ภาพจำชีวิต

0ศาสตราจารย์นายแพทย์สมบูรณ์ เทียนทอง5ธันวาคม 2568Memories of My Lifeภาพจ าของชีวิต

1ค ำน ำหนังสือภาพจ าของชีวิต (Memories of my life) เล่มน้ีผมเขียนจากความทรงจ าในอดีตก่อนที่สมองจะจา อะไรไดน้อ้ยลงไปกวา่น้ีโดยนึกย้อนหลังไปกวา่ 60 ปีต้งัแต่สมัยเป็ นเด็ก ที่ใชค้า วา่ “ภำพจ ำ” ก็เพราะชีวิตในอดีตของผมน้นั ไม่มีภาพถ่ายเป็นหลกัฐาน หลายสิ่งไดห้ายไปแลว้เช่น บา้นหลงัแรกจึงเหลือไวแ้ค่ภาพจา พยายามหารูปจากกูเกิ้ลมาประกอบแต่ก็ไม่ค่อยเหมือนเท่าที่ควรอีกท้งัไม่ไดส้อบถามขอ้มูลจากญาติพี่นอ้งเพิ่มเติม จึงท าให้รายระเอียดของเรื่องราวขาดหายไปพอสมควรผมต้งัใจทา หนงัสือเล่มน้ีข้ึนมาเนื่องในโอกาสอายคุรบ 70 ปี เพื่อให้ลูกหลานไดจ้ดจา เรื่องราวและบางส่วนที่เป็น Family tree ก็เป็นขอ้มูลใหเ้ครือญาติสกุลเทียนทองไดใ้ชป้ระโยชน์ในอนาคต หนงัสือน้ียงัสามารถใชใ้นงานอื่นที่เกี่ยวขอ้งกบัผมได้ด้วยโดยได้จัดท าเองทุกข้นัตอนรวมท้งัทา e-book ด้วยที่ท าหนังสือเป็ น e-book ก็ใหเ้ขา้กบัยคุสมยัของผอู้่าน การเผยแพร่ท าได้สะดวกอีกท้งัช่วยประหยดัค่าใชจ้่ายและไม่ยงุ่ยากในการจดัเก็บอีกดว้ยสุดท้ายผมขอขอบคุณ รองศาสตราจารย์อนงคน์ุช คู่ชีวิตที่มีส่วนส าคัญอยา่งยงิ่ในการอยเู่บ้ืองหลงัความสา เร็จของผม ลูกๆ และครอบครัวมาโดยตลอด รวมถึงอาป๊ า-อาแมะและพี่ๆ ทุกคนที่ใหค้วามรักและเมตตาแก่ผมมาตลอด ขอขอบคุณญาติพี่นอ้งสกุลเทียนทองทุกคนที่มีส่วนเก้ือกูลกนัมาอยา่งยาวนานดว้ยความรักและความปรารถนาดีต่อทุกคนศาสตราจารย์นายแพทย์สมบูรณ์ เทียนทอง5 ธันวาคม 2568

2

3ศำสตรำจำรย์นำยแพทย์สมบูรณ์เทียนทองเกิดวนัที่5ธนัวาคม พ.ศ.2498(วนัจนัทร์แรม 6ค่า ) ที่บา้นเลขที่58 หมทู่ ี่2บ้านยางจรม ต าบลตร าดม อ าเภอล าดวน จังหวัดสุรินทร์ เป็ นลูกคนที่ 7 ในพี่น้องท้งัหมด 9คน (แสดงใน Family tree) พ่อนายพรแม่นางพงศ์เทียนทอง อาชีพชาวนากำรศึกษำ:2504: ระดับประถมตน้ โรงเรียนประจา หมู่บา้น (โรงเรียนดรุณวิทยากร)2508: ระดับประถมปลายโรงเรียนบ้านล าดวน2511: ระดับมัธยมต้นถึงมัธยมปลายโรงเรียนสุรวิทยาควร จังหวัดสุรินทร์2517: ระดับปริญญาตรี คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น2523: Intern โรงพยาบาลสระบุรี2524: แพทย์ประจ าบ้านวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล2544: Graduate Certificate in Pain Medicine. University of Sydney, Australia (Online)ครอบครัว:ภรรยา: รองศาสตราจารยอ์นงคน์ุช เทียนทอง (เกียรติสุรนนท)์มีบุตร 2 คน 1) นายแพทย์กิตติคุณ เทียนทอง สมรสกบัแพทย์หญิงยุวดี อิฐรัตน์ ที่ทา งาน โรงพยาบาลศรีนครินทร์คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น มีบุตร 2คน ดช.กฤติน (ไลกา้)และ ดช คิริน (เลโก) ้เทียนทอง2) นายแพทย์เกียรติคุณ เทียนทอง สมรสกบั แพทย์หญิงอภิวรรณ ประสิทธิชัย ที่ท างาน: โรงพยาบาลศูนยก์ารแพทยม์หาวิทยาลยัแม่ฟ้าหลวง

