียงเกลือของโลหะ
• ปฏิกิริยาของเบสกบั โลหะบางชนิดได้ผลิตภัณฑเ์ ปน็ เกลอื ของเบสและแกส๊ ไฮโดรเจน
• การเกิดฝนกรดเป็นผลจากปฏิกิริยาระหว่างน้ำฝนกับออกไซด์ของไนโตรเจนหรือออกไซด์ของ

ซลั เฟอร์ ทำให้น้ำฝนมีสมบตั เิ ปน็ กรด
• การสังเคราะห์ด้วยแสงของพืชเปน็ ปฏิกิริยาระหว่างแกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์กบั น้ำโดยมีแสงชว่ ย

ในการเกิดปฏิกิริยาได้ผลิตภัณฑเ์ ปน็ น้ำตาลกลูโคสและออกซิเจน

4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด

ปฏิกิริยาเคมีทีพ่ บในชีวิตประจำวันมีหลายชนิด เช่น ปฏิกิริยาการเผาไหม้เป็นปฏิกิริยาระหว่าง
สารกับออกซิเจน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสารประกอบที่มีคาร์บอนและไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ (การ
เผาไหม้อยา่ งสมบูรณ์จะได้ผลิตภัณฑ์เป็นคาร์บอนไดออกไซด์ และน้ำ) การเกิดสนิมเหลก็ เกิดจาก
ปฏิกิริยาเคมีระหวา่ งเหลก็ น้ำ และออกซิเจน ได้ผลิตภัณฑ์เป็นสนิมของเหล็ก ปฏิกิริยาของกรดกับ
โลหะจะได้ผลิตภัณฑ์เป็นเกลือของโลหะกับแก๊สไฮโดรเจน ปฏิกิริยาของกรดกับสารประกอบ
คาร์บอเนตจะได้ผลิตภัณฑเ์ ป็นแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เกลือของโลหะ และน้ำ ปฏิกิริยาของกรด
กับเบสจะได้ผลิตภัณฑ์เป็นเกลือของโลหะ และน้ำ ปฏิกิริยาของเบสกับโลหะบางชนิดจะได้
ผลิตภัณฑ์เป็นเกลือของเบสและแก๊สไฮโดรเจน การเกิดฝนกรดเกิดจากปฏิกิริยาระหว่างน้ำฝนกับ
ออกไซด์ของไนโตรเจน หรือออกไซด์ของซัลเฟอร์ ทำให้ได้น้ำฝนที่มีสมบัติเปน็ กรด การสังเคราะห์
ดว้ ยแสงของพืชเปน็ ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นระหว่างแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์กับน้ำ โดยมีแสงเป็นปัจจัยที่
ทำให้เกิดปฏิกิริยา และได้ผลิตภัณฑเ์ ป็นน้ำตาลกลโู คส แก๊สออกซิเจน และน้ำ

5.สมรรถนะสำคญั ของผเู้ รียนและคณุ ลักษณะอันพึงประสงค์

สมรรถนะสำคญั ของผู้เรยี น คุณลักษณะอันพึงประสงค์

1. ความสามารถในการส่อื สาร 1. มีวินยั รับผิดชอบ

2. ความสามารถในการคิด 2. ใฝเ่ รียนรู้

1) ทกั ษะการสังเกต 3. ม่งุ ม่ันในการทำงาน

สมรรถนะสำคญั ของผู้เรยี น คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์
2) ทกั ษะการจดั ทำและส่อื ความหมาย
3) ทกั ษะการลงความเหน็ จากข้อมูล
4) ทักษะการตีความหมายข้อมูลและลง

ข้อสรปุ
3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

6. กิจกรรมการเรยี นรู้

 แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนคิ : ทดลอง (Experimental Method)

ช่ัวโมงท่ี 1-2

ข้ันนำ

ขั้นที่ 1 เตรยี มการทดอง
1. กอ่ นเข้าสู่บทเรียนครเู ตรียมเอกสารเกีย่ วกับปฏิกิริยาเคมีต่าง ๆ ได้แก่ ปฏิกิริยาการเกิดสนิม
ของเหล็ก ปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ ปฏิกิริยาของกรดกับเบส และปฏิกิริยาของเบสกับ
โลหะ รวมทั้งปฏิกริ ิยาเคมีทีเ่ กิดขนึ้ ในธรรมชาติ เชน่ การเกิดฝนกรด การสงั เคราะห์ดว้ ยแสง
ของพืช
2. เตรียมวีดิทัศน์ประกอบการสอนจากสื่อ Youtube เกี่ยวกับชนิดของปฏิกิริยาเคมี เช่น
ปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาการเกิดฝนกรด และการสังเคราะหด์ ว้ ยแสง
3. ครจู ัดห้องปฏิบัตกิ ารสำหรับนักเรียน 3 กลุม่ รวมทั้งตรวจสอบความสมบูรณ์ของตู้ดูดควัน
ภายในห้องปฏิบตั ิการ
4. เตรยี มสลากหมายเลข 1--3 ซ้ำกนั หลายชุด เพื่อนำมาใช้ในการแบ่งกลุ่ม
5. เตรียมอปุ กรณ์การทดลองให้กับนักเรียน ดังนี้
• ปฏิกิริยาการเกิดสนิมของตะปเู หล็ก
- บีกเกอร์ขนาด 250 mL 3 ใบ
- น้ำกลนั่
- ตะปเู หลก็ 3 ตัว
- ตัวอย่างผลของตะปูเหล็ก 3 ตัว
- ถงุ ซปิ ล็อก

• ปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ ใช้อุปกรณ์ ดงั นี้
- บีกเกอร์ขนาด 100 mL 1 ใบ
- สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 0.2 mol/dm3
- แผ่นโลหะแมกนีเซียม
- แผ่นโลหะสงั กะสี
- กระบอกตวง
- ถงุ มอื ยาง

• ปฏิกิริยาของกรดกบั เบส ใช้อปุ กรณ์ ดงั นี้
- บีกเกอร์ขนาด 100 mL 1 ใบ
- สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 0.2 mol/dm3
- สารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์เข้มข้น 0.2 mol/dm3
- กระบอกตวง
- ถงุ มอื ยาง

• ปฏิกิริยาของเบสกับโลหะ ใช้อปุ กรณ์ ดังนี้
- บีกเกอร์ขนาด 100 mL 1 ใบ
- สารละลายโซเดียมไฮดรอกไซดเ์ ข้มข้น 0.2 mol/dm3
- แผน่ โลหะสงั กะสี
- กระบอกตวง
- ถงุ มอื ยาง

6. เตรียม Flowchart หรอื ขน้ั ตอนการทดลอง ให้กับนกั เรยี นทกุ กลุ่ม

ขนั้ สอน

ขัน้ ที่ 2 ทดลอง
1. ก่อนเข้าสบู่ ทเรียนครูกระตุ้นความสนใจของนักเรียนโดยการสนทนาเกี่ยวกับปฏิกิริยาเคมีที่
เกิดขนึ้ รอบตวั เรา เชน่ ปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาการเกิดฝนกรด การเกิดปฏิกิริยาการ
สังเคราะห์ดว้ ยแสง ซึ่งปฏิกริ ิยาเหลา่ นี้ นักเรยี นพอเรียนมาบ้างแลว้ ท้ังสนิ้
2. ครูเปิดวีดิทัศน์เกี่ยวกับปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาการเกิดฝนกรด และการสังเคราะห์
ดว้ ยแสง เพือ่ ให้นกั เรยี นศึกษาหรือทบทวนความรเู้ ดมิ หรือ QR code เรื่อง ปฏิกิริยาการเผา
ไหม้

3. ครูถามคำถามเพือ่ กระตนุ้ ความคิดของนกั เรยี น ดงั นี้
- ปฏิกิริยาการเผาไหม้แบ่งออกไดเ้ ปน็ กี่ประเภท
(แนวตอบ : 2 ประเภท คอื ปฏิกิริยาการเผาไหม้สมบูรณ์ และปฏิกริ ิยาการเผาไหม้ไม่
สมบูรณ์)
- ฝนกรดเกิดขนึ้ ได้อย่างไร
(แนวตอบ : น้ำฝนรวมตัวกับออกไซด์ของไนโตรเจน หรือออกไซด์ของซัฟเฟอร์ ทำให้
น้ำฝนมีสมบตั เิ ป็นกรด)
- สารต้ังต้นและผลติ ภัณฑ์ทีพ่ ืชใช้ในการสังเคราะห์ดว้ ยแสงคืออะไรบ้าง
(แนวตอบ : สารตั้งต้น คือ คาร์บอนไดออกไซด์และน้ำ ผลิตภัณฑ์ คือ น้ำตาลกลูโคส
แก๊สออกซิเจน และน้ำ)

4. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปสารตั้งต้นและผลิตภัณฑ์ของปฏิกิริยา การเผาไหม้ การเกิดฝน
กรด และการสังเคราะหด์ ว้ ยแสง และร่วมกนั เขียนสมการข้อความบนกระดาน

5. ให้นักเรยี นสุ่มหยบิ สลากเหมายเลข 1-3
6. นกั เรยี นทีจ่ ับไดห้ มายเลขเดยี วกันให้อยู่กลุม่ เดียวกัน โดยแตล่ ะกลุม่ จะไดร้ ับการหมอบ

หมายให้ทำการทดลองทีแ่ ตกต่างกัน ดังนี้
- หมายเลข 1 ปฏิกิริยาของกรดกบั โลหะ
- หมายเลข 2 ปฏิกิริยาของกรดกับเบส
- หมายเลข 3 ปฏิกิริยาของเบสกบั โลหะ
7. ให้ตัวแทนกลุ่มส่งตัวแทน 1-2 คน มาศึกษาตัวอย่างการสาธิตการทดลอง การเกิดสนิม
เหล็ก โดยครจู ดั วางอปุ กรณ์ตะปตู ัวที่ 1 2 และ 3 ลงในบีกเกอรท์ ี่ 1 2 และ 3 ตามลำดับ
และจัดตั้งผลที่เกิดขึ้นกับตะปูตวั ที่ 1 2 แล 3 ในถุงซิปล็อค ให้ตัวแทนสงั เกตลักษณะของ
ตะปูตัวอยา่ ง ออกแบบตารางและบันทึกผลการทดลอง เพือ่ นำกลบั ไปอธิบายและอภิปราย
กบั เพือ่ นในกลมุ่ ของตนเอง
8. ให้สมาชิกที่เหลือของแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนอีก 2 คน มารับอุปกรณ์ และ flowchart แสดง
ข้ันตอนการทดลอง
9. ให้สมาชิกในกลุ่มร่วมกันวางแผน แบ่งภาระหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย รวมทั้งศึกษาข้อมูล

