Summer Course (M.1)

นกั เรยี นคิดวา่ มสี ่งิ ใดบ้างท่ี
สง่ ผลให้สภาพอากาศ
ทมี่ คี วามแตกตา่ งกนั
เพราะเหตุใด

นักเรยี นคดิ วา่

ทวีปเอเชยี มีลักษณะ
ภมู ิอากาศแบบใดบา้ ง





ปัจจัยควบคมุ ภมู อิ ากาศ

ตาแหน่งทต่ี ง้ั ตามละตจิ ูด

- ตาแหนง่ ทต่ี งั้ ทแ่ี ตกตา่ ง ทาให้ไดร้ บั รงั สคี วามรอ้ น
จากดวงอาทติ ยม์ ากนอ้ ยตา่ งกนั

เขตรอ้ น (Tropical zone)
เขตอบอนุ่ (Temperate zone)

เขตหนาว (Frigid zone)

แนวทวิ เขาและภมู ปิ ระเทศ ความสงู ตา่ ของพื้นที่

หนา้ เขารบั ฝน หลังเขาอบั ฝน ยิ่งสงู ยงิ่ หนาว พนื้ ท่ภี ูเขาสงู ทรี่ าบสงู จงึ มอี ณุ หภมู ิ
ตา่ กวา่ พ้ืนทร่ี าบ

ตาแหนง่ ใกลไ้ กลทะเล กระแสนา้ ในมหาสมทุ ร

บริเวณทไ่ี ดร้ บั อทิ ธพิ ลจากกระแสนา้ เยน็ มคี วามชนื้

พื้นท่ใี กลท้ ะเลไดร้ บั ความชน้ื มากกวา่ พ้นื ทไี่ กลทะเล นอ้ ยกวา่ บรเิ วณทไี่ ดร้ บั อทิ ธพิ ลจากกระแสนา้ อนุ่

เกาะตา่ งๆของประเทศญป่ี นุ่ ในฤดหู นาว

รบั อิทธพิ ลกระแสนา้ เยน็ โอยาชโิ อ
สภาพอากาศและทะเล
จึงเปน็ แผน่ นา้ แขง็

รบั อทิ ธพิ ลกระแสนา้ อนุ่ กโุ รชโิ อ
สภาพอากาศและทะเล
ไมเ่ ปน็ แผน่ นา้ แขง็

L = หย่อมความกดอากาศตา่
อากาศร้อนยกตวั เกิดเมฆและฝน

H = หยอ่ มความกดอากาศสงู
อากาศเย็น แห้งแลง้ ไมม่ ีเมฆปกคลมุ

ทศิ ทางลมประจาปี พายหุ มนุ เขตร้อน

ลมท่ีพดั เขา้ สแู่ ผน่ ดนิ จะนาความชน้ื และฝน พื้นทีท่ ี่ไดร้ บั อทิ ธพิ ลของพายุ ทาใหม้ ปี รมิ าณฝนสงู
ลมทพ่ี ดั ออกจากแผ่นดนิ จะมคี วามชน้ื ตา่ และแหง้ กวา่ ปกติและมกั ประสบภยั พิบตั ิ

เพราะเหตุใดตอนกลาง
ของทวีปเอเชยี จึงมี

อากาศแหง้ แล้งและบาง
แหง่ เปน็ ทะเลทราย

แบบก่งึ อารก์ ตกิ 9 แบบทุนดรา 10
แบบชนื้ ภาคพ้นื ทวปี 8

แบบที่สงู 11

แบบเมดเิ ตอร์ 6 แบบทะเลทราย 5 แบบอบอนุ่ ชนื้ 7
เขตอบอุ่น
เรเนยี น

แบบทะเลทราย 4 แบบมรสมุ 2
เขตร้อน แถบศนู ยส์ ูตร 1

แบบสะวนั นา 3

1. แถบศูนยส์ ตู ร (Af)