4การท างานด้านวิชาการ: บรรจุเป็ นอาจารย์ประจ าภาควิชาวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลยัขอนแก่น ต้งัแต่ปีพ.ศ.2524จนถึงเกษียณอายรุาชการในปี2559 มีความกา้วหนา้ในตา แหน่งวิชาการตามลา ดบัและไดร้ับโปรดเกลา้ฯ ใหด้า รงตา แหน่งศาสตราจารย์ในปี 2549 ด้านการบริการ: ใหบ้ริการระงบัความรู้สึกระหวา่งผา่ตดั ไดจ้ดัต้งัและพฒันา หน่วยระงับปวดหลงัผา่ตดั โรงพยาบาลศรีนครินทร์ใหไ้ดม้าตรฐานเป็นที่ศึกษาดูงานท้งัในและต่างประเทศ

5ผลงานด้านบริหาร: ➢ รองคณบดีฝ่ายทรัพยากรบุคลคณะแพทยศาสตร์ระหวา่ง พ.ศ. 2552 – 2558 ➢ หวัหนา้ภาควิชาวิสัญญีวทิยาคณะแพทยศาสตร์ระหวา่ง พ.ศ.2550 –2552 ➢ หวัหนา้หน่วยระงบั ปวดภาควิชาวิสัญญีวิทยาคณะแพทยศาสตร์ระหวา่ง พ.ศ. 2549ถึง เกษียณอายุราชการ ➢ กรรมการบริหารราชวิทยาลยัวิสัญญีแพทยแ์ห่งประเทศไทย พ.ศ.2561-2564 ด้านบริการวชิาการต่อชุมชน:➢ อดีตบรรณาธิการวารสารศรีนครินทร์เวชสาร และวิสัญญีสาร และเป็ น reviewer ใหว้ารสารท้งัในและต่างประเทศ➢ กรรมการพิจารณาตา แหน่งทางวิชาการสาขาวชิาชีพของก.พ.อ. ➢ วิทยากรระดับชาติ/นานาชาติ เรื่องการระงับปวด ➢ ประธานวิชาการสมาคมการศึกษาเรื่องความปวดแห่ง- ประเทศไทย พ.ศ. 2558-2559➢ ประธานการประกวดผลงาน R2R ในการประชุมประจ าปี R2R ประเทศไทย พ.ศ. 2558-2559➢ โครงการระงับปวดในเด็ก ใน รพ. 7 จังหวัดในภาคตะวัน ออกเฉียงเหนือ โดยได้รับทุนสนับสนุนจากประเทศ Canada การท างาน (ต่อ)

6➢ ศิษยเ์ก่าดีเด่น ดา้นการระงบั ปวด สมาคมศิษยเ์ก่าคณะแพทยศาสตร์ ในวาระครบรอบ 32 ปี 2543➢ ศิษยเ์ก่าดีเด่น ดา้นวชิาการ สมาคมศิษยเ์ก่าคณะแพทยศาสตร์ 2550➢ ศิษยเ์ก่าแห่งความภาคภมูิใจในวาระ40 ปีคณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น 2551➢ รางวลันกัวิจยัดีเด่น จากสภาวิจยัแห่งชาติปี2553➢ โล่เกียรติคุณ จิตอาสาสายผสู้อน คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น 9กนัยายน 2562➢ โล่ประกาศเกียรติคุณ บุคคลจิตอาสาตน้แบบในการทา จิตอาสาในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ 1กนัยายน 2563➢ รางวลัเชิดชูเกียรติบุคลากร ดา้นสร้างผลงานทางวิชาการในวาระ60 ปีมหาวิทยาลยัขอนแก่น 25 มกราคม 2567➢ รางวลัเชิดชูเกียรติในวาระการประชุมคร้ังที่100ราชวิทยาลยัวิสัญญีแพทยแ์ห่งประเทศไทย 24 สิงหาคม 2567➢ รางวลัเชิดชูเกียรติในวาระครบรอบ 50 ปี ภาควิชาวิสัญญีวิทยาคณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น22 พฤษภาคม 2568รางวัลที่เคยได้รับ