เพิ่มเตมิ เกี่ยวกบั ปฏิกิริยาเคมีทีก่ ล่มุ ของตนเองต้องทดลองในหนงั สือเรียนรายวิชาพ้ืนฐาน

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หรือแหล่งการเรียนรู้อืน่ ๆ เช่น อินเทอร์เนต็

(หมายเหต:ุ ครูเริม่ ประเมินพฤติกรรมการปฏิบตั ิการและพฤติกรรมการทำงานกลมุ่ )

10. เมื่อทำการทดลองเสรจ็ ส้นิ ให้สมาชิกในกลุ่มแลกเปลย่ี นความรใู้ ห้เกิดความเข้าใจตรงกัน
11. ครสู ุ่มเรียกตวั แทนกลุม่ ออกมานำเสนอผลการทดลอง ในระหว่างที่ตวั แทนกลุม่ ออกมา

นำเสนอให้กล่มุ อืน่ จดบันทึกผลการทดลอง

ขน้ั ที่ 3 อภิปรายผลการทดลอง
12. ให้นกั เรยี นทุกกลุม่ ร่วมกันอภิปรายผลการทดลองก่อน แล้วจึงรว่ มกันอภิปรายผลกิจกรรม
ไปพร้อมกับครูเพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า “ปฏิกิริยาระหว่างกรดหรือเบสกับโลหะจะมีฟองแก๊ส
ไฮโดรเจนเกิดขึ้น แต่ปฏิกิริยาระหว่างกรดกบั เบส หรือเรียกวา่ ปฏิกิริยาสะเทิน จะไม่มีฟอง
แก๊สเกิดขนึ้ แตจ่ ะไดผ้ ลติ ภณั ฑเ์ ปน็ เกลอื ”

ชว่ั โมงที่ 3

ข้ันสรุป

1. นกั เรยี นและครรู ว่ มกันสรุปผลการทดลอง ดงั นี้

• ผลการทดลอง การเกิดสนิมเหลก็ คือ “ตะปตู ัวทีเ่ กิดสนิมเหล็ก คือ ตะปตู วั ทแี่ ชอ่ ยใู่ นน้ำ
และสัมผัสกับอากาศ เนือ่ งจากสนิมเหล็กเกิดจากตะปเู หล็กทำปฏิกิริยากบั นำ้ และแกส๊
ออกซิเจน ได้ผลิตภณั ฑเ์ ปน็ สนิมของเหลก็ ”

• ผลการทดลองของกลุ่มที่ 1 คือ “เมอื่ ใสแ่ ผ่นโลหะลงในสารละลายกรดจะเกิดฟองแก๊ส
ผดุ ออกมาจากแทง่ โลหะ”

• ผลการทดลองของกลุ่มที่ 2 คือ “เมื่อเติมสารละลายกรดลงในสารละลายเบส จะเกิด
ตะกอนเกลือ”

• ผลการทดลองของกลุ่มที่ 3 คือ “เมื่อใส่แผ่นโลหะลงในสารละลายเบสจะเกิดฟองแก๊ส
ผุดออกมาจากแทง่ โลหะ”

2. ให้นักเรียนแต่ละคนสรุปผลการทดลองเป็นสมการข้อความพร้อมทั้งระบุสารตั้งต้นและ
ผลติ ภัณฑ์ลงในสมดุ ประจำตัวนกั เรยี น แล้วนำมาสง่ ครู

ขั้นประเมนิ

ขนั้ ที่ 4 ตรวจสอบผล
1. ครตู รวจแบบฝึกหดั วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1
2. ครูตรวจคำตอบ Topic Questions ในสมดุ ประจำตัวนักเรียน เพือ่ เมินความรคู้ วามเข้าใจของ
นักเรยี น
3. ครตู รวจสอบผลการปฏิบตั ิกจิ กรรม จากการทดลองปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ กรดกับเบส
และเบสกบั โลหะ
4. ครูประเมินทกั ษะและกระบวนการ โดยสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลมุ่ จากการทำ
กิจกรรมและนำเสนอผลการทดลอง
5. ประเมินคุณลักษณะอนั พึงประสงค์ โดยสังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้และมุ่งมัน่
ในการทำงาน

7. การวัดและประเมินผล

รายการวดั วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์
การประเมิน
7.1 ประเมินระหวา่ ง - ตรวจสมดุ ประจำตัว - สมดุ ประจำตัว หรือ
การจดั กิจกรรมการ หรือแบบฝึกหัด แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์ - ร้อยละ 60
เรยี นรู้ วิทยาศาสตร์และ และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ ผ่านเกณฑ์
1) ชนิดของปฏิกิริยา เทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1
เคมี 1