บรเิ วณที่พบและลกั ษณะภมู ิอากาศ

 ประเทศแถบเส้นศนู ย์สตู ร เช่น บรูไน มาเลเซยี
สิงคโปร์ อนิ โดนีเซีย
 มอี ุณหภมู แิ ละความชน้ื สงู

27 °C 3,075 มม./ปี

พชื พรรณธรรมชาติ

 ปา่ ดิบชนื้ ไมพ่ ลดั ใบ
 แสงส่องถงึ พน้ื ไดไ้ มม่ าก
 ไม้ใหญส่ งู ชะลดู เรือนยอดสงู เกนิ 20 เมตร

เช่น ตน้ ตะเคียน และมพี ชื ลม้ ลกุ เช่น หวาย

2. แบบมรสมุ (Am)

บรเิ วณทพี่ บและลกั ษณะภมู ิอากาศ

 ชายฝั่งทะเลตอนกลางของเวยี ดนาม
ภาคใตฝ้ งั่ อา่ วไทยของไทย
 มลี มมรสมุ พัดผา่ น ฝนตกชุก

27 °C 2,500 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 ปา่ ดิบชน้ื ไมพ่ ลดั ใบ
 แสงอาทติ ยส์ อ่ งถึงพน้ื ไดบ้ า้ ง
 เปน็ ไม้ยืนต้นเน้อื แขง็ เชน่ ยาง มะคา่ ประดู่

ตะเคยี น

ฤดูฝน 3. แบบสะวนั นา (Aw)

บริเวณทพ่ี บและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 ลาว ติมอร-์ เลสเต บางสว่ นของอนิ เดยี
เมียนมา ไทย กัมพชู า
 มฤี ดฝู นและฤดแู ลง้ สลบั กนั อยา่ งชดั เจน

ฤดูแลง้ 26 °C 1,265 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 ปา่ โปร่ง
 มที ่งุ หญา้ สลบั ไมพ้ มุ่ “ทมุ่ หญา้ สะวนั นาหรอื ทมุ่

หญ้าเขตรอ้ น” (Savanna)
 ไมส้ าคญั เชน่ ประดู่ แดง ตะเคียน อบเชย สกั

4. แบบทะเลทรายเขตร้อน (Bw)

บริเวณท่ีพบและลกั ษณะภมู ิอากาศ

 ซาอดุ อี าระเบยี บาห์เรน คเู วต อริ กั
 มอี ากาศรอ้ นและแหง้ แลง้ กลางวนั อณุ หภมู ิ

สูง กลางคนื อณุ หภมู ติ า่

32 °C
8.5 มม./ปี

20 °C

พืชพรรณธรรมชาติ

 ทงุ่ หญา้ สลบั ปา่ แคระและกระบองเพชร
อินทผาลมั
 ในพ้ืนท่ีโอเอซสิ มพี ชื ตะกลู ปาลม์

5. แบบทะเลทรายเขตอบอุ่น (Bs)

บรเิ วณท่ีพบและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 มองโกเลีย คาซคั สถาน อซุ เบกสิ ถาน
จนี (ด้านตะวนั ตก) เตริ ์กเมนสิ ถาน

 มอี ากาศร้อนและแหง้ แลง้ กลางวนั อณุ หภมู ิ
สูง กลางคนื อณุ หภมู ติ า่

13 °C
75 มม./ปี

0 °C

พชื พรรณธรรมชาติ

 ทุ่งหญา้ สลบั ปา่ แคระและกระบองเพชรใน
โอเอซิสคลา้ ยทะเลทรายเขตรอ้ น

6. แบบเมดเิ ตอร์เรเนยี น (Cs)

บรเิ วณที่พบและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 ตรุ กี ซเี รยี เลบานอน อสิ ราเอล
จอรเ์ จีย จอร์แดน อิรกั อหิ ร่าน

