จัดท ำโดย นำยจำรึก ทองทรัพย์ ต ำแหน่ง ครูช ำนำญกำรแผนกวิชำช่ำงยนต์ วท ิ ยำลยัเทคน ิ คลำ พูน ส ำนักงำนคณะกรรมกำรกำรอำชีวศึกษำ สื่อการสอน E - Book วิชา วัดละเอียดช ่ างยนต ์ รหัสวิชา 20101-2009
2/36 ไมโครมิเตอร์วัดนอก (Outside Micrometer) ไมโครมิเตอร์วัดนอกใช้วดัขนาดภายนอกชิ้ นงาน สามารถเล ื อกใช ้ไดท ้ ้ งัระบบ เมตริก และระบบ อังกฤษ และมีหลายขนาดให้เลือกใช้ ส าหรับไมโครมิเตอร์วัดนอก แบบสเกล ในระบบเมตริ ก จะ ประกอบด้วยขนาด 0-25 มม.25-50 มม. 50-75 มม. 75-100 มม.และเพิ่มขนาดตวัละ 25 มม. จนถึงขนาด สูงสุดที่ 1,000 มม.ส่วนขนาดในระบบองักฤษจะประกอบดว ้ ยขนาด 0-1 นิ้ ว1-2 นิ้ ว2-3 นิ้ ว3-4 นิ้ ว และจะ เพิ่มขนาดตวัละ1 นิ้ วจนถ ึ งขนาด 40 นิ้ ว ส าหรับไมโครมิเตอร ์ วดันอกท ี่นิยมใชจ ้ ะแบ่งออกเป็ น 2 ชนิด คือ 1. ไมโครมิเตอร์วัดนอกแบบสเกล 2. ไมโครมิเตอร์วัดนอกแบบดิจิตอล ไมโครมิเตอร์วัดนอก ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วัดนอก 1) แกนรับ (Anvil) ทา หนา ้ ท ี่รองรับการวดัซ่ึ งแกนรับน ้ ี จะยด ึ ต ิ ดอยก ู ่ บโครง ั (Frame) ของไมโครมิเตอร์วัดนอก โดยวิธีการสวมอัด ที่ผิวสัมผัสของแกนรับหรือหน้าสัมผัส ของการวัด (Measuring Faces) 2) โครง (Frame) ทา หนา ้ ท ี่เป็ นตวัหร ื อรองรับส ่ วนประกอบต ่ าง ๆ ของไมโครม ิเตอร์วัด นอก ม ี ลกัษณะร ู ปร ่ างคลา ้ ยตวัซ ี(C) หรือตัวยู (U) 3/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
3) แกนวัด (Spindle) ทา หนา ้ ท ี่เล ื่อนสัมผสัในการวดัขนาดของช ิ ้ นงาน ม ี ลกัษณะเป็นเหล็กแข็ง แท่งกลมสอดอยภ ู่ายในปลอกหมุนวดัเม ื่อปลอกหมุนวดัหมุนแกนวดัก ็ จะเล ื่อนเขาหรือเลื่อน ้ ออกตามทิศทางการหมุน 4) ปลอกสเกลหลัก (Sleeve) ทา หน ้ าท ี่เป็ นปลอกข ี ดสเกลตามแนวนอน จะแบ่งสเกลออกเป็ น ช่อง ๆ ม ี อย ู่2 ส่วน ค ื อ สเกล1 มม. และสเกล 0.5 มม. ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วัดนอก 4/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
5) ปลอกหมุนวัด (Thimble) ท าหน้าที่หมุนเลื่อนให้แกนวัดเข้าหรือออกจากการสัมผัสกบัช ิ ้ นงาน ม ี ลกัษณะเป็ นปลอกบางกลมสวมอยก ู่บั ปลอกสเกลหลกั (Sleeve) ปลอกหมุนวดัน ้ ี จะหมุนได้ รอบตัว 6) ปุ่ มล็อก (Lock Nut) ทา หนา ้ ท ี่ลอ ็ กหร ื อบ ี บวดัแกนวดัไม่ใหม ้ี การเคล ื่อนท ี่กล่าวค ื อกรณ ี ท ี่ ต้องการล็อกให้เลื่อนปุ่ มล็อกไปทางซ้ายมือและเมื่อต้องการคลายให้เลื่อนปุ่ มล็อกไปในทิศทาง ขวามือส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วัดนอก 5/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