2) การนำเสนอผลงาน/ - ประเมินการนำเสนอ - แบบประเมินการสาธติ - ระดับคณุ ภาพ

ผลการสาธติ การ ผลงาน/ผลการสาธติ การทดลอง 2

ทดลอง การทดลอง ผา่ นเกณฑ์

3) พฤติกรรมการ - สงั เกตพฤติกรรม - แบบสังเกตพฤติกรรม - ระดับคุณภาพ
ทำงานรายบคุ คล การทำงานรายบคุ คล การทำงานรายบคุ คล 2
ผ่านเกณฑ์

4) พฤติกรรมการ - สงั เกตพฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม - ระดบั คุณภาพ
ทำงานกลุ่ม การทำงานกลมุ่ การทำงานกลุม่ 2
ผา่ นเกณฑ์

5) คุณลกั ษณะ - สงั เกตความมีวินัย - แบบประเมิน - ระดับคุณภาพ
อนั พึงประสงค์ รับผิดชอบ ใฝ่เรยี นรู้ คุณลกั ษณะ 2
และมุ่งมัน่ ในการ อนั พึงประสงค์ ผ่านเกณฑ์
ทำงาน

8. สือ่ /แหลง่ การเรยี นรู้

8.1 สือ่ การเรยี นรู้
1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
ปฏิกิริยาเคมี
2) แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยาเคมี
3) อปุ กรณก์ ารทดลอง
4) Flowchart หรือ ข้ันตอนการทดลอง
5) สลากหมายเลข 1-3
6) QR code เรื่อง ปฏิกิริยาการเผาไหม้
7) PowerPoint เรื่อง ปฏิกิริยาเคมี
8) สมดุ ประจำตัวนกั เรยี น
9) วีดทิ ศั น์ประกอบการสอน เช่น ปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาการเกิดฝนกรด และการ
สังเคราะห์ดว้ ยแสง

8.2 แหลง่ การเรยี นรู้
1) อินเทอรเ์ น็ต
2) ห้องปฏิบัติการ

Flowchart

• ข้ันตอนการทดลองการเกิดปฏิกิริยาการเกิดสนิมของตะปเู หลก็
(ครเู ปน็ ผู้ทำการทดลองล่วงหน้าเป็นเวลา 1 อาทิตย์)

นำตะปูเหล็กทั้ง 3 ตัว มาขัดผิวให้สะอาดด้วยกระดาษทราย แล้วนำตะปูเหลก็ ท้ัง 3 ตัว มาวางในบีก

เกอร์ 3 ใบ

เคลอื บผวิ
ด้วยวาสลีน

ตะปเู หลก็ ตัวที่ 1 ตะปเู หลก็ ตัวท่ี 2 ตะปูเหลก็ ตัวที่ 3

เตมิ นำ้ กลัน่ ลง
ไปให้ทว่ มตะปู

ตั้งทงิ้ ไว้ประมาณ 7 วนั แล้วให้นักเรยี นสงั เกตลกั ษณะผิวของตะปูทีเ่ ปล่ยี นแปลงไป

• ขั้นตอนการทดลองการเกิดปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ แผน่ โลหะ
สังกะสี
แผน่ โลหะ
แมกนเี ซียม

สารละลายกรด สารละลายกรด
ไฮโดรคลอรกิ เข้มข้น ไฮโดรคลอรกิ เข้มข้น
0.2 mol/dm3 0.2 mol/dm3

• ข้ันตอนการทดลองการเกิดปฏิกิริยาของกรดกับเบส
ตวงสารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์
เข้มข้น 0.2 mol/dm3 มา 25 mL

ตวงสารละลายไฮโดรคลอริกเข้มข้น
0.2 mol/dm3 มา 25 mL เทผสมลงไป

• ข้ันตอนการทดลองการเกิดปฏิกิริยาของเบสกับโลหะ แผ่นโลหะ
สงั กะสี
แผ่นโลหะ
แมกนีเซียม สารละลาย
โซเดยี มไฮดรอกไซด์
สารละลาย เขม้ ข้น 0.2
โซเดยี มไฮดรอกไซด์ mol/dm3
เข้มข้น 0.2
mol/dm3

9. บนั ทึกผลหลังการสอน

ปัญหา/สิง่ ทีพ่ ัฒนา / แนวทางแกป้ ัญหา / แนวทางการพัฒนา

ปัญหา/สิ่งที่พัฒนา สาเหตุของปญั หา/ แนวทางแก้ไข/ วิธีแก้ไข/พัฒนา ผลการแก้ไข/พัฒนา

สง่ิ ทีพ่ ัฒนา พฒั นา

ลงชือ่ ............................................. ผู้สอน
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สุข)

รับทราบผลการดำเนนิ การ
ลงชื่อ...............................................
(นายสรุ กิจ เกษตรพนู สขุ )

หัวหน้ากลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยทุ ธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุ่มบรหิ ารงานวิชาการ

ลงชื่อ...........................................
( นายวีระ แก้วกลั ยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จงั หวัดเพชรบรุ ี

10. ความคิดเห็น (ผบู้ รหิ าร / หรอื ผทู้ ีไ่ ด้รับมอบหมาย)

ได้ทำการตรวจแผนการจดั การเรียนรู้ของนายสุรกิจ เกษตรพูนสุขแล้วมีความเห็นดงั นี้
8.1 เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่
ดีมาก ดี
พอใช้ ต้องปรับปรุง
8.2 การจดั กิจกรรมการเรียนรู้ได้นำเอากระบวนการเรียนรู้
ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ใช้กระบวนการสอนได้อย่างเหมาะสม
ที่ยังไมเ่ น้นผู้เรียนเปน็ สำคญั ควรปรบั ปรงุ พัฒนาต่อไป
8.3 เปน็ แผนการจดั การเรียนรู้ที่
นำไปใช้สอนได้
ควรปรบั ปรงุ ก่อนนำไปใช้
8.4 ข้อเสนอแนะอืน่ ๆ

............................................................................................................................. .....................................................
........................................................................................................................................................................ .........