 ฤดรู อ้ นแดดจดั และแห้งแลง้ ฤดูหนาวมอี ากาศ
อบอุ่น

17 °C 650 มม./ปี

พชื พรรณธรรมชาติ

 พืชมเี ปลอื กหนา ใบเล็ก ผวิ มันเขยี วตลอดปี
เช่น โอ๊ก ซีดาร์ องุ่น มะกอก ส้ม

7. แบบอบอ่นุ ชนื้ (Ca)

บริเวณที่พบและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 ดา้ นตะวนั ออกของจนี ตอนเหนือของไตห้ วนั
ตอนใต้ของญปี่ นุ่

 ไดร้ บั ความชนื้ จากพายหุ มนุ เขตรอ้ น มฝี นตกชกุ
ฤดหู นาวไมห่ นาวมาก

18 °C 1,200 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 ไมใ้ บกวา้ งและใบแหลม เชน่ โอก๊ สน

8. แบบชน้ื ภาคพนื้ ทวปี (Da)

บริเวณทพี่ บและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 ดา้ นตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ของจนี ญี่ปนุ่ เกาหลี
เหนอื เกาหลใี ต้

 ได้รบั ความชน้ื จากพายใุ นชว่ งฤดรู อ้ น ฤดูหนาว
มีอากาศเยน็

5 °C 650 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 ไมเ้ นือ้ อ่อน ใบกวา้ งและใบแหลม เชน่ โอ๊ก
สปรซู สลับกับทงุ่ หญา้

9. แบบกึง่ อาร์กติก (Dc)

บรเิ วณท่พี บและลกั ษณะภมู อิ ากาศ

 ดนิ แดนรสั เซียในเอเชยี
 อากาศหนาวเยน็ เกอื บตลอดปี ฤดหู นาวมหี มิ ะ

ตก

2 °C 380 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 ป่าสน (ชาวรสั เซยี เรยี กเขตน้วี า่ ไทกา)

10. แบบทุนดรา (ET)

บริเวณที่พบและลกั ษณะภมู ิอากาศ

 ดนิ แดนรสั เซยี ในเอเชยี สว่ นแผน่ ดนิ ตดิ ตอ่ กบั

มหาสมทุ รอารก์ ตกิ
 อากาศชน้ื และเยน็ อณุ หภมู ติ า่ ตลอดปี ฤดู

หนาวยาวนานกวา่ ๙-๑๐ เดือน

-9 °C 250 มม./ปี

พืชพรรณธรรมชาติ

 มีพืชบางชนดิ ทขี่ น้ึ ไดใ้ นฤดรู ้อน เชน่ มอสส์
ไลเคน

11. แบบท่ีสงู (H)

บรเิ วณทพ่ี บและลกั ษณะภมู ิอากาศ

 จีน เนปาล ภูฏาน
 พ้นื ที่สูงจากระดบั ทะเลปานกลาง จะมอี ณุ หภมู ิ

ต่ากวา่ บรเิ วณใกลเ้ คยี ง โดยอุณหภมู จิ ะลดลง
ตามระดบั ความสูง

พชื พรรณธรรมชาติ

 ไมข้ ึ้นแตกตา่ งกันไปตามระดบั ความสงู
ความชนื้ ทไี่ ดร้ บั สภาพดนิ เช่น เชงิ เขาเป็นปา่
ละเมาะ ป่าไผ่ สงู ขนึ้ เปน็ ปา่ เบญจพรรณ

ทกุ ความสูง 180 เมตร
อุณหภมู ลิ ดลง 1 องศาเซลเซยี ส

วธิ จี าตวั สญั ลักษณภ์ มู ิอากาศ





ลักษณะ
ทรัพยากร
ธรรมชาติ

ทรพั ยากรดิน
(Soils)

