วิวัฒนาการการแต่งหน้าโขนสมัยอยุธยา ล่าสู้ดดด

ววิ ัฒนาการการแต่งหน้าโขนสมยั อยุธยา

สมัยอยุธยา ยังแต่งหน้าขาวอยู่หรือเรียกกันว่าใบหน้าขาวเหมือนตุ๊กตาและใบหน้าที่ขาว
นน้ั ยงั เหมือนใสห่ นา้ กาก

ค้ิว จะเขียนในลักษณะค้ิวโค้ง หัวค้ิวเล็ก กลางคิ้วจะหนาและหางค้ิวจะเรียวลง แล้วจบ
ด้วยตวดั หางคิว้ ขึ้น จะคลา้ ยๆกบั สมัยรัตนโกสินทร์ แต่สมัยอยุธยาจะเพ่ิมการเขยี นตา

การเขียนตา จะมีการเขียนรูปแบบลักษณะเหมือนค้ิว แล้วเขียนเปลือกตาขอบตาในดูคม
มากยง่ิ ขน้ึ

สแี กม้ จะแดง และปากสีแดง
การแต่งหนา้ ตวั พระตามลาดับข้นั
ขนั้ ท่ี ๑ ล้างหนา้

ผู้แสดงต้องเก็บผมโพกผ้ารอบศรีษะกันผมตกลงมาเป็นอุปสรรคการแต่งหน้าทุกครั้ง
จากนั้นล้างหน้าด้วยครีมล้างหน้าก่อนเพื่อชาระสิ่งสกปรกต่าง ๆ บนใบหน้าออกให้หมด และใช้
กระดาษเช็ดครีมลา้ งหน้าออกใหห้ มด
ขน้ั ท่ี ๒ รองพ้ืน

ใช้ครีมรองพื้น ของแมคแฟคเตอร์เบอร์ ๒๗ คัฟเวอร์มาร์คเบอร์ ๒ การใช้สีครีมรองพื้น
ควรเลอื กชนิดครมี แล้วผสมใหเ้ ขา้ กับสีผิวไม่ควรใช้สขี าวไทย เนอ้ื ครีมออกสีขาวเหลือง เมอื่ ขน้ึ เวที
กระทบกับแสงไฟใบหน้าจะแลดูผอ่ ง เม่อื ได้สเี นอ้ื ครมี ตามตอ้ งการแล้ว นาครมี รองพื้นมาแตะตาม
จดุ ตา่ ง ๆ ของใบหน้าคือ บริเวณหนา้ ผาก ขมบั จมูก แก้ม และคางแลว้ ใช้มอื หรือฟองนา้ เกลี่ยครมี
รองพืน้ ใหเ้ นยี นเรยี บทวั่ ใบหนา้ ตลอดจนใบหูหลังซอกหู รจู มกู และลาคอ
ข้ันท่ี ๓ ทาแกม้

ใช้รูจทาแก้ม เนื้อครีมหรือน้าจะติดทนนานควรเลือกสีโทนออกสีส้ม สีอิฐสีแดง เลือกให้
เหมาะกับสีผิวและเคร่อื งแต่งตัว นารูจแตะบริเวณโหนกแก้ม แล้วเกล่ียให้สแี กม้ ทง้ั ๒ ข้างเท่ากนั
หากใช้รจู ชนิดฝุ่นควรปดั เฉยี งขึน้ ทาแก้มใหเ้ ป็นธรรมชาติปัดเฉยี งขน้ึ
ขน้ั ท่ี ๔ ตบแปง้ ฝุ่น

การตบแป้งฝุ่น ควรเลือกสีแป้งออกสีเหลืองนวล ห้ามใช้แป้งสีขาวจะทาให้ดูหน้าขาว
เกนิ ไปเมื่อถกู แสงไฟ
ข้นั ท่ี ๕ แรเงาจมูก

การแรเงาจมูก ใช้ดินสอเขยี นควิ้ เหลาให้แหลมอยู่เสมอ ใช้สีน้าตาลลากเส้นทาสันจมูก เพื่อ
แรเงาต้ังจมูก โดยลากจากหัวค้ิวลงมาที่ปลายจมูกแล้วใช้นิ้วเกลี่ยไปทางด้านข้างทั้งสองข้าง เว้น
บริเวณสันจมูกเพื่อทาอายแชโดว์สีขาว หรือใช้ครีมรองพื้นลง เพื่อให้เห็นความโด่งของจมูกใน
ปัจจุบันการแรเงาจมูก ใช้อายแชโดว์สีน้าตาล สีดา แทนดินสอเขียนคิ้วและใช้สีขาว หรือสีเงิน
แทนครมี รองพืน้
ขั้นที่ ๖ เขียนขอบตา

เขียนขอบตา ใชด้ นิ สอเขียนควิ้ สดี า ลากเสน้ ขอบตาบนไปยังบริเวณหางตาลากเสน้ ขอบตา
ทั้งสองข้างแล้วใช้ดินสอเขียนค้ิว ลากเส้นขอบตาล่างให้มาบรรจบกับเส้นขอบตาบนในลักษณะท่ี
เฉียงขึ้นเล็กน้อยไม่เฉียงขึ้นมาก เพราะทาให้หางตาช้ีขึ้น ต่อจากน้ันใช้ปลอกของดินสอเขียนค้ิว
เกล่ียแรเงาตาบนท้ังสองข้างให้เท่ากัน ปัจจุบันใช้อายไลเนอร์แต่งขอบตาบนและล่างแทนดินสอ
เขียนค้วิ ไมส่ ามารถแรเงาได้
ขนั้ ท่ี ๗ เขยี นคว้ิ

การเขียนคิ้ว เร่ิมจากหัวค้ิว ไม่เขียนคิ้วโก่ง ทาคิ้วให้เป็นมุม เหลี่ยมเล็กน้อย ตรงบริเวณ
กึง่ กลางตาดา ปลายค้ิวตวัดงอนเลก็ นอ้ ย การเขียนใหเ้ ป็นมุมเปน็ เหลี่ยมแสดงถงึ บุคลิกผู้ชาย ส่วน
ปลายค้ิวตวัดงอนข้ึน เพ่ือรบั กบั ชฎาท่ีสวมบนศีรษะ
ขั้นที่ ๘ แต่งเปลอื กตา

การแตง่ เปลอื กตาเพ่ือแรเงาตาในสมยั ก่อนใช้ดนิ สอเขยี นคิว้ แรเงาในการแต่งตาตวั พระ มัก
นิยมตาชั้นเดียว สังเกตจากภาพถ่ายในสมัยโบราณ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ วาดตามรูปแรเงาสี
ดาหรือน้าตาลในปจั จบุ นั ใช้อายแชโดว์ ควรใชช้ นดิ ครมี เลือกสดี า สีนา้ ตาลแดง เปน็ ตน้
ขั้นท่ี ๙ ติดขนตาปลอม

เริ่มเลือกขนตาปลอมท่ีมีความยาวระดับพอเหมาะกับดวงตา ถ้าขนตาปลอมยาวมากไป
ควรตัดแต่งให้พอดีกับดวงตา ใช้กาวติดขนตาทาบริเวณขอบขนตาปลอมให้ทั่ว นามาติดชิดบน
ขอบขนตาบนเรม่ิ จากหวั ตาค่อย ไลต่ ิดมาปลายหางตา ในขณะตดิ ขนตาบน ผู้แตง่ ตอ้ งเงยหน้าทา

ตาปรือ ๆ จะตดิ ได้ดีการติดขนตาลา่ ง วธิ ีตดิ เช่นเดียวกนั ทากาวทขี่ นตา ผแู้ ตง่ กม้ หน้าเลก็ นอ้ ยและ
เหลือกตา นาขนตาล่างปลอมมาติดชิดขอบแขนตาล่าง จากน้ันรอให้น้ายากาวแห้ง ภายหลังจาก
ติดขนตาเรียบร้อยใช้ อายไลเนอรท์ าทบั รอยท่ีตดิ ขนตาปลอม เพอ่ื ปกปดิ สีกาวควรระวัง อยา่ ให้
น้ายากาวเขา้ ตาทาใหร้ ะคายเคอื งตาถา้ กาวตดิ ชิดขอบขนตามตา ทาใหต้ าอักเสบได้
ขั้นที่ ๑๐ ทาปาก