7) หัวหมุนกระทบเลื่อน (RatchetStop) ทา หนา ้ ท ี่ใหแ ้ กนวดัม ี การสมัผสักบัช ิ ้ นงานโดยมีแรงกด ท ี่เหมาะสมและเท่า ๆ กนั ในทุกคร ้ังของการวดั 8) ตวัแลขบอกขนาดและค่าความละเอ ี ยด ทา หนา ้ ท ี่เป็ นตวัเลขท ี่ใชส้ า หรับบอกขนาดของช่วง พ ิ กดัการวดัของไมโครม ิ เตอร ์ วดันอกและค่าความละเอ ี ยด ส่วนประกอบของไมโครมิเตอร์วัดนอก 6/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ไมโครมิเตอร์วัดนอกค่ำควำมละเอียด 0.01 มม. (1/100 มม.) สเกลไมโครมิเตอร ์ ที่ใชก ้ นัอยทู่วั่ ไปมีความละเอียด 0.01 มม. (1/100 มม.) โดยมีหลกัการแบ่งสเกลดงัน้ี 9/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ไมโครมิเตอร์วัดนอกค่ำควำมละเอียด 0.01 มม. (1/100 มม.) การแบ่งสเกลที่ปลอกหมุนวดัออกเป็น 50 ช่อง ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 จากภาพที่ 4.3 ถา ้ปลอกหมุนวดัแบ่งช่องสเกลออกเป็ น 50 ช่อง (50 ขีด) การเคลื่อนที่ในแต่ละ ช่วงจะหาค่าความละเอ ี ยดไดด ้ งัน ้ ี ถ้าหมุนเกลียวไป 1 รอบ (50 ขีด) = 0.50 มม. ถ้าหมุนเกลียวไป 1/2 รอบ (25 ขีด) = 0.5/2 = 0.25 มม. ถ้าหมุนเกลียวไป 1/50 รอบ (1 ขีด) = 0.5/50 = 0.01 มม. ดงัน ้ นั เมื่อหมุนปลอกวัดไป 1 ขีดแกนวัดจะเคลื่อนที่ 0.01 มม. 10/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
หลักกำรอ่ำนค่ำไมโครมิเตอร์ที่มีควำมละเอียด 0.01 มม. (1/100 มม.) การอ่านค่าขีดสเกลหรือขีดมาตราของไมโครมิเตอร ์ ความละเอียด 0.01 มิลลิเมตรจะมีส่วนประกอบ 2 ส่วน คือ ➢ ค่าของขีดสเกลหลัก ➢ ค่าของสเกลปลอกหมุนวัด สเกลหลักและสเกลปลอกหมุนวัดไมโครมิเตอร์ 0.01 มม. ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 11/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ส าหรับที่ปลอกสเกลหลักจะประกอบด้วย 3 ส่วน สา คญัที่ผเู้ รียนควรท าความเขา ้ใจก่อนอ่านค่าคือ 1. สเกลหลกัช่องสเกลละ1 มิลลิเมตร 2. สเกลหลักขีดละ 0.5 มิลลิเมตร 3. เส้ นอา ้ งอิงอ่านค่าสเกลปลอกหมุนวดั ปลอกสเกลหลักไมโครมิเตอร์ ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 12/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ค่าขนาดของสเกลหลัก บนปลอกสเกลหลกัค่า ของช่องสเกลหร ื อข ี ดสเกลท ี่อย ู่บนเส้น อา ้ งอ ิ งจะม ี ค่าของช่องสเกล 1 ช่องสเกล เท่ากบั 1 มม. 2 ช่องสเกล ม ี ค่าเท่ากบั 2 ช่องสเกลที่ เพ ิ่มข ้ึ น 1 ช่อง สเกลค่าขนาดก ็ จะเพ ิ่มข ้ึ น 1 มม. เสมอไปจนครบระยะ 25 ช่องสเกล ซ่ึ งก ็ ม ี ขนาด เท่ากบั 25 มม. ส่วนท ี่ดา ้ นล่างของเส้ นอา ้ งอ ิ ง จะเป็ นการแบ่งขนาดของช่องสเกลหลกที่ด้านบน ั ซึ่งคือ 1 ช่องสเกลหลกัดา ้ นบนม ี ค่า 1 มม. ข ี ดสเกลดา ้ นล่างก ็ จะแบ่งคร่ึ งช่องสเกลด้านบนซึ่งจะ ม ี ค่าเท่ากบั 0.5 มม. รูปที่ 4.6 ค่าขนาดของสเกลหลกั ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 13/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ค่าขนาดของสเกลปลอกหมุนวัด ที่สเกลปลอกหมุนวัด 1 ช่องสเกล มีค่าเท่ากบั 0.01 มม. 2 ช่องสเกล มีค่า เท่ากบั 0.02 มม. 3 ช่องสเกล มีค่าเท่ากบั 0.03 มม. 4 ช่องสเกล มีค่าเท่ากบั 0.04 มม. 5 ช่องสเกล มีค่าเท่ากบั 0.05 มม. จะมีเลข 5 กา กบัไว ้ ทุกช่องสเกลที่ เพิ่มข้ึน 1 ช่องสเกลจะมีค่าขนาดเพิ่มข้ึน 0.01 มม. เสมอจะเป็ นเช่นน้ีไปจนครบระยะ50 ช่องสเกล ซ่ึงกจ ็ ะมีค่าเท่ากบั 0.50 มม. 14/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