ลักษณะภมู อิ ากาศ

ปัจจยั ด้านชวี วิทยา ลกั ษณะตน้ กาเนดิ ดนิ

เวลา ลักษณะภมู ิประเทศ

ทาให้ดินมีสี ส่วนประกอบ และคณุ ภาพในการใชป้ ระโยชน์
แตกตา่ งกัน

1. ดินเขตกงึ่ อาร์กตกิ และทนุ ดรา

 อุณหภูมติ ่า ท่าให้ดนิ และอินทรีย์วัตถสุ ลายชา้ มาก
 ดินมีสารอาหารตา่ ไมส่ ามารถนา่ ไปใช้ประยยชน์

ทางการเกษตรได้
 พบตอนเหนือคาซคั สถานและมองยกเลยี

2. ดินเขตอบอนุ่

 มปี ริมาณนา่ ฝนปานกลาง ดนิ สีน่าตาลแก่จนสีดา่
 เป็นดินร่วนทีมคี วามอดุ มสมบรู ณ์ เหมาะสมหรบั

การเพาะปลกู พชื เช่น ข้าวสาลี ข้าวยพด ถัว
เหลอื ง พบตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ของจนี

3. ดนิ เขตทะเลทราย

 ดนิ ขาดอนิ ทรีย์วตั ถุ ไมเ่ หมาะเพาะปลกู
 พบตอนกลางทวีป,ภูมิภาคเอเชยี ตะวันตกเฉียงใต้
 มีระบบชลประทานเขา้ มาชว่ ยในการเพาะปลกู

เช่น ฝ้าย อง่นุ มะกอก

4. ดนิ เขตร้อนชน้ื และอบอุ่นชื้น

 ฝนตกชกุ หรือปานกลาง สารอาหารพืชซมึ ลงดนิ
ชันล่าง สลายอนิ ทรยี ์เรว็ จึงไมส่ มบรู ณม์ าก

 สามารถเพาะปลกู กาแฟ ยางพารา ปาล์มนา่ มนั
 เอเชียตะวันออกเฉยี งใต้ อินเดยี เมดเิ ตอรเ์ รเนียน

5. ดนิ เขตทรี่ าบล่มุ แม่นา้

 มีสารอาหารของพชื อุดมสมบรู ณ์
 เพาะปลูกขา้ ว มนั ส่าปะหลงั ปอ ข้าวยพด ออ้ ย
 พบทแี ม่นา่ ฉางเจียงประเทศจีน แมน่ า่ คงคา

ประเทศอินเดยี แม่น่าแดงประเทศเวยี ดนาม

6. ดินเขตภเู ขาไฟ 7. ดนิ เขตทส่ี งู

 ดินมีแรธ่ าตุมาก อุดมสมบูรณ์ เหมาะสา่ หรับปลูก  ดินชนั บนบางมาก อดุ มสมบูรณ์น้อย เพาะปลกู
ขา้ ว มนั ส่าปะหลงั ข้าวยพด ถวั เหลือง
น้อย อาจทา่ ใหเ้ กดิ การพงั ทลายของดินได้งา่ ย
 พบในหม่เู กาะภูเขาไฟ เชน่ ทีญีปุน่ อินยดนเี ซยี  พบตอนกลางทวปี เอเชีย
ฟลิ ปิ ปนิ ส์

ทรพั ยากรนา้ (Water)

 เป็นทรพั ยากรธรรมชาตทิ สี่ าคญั สาหรบั การเกษตร
ของทวปี เอเชยี

 เป็นสว่ นสาคญั ในระบบอตุ สาหกรรม การขนสง่ ทางนา้
การผลติ ไฟฟา้

แหลง่ นา้  ทวีปเอเชยี มที รพั ยากรนา้ ผวิ ดนิ
 นา้ จากธารนา้ แขง็ บนเทอื กเขาสงู
 นา้ ใตด้ นิ กระจายอยใู่ นทกุ ภมู ภิ าค