การทาปาก ใช้ลปิ สติกชนดิ ครีมไม่มีส่วนผสมของน้ามันมากนกั เลือกสีประเภทสี สแี ดง ไม่
ควรใช้สีอ่อนจะทาให้ใบหน้าซีดเม่ือทาปากเสร็จเรียบร้อย ใช้ดินสอเขียนอายไลเนอร์ตัดเส้นขอบ
ปากบนและล่าง จะทาใหป้ ากแลดเู ด่นชัดขึ้น
ขน้ั ที่ ๑๑ ตบแต่ง

ใช้พัฟแตะแป้งฝุ่น นามาตบให้ท่ัวใบหน้าเพ่ือซับเหง่ือท่ีเกาะตามซอกจมูก ปาก แล้วนา
บรัชออนชนิดฝนุ่ มาปัดแก้มเบา ๆ ใหท้ ่ัวใบหน้า ทาให้ใบหนา้ สดใส
การแตง่ หน้าตวั นางตามลาดบั ข้นั
ข้ันท่ี ๑ ลา้ งหน้า

ก่อนแต่งหน้าเก็บผมโพกผ้ารอบศีรษะ เพ่ือกันเส้นผมตกลงมาเป็นอปุ สรรคแต่งหนา้ ทกุ รง้ั
เร่มิ ล้างหน้าดว้ ยครมี ล้างหนา้ เพื่อชาระสิง่ สกปรกต่าง บนใบหนา้ ออกให้หมด
ขน้ั ท่ี ๒ รองพน้ื

ใช้ครีมรองพื้น ของแมคแฟคเตอร์เบอร์ ๒๗ คัฟเวอร์มาร์ค เบอร์ ๒ การใช้ครีมรองพ้ืน
ควรเลือกชนิดครีมจากน้ันผสมครีมให้เข้ากับสีผิวไม่ควรให้เป็นสีขาว การแต่งหน้าละครไทย เนื้อ
ครีมควรออกสีขาวเหลือง เม่ือขึ้นเวทีกระทบกับแสงไฟใบหน้าแลดูผ่อง เม่ือได้สีเน้ือครีมตาม
ต้องการแล้ว นาครีมรองพ้ืนมาแตะตามจุดต่าง ๆ ของใบหนา้ คือ บริเวณหน้าผากขมับ จมูก แก้ม
และคาง แลว้ ใช้มอื หรอื ฟองน้าเกลย่ี ครีมรองพ้ืนให้เนียนเรียบ
ขัน้ ท่ี ๓ ทาแก้ม

ทาแก้ม ใช้รูจสีชนิดครีมหรือน้า ทาให้ติดทนนาน เลือกสีโทนสีส้ม สีอิฐ สีแดงเลือกให้
เหมาะกบั สผี ิวและเครื่องแต่งตัว จากน้ันแตะครมี บริเวณโหนกแก้มท้ังสองข้าง ทาเพอ่ื ใหแ้ ลดูแก้ม
อม่ิ (ศกึ ษาวธิ กี ารทาจากหลักขั้นตอนการแตง่ หน้า)
ขน้ั ที่ ๔ ตบแป้งฝ่นุ

การตบแป้งฝนุ่ ศึกษาวิธีการตบแป้งฝุ่นจากหลกั ขั้นตอนการแต่งหน้า ควรเลอื กสีแป้งออก
สเี หลอื งนวล หา้ มใชแ้ ปง้ สขี าวจะทาใหด้ ูหนา้ ขาวซีดเกินไป
ขั้นที่ ๕ แรเงาจมูก

การแรเงาจมูก ใช้ดนิ สอเขียนคิว้ เหลาให้แหลมอย่เู สมอ ใชส้ ีน้าตาลลากเสน้ ทาสันจมกู เพื่อ
แรเงาดั้งจมูก โดยลากจากหัวคิ้วลงมาที่ปลายจมูก แล้วใช้น้ิวเกล่ียไปทางด้านข้างทั้งสองช้าง เวัน
ตรงสันจมูกเพอ่ื ทาสีขาว หรอื ใชค้ รมี รองฟนื้ ลงเพอ่ื ให้เหน็ ความโด่งของจมกู นดิ หนอ่ ย
ขั้นท่ี ๖ เขียนขอบตา

การเขียนใช้ดินสอเขยี นคิ้วสีดา จากเส้นขอบตาบนทั้งสองข้าง แล้วใช้ดินสอเรียนค้ิวเขยี น
ตาท้ังสองข้างปลายเฉยี งนิดหน่อย ตอ่ จากนน้ั ใชด้ นิ สอเขยี นคิว้ เขียนเสน้ ขอบตาล่างใหบ้ รรจบพอดี
กบั เส้นขอบตาชน้ั บน
ข้นั ที่ ๗ เขยี นคิ้ว