กฎกำรอ่ำนค่ำขนำดวัดของไมโครมิเตอร์ควำมละเอียด 0.01 มิลลิเมตร ส าหรับการอ ่ านค ่ าขนาดวด ั ของไมโครม ิ เตอร ์ ม ี ว ิ ธ ี การอ ่ านดง ั ต ่ อไปน ้ ี กฎข้อที่ 1 ดูท ี่ขอบของปลอกหม ุ นวด ั ว ่ าตรงกบ ั ข ี ดสเกลหลก ัใดถ้าตรง พอด ีให ้ อ ่ านค ่ าน ้ ั น (กรณีที่ตรงพอดี ขีด 0 บนสเกลปลอกหมุนวัดจะตรงกบ ั เส้นอ้างอิงเสมอ) แต ่ ถา ้ไม ่ ตรงใหอ ้ ่ านข ี ดสเกลท ี่ขอบของปลอกหม ุ นวด ั ผา ่ น ม ี ค ่ า เท ่ ากบ ั ก ี่ม ิ ลล ิ เมตรแลว ้ นา ไปรวมกบ ั ค ่ าสเกลปลอกหม ุ นวด ั ขอที่ ้ 2 กฎข้อที่ 2 ด ู ท ี่ค ่ าของสเกลปลอกหม ุ นวด ั ว ่ าข ี ดสเกลใดตรงกบเส้นอ้างอิง ั อ ่ านค ่ าสเกลปลอกหม ุ นวด ั น ้ น ั แลว ้ นา ค ่ าน ้ น ั ไปรวมกบ ั ขอ ้ ท ี่1 ก ็ จะเป็ นค ่ าวด ั ท ี่อ ่ านไดจ ้ ากไมโครม ิ เตอร ์ 15/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ตัวอย่ำงที่ 1กำรอ่ำนค่ำไมโครมิเตอร์ควำมละเอียด 0.01 มิลลิเมตร จากภาพ 1. ค ่ าสเกลหลก ั(เหนือเส้นอ้างอิง) = 59.00 มม. 2. ค ่ าสเกลหลก ั(ใต้เส้นอ้างอิง) = 0 มม. 3. ค ่ าสเกลปลอกหม ุ นวด ั = 0.10 มม. ค ่ าวด ั ท ี่อ ่ านได ้ = 59.10 มม. 16/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ตัวอย่ำงที่ 2กำรอ่ำนค่ำไมโครมิเตอร์ควำมละเอียด 0.01 มิลลิเมตร จากภาพที่ 1. ค่าสเกลหลกั(เหนือเส้นอ้างอิง) = 14.00 มม. 2. ค่าสเกลหลกั(ใต้เส้นอ้างอิง) = 0.00 มม. 3. ค่าสเกลปลอกหมุนวดั = 0.44 มม. ค่าวดัท ี่อ่านได ้ = 14.44มม. 17/36 วิชำ : วัดละเอียด หน่วยที่ 4 : ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
วิธีกำรตรวจสอบไมโครมิเตอร์ ส าหรับการตรวจสอบความถูกตอ ้ งของศูนย ์ไมโครมิเตอร ์ เช่น ไมโครมิเตอร ์ ขนาด 0–25 นิ้ว หรือ0–1 นิ้ว ให ้ ทา ความสะอาด แกนรับและแกนวดัแลว ้ หมุน แกนวดัเขา ้ไปจนสัมผสัแกนรับ โดยใหห ้ มุนที่หวัหมุน กระทบเบา ๆ ดูที่ตา แหน่งขีดศูนย์สเกลปลอกหมุน วดัตรงกบัเส้ นอา ้ งอิงหรือไม่ทา ซ้า ประมาณ 2-3คร้ังถา ้ไม่ตรงใหใ้ ชป้ ระแจปรับใหต ้ รงดงัรูป การปรับศูนย์ไมโครมิเตอร์ ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 25/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ส่วนในกรณีที่ไมโครมิเตอร ์ ที่มีขนาดมากกว่า 0–25 มม. หรือ 0–1 นิ้ว ใหใ้ ชแ ้ ท่งขนาดมาตรฐานที่บริษทัผูผลิตให้มาไปเป็ น ้ ขนาดอ้างอิงในการปรับศูนย์หรือใช้ เกจเหลี่ยมแทนก ็ได ้ เริ่มตน ้ โดยนา แท่งขนาดมาตรฐาน เขา ้ไปไวร ้ ะหว่างแกนรับกบัแกนวดั จากน้นัหมุนแกนวดัเคลื่อนที่เขา ้ไปสัมผสัแท่งขนาดมาตรฐาน จากน้นัดูที่ขีด ศูนยส ์ เกลปลอกหมุนวดัตรงกบัเส้ นอา ้ งอิงหรือไม่ถา ้ ไม่ตรงกป็ รับใหต ้ รง รูปที่ 4.18การใชแ ้ ท่งมาตรฐานตรวจสอบศูนยไ์ มโครมิเตอร ์ ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 26/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