7ตอนที่ 1: เครือญำติสกุลเทียนทองล าดับเครือญาติของสกุลเทียนทอง “Family tree” (แผนภูมิทา้ยเล่ม: ก.พ.2569) น้นั ถา้มองทางตน้ตระกูลจะเห็นวา่การสืบสาวท าไดไ้ม่ไกลนกั ไม่รู้วา่ ป่เป็ นู (หมื่นเพียร ระงับภัย)เป็นใครไดน้ามสกุลเทียนทองมาอยา่งไร มีความเกี่ยวพนัธ์กบั “เทียนทอง” ในจังหวัดอื่นๆ หรือไม่ไดแ้ค่เดาวา่คงไม่เกี่ยวขอ้งกนัน่าจะต้งันามสกุลเองแต่อาจซ้า กบัคนอื่นเพราะระบบขอ้มูลในสมยัโนน้คงตรวจสอบไม่ได้ส่วนญาติทางยา่จะสืบไดสู้งกวา่หน่ึงลา ดบัคือถึงยา่ทวดในส่วนของพี่นอ้ง9คน ผมเป็ นคนที่ 7 มีพี่ชาย 3 คน พี่สาว 3 คน และน้องชายอีก 2 คน ปัจจุบนัยงัเหลือกนัอยู่7คน

8ดา้นฝั่งลูกหลานของพี่น้อง 9 คน ปัจจุบนัอยทู่ ี่ระดบั “เหลน” ซ่ึงยงัอยใู่นวยัเด็กเป็นส่วนใหญ่ที่น่าเป็นห่วงคือไม่มีนามสกุลเทียนทอง เหลืออยแล้ว ู่เหลนๆ มีนามสกุลใหม่กนัหมดแลว้ความหวงัที่เหลืออยเู่หมือนแสงสวา่งที่ปลายอุโมงคค์ือ ที่ระดบัลูกคือคุณหมอเกยีรติคุณ วา่จะยอมมีลูกหรือไม่และจะมีลูกชายหรือไม่ซ่ึงก็คงไม่ยากเพราะปัจจุบนัวิทยาศาสตร์การแพทยม์ีความ กา้วหนา้มาก สามารถเลือกเพศบุตรได้ถ้าต้องการ ส่วนความหวงัสุดทา้ยอยทู่ ี่ระดบัหลานคือสองพี่น้องไลก้ำและเลโก้ซึ่งยังเด็กมากไม่สามารถคาดเดาคนในยคุอนาคตไดว้า่จะมีครอบครัว มีลูก-หลานสืบสกุลหรือไม่แม้ความหวังจะริบหรี่ก็ยงัดีกวา่ ไม่มีความหวังเลยอย่างไรก็ตาม ต้องท าใจ และเขา้ใจให้ไดว้่า ใดใดในโลกล้วน “อนิจจัง” เกิดข้ึน คงอยู่แลว้ก็ดับไป

9บ้านเลขที่ 58 หมู่2 บ้านยางจรม ต. ตร าดม อ.ล าดวน (เดิมข้ึนกบัอา เภอสังขะ) จ.สุรินทร์ภาพจา เกี่ยวกบับา้นหลงัแรกที่อาศยัในช่วงวยัเดก็ที่เริ่มจา ความไดน้ ่าจะราว5-7 ขวบ เป็นบา้นไมช้้นัเดียวใตถุ้นสูงขนาดความกวา้งยาวประมาณจากเสาบา้น 4 × 6ตน้หนัหนา้ไปทางทิศใต้มีบนัไดข้ึนลงสองดา้น บนัไดดา้นตะวนัออกข้ึนไปจะเป็ นระเบียง(เฉลียง)ที่มีหลงัคา ภายในตวับา้นมีหอ้งนอนขนาดใหญ่สองหอ้งติดกนัเหมือนรูปตัว L บนัไดทางทิศตะวนัตกข้ึนไปจะเป็นชาน (ไม่มีหลงัคา) เขา้ไปเป็นหอ้งครัวใชฟ้ืนเป็นเช้ือเพลิง ติดกบัครัวมีหอ้งเก็บของ ใต้ถุนบ้านเป็ นคอก-วัวควายบริเวณรอบบา้นเป็นสวน มีตน้มะม่วงขนาดใหญ่ใกลบ้นัไดทิศตะวนัตกและ ต้นมะม่วงขนาดกลางใกลบ้นัไดทิศตะวนัออก มียุ้งข้าวขนาดใหญ่และเลา้เป็ดสูงโปร่งใหเ้ขา้ไปเก็บไข่ตอนเชา้ยงัไม่มีไฟฟ้าใชแ้สงสว่างจากตะเกียงและไม่มีหอ้งส้วมบา้นหลงัที่สองยงัคงเป็นบา้นไมช้้นัเดียวใตถุ้นสูงแต่มีขนาดพ้ืนที่ใหญข่้ึนมากกวา่เท่าตวั โดยทา เพิ่มอีกหนึ่งหลงัมาประกบกบัหลงัเดิมที่ปรับปรุงใหม่ทา ให้มีห้องนอน 4 ห้องยงัไม่มีหอ้งส้วมใชเ้หมือนเดิม ช่วงเปลี่ยนผา่นจากหลงัที่1 เป็ นหลังที่ 2 น้นัเป็นช่วงประถมปลายแต่จ าความอื่นไม่ไดแ้ลว้ โดยบ้านสองหลังแรกจะเป็ นลักษณะทรงโบราณบ้านหลังที่สาม เป็นบา้นสองช้นัทรงสมยัใหม่ข้ึนคือช้นัล่างเป็นปูนช้นับนเป็นไม้โดยร้ือหลงัเดิมออกหมดแลว้สร้างใหม่บริเวณที่เดิม หลงัใหม่น้ีสร้างช่วงผมเขา้มหาวิทยาลยัจึงไม่ค่อยไดอ้ยเู่ท่าไหร่แต่ก็มีส่วนช่วยสร้างนิดหน่อยโดยสร้างหอ้งสุขาที่ช้นัล่างใหแ้ละเริ่มมีไฟฟ้าใชแ้ลว้ตอนที่ 2: บ้ำนเก่ำในควำมทรงจ ำ