การเขียนคิ้วด้วยการ ใช้ครีมรองพื้นลบค้ิวเดิมออกทาทับนิดหน่อย ใช้ดินสอเขียนค้ิวสีดา
เขียนคิ้วให้โคง้ โก่งปลายตวัดนดิ หน่อยโดยวาคค้ิวใหม่ เพือ่ ให้ควิ้ รบั กบั มงกฎทจี่ ะสวม เม่ือเขียนค้ิว
เสรจ็ ควรใช้ปลอกของดินสอเขยี นค้ิวเกล่ยี บรเิ วณใต้ค้ิว
ขั้นท่ี ๘ แต่งเปลือกตา

ตัวนาง มักนิยมทาปลือกตาแต่งให้เป็นตาสองช้ันใช้ดินลอเขียนค้ิวแรเงา ปัจจุบันการแต่ง
เปลอื กตา การแรเงาตาในสมยั กอ่ นใชด้ นิ สอเขยี นค้ิวแรเงาแทน เชน่ สดี า สีนา้ ตาลแดง สขี าว เป็น
ต้น ส่วนสีขาวทาบริเวณใต้ค้ิวทาให้เห็นละทาสีขาวระหว่างหางตาร่องตาบนและตาล่าง ทาให้
ตาหวานข้นึ ทาสนั จมกู ด้วยสขี าวเพ่ือให้แลดูจมูกโด่ง
ขัน้ ท่ี ๙ ขนตาปลอม

วิธีติด เริ่มเลือกขนตาปลอมท่ีมีความยาวระดับพอเหมาะกับดวงตา หากขนตาปลอมยาว
มากไป ควรตัดออกให้พอดกี ับดวงตา ใช้กาวติดขนตา ทาบริเวณขอบขนตาปลอมให้ทว่ั นามาติด
บนดวงตาบน เร่ิมจากหัวตา ค่อย ๆ ไล่ติดมาปลายหางตา ในขณะติดขนตาผู้แต่งต้องเงยหน้าทา
ตาปรือ ๆ จะติดได้ดี การติดขนตาล่าง วิธีติดเช่นเดียวกัน ทากาวท่ีขนตา ผู้แต่งก้มหน้าเล็กน้อย
และเบกิ ตาโตภายหลังจากตดิ กาวใชอ้ ายไลเนอร์ทาทับรอบที่ติดขนตาปลอม เพอ่ื ปกปิดสีกาวสีขาว

สิ่งที่ควรระวัง น้ากาวเข้าตาทาให้แสบตา ถ้ากาวติดชิดขอบตาขนตามาก จะดึงขนตา ทาให้ตา
อักเสบได้
ขน้ั ที่ ๑๐ ทาปาก

การทาปาก ใช้ลปิ สตกิ ชนดิ ครีมไม่มีส่วนผสมของน้ามนั มากนกั เลือกสีประเภทสสี ้ม สีแดง
ไม่ควรใช้สีอ่อนจะทาให้ใบหน้าซีด เริ่มทาบริเวณจงอยปาก ถึงริมฝีปากบน ต่อไพร(สุดชอบปาก
บน)ให้ดูเหมือนใบหน้ายิ้มเสมอ และทาปากล่าง ตามหลักขั้นตอนการแต่งหน้าเมื่อทาปากเสร็จ
เรียบรอ้ ย ใชด้ ินสอเขียนควิ้ สดี าหรืออายไลเนอร์ ตัดเส้นขอบปากบนบริเวณจงอยปาก เม่ือขึน้ เวที
จะเห็นรปู ปากเด่นชดั โดยสไี มก่ ลืนไปในใบหน้า
ข้ันที่ ๑๑ ตบแตง่

ใช้พัฟตบแป้งฝุ่น นามาตบให้ทั่วใบหน้าเพ่ือซับเหง่ือที่เกาะตามซอกจมูก มุมปาก
ตอ่ จากนน้ั นา บรัชออนฝนุ่ มาปัดแกม้ เบา ๆ ใหท้ ั่วใบหนา้ แลดใู บหนา้ สดใส

ทมี่ า : หอ้ งเสือ้ พัชรวดี ฉมิ