แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รหัสวิชา ว33221 เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หน่วยการเรียนที่ 1 เรื่อง เคมีอินทรีย์ เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ เวลา 1 คาบ วันที่.......... เดือน......................พ.ศ. .............. ครูพี่เลี้ยง นางสาวอุมมูกัลโสม สุระแม ผู้สอน นางสาวฟาตีหม๊ะ เจ๊ะดะ 1. มาตรฐานการเรียนรู้และสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม สาระเคมี 1 เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ สมบัติของธาตุ พันธะเคมีและสมบัติ ของสาร แก๊สและสมบัติของแก๊ส ประเภทและสมบัติของ สารประกอบอินทรีย์และพอลิเมอร์ รวมทั้งการนำความรู้ ไปใช้ประโยชน 2. ตัวชี้วัด/ผลการเรียนรู้ 4. เขียนสูตรโครงสร้างและเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ประเภทต่าง ๆ ที่มีหมู่ฟังก์ชันไม่เกิน 1 หมู่ตามระบบ IUPAC 3. จุดประสงค์การเรียนรู้สู่ผลการเรียนรู้ 1. อธิบายการเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบได้ (K) 2. เรียกและเขียนชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบได้(P) 3. ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ (A) 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด ชื่อสารประกอบอินทรีย์ตามระบบ IUPAC แบ่งได้เป็น 3 ส่วน คือ คำลงท้าย โซ่หลัก และคำนำหน้า ซึ่งบ่ง บอกลักษณะโครงสร้าง ดังนี้
คำนำหน้า (prefix) โซ่หลัก (main chain) คำลงท้าย (suffix) คำลงท้าย คือตำแหน่งและหมู่ฟังก์ชันหลัก โดยใช้คำลงท้ายเสียงที่พ้องกับประเภทสารประกอบอินทรีย์ โซ่หลัก คือสายคาร์บอนที่มีจำนวนคาร์บอนต่อกันยาวที่สุดและมีหมู่ฟังก์ชันหลักอยู่ เรียกชื่อตามจำนวน อะตอมของคาร์บอน โดยระบุจำนวนอะตอมของคาร์บอนด้วยคำในภาษากรีก คำนำหน้า คือตำแหน่งและชื่อของหมู่ที่ไม่ใช่หมู่ฟังก์ชันหลัก หรือที่เรียกทั่วไปว่า หมู่แทนที่ 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการสังเกต 2) ทักษะการสำรวจค้นหา 3) ทักษะการคิดวิเคราะห์ 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 4. ซื่อสัตย์สุจริต 6. สาระการเรียนรู้ ชื่อสารประกอบอินทรีย์ตามระบบ IUPAC แบ่งได้เป็น 3 ส่วน คือ คำลงท้าย โซ่หลัก และคำนำหน้า ซึ่งบ่ง บอกลักษณะโครงสร้าง ดังนี้ คำนำหน้า (prefix) โซ่หลัก (main chain) คำลงท้าย (suffix) คำลงท้าย คือตำแหน่งและหมู่ฟังก์ชันหลัก โดยใช้คำลงท้ายเสียงที่พ้องกับประเภทสารประกอบอินทรีย์ โซ่หลัก คือสายคาร์บอนที่มีจำนวนคาร์บอนต่อกันยาวที่สุดและมีหมู่ฟังก์ชันหลักอยู่ เรียกชื่อตามจำนวน อะตอมของคาร์บอน โดยระบุจำนวนอะตอมของคาร์บอนด้วยคำในภาษากรีก คำนำหน้า คือตำแหน่งและชื่อของหมู่ที่ไม่ใช่หมู่ฟังก์ชันหลัก หรือที่เรียกทั่วไปว่า หมู่แทนที่
การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ มีหลักการเรียกชื่อเบื้องต้นเหมือนกับการเรียกชื่อ สารประกอบไฮโดรคาร์บอน แต่เปลี่ยนชื่อตามชนิดของประเภทสาร การเรียกชื่อกรดคาร์บอกซิลิก กำหนดให้คาร์บอนของ -COOH เป็นตำแหน่งที่ 1 และเรียกโซ่หลักด้วย จำนวนคาร์บอน แล้วลงท้ายด้วย -anoic acid โดยไม่ต้องระบุตำแหน่งของหมู่ฟังก์ชัน การเรียกชื่อเอสเทอร์มีสูตรทั่วไปเป็น RCOOR’ ให้เรียกชื่อหมู่แทนที่ R’ก่อน แล้วลงท้ายด้วยชื่อของส่วน RCOO โดยใช้ชื่อกรด RCOOH แต่เปลี่ยนคำลงท้ายจาก -anoic acid เป็น -anoate 7. กระบวนการจัดการเรียนรู้ ขั้นนำสู่การเรียน 1. ครูทบทวนความรู้เดิม เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ - สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ ประกอบด้วยธาตุอะไรบ้าง แนวคำตอบ สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุคาร์บอน ธาตุไฮโดรเจน และธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ - สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ มีกี่ประเภท อะไรบ้าง แนวคำตอบ มี 6 ประเภท 1) แอลกอฮอล์ 2) อีเทอร์ 3) แอลดีไฮด์ 4) คีโตน 5) กรดคาร์บอกซิลิก 6) เอสเทอร์ - หมู่ฟังก์ชันประเภทแอลกอฮอล์ มีหลักการอ่านชื่อตามระบบ IUPAC อย่างไร แนวคำตอบ จำนวนคาร์บอน an – ตำแหน่งพันธะ - ol - หมู่ฟังก์ชันประเภทอีเทอร์ มีหลักการอ่านชื่อตามระบบ IUPAC อย่างไร แนวคำตอบ ตำแหน่ง - คาร์บอนน้อย oxy คาร์บอนมาก ane - หมู่ฟังก์ชันประเภทแอลดีไฮด์ มีหลักการอ่านชื่อตามระบบ IUPAC อย่างไร แนวคำตอบ จำนวนคาร์บอน anal - หมู่ฟังก์ชันประเภทคีโตน มีหลักการอ่านชื่อตามระบบ IUPAC อย่างไร แนวคำตอบ จำนวนคาร์บอน an - ตำแหน่งพันธะ – one
ขั้นพัฒนา 2. ครูนำเข้าสู่บทเรียน โดยการตั้งคำถาม - จงบอกชื่อหมู่ฟังก์ชันของกรดคาร์บอกซิลิก แนวอธิบาย คาร์บอกซิล (-COOH) - จงบอกชื่อหมู่ฟังก์ชันของเอสเทอร์ แนวอธิบาย แอลคอกซีคาร์บอนิล (-COO-) 3. ครูอธิบายวิธีการเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC พร้อม ยกตัวอย่าง แนวอธิบาย การเรียกชื่อกรดคาร์บอกซิลิก กำหนดให้คาร์บอนของ -COOH เป็นตำแหน่งที่ 1 และเรียก โซ่หลักด้วยจำนวนคาร์บอน แล้วลงท้ายด้วย -anoic acid โดยไม่ต้องระบุตำแหน่งของหมู่ฟังก์ชัน ยกตัวอย่าง : กรดคาร์บอกซิลิก CH3CH2CH2COH อ่านว่า Butanoic acid CH3CH2CHCOH อ่านว่า 2-methylbutanoic acid CH3CH2COH อ่านว่า Propananoic acid การเรียกชื่อเอสเทอร์มีสูตรทั่วไปเป็น RCOOR’ ให้เรียกชื่อหมู่แทนที่ R’ก่อน แล้วลงท้ายด้วยชื่อขอส่วน RCOO โดยใช้ชื่อกรด RCOOH แต่เปลี่ยนคำลงท้ายจาก -anoic acid เป็น -anoate ตัวอย่าง : เอสเทอร์ CH3CH2COCH3 อ่านว่า methyl propanoate CH3CH2OCCH3 อ่านว่า ethyl ethanoate CH3CH2OCCH2CH2CHCH2CH3 อ่านว่า ethyl-4-methylhexanoate O CH3 CH3 ‖ ‖ O O ‖ ‖ O ‖ O O ‖
4. ครูยกตัวอย่างชื่อและโครงสร้างของสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ พร้อมให้นักเรียน ช่วยกันตอบคำถาม ตัวอย่างสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ การเรียกชื่อตามระบบ IUPAC CH3CH(OH)CH2CH3 Butan-2-ol CH3CH2CH2CH2COCH2CH3 Heptan-3-one CH3CH2CH2CH2CH2CH2CH2COOH Octanoic acid CH3CH2CH(CH3)CH2CH2OCH2CH2CH3 1-propoxy-3-methylpentane CH3CH2CH2CH2CH2COOCH2CH3 Ethyl hexanoate CH3CH2CH2CH2CH2CH2CH(CH2CH3)CH2COH 3-ethylnonane CH3CH2CH2CH2CH(CH3)CH2CH2COCH2CH3 Decan-3-one CH3CH2CH(CH2CH2CH3)CH2CH2CH2COH 5-propylheptane 5. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามข้อสงสัยในเนื้อหาเรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็น องค์ประกอบ ว่ามีส่วนไหนที่ยังไม่เข้าใจ และให้ความรู้เพิ่มเติมในส่วนนั้น ขั้นพัฒนา 6. นักเรียนทำแบบฝึกหัด เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC 7. ประเมินความรู้เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC โดยสังเกตพฤติกรรมการตอบคำถามและการทำแบบฝึกหัด เรื่อง 1.7 เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มี ธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC 8. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในการตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ โดยสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน 8. สื่อ/แหล่งเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมีเล่ม 5 (สสวท.) 2. แบบฝึกหัดที่ 1.7 เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC 3. ห้องเรียน 4. ห้องสมุด 5. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