วิธีกำรใช้ไมโครมิเตอร์วัดชิ้นงำน การใชไ้ มโครมิเตอร ์ วดันอกวดัขนาดชิ้นงานที่ เคลื่อนที่ได้ การใชไ้ มโครมิเตอร ์ วดันอกวดัขนาดชิ้นงาน ร่วมกบัอุปกรณ์จับยึด การใชไ้ มโครมิเตอร ์ วดันอกวดัชิ้นงานที่อยกู่บัที่ การใช้งานไมโครมิเตอร์วัดนอก ที่มา : ประทีป ฟองเพชร, วัดละเอียด : หน่วยที่4,2559 27/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 1. ก่อนและหลังใช้งานไมโครมิเตอร์ควรท า ความ สะอาดเสมอ 2. ควรเลือกใชไ้ มโครมิเตอร ์ใหเ ้ หมาะสมกบังาน เสมอ 28/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 3. ระมดัระวงัการกระทบกระเทือน ตกหล่น หรือกระแทก ไม่ควรใหเ ้ กิดกบัไมโครมิเตอร ์ 29/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 4. การคลายปลอกหมุนวัดไมโครมิเตอร์ออกเร็ว ห้ามใช้การควง ควรใช้การหมุนโดยฝ่ ามือ 5. ก่อนทา การวดัควรวางไมโครมิเตอร ์ และชิ้นงาน ในหอ ้ งที่มีการควบคุมอุณหภูมิเดียวกนั 30/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 6. ก่อนใชไ้ มโครมิเตอร ์ ควรใชผ ้ า ้ หรือกระดาษที่สะอาดและไม่เป็ นขน เช ็ ดทา ความสะอาดผวิหนา ้ แกนรับ (Anvil) และ แกนวัด (Spindle) 31/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 7. ก่อนใชง ้ านควรตรวจสอบศูนยข ์ องไมโครมิเตอร ์ หากพบวา่ศูนยไ์ ม่ตรงตอ ้ งปรับก่อนเสมอ 32/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 8. ทุกคร้ังของการใชไ้ มโครมิเตอร ์ วดัขนาด ชิ้นงาน เมื่อผวิหนา ้ แกนวดัใกลส้ ัมผสังานควรใชป้ ลอกหมุน กระทบเลื่อน (Ratchet Stop) เพื่อตัดแรงเสมอ ๆ 33/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 9. หลงัจากใชง ้ านไมโครมิเตอร ์ แลว ้ เสร ็ จใหเ ้ ช ็ ด ทา ความสะอาดดว ้ ยผา ้ หรือกระดาษที่สะอาดและไม่เป็ นขนท้งัตวัแล้วชโลมน้า มัน หรือเคลือบวาสลีนบริเวณ แกนรับและแกนวัดเสมอ 34/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
ข ้ อควรระวง ั และกำรบ ำร ุ งร ั กษำไมโครมิเตอร์ 10. ควรเก ็ บไมโครมิเตอร ์ในกล่องที่ผูผ ้ ลิตให ้ มา โดยหมุนปลอกหมุนวดัให ้ ตา แหน่งแกนวดัห่างจาก แกนรับ ประมาณ 0.2–2 มิลลิเมตรและไม่ต้องล็อกสกรู ยึดแกนวัด 11. ไมโครมิเตอร ์ ที่เป็ นดิจิตอล หากไม่ใชง ้ านเป็ น เวลานาน ๆ ควรถอดแบตเตอรี่ออก หากแบตเตอรี่หมดอายุไป ระยะเวลาหน่ึงแลว ้ไม่เปลี่ยนออกจะทา ความ เสียหายกบัไมโครมิเตอร ์ได ้ 35/36 วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)
สื่อการสอน E - Book วิชาวัดละเอียด รหัสวิชา 20101-2009 แผนกวช ิ าช ่ างยนต์ วิชำ : วัดละเอียดช่ำงยนต์ หน่วยที่ 5: ไมโครมิเตอร์ (Micrometer)