10ตอนที่3: ย่ำในควำมทรงจ ำภาพจา เกี่ยวกบัยา่ชายเป็นหญิงชราเดาวา่อายปุระมาณเจด็สิบปลายๆ ใส่ชุดขาวและโกนผม เหมือนมีแม่ชีอาศยัอยใู่นบา้นเขา้ใจวา่ถือศีล8 สุขภาพของยา่ดูเหมือนจะไม่ค่อยแขง็ ไอโขลกๆ แลว้บว้นเสมหะใส่กระโถนที่วางไวใ้กลต้วัยา่นงั่ๆ นอนๆ ในมุมหนึ่งของบ้าน ที่นอนจะเป็ นฟูกปูบนเสื่อบา้นสมยัน้นั ไม่มีเตียงนอนจา ไดว้า่ผมไม่เคยไดเ้ขา้ไปใกลๆ้ตวัยา่หรือจบัถูกตวัยา่เลยเรื่องกอดไม่ตอ้งพูดถึงเพราะไม่ใช่การแสดงออกในสมยัน้นัดูเหมือนยา่ ไม่เคยเรียกผมไปหาใกลๆ้อาจจะจา ชื่อหลานไม่ไดเ้พราะอายมุาก หรือวา่ยา่เป็นวณั โรค(เดาเอา)จึงตอ้งอยู่ห่างๆ จากคนอื่นในบ้านยา่เป็นหมา้ยเพราะปู่เสียชีวิตไปนานมากแลว้ก่อนผมเกิดหลายสิบปียา่จึงมีลูกชายแค่คนเดียว(พ่อพร) คนที่ดูแลอาหารการกินของยา่ก็คือสะใภ้(แม่พงศ)์นนั่เองภาพถดัมาที่จา ไดค้ือยา่เสียชีวิตแลว้ ไม่มีภาพรายละเอียดเรื่องน้ีวา่เสียอยา่งไร ท าบุญที่ไหน ด้วยความที่ผมยังเด็กมากจา ไดเ้พียงวา่หลุมฝังศพยา่อยใู่นที่ดินวา่งอีกแปลงหน่ึงไม่ไกลจากบา้นเท่าไหร่แค่มีบา้นญาติหน่ึงหลงัคนั่กลางภาพสุดท้ายที่จ าได้คืองานศพยา่ คือต้องขุดน าเอากระดูกในหลุมฝังศพไปท าบุญที่วัดบ้านล าดวนเพราะในหมู่บา้นที่อยคู่ ือบา้นยางจรมน้นั ไม่มีวดัดงัน้นังานทา บญุทุกอยา่งจึงไปทา ที่วดัน้ีท้งัหมดคือภาพจา ของผมต่อยา่ชายแม้จ าได้ไม่มากนักแต่ภาพการนบัถือศาสนาพุทธอยา่งเคร่งครัดของยา่ก็เป็นประโยชน์ในการด ารงชีวิตของลูกหลานต่อมา

