แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รหัสวิชา ว33221 เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หน่วยการเรียนที่ 1 เรื่อง เคมีอินทรีย์ เรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ เวลา 1 คาบ วันที่.......... เดือน......................พ.ศ. .............. ครูพี่เลี้ยง นางสาวอุมมูกัลโสม สุระแม ผู้สอน นางสาวฟาตีหม๊ะ เจ๊ะดะ 1. มาตรฐานการเรียนรู้และสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม สาระเคมี มาตรฐาน ว 1 เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุสมบัติของธาตุ พันธะเคมี และสมบัติของสาร แก๊สและสมบัติของแก๊ส ประเภทและสมบัติของ สารประกอบอินทรีย์และพอลิเมอร์รวมทั้ง การนำความรู้ไปใช้ประโยชน 2. ตัวชี้วัด/ผลการเรียนรู้ 1. สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างสารประกอบอินทรีย์ที่มีพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสาม ที่พบใน ชีวิตประจำวัน 2. เขียนสูตรโครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ และสูตรโครงสร้างแบบเส้นของสารประกอบอินทรีย์ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้สู่ผลการเรียนรู้ 1. อธิบายการเกิดพันธะของคาร์บอนและธาตุชนิดอื่นได้ (K) 2. เขียนสูตรโครงสร้างแบบย่อ และสูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะของสารประกอบอินทรีย์ได้ (P) 3. ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ (A) 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์สามารถเขียนได้หลายแบบ อาจเขียนเป็นสูตรโครงสร้าง ลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ และสูตรโครงสร้างแบบเส้นและมุม
5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการสังเกต 2) ทักษะการสำรวจค้นหา 3) ทักษะการคิดวิเคราะห์ 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 4. ซื่อสัตย์สุจริต 6. สาระการเรียนรู้ พันธะของคาร์บอน คาร์บอนเป็นธาตุในหมู่4A มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 4 จึงสามารถใช้อิเล็กตรอน ร่วมกับอะตอมอื่น ๆ อีก 4 อิเล็กตรอน เกิดเป็นพันธะโคเวเลนซ์ได้4 พันธะและมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนครบ 8 ตาม กฎออกเตต การเกิดพันธะโคเวเลนต์ระหว่างธาตุคาร์บอนกับธาตุอื่น ๆ ในสารอินทรีย์บางชนิด สารอินทรีย์มีเป็นจำนวนมากเนื่องจากเหตุผล 3 ประการ ต่อไปนี้ 1. คาร์บอนอะตอมสามารถเกิดพันธะโคเวเลนต์ ได้ทั้งพันธะเดี่ยว (Single bond) พันธะคู่ (Double bond) และพันธะสาม (Triple bond) 2. ธาตุคาร์บอนสามารถสร้างพันธะกับธาตุอื่น ๆ ได้จำนวนมาก เช่น สร้างพันธะกับ H , O , N , S และ halogen เป็นต้น 3. การเกิดปรากฏการณ์ไอโซเมอริซึม ซึ่งหมายถึงการที่สารมีสูตรโมเลกุลเหมือนกัน แต่สูตรโครงสร้าง ต่างกัน การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ สามารถเขียนได้หลายแบบ อาจเขียนเป็นสูตร โครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ และสูตรโครงสร้างแบบเส้นและมุม 7. กระบวนการจัดการเรียนรู้(นำสู่การเรียน พัฒนา รวบยอด) ขั้นนำสู่การเรียน 1. ครูทบทวนความรู้เดิมเรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ - การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์สามารถเขียนได้กี่แบบ แนวคำตอบ การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์สามารถเขียนได้ 3 แบบ 1. การเขียนสูตรโครงสร้างลิวอิส 2. การเขียนสูตรโครงสร้างแบบย่อ
3. การเขียนสูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ 2. ครูทบทวนความรู้เดิมเรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างลิวอิส ดังนี้ - การเขียนสูตรโครงสร้างลิวอิสสามารถเขียนได้กี่แบบ อะไรบ้าง แนวคำตอบ การเขียนสูตรโครงสร้างลิวอิสสามารถเขียนได้ 2 แบบ 1. สูตรโครงสร้างแบบจุด 2. สูตรโครงสร้างแบบเส้น ขั้นพัฒนา 3. ครูให้นักเรียนเขียนวิธีการเขียนสูตรโครงสร้างแบบย่อของสารประกอบอินทรีย์ พร้อมทั้งอธิบายการเขียน สูตรโครงสร้างแบบย่อของสารประกอบอินทรีย์ดังนี้ 1) ธาตุอื่น ๆ ที่เกิดพันธะกับธาตุคาร์บอนไม่ต้องเขียนเส้นแสดงพันธะ ถ้าเกิดพันธะกับคาร์บอนอะตอม ใดให้เขียนติดกับคาร์บอนอะตอมนั้น ๆ พร้อมทั้งมีตัวเลขแสดงจำนวนอะตอมด้วย ถ้ามีมากกว่า 1 อะตอม 2) คาร์บอนที่เกิดพันธะเดี่ยวอาจเขียนเส้นแสดงพันธะหรือไม่เขียนก็ได้ แต่ถ้าเกิดพันธะคู่ หรือพันธะสาม ต้องเขียนแสดงพันธะด้วย 3) หมู่อะตอมที่เหมือนกันและเกิดพันธะกับคาร์บอนอะตอมเดียวกัน อาจเขียนรวมกันและใช้ตัวเลข แสดงจำนวนหมู่อะตอมนั้น ๆ 4) หมู่อะตอมที่เหมือนกันและเรียงต่อกัน อาจเขียนรวมกันและใช้ตัวเลขแสดงจำนวนหมู่อะตอมนั้น ๆ 5) โมเลกุลที่มีโครงสร้างเป็นแบบวงพันธะระหว่างคาร์บอนอะตอมที่เป็นพันธะเดี่ยวให้เขียนแสดงด้วย และเขียนแสดงพันธะตามรูปเหลี่ยมนั้น ๆ 4. ครูยกตัวอย่างสูตรโมเลกุลของสารประกอบอินทรีย์บางส่วน พร้อมอธิบายวิธีการเขียนสูตรโครงสร้างแบบ ย่อให้นักเรียนฟัง สูตรโมเลกุล สูตรโครงสร้างแบบย่อ C4H10 CH3 - CH2 - CH2 - CH3 , CH3CH2CH2CH3 หรือ CH3 (CH2 )2CH3 C3H6 CH2=CH-CH3 หรือ CH2=CHCH3 C3H4 CH≡C-CH3 หรือ CH≡CCH3
C7H12 C2H6O CH3 - CH2 - OH หรือ CH3CH2OH 5. ครูให้นักเรียนเขียนวิธีการเขียนสูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะของสารประกอบอินทรีย์ พร้อมทั้งอธิบาย การเขียนสูตรโครงสร้างแบบย่อของสารประกอบอินทรีย์ ดังนี้ วิธีการเขียนสูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะจะใช้เส้นแสดงพันธะระหว่างอะตอมของคาร์บอนและ ไม่แสดงสัญลักษณ์ของธาตุคาร์บอนและไฮโดรเจน แต่จะแสดงสัญลักษณ์ของธาตุชนิดอื่น เช่น ออกซิเจน ไนโตรเจน ในกรณีที่อะตอมเหล่านี้มีไฮโดรเจนอยู่จะต้องแสดงไฮโดรเจนบนอะตอมดังกล่าวด้วย 6. ครูยกตัวอย่างสูตรโมเลกุลของสารประกอบอินทรีย์บางส่วน พร้อมอธิบายวิธีการเขียนสูตรโครงสร้างแบบ เส้นพันธะให้นักเรียนฟัง สูตรโมเลกุล สูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ C4H10 C3H6 C3H4 CH CH CH2 CH2 CH2 CH CH3
C7H12 C2H6O 7. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับการเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ แนวคำตอบ การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ สามารถเขียนได้ 3 แบบ ดังต่อไปนี้ 1. การเขียนสูตรโครงสร้างลิวอิส ใช้ 1 ขีดแทนอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ 2. การเขียนสูตรโครงสร้างแบบย่อ ย่ออะตอมของไฮโดรเจน แต่ยังคงพันธะคู่และพันธะสามไว้ 3. การเขียนสูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ ใช้แต่ละมุมของรอยต่อแทนอะตอมของคาร์บอนและไม่ ต้องเขียนแสดงไฮโดรเจน แต่ถ้าในกรณีที่เป็นธาตุอื่นนอกจากคาร์บอนต้องเขียนกำกับไว้ 8. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามต่อไปนี้ สูตรโครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ สูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ สูตรโมเลกุล CH3CH2OCH3 C3H8O CH3COOH C2H4O2 CH3C≡CCH3 C4H6 9. เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามข้อสงสัยในเนื้อหาเรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ ว่ามีส่วนไหนที่ยังไม่เข้าใจ และให้ความรู้เพิ่มเติมในส่วนนั้น
ขั้นรวบยอด 10. นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ 11. ประเมินความรู้เรื่องพันธะและสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ โดยสังเกตพฤติกรรมการตอบ คำถามและการทำแบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ 12. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในการตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ โดยสังเกตพฤติกรรมของ นักเรียน 8. สื่อ/แหล่งเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมี เล่ม 5 (สสวท.) 2. แบบฝึกหัดที่ 1.2 การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ 3. ห้องเรียน 4. ห้องสมุด 5. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ 9. ภาระชิ้นงาน 1. แบบฝึกหัดที่ 1.2 การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์