การใช้ประโยชน์จากนา้

บางพื้นทแ่ี หง้ แล้งมกี ารนานา้ ใตด้ นิ มาใชเ้ ปน็ ส่วนใหญ่ และบางประเทศมกี ารนาน้าทะเลมากลน่ั เป็นน้าจดื ใช้
ภายในประเทศ เชน่ ประเทศอสิ ราเอล

นักเรียนคิดวา่
ทรัพยากรนา้ ในทวปี
เอเชียมคี วามสาคัญ

อยา่ งไร

ทรัพยากรพชื พรรณและสัตวป์ า่

เป็นป่าดงดิบ
ได้รับแสงแดดสม่าเสมอมีฝนตกชกุ
สตั ว์ทพี บ เชน่ ช้าง เสอื หมี กวาง แรด ลิง

แผนท่แี สดงแหลง่ แรแ่ ละแร่พลงั งาน

ทรัพยากรแร่และแรพ่ ลงั งาน

เอเชยี ตะวนั ตกเฉยี งใต้ เอเชยี ตะวนั ออก

• มีทรัพยากรพลงั งานดา้ นปิโตรเลยี ม • มีแร่สารอง เชน่ ปิโตรเลยี ม ถา่ นหนิ
• มนี ้ามนั ดบิ และแกส๊ ธรรมชาติ แก๊สธรรมชาติ หนิ น้ามนั เหล็ก
การขุดเจาะ้นามัน • อย่บู รเิ วณอา่ วเปอร์เซยี
การ้ทาเหมืองถา่ นหิน เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้
ในประเทศแถบตะวนั ออกกลาง ในประเทศจนี
• มแี ร่หายาก เช่น อญั มณี ทบั ทิม
เอเชยี เหนอื ตลาดขายเพชรพลอย หยก และพลอย
ในประเทศเมยี นมา
• มีทงั้ แรโ่ ลหะ อโลหะ แร่มคี า่ • ฟลิ ปิ ปินสม์ แี หลง่ แรท่ องคาใหญท่ ส่ี ดุ
อันดบั ๒ ของโลก
และแรเ่ ชอ้ื เพลงิ
เอเชยี ใต้
เหมืองเกลือรา้ งในเยคาเตรนิ บรุ ก์ • มแี กส๊ ธรรมชาตสิ ารองมากทสี่ ดุ ใน
โลก • มีแร่ เหลก็ ถา่ นหนิ ลิกไนต์ ยเู รเนยี ม
ประเทศรสั เซยี • มีนา้ มนั ดบิ และแกส๊ ธรรมชาติ

การ้ทาเหมอื งแร่ เอเชยี กลาง การ้ทาเหมืองแร่ยูเรเนยี ม
ในประเทศคาซคั สภาน ในประเทศอนิ เดยี
• เป็นแหลง่ ผลติ โครเมยี มไดม้ ากทสี่ ดุ
ในโลก

• พบมากทางตอนเหนอื ของประเทศใกล้
กับเทอื กเขาอรู ัล

กจิ กรรม
“Climate Zone in Asia”

1. ให้นกั เรียนแตล่ ะคนศกึ ษาเขตลกั ษณะภมู อิ ากาศของทวปี เอเชยี ตามหมายเลขที่
ท้ัง 11 เขตภมู อิ ากาศ ดังนี้

1. เขตอากาศแบบแถบศูนยส์ ตู ร 7. เขตอากาศแบบอบอนุ่ ชน้ื

2. เขตอากาศแบบมรสมุ 8. เขตอากาศแบบชนื้ ภาคพน้ื ทวปี
3. เขตอากาศแบบสะวนั นา 9. เขตอากาศแบบกงึ่ อารก์ ตกิ

4. เขตอากาศแบบทะเลทรายเขตรอ้ น 10. เขตอากาศแบบทนุ ดรา
5. เขตอากาศแบบทะเลทรายเขตอบอนุ่ 11. เขตอากาศแบบทส่ี ูง