11ตอนที่4: พ่อในควำมทรงจ ำภาพจา ของพ่อเป็นชายวยักลางคน ความสูงไดม้าตรฐานคนไทย ราว 170 ซม. หุ่นค่อนไปทางผอมเป็นคนพูดนอ้ยไม่แน่ใจวา่สูบบุหรี่หรือไม่แต่ระยะหลงัเห็นดื่มสุรากบัคนในหมู่บา้นบ่อยๆ แต่ไม่ถึงกบัเมาหวัราน้า พ่อเคยเป็นผใู้หญ่บา้นไม่รู้วา่เป็นกี่ปีหมดวาระไปเพราะอะไร พ่อมีชุดสีกากีไวใ้ส่ไปประชุม และมีกลองหนึ่งใบไว้เรียกลูกบ้านประชุม เหมือนในเน้ือเพลงผใู้หญ่ลีนานๆ จึงจะมีการเรียกประชุมที่ลานหน้าบ้านซกัคร้ังพ่อมีอาชีพทา นา มีลูกชายคนที่สองและลูกสาวคนที่หา้เป็นลูกมือเพราะท้งัสองคนน้ีไม่ยอมเรียนต่อ พ่อเป็นคนขยนัทา งาน นอกจากทา นาแลว้หลงัเกี่ยวขา้วพ่อจะปลูกพืชระยะส้ัน เช่น ถวั่ลิสงยาสูบ และมนัเทศเป็นตน้จา ไดว้า่ช่วงขดุมนัจะเป็นหนา้หนาว ตอนเชา้ผิงไฟแกห้นาวและเผามนักินดว้ยเป็นเวลาที่เด็กๆ ชอบมาก พ่อยังทา งานอีกหลายอยา่งท าให้พอมีรายได้บ้างเพื่อเล้ียงครอบครัวเช่น เล้ียงเป็ดไข่เป็นฝงูเล้ียงไก่เล้ียงหมูและววั-ควาย เคยเห็นพ่อเผาถ่านแบบโบราณ ถา้วา่งๆ พ่อก็ถกัแหไวจ้บั ปลาครอบครัวชาวนาของพ่อจึงไม่อดอยากและมีความอบอุ่นแต่ก็ไม่ร่ ารวยพ่อสอนอะไรผมบา้งความที่พ่อพูดนอ้ยและตอนที่อยบู่า้นหลงัแรกผมก็เลก็เกินไป จึงจ าค าพูดค าสอนของพ่อไม่ได้เมื่อมานงั่นึกยอ้นอดีตไปเกือบหกสิบปีที่แลว้ ในช่วงระดบัมธัยมตน้ถึงมธัยมปลาย ซ่ึงผมตอ้งไปเรียนหนงัสือในตวัจงัหวดัภาพจา ของผมเกี่ยวกบัพ่อท าไมหายไปหมดภาพสุดทา้ยที่จา ไดค้ือผมอยมู่หาวิทยาลัยปีหน่ึงไดร้ับโทรเลขด่วนวา่พ่อตกจากหลังคาบา้นกระดูกสันหลงัหกัทบัเส้นประสาท ถูกส่งตวัจากรพ.จงัหวดัสุรินทร์ไป รพ. พระมงกุฎที่กรุงเทพฯ ดว้ยขอ้จา กดัหลายอยา่งในสมยัน้นัทา ใหผ้มไดไ้ปเยยี่มพ่อที่รพ. ที่กทม เพียงคร้ังเดียว ภาพจา คือ พ่อพิการ ดูผอมมากขาสองขา้งขยบัไม่ได้มีสายน้า เกลือและสายต่างๆอีกหลายสาย พ่อรู้สึกตวัแต่พูดไม่ได้มีพี่สาวคนที่หา้คอยดูแลจา ไดว้า่เราร้องใหก้นัสองคน หลังจากกลับไปบ้านไม่นานพ่อก็เสียจากการติดเช้ือผมจึงเป็นลูกที่ไม่มีโอกาสไดดู้แลพ่อเลยแมว้า่ผมจะจา คา สอนของพ่อไดน้อยมาก ้แต่ถา้มองจากการกระทา ของพ่อ พ่อเป็นคนดีคนขยัน อดทน ซื่อสัตย์ และไม่เคยไดย้นิพ่อดุด่าลูกๆ เลยผมก็สามารถทา ตามอยา่งพ่อได้ทุกข้อผมดีใจเกิดเป็นลูกพ่อและผมก็รักพ่อครับ