10. การวัดและการประเมิน จุดประสงค์การเรียนรู้ เครื่องมือการวัดผล วิธีการวัดผล เกณฑ์การประเมินผล ผู้ประเมิน ด้านความรู้(K) อธิบายการเรียกชื่อ สารประกอบอินทรีย์ที่มี ธาตุออกซิเจนเป็น องค์ประกอบตามระบบ IUPAC - แบบประเมิน พฤติกรรม - แบบฝึกหัด - สังเกตคุณลักษณะ อันพึ่งประสงค์ - ตรวจแบบฝึกหัด ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ครูผู้สอน ด้านทักษะกระบวนการ (P) เรียกและเขียนชื่อ สารประกอบอินทรีย์ที่มี ธาตุออกซิเจนเป็น องค์ประกอบตามระบบ IUPAC - แบบประเมิน พฤติกรรม - สังเกตคุณลักษณะ อันพึ่งประสงค์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ครูผู้สอน ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหา ความรู้ รับผิดชอบต่อ หน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย - แบบประเมิน พฤติกรรม - สังเกตคุณลักษณะ อันพึ่งประสงค์ ระดับคุณภาพ 2 ผ่าน เกณฑ์ ครูผู้สอน สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการ สื่อสาร 2. ความสามารถในการ คิด - ทักษะการสังเกต - ทักษะการสำรวจ ค้นหา - ทักษะการคิด วิเคราะห์ 3. ความสามารถในการ แก้ปัญหา - แบบประเมิน พฤติกรรม - สังเกตพฤติกรรม ของผู้เรียน ระดับคุณภาพ 2 ผ่าน เกณฑ์ ครูผู้สอน
11. บันทึกผลหลังการสอน 11.1 สรุปผลการเรียนการสอน จุดประสงค์การเรียนรู้แต่ละด้าน ผ่าน ไม่ผ่าน ข้อคิดเห็น ความรู้ ทักษะกระบวนการ คุณลักษณะอันพึ่งประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 11.2 ปัญหา/อุปสรรค ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................... ........................................... 11.3 ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ไข .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................ (นางสาวฟาตีหม๊ะ เจ๊ะดะ) ............../............../...............
ข้อเสนอแนะจากครูพี่เลี้ยง ............................................................................................................................. ............................................. ..................................................................................................................................................... ..................... .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ลงชื่อ................................................ (นางสาวอุมมูกัลโสม สุระแม) ............../............../............... ข้อเสนอแนะจากหัวหน้ากลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................... ........................................... ลงชื่อ............................................... (นายกรวิชญ์ สันอี) ............../............../............... ความคิดเห็นของรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ .......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................. ............................................................................................................................. ............................................. .......................................................................................................................................................................... ลงชื่อ............................................... (นายอิรฟัล สะมะแอ) ............../............../...............
แบบฝึกหัด เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC จงเรียกชื่อหรือเขียนสูตรโครงสร้างสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ คำตอบ 2-methoxybutane Pentanoic acid
แบบฝึกหัด เรื่อง การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบตามระบบ IUPAC จงเรียกชื่อหรือเขียนสูตรโครงสร้างสารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ สารประกอบอินทรีย์ที่มีธาตุออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ คำตอบ Pentan-1-ol Hex-3-ol 1-ethoxybutane ethylpentanoate 2-methoxypentane CH3OCHCH2CH2CH3 Pentanoic acid CH3CH2CH2CH2COOH CH3