ลงชื่อ...............................................
(นายสรุ กิจ เกษตรพูนสขุ )

หัวหนา้ กลมุ่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการฝา่ ยวชิ าการ
............................................................................................................................. .....................................................
.................................................................................................................................................................................

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยทุ ธ สุทธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุม่ บริหารงานวิชาการ
ความคิดเหน็ ของผู้อำนวยการโรงเรียน
..................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .....................................................

ลงชื่อ.............................................
( นายวรี ะ แก้วกลั ยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จังหวัดเพชรบรุ ี



แผนการจดั การเรียนรทู้ ่ี 5

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 4 ปฎิกิริยาเคมี เร่อื ง ประโยชนแ์ ละโทษของปฎิกิริยาเคมี

กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี จำนวน 2 ชัว่ โมง

ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564

รายวิชาวิทยาศาสตร์ รหัสวิชา ว 23101 ครูผู้สอน นายสุรกจิ เกษตรพูนสขุ

1. มาตรฐานการเรยี นรู้/ตัวชีว้ ัด

ว 2.1 ม.3/5 ระบุประโยชน์และโทษของปฏิกิริยาเคมีที่มีต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม และ
ยกตัวอย่างวิธีการป้องกันและแก้ปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีที่พบใน
ชีวิตประจำวนั จากการสบื ค้นข้อมูล

ว 2.1 ม.3/6 ออกแบบวิธีแก้ปัญหาในชีวิตประจำวนั โดยใช้ความรู้เกี่ยวกับปฏิกิริยาเคมี โดย
บรู ณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และวิศวกรรมศาสตร์

2. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. ระบุประโยชน์และโทษของปฏิกิริยาเคมีที่มตี ่อส่งิ มีชีวิตและสง่ิ แวดล้อมได้ (K)
2. ยกตวั อยา่ งวิธกี ารป้องกันและแก้ปัญหาทีเ่ กิดจากปฏิกิริยาเคมีที่พบในชีวิตประจำวันได้ (K)
3. ออกแบบวิธีป้องกนั และแก้ไขปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีได้ (P)
4. ตระหนกั ถงึ ประโยชน์และโทษของปฏิกิริยาเคมีทีม่ ตี ่อส่งิ มีชีวิตและสง่ิ แวดล้อม (A)

3. สาระการเรียนรู้

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง
• ปฏิกิริยาเคมีที่พบในชีวิตประจำวันมีทั้งประโยชน์ และโทษต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม จึง

ต้องระมัดระวงั ผลจากปฏิกริ ิยาเคมีตลอดจนรู้จักวิธีป้องกันและแก้ปัญหาทีเ่ กิดจากปฏิกิริยา
เคมีที่พบในชีวิตประจำวนั
• ความรเู้ กีย่ วกับปฏิกิริยาเคมีสามารถนำไปใช้ประโยชนใ์ นชีวิตประจำวัน และสามารถบูรณา
การกับคณิตศาสตร์ เทคโนโลยีและวิศวกรรมศาสตร์ เพื่อใช้ปรับปรงุ ผลิตภณั ฑ์ให้มีคุณภาพ
ตามต้องการหรืออาจสร้างนวัตกรรมเพื่อป้องกันและแก้ปัญหา โดยใช้ความรู้เกี่ยวกับ
ปฏิกิริยาเคมี เชน่ การเปลย่ี นแปลงพลังงานความร้อนอันเนือ่ งมาจากปฏิกิริยาเคมี การเพิ่ม
ปรมิ าณผลผลิต

4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด

ความรเู้ กีย่ วกบั ปฏิกิริยาเคมีสามารถนำไปประยุกต์ใช้ประโยชนใ์ นชีวิตประจำวนั และสามารถบ
รณู าการกบั คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และวิศวกรรมศาสตร์ เพื่อใช้ปรับปรุงผลติ ภัณฑใ์ ห้มีคณุ ภาพตาม

ต้องการหรืออาจสร้างนวตั กรรมเพือ่ ป้องกนั และแก้ปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมี โดยใช้ความรู้

เกี่ยวกบั ปฏิกิริยาเคมี เชน่ การเปลย่ี นแปลงพลังงานความรอ้ นอนั เนื่องมาจากปฏิกริ ิยาเคมี การเพิ่ม

ปรมิ าณผลผลิต

5.สมรรถนะสำคัญของผูเ้ รียนและคณุ ลักษณะอันพึงประสงค์

สมรรถนะสำคัญของผเู้ รยี น คุณลักษณะอนั พึงประสงค์

1. ความสามารถในการส่อื สาร 1. มีวินยั รบั ผิดชอบ

2. ความสามารถในการคิด 2. ใฝเ่ รียนรู้

1) ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมาย 3. มงุ่ มัน่ ในการทำงาน