12ภาพจา เกี่ยวกบัแม่พงศ์จะมีเยอะมากแต่จะเล่าพอเป็นสังเขป ผมในวยัก่อนเขา้เรียน มองวา่แม่ซ่ึงอยใู่นวยัทา งาน เป็นคนขยนัมากๆ ทา หนา้ที่แม่บา้นไดอ้ยา่งสมบูรณ์แบบ การมีลูกเยอะ(9 คน) ในสมยัน้นัก็เป็นภาระอยา่งหน่ึงของแม่แต่พี่ๆ ก็ช่วยดูแลนอ้งๆ ไล่เรียงกนัมาผมเป็นลูกคนที่เจด็จา ได้วา่ ไดอุ้ม้นอ้งคนเลก็สุดไปเล่นนอกบา้นอยเู่รื่อย ๆอาหารฝีมือแม่หลายคนมกัจะอวดวา่แม่ฉนัทา กบัขา้วอร่อยมากผมจา ไม่ไดว้า่ ในวยัเด็กแม่ท าอาหารอะไรอร่อยบา้ง ภาพจา ก็คือแม่ฝึกใหพ้ ี่สาวคนกลางใหห้ดัทา อาหารเช่น ห่อหมกปลา ซ่ึงก็สามารถทา แทนแม่ได้ผมโตมาไดก้็เพราะพี่สาวคนน้ีช่วยเล้ียงการมีลูกหลายคนก็มีค่าใชจ้่ายตามมาผมเขา้ใจวา่แม่ทา งานหนกัหาเล้ียงลกูเป็นเรื่องสา คญัส่วนอาหารการกินเป็นเรื่องรองคือใหม้ีกินไม่อดอยากก็พอ ตวัอยา่งขนมหวานที่แม่ทา แบบง่ายๆ (ไม่รู้เรียกวา่อะไร) ใชแ้ป้งขา้วเหนียวสด(โม่เอง)กะทิน้า ตาลออ้ย น้า ใบเตย คนให้เหนียวข้น เมื่อได้ที่แลว้ก็นา มาเทใส่กระดง้แผใ่หบ้างจะไดเ้ยน็เร็วแค่น้ีก็อร่อยแลว้สา หรับเด็กๆ แยง่กนักินแป๊บเดียวก็หมดกระด้งแม่รู้เรื่องการเล้ียงใหมเป็นอยา่งดีทุกข้นัตอน ต้งัแต่เป็นผีเส้ือออกไข่เล้ียงตวัอ่อนดว้ยการหนั่ใบหม่อนเป็นชิ้นเลก็ๆ ใหก้ิน จนเป็นตวัแก่สีออกเหลืองทองก็แยกไปใส่โครงไมใ้หเ้กาะทา รัง เก็บรังใหมส่วนหน่ึงไวท้า พนัธุ์ส่วนที่เหลือเอาไปสาวเป็นเส้นใหม ช่วงน้ีเดก็ๆ จะชอบมากเพราะไดก้ินดักแด้ร้อนๆ เป็นโปรตีนสา หรับเด็กไดเ้ป็นอยา่งดีแม่นา เส้นใหมที่ไดไ้ปยอ้มสีธรรมชาติแล้วน ามาทอเป็นผืน เมื่อไดห้ลายผืนก็นา ไปขายในเมืองไดเ้งินมาเล้ียงดูลูกๆแม่รักลูกทุกคนมากแม่บอกวา่ตอนแรกเกิดผมไม่ค่อยแขง็แรงจึงต้งัชื่อเป็นเคลด็วา่ “สมบูรณ์”ช่วงวยัก่อนเขา้เรียนผมป่วยบ่อยแม่ตอ้งพาไป รพ.จงัหวดัเป็นระยะอยหู่ลายปีไม่รู้วา่เป็นโรคอะไรเขา้ใจเอาเองวา่เป็นที่ไต โชคดีที่รอดมาได้แต่ก็มีผลถึงปัจจุบนัคือค่าไตของผมจะนอ้ยกวา่ ปกติมากความรักลูกทา ใหแ้ม่ตดัสินใจทา ประกนัชีวิตใหผ้มตามคา แนะนา ของนายหนา้คนหน่ึงท้งัที่ไม่ค่อยมีเงิน ไม่แน่ใจวา่เสียเงินไปเท่าไหร่แต่สุดทา้ยเขา้ใจวา่ส่งประกนัไม่ครบและเสียเงินไปฟรีๆในบรรดาลูกที่คิดวา่ทา ใหแ้ม่ทุกข์ใจมากที่สุดช่วงหน่ึงน่าจะเป็นพี่ชายที่ติดเหลา้จนไม่เป็นผเู้ป็นคน แม่รู้วา่ที่วดัพระพุทธบาท สระบุรีรับรักษาคนติดเหลา้แม่พูดจนพี่ยอมไปรับการรักษาแม่ลูกสองคนนงั่รถประจา ทางไปถึงวดัระหวา่งรอลูกรักษาตวัแม่ไปขอพกัที่บา้นญาติไม่แน่ใจวา่นานแค่ไหน แต่สุดทา้ยแม่ก็ได้ชีวิตของลูกคนเดิมกลับมาตอนที่5: แม่ในควำมทรงจ ำ