10. การวัดและการประเมิน จุดประสงค์การเรียนรู้ เครื่องมือการวัดผล วิธีการวัดผล เกณฑ์การประเมินผล ผู้ประเมิน ด้านความรู้(K) อธิบายการเกิดพันธะของ คาร์บอนและธาตุชนิดอื่นได้ - แบบฝึกหัด - แบบฝึกหัด ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ครูผู้สอน ด้านทักษะ (P) เขียนสูตรโครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ และ สูตรโครงสร้างแบบเส้นของ สารประกอบอินทรีย์ได้ - แบบฝึกหัด - แบบประเมิน พฤติกรรม - ตรวจแบบฝึกหัด - สังเกตคุณลักษณะ อันพึ่งประสงค์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ครูผู้สอน ด้านคุณลักษณะอันพึ่งประสงค์(A) ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหา ความรู้ รับผิดชอบต่อหน้าที่ ที่ได้รับมอบหมาย - แบบประเมิน พฤติกรรม - สังเกตคุณลักษณะ อันพึ่งประสงค์ ระดับคุณภาพ 2 ผ่าน เกณฑ์ ครูผู้สอน สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการ สื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด - ทักษะการสังเกต - ทักษะการสำรวจค้นหา - ทักษะการคิดวิเคราะห์ 3. ความสามารถในการ แก้ปัญหา - แบบประเมิน พฤติกรรม - สังเกตพฤติกรรม ของผู้เรียน ระดับคุณภาพ 2 ผ่าน เกณฑ์ ครูผู้สอน
11. บันทึกผลหลังการสอน 11.1 สรุปผลการเรียนการสอน จุดประสงค์การเรียนรู้แต่ละด้าน ผ่าน ไม่ผ่าน ข้อคิดเห็น ความรู้ ทักษะกระบวนการ คุณลักษณะอันพึ่งประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 11.2 ปัญหา/อุปสรรค ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................... ........................................... 11.3 ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ไข .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................ (นางสาวฟาตีหม๊ะ เจ๊ะดะ) ............../............../...............
ข้อเสนอแนะจากครูพี่เลี้ยง ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ลงชื่อ................................................ (นางสาวอุมมูกัลโสม สุระแม) ............../............../............... ข้อเสนอแนะจากหัวหน้ากลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ ......................................................................................................................................................................... . ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ลงชื่อ............................................... (นายกรวิชญ์ สันอี) ............../............../............... ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................... ........................................... ลงชื่อ............................................... (นายอิรฟัล สะมะแอ) ............../............../...............
แบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ คำชี้แจง : ให้นักเรียนเติมคำตอบที่ถูกต้องลงในช่องว่าง สูตรโครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ สูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ สูตรโมเลกุล CH3CHCl2
เฉลยแบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง การเขียนสูตรโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ คำชี้แจง : ให้นักเรียนเติมคำตอบที่ถูกต้องลงในช่องว่าง สูตรโครงสร้างลิวอิส สูตรโครงสร้างแบบย่อ สูตรโครงสร้างแบบเส้นพันธะ สูตรโมเลกุล CH3OCH3 C2H6O CH3CHCl2 C2H4Cl2 CH3(CH2)5CH3 C7H16 CH3CH2OH C2H6O