ข้อมูล

3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

6. กิจกรรมการเรยี นรู้

 แนวคิด/รปู แบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนคิ : 5Es Instructional Model

ช่ัวโมงที่ 1-2

ขั้นนำ

ขั้นที่ 1 กระตุ้นความสนใจ (Engage)
1. ครูสนทนากับนกั เรยี นเกี่ยวกบั ปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวนั เช่น ปฏิกิริยาการเกิดสนิมของ
เหล็ก ปฏิกิริยาของกรดกับโลหะ ปฏิกิริยาระหว่างกรดกับเบส ปฏิกิริยาของเบสกับโลหะ
ปฏิกิริยาการเผาไหม้ ปฏิกิริยาการเกิดฝนกรด และการสังเคราะหด์ ว้ ยแสงของพืช
2. ครูถามคำถามกระตุ้นความคิดของนักเรียนว่า ปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันมี
ประโยชนแ์ ละโทษตอ่ ส่งิ มีชีวิตและส่งิ แวดล้อมอย่างไร
(แนวตอบ : ขนึ้ อย่กู บั คำตอบของนักเรยี นและดุลยพินิจของครู)
3. ก่อนเข้าสู่บทเรียนครูนำภาพประกอบการสอนเกี่ยวกบั ผู้ได้รบั ความเสียหายจากสารเคมี
เช่น ภาพแผลพพุ องเมือ่ ผิวหนงั โดนกรด ภาพสง่ิ ก่อสร้างที่ไดร้ ับผลกระทบจากฝนกรดมาให้
นกั เรยี นศึกษา รวมทั้งภาพผลติ ภัณฑ์ เช่น สบูซ่ ง่ึ เปน็ ผลิตภณั ฑท์ ีผ่ ลติ มาจากปฏิกิริยาเคมี
4. ครนู ำฉลากของผลิตภัณฑ์สารเคมี เช่น น้ำยาลา้ งห้องนำ้ มาให้นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับคำ
เตือน วิธีแก้ไขเบอื้ งต้นเมื่อได้รับอันตรายทีเ่ ปน็ ผลมาจากปฏิกิริยาเคมี แล้วอภิปรายร่วมกัน

เพื่อให้ไดข้ ้อสรปุ ว่า “เคมีภณั ฑม์ ีทั้งประโยชน์และโทษ ดงั น้ัน นักเรยี นจึงจำเปน็ ต้องมีความรู้
พื้นฐานเกี่ยวกับปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นเพื่อนำไปประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์และหลีกเลี่ยง
อันตรายจากปฏิกิริยาเคมี รวมทั้งสามารถวางแนวทางการป้องกนั ได้จากอนั ตรายทีเ่ กิดขนึ้ ”

ข้นั สอน

ข้ันที่ 2 สำรวจคน้ หา (Explore)
1. ให้นักเรียนศึกษาประโยชน์และโทษของปฏิกิริยาเคมีในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ 1
2. ให้นกั เรยี นจับคูร่ ว่ มกันอภิปรายประโยชนแ์ ละโทษของปฏิกิริยาเคมีลงในกระดาษ A4
3. ครสู ุ่มเรียนนักเรยี น 2-3 คู่ เสนอตัวอยา่ งของประโยชนแ์ ละโทษของปฏิกิริยาเคมี
4. เมื่อนกั เรียนทราบเกีย่ วกบั ประโยชน์และโทษของปฏิกิริยาเคมีแลว้ ให้นกั เรยี นแบง่ กลุม่ กลุ่ม
ละ 3-4 คน ทำกิจกรรม การป้องกันและแก้ไขปัญหาทีเ่ กิดจากปฏิกิริยาเคมี โดยให้สมาชิก
ภายในกลุ่มแบง่ ภาระและหน้าที่รับผิดชอบ เพือ่ จัดทำเปน็ รายงานและป้ายนิเทศ