13หลงัพ่อเสียชีวิตแม่มีภาระที่ตอ้ง ดูแลลูกที่กา ลงัเรียนอีกสามคนคือผมและน้องอีกสองคนอยมู่ธัยมปลายหน่ึงคน มัธยมต้นอีกหนึ่งคน ผมคิดวา่ลูกท้งัสามคนรู้วา่แม่ลา บากแต่แม่อดทนไม่เคยบ่นใหลู้กๆ ไดย้นิ หลังจากลูกๆ เรียนจบ แม่คงหมดห่วงไประดบัหน่ึง ผมไม่เคยไดย้นิวา่แม่อยากไปเที่ยวที่ไหนอาจเป็นเพราะภาระที่ตอ้งประหยดัอีกท้งัแม่เคยไดร้ับอุบัติเหตุรถบัสคว ่าตอนไปทอดกฐินที่จงัหวดันครพนมทา ใหญ้าติผใู้หญ่เสียชีวิตหน่ึงคนแต่แม่รอดได้อยา่งปาฏิหาริย์(น่าจะก่อนผมเกิดเป็นสิบปี) มีคร้ังหน่ึงลูกชายคนที่แปดซ่ึงทา งานอยทู่ ี่ออสเตรเลียอยากพาแม่ไปออสเตรเลียใหไ้ดช้ื่อวา่แม่เคยไปต่างประเทศซกัคร้ังหน่ึงในชีวิตก็ไดม้ารับแม่ไปพกัที่บา้นและพาแม่เที่ยวแม่เกิดลื่นลม้ในอ่างอาบน้า เจบ็ซี่โครงมากแต่ทนเอาเพราะใกล้เวลากลับบา้นแลว้กลวัไม่ไดก้ลบัเมื่อมาถึงเมืองไทยก็รีบพาไปโรงพยาบาลพบวา่ซี่โครงร้าวท าให้ปวดมาก ผลจากการทา งานหนกัส่งลูกใหม้ีการศึกษาทุกคนทางจงัหวดัไดค้ดัเลือกใหแ้ม่ไดร้ับรางวลัแม่ดีเด่นแห่งชาติสาขา “แม่ผมู้ีความมานะอดทนขยนัหมนั่เพียร”โดยไปรับพระราชทานโล่จากพระเจา้วรวงศเ์ธอ พระองคเ์จา้โสมสวลีพระวรราชาทินดัดามาตุ(พระยศในขณะน้นั ) นบัเป็นเกียรติอยา่งสูงของหญิงชาวนาคนหน่ึงที่จะมีได้แม่ในวยัชราอายุ95 ปีไดร้ับการดูแลเป็นอยา่งดีจากลูกสาวคนกลางและลูกชายคนที่สอง มีหลานๆ อีกหลายคนช่วยกนัดูแลแม่ไม่มีโรคประจา ตวัอะไรที่รุนแรงยกเวน้แพผั ้กชีที่ใส่ในอาหารทานแลว้จะคนัมาก อาการหลงลืมเป็นตามวยัแต่ไม่รุนแรงแม่เป็นคนใจดีไม่ดุด่าลูกหลาน ทา ใหลู้กหลานรักและดูแลไดใ้กลช้ิด วนัหน่ึงพี่สาวเลา่วา่แม่ไม่ค่อยสบาย ทานอาหารไดน้อ้ยเหมือนเป็นหวดัแต่ไขไ้ม่ข้ึน แลว้แม่ก็จากไปอยา่งสงบ ท่ามกลางความอาลยัของลูกหลาน รวมท้งัผมอีกคนที่รู้สึกเสียใจที่ไม่ไดดู้แลแม่อยา่งที่แม่รักและเล้ียงดูผมมาเป็นอยา่งดีขอให้แม่จงภูมิใจในลูกหลานแม่ทุกคน เพราะเขาเหล่าน้นัลว้นเป็ นคนดีของสังคมตามอยา่งที่แม่ไดป้ฏิบตัิใหเ้ขาเห็น งานพระราชทานเพลิงศพคือเกียรติยศสุดทา้ยที่ลูกๆ ทุกคนได้ส่งดวงวิญญาณแม่ไปสู่สรวงสวรรค์