6. เขตอากาศแบบเมดเิ ตอรเ์ รเนยี น

2. ให้นกั เรยี นแตล่ ะคนสบื คน้ ขอ้ มลู จากหนงั สอื เรียน อนิ เตอรเ์ นต็ และแผนท่ี
ลกั ษณะภมู อิ ากาศในทวปี เอเชยี เพ่อื ศกึ ษาในประเดน็ ตอ่ ไปน้ี

- ลักษณะภมู อิ ากาศ
- พืชพรรณธรรมชาติ
- ลักษณะดนิ และการใชป้ ระโยชน์จากดนิ
- สตั วป์ า่ ทพี่ บ

ในเขตภมู อิ ากาศทนี่ กั เรยี นไดร้ บั โดยจดั ทาในรปู แบบใดกไ็ ดต้ ามความสนใจ
พรอ้ มตกแตง่ ใหส้ วยงาม

1 แบบทุนดรา

2 แบบกึง่ อารก์ ติก

แบ5บเมดเิ ตอรเ์ รเนียน 7 แบบชน้ื ภาคพืน้ ทวปี Part 1
34
6 แบบทะเลทรายเขตอบอนุ่
แบบทะเลทรายเขตรอ้ น 9แบบทสี่ งู 8 แบบอบอนุ่ ชน้ื

4 แบบสะวนั นา
10 แบบมรสมุ

Part 2

1. จากแผนที่ลักษณะภูมอิ ากาศของทวปี เอเชยี ทาให้ทวีปเชียมสี ภาพอากาศท่ีแตกต่างกัน

มาก คือ ตั้งแต่เขตรอ้ น ถึง เขตอบอุน่ และเขตหนาว

2. ฝนตกชกุ ตลอดปี ทาให้พชื พรรณธรรมชาติเป็นป่าดงดิบขน้ึ แน่นทึบ มลี ักษณะ
ภูมอิ ากาศแบบ
แบบมรสมุ

3. บรเิ วณภาคใต้ของไทย มีลักษณะภมู ิอากาศแบบ

แบบมรสมุ

4. ต้นอินทผาลัม เป็นพืชพรรณธรรมชาติในเขตภมู ิอากาศแบบ

แบบทะเลทรายเขตรอ้ น

5. ทุ่งหญ้าสั้นๆ เหมาะแก่การเล้ียงสตั ว์ เป็นพืชพรรณธรรมชาติในเขตภูมิอากาศแบบ

แบบทงุ่ หญา้ สะวนั นา

Part 2

6. พชื เปลือกหนา ใบเล็ก ผวิ มัน เป็นพชื พรรณธรรมชาติในเขตภูมอิ ากาศแบบ

แบบเมดิเตอรเ์ รเนียน

7. อุณหภมู ิสงู ในตอนกลางวนั และอุณหภมู ติ า่ ในตอนกลางคืน เป็นลักษณะภูมิอากาศ

แบบ แบบทะเลทรายเขตรอ้ นและแบบทะเลทรายเขตอบอุ่น

8. มีความแตกต่างของอุณหภมู ิระหวา่ งกลางวันและกลางคืน ในฤดรู อ้ นมีเวลากลางวนั
ยาวกว่ากลางคืน เป็นลักษณะภมู ิอากาศแบบ
แบบภาคพน้ื ทวปี

9. อากาศหนาวจัด หิมะปกคลมุ ตลอดทง้ั ปี ไมม่ ีฤดูรอ้ น เป็นลักษณะภูมอิ ากาศแบบ

แบบทนุ ดรา

10. ฤดหู นาวยาวนาน ฤดรู อ้ นสน้ั พชื พรรณธรรมชาติเป็นป่าสน เป็นลักษณะภูมิอากาศ

แบบ แบบกึ่งอารก์ ตกิ /ไทกา

ประชากรและ
เศรษฐกจิ
ทวีปเอเชยี

คนอิหรา่ น

คนจีน

คนไทย

คนชนเผา่ ในหมู่เกาะ
ของอินโดนีเซีย