ขน้ั ที่ 3 อธิบายความรู้ (Explain)
5. ครูสุ่มตัวแทนกลุ่มออกมานำเสนอป้ายนิเทศ เรื่อง ปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีใน
ชีวิตประจำวัน เมื่อนำเสนอจบแลว้ ให้ตัวแทนกลมุ่ นำรายงานมาสง่ ครู
6. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายผลกิจกรรม เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า “ปฏิกิริยาเคมีที่พบใน
ชีวิตประจำวนั มที ั้งประโยชน์และโทษต่อสง่ิ มีชีวิตและสิ่งแวดลอ้ ม เชน่ การเผาไหม้เชื้อเพลิง
ตา่ ง ๆ ก่อให้เกิดมลพิษ หากเผาไหม้แบบสมบรู ณ์จะก่อให้เกิดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งมี
สมบัติเป็นแก๊สเรือนกระจก ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน และการเผาไหม้แบบไม่สมบูรณ์ซึ่ง
เกิดขึ้นจากการเผาไหม้ในสภาวะที่มีแก๊สออกซิเจนไม่เพียงพอ จึงได้ผลิตภัณฑ์เป็นแก๊ส
คาร์บอนมอนอกไซดแ์ ละเขม่าควัน ส่งผลให้เกิดมลพิษทางอากาศ เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
ดังนั้น เราจึงต้องระมัดระวังผลจากปฏิกิริยาเคมี ตลอดจนรู้จักวิธีป้องกันและแก้ปัญหาที่
เกิดจากปฏิกิริยาเคมีที่พบในชีวิตประจำวัน รวมทั้งร่วมกันรณรงค์และปลูกจิตสำนึกให้
คำนึงผลกระทบทีม่ ตี อ่ สง่ิ มีชีวิตและสง่ิ แวดล้อม”
7. ครูถามคำถามท้ายกิจกรรมว่า นักเรียนมีแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกิดจาก
ปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวนั ไดอ้ ยา่ งไร
(แนวตอบ : ขึ้นอยู่กับคำตอบของนักเรียน ตัวอย่างเช่น ใช้พลังงานหมุนเวียนแทนการใช้
พลังงานจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง ใช้วัสดุโลหะอะลูมิเนียมแทนโลหะเหล็กเพื่อป้องกันการ
เกิดสนิมเหลก็ )
8. ให้นกั เรยี นทำแบบฝึกหดั วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ม.3 เลม่ 1
9. ให้นักเรยี นตอบคำถาม Topic Questions โดยเขียนคำตอบลงในสมุดประจำตวั นักเรยี น

10. ให้นกั เรยี นทำแบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 4 ปฏิกิริยาเคมี
ขน้ั ที่ 4 ขยายความเข้าใจ (Elaborate)

11. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-7 คน แล้วครูกำหนดสถานการณ์เกี่ยวกับปฏิกิริยาเคมีที่
อาจเป็นปัญหาในชีวิตประจำวัน เช่น ราวตากผ้าเกิดสนิม พื้นห้องน้ำสึกกร่อน หรือให้
นักเรียนเลือกกำหนดปัญหาเอง แล้วให้นักเรียนวิเคราะห์สถานการณ์แล้วนำความรู้เรื่อง
ประโยชนแ์ ละโทษของปฏิกิริยาเคมี มาบรู ณาการกับวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี
และวิศวกรรมศาสตร์ เพื่อวางแผน ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา ปรับปรุงผลิตภัณฑ์ หรือ
สร้างนวัตกรรมที่ใช้แก้ปัญหาที่เกิดขนึ้ จากปฏิกิริยา

ขน้ั สรปุ

นักเรียนและครูรว่ มกนั สรุปความรู้เกี่ยวกบั ปฏิกิริยาเคมี แล้วให้นักเรียนสรุปเป็นรูปแบบผังมโน
ทศั น์ลงในกระดาษ A4 แล้วนำมาเสนอหน้าช้ันเรียน

ขนั้ ประเมนิ

ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluate)
1. ครตู รวจแบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยาเคมี
2. ครูตรวจแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1
3. ครตู รวจคำตอบ Topic Questions ในสมดุ ประจำตวั นกั เรยี น
4. ครูตรวจรายงาน เรื่อง ปญั หาทีเ่ กิดจากปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวนั
5. ครตู รวจป้ายนิเทศ เรื่อง ปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวัน
6. ครูตรวจผังมโนทศั นป์ ฏิกิริยาเคมี
7. ครปู ระเมินการวางแผน ออกแบบวิธกี ารแก้ปญั หา ปรับปรงุ ผลิตภัณฑ์ หรือสร้างนวัตกรรม
ทีใ่ ช้แก้ปัญหาทีเ่ กิดขนึ้ จากปฏิกิริยา
8. ประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติการจากการทำกิจกรรม
การป้องกันและแก้ไขปญั หาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมี
9. ประเมินทักษะและกระบวนการโดยสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายกลุ่ม การทำงาน
รายบคุ คล
10. ประเมินคุณลักษณะอนั พึงประสงค์ โดยสังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้และมุ่งม่นั
ในการทำงาน

7. การวัดและประเมินผล

รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์
การประเมิน
7.1 ประเมินระหวา่ ง - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัวหรือ
การจดั กิจกรรม หรือแบบฝึกหดั แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์ - ร้อยละ 60
การเรยี นรู้ วิทยาศาสตร์และ และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม ผ่านเกณฑ์
1) ประโยชนแ์ ละโทษ เทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 1
ของปฏิกิริยาเคมี

2) ผลบนั ทึกการ - ป้ายนิเทศ - แบบประเมินป้ายนิเทศ - ระดับคณุ ภาพ

ปฏิบตั ิกิจกรรมการ 2

ป้องกันและแก้ไข - ตรวจสมดุ ประจำตวั - สมุดประจำตัว หรือ ผ่านเกณฑ์

ปัญหาที่เกิดจาก หรือแบบฝึกหัด แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์ - ร้อยละ 60

ปฏิกิริยาเคมี วิทยาศาสตร์และ และเทคโนโลยี ม.3 เลม่ ผ่านเกณฑ์

เทคโนโลยี ม.3 เลม่ 1 1

3) การนำเสนอ - ประเมินการนำเสนอ - แบบประเมินการ - ระดับคุณภาพ

ผลงาน/ผลการ ผลงาน/ผลการปฏิบัติ นำเสนอผลงาน 2

ปฏิบัติกจิ กรรม กิจกรรม ผ่านเกณฑ์

4) พฤติกรรมการ - สังเกตพฤติกรรม - แบบสังเกตพฤติกรรม - ระดับคุณภาพ

ทำงานรายบคุ คล การทำงานรายบุคคล การทำงานรายบคุ คล 2

ผ่านเกณฑ์

5) พฤติกรรมการ - สงั เกตพฤติกรรม - แบบสงั เกตพฤติกรรม - ระดบั คุณภาพ

ทำงานกลุม่ การทำงานกลมุ่ การทำงานกลมุ่ 2

ผ่านเกณฑ์

6) คณุ ลักษณะ - สังเกตความมีวินยั - แบบประเมิน - ระดบั คณุ ภาพ

อนั พึงประสงค์ รับผิดชอบ ใฝ่เรยี นรู้ คณุ ลกั ษณะ 2

และมงุ่ มั่นในการทำงาน อันพึงประสงค์ ผ่านเกณฑ์

รายการวัด วิธีการ เครือ่ งมือ เกณฑ์
การประเมิน

7.2 การประเมินหลัง

เรยี น - ตรวจแบบทดสอบ - แบบทดสอบหลงั เรียน - ร้อยละ 60
- แบบทดสอบหลัง หลังเรียนหน่วยการ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ผา่ นเกณฑ์
เรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยา ปฏิกิริยาเคมี
เรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยา เคมี

เคมี

7.3 การประเมิน - ตรวจแผนผงั มโนทัศน์ - แบบประเมินชนิ้ งาน/ - ระดับคุณภาพ
ชิ้นงาน/ เรือ่ ง ปฏิกิริยาเคมี ภาระงาน (รวบยอด) 2
ผ่านเกณฑ์
ภาระงาน (รวบ

ยอด)

8. สือ่ /แหลง่ การเรยี นรู้

8.1 สื่อการเรยี นรู้

1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4

ปฏิกิริยาเคมี

2) แบบฝึกหดั วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยาเคมี

3) ภาพประกอบการสอน เชน่ ภาพแผลพพุ องเมื่อผิวหนังโดนกรด ภาพสิ่งกอ่ สร้างทีไ่ ดร้ บั

ผลกระทบจากฝนกรด

4) ฉลากของผลติ ภัณฑส์ ารเคมี เชน่ น้ำยาลา้ งห้องนำ้

5) อุปกรณ์ใช้ทำกิจกรรม การป้องกนั และแก้ไขปัญหาที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมี

6) สมุดประจำตัวนกั เรยี น

7) แบบทดสอบหลงั เรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ปฏิกิริยาเคมี

8.2 แหล่งการเรยี นรู้

1) อินเทอร์เน็ต

9. บนั ทึกผลหลังการสอน

ปัญหา/สิง่ ทีพ่ ัฒนา / แนวทางแกป้ ัญหา / แนวทางการพัฒนา

ปัญหา/สิ่งที่พัฒนา สาเหตุของปญั หา/ แนวทางแก้ไข/ วิธีแก้ไข/พัฒนา ผลการแก้ไข/พัฒนา

สง่ิ ทีพ่ ัฒนา พฒั นา

ลงชือ่ ............................................. ผู้สอน
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สุข)

รับทราบผลการดำเนนิ การ
ลงชื่อ...............................................
(นายสรุ กิจ เกษตรพนู สขุ )

หัวหน้ากลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ลงชือ่ ............................................
( นายชาญยทุ ธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุ่มบรหิ ารงานวิชาการ

ลงชื่อ...........................................
( นายวีระ แก้วกลั ยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จงั หวัดเพชรบรุ ี

10. ความคิดเห็น (ผบู้ รหิ าร / หรอื ผู้ทีไ่ ดร้ ับมอบหมาย)

ได้ทำการตรวจแผนการจดั การเรียนรู้ของนายสรุ กิจ เกษตรพนู สุขแล้วมีความเหน็ ดังนี้
8.1 เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่
ดีมาก ดี
พอใช้ ต้องปรับปรงุ
8.2 การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้นำเอากระบวนการเรียนรู้
ทีเ่ น้นผู้เรียนเป็นสำคญั ใช้กระบวนการสอนได้อย่างเหมาะสม
ทยี่ งั ไมเ่ น้นผู้เรียนเปน็ สำคญั ควรปรบั ปรุงพฒั นาต่อไป
8.3 เปน็ แผนการจัดการเรียนรู้ที่
นำไปใช้สอนได้
ควรปรับปรงุ ก่อนนำไปใช้
8.4 ข้อเสนอแนะอืน่ ๆ

..................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ....................................................

ลงชื่อ...............................................
(นายสุรกิจ เกษตรพนู สขุ )

หวั หนา้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการฝ่ายวชิ าการ
............................................................................................................................. .....................................................
.................................................................................................................................................................................

ลงชื่อ............................................
( นายชาญยุทธ สทุ ธธิ รานนท์ )
รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ
ความคิดเหน็ ของผู้อำนวยการโรงเรียน
..................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .....................................................

ลงชื่อ.............................................
( นายวรี ะ แก้วกัลยา )

ผู้อำนวยการโรงเรียนราชประชานเุ คราะห์ 47 จังหวัดเพชรบรุ ี