14ผมเข้าเรียน ป.1 ตามเกณฑ์ คืออายุ 7 ปีที่โรงเรียนประจา หมู่บา้น (รร.บ้านยางจรม ชื่อปัจจุบัน รร.ดรุณวิทยากร)จากบา้นผมไปโรงเรียนไม่มีทางตรงตอ้งเดินออ้มไปตามทางเกวียนหรือลัดเลาะไปตามทางเดินเท้าระยะทางราวสองกิโลเมตร ตอนเที่ยงตอ้งเดินกลบัไปกินอาหารที่บ้าน ในหนึ่งวันเดินได้ราว 7-8กม.ถือวา่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพของเด็กบา้นนอกโดยอ้อมโรงเรียนเป็นอาคารไมช้้นัเดียวใตถุ้นสูง เป็นอาคารโล่งไม่ไดแ้บ่งเป็นหอ้งๆ ผนงั 3 ดา้นก้นัดว้ยไม้ 3-4 แถวพอใหแ้ขวนกระดานดา ไดแ้ละเวน้ช่องใหม้ีแสงสวา่งและลมเขา้มาในช้นัเรียนได้ เพราะไม่มีไฟฟ้าโรงเรียนสอน ป.1 ถึง ป.4 แต่มีครู2 คน สอนคนละ 2 หอ้งจา ไดว้า่ ไม่ไดเ้รียนอะไรมากมายผมวา่เรียนนอ้ยกวา่เตรียมอนุบาลสมยัน้ี(พ.ศ.2568) ดว้ยซ้า ไปเรียนจบประถมต้นต้องไปเรียนประถมปลาย ที่โรงเรียนบ้านล าดวนซึ่งเป็ น รร. ประจ าต าบลระยะทางจากบ้าน ราว 3 กม. ถ้าเดินตามทางเท้าจะส้ันกวา่ทางเดินเกวียนแตต้อง ่ เดินผา่นทุ่งนาและป่าละเมาะมีบางวนัที่ตอ้งเดินคนเดียวก็หวนั่ๆ เหมือนกนั (หมู่บา้นผมมีนักเรียนไปเรียนไม่กี่คน) เนื่องจากบา้นอยไู่กลจึงไม่สามารถกลบัไปทานอาหารเที่ยงที่บา้นได้บางคร้ังลูกของนา้เขาก็ชวนไปทานที่บ้านเขาบ้าง บางวันถ้ามีสตางค์ (ใช้เงินเจาะรูไม่ถึงหน่ึงบาท)ก็ซ้ือขนมทานบา้งวนัไหนไม่มีก็อดเอา เรื่องเรียนจา ไดว้า่มีครูผชู้ายคนหน่ึงดุมากจา ไม่ไดว้า่สอนวิชาอะไรครูใช้ไมบ้รรทดัตีมือนกัเรียนเป็นประจา ส่วนตวัผมคือต้งัใจเรียนดงัน้นัผลการเรียนจะอยรู่ะดบัดีมากผมเดินเท้าไปโรงเรียนครบสามปี จนจบ ป.7ผมไปเรียนต่อระดบัมธัยมที่โรงเรียนประจา จงัหวดั (รร. ชาย ชื่อ สุรวิทยาคาร)ผมจา ไดว้า่แม่พาไปฝากไวบ้า้นครูอาวโุสชายท่านหน่ึงช่วงการรับสมคัรเรียน พกัอยบู่า้นครูราว ๆ หนึ่งอาทิตย์ เพื่อใหเ้ขาช่วยเหลือสมคัรเขา้เรียนแต่ไม่รู้วา่แม่ไดจ้่ายอะไรไปบา้งและเท่าไหร่ผมกบัพี่สาวซึ่งอยโู่รงเรียนสตรีประจา จงัหวดัไดเ้ช่าหอ้งพกัใกลๆ้ โรงเรียน จะไดไ้ม่ตอ้งเดินไกล พักรวมกบัเพื่อนนกัเรียนจากหมู่บา้นเดียวกนัอีก 5-6 คน ปูเสื่อนอนกบัพ้ืนรวมกนัแต่แยกโซนชายหญิง มีบา้นเช่าที่ติดกนัเป็นครอบครัวที่มีลูก2 คน วัยใกล้ๆ พวกเรา เป็ นบ้านเดียวที่มีทีวีในละแวกน้นัเยน็วนัอาทิตยจ์ะมีรายการที่เดก็ๆ รวมผมดว้ยตอ้งไปนงั่ หน้าสลอนเฝ้ าจอทีวี(ไปขอเขาดูทีวี) คือดูการ์ตูนญี่ปุ่นประเภทแปลงร่างต่อสู้กนันนั่เอง นนั่คือการไดดู้ทีวีคร้ังแรกในชีวิตของผมเย็นวันศุกร์เด็กๆ จะโหนทา้ยรถสองแถวกลบับา้น ระยะทางก็ราว25 กม. บางคร้ังไดข้้ึนไปนงั่บนหลังคารถไปก่อนเมื่อดา้นล่างของรถวา่งค่อยลงมาโหนทา้ยรถต่อเพราะเย็นวันศุกร์ผู้โดยสารแน่นมาก บ่ายวนัอาทิตยก์็จะกลบัเขา้ในเมืองพร้อมขา้วสารอาหารแหง้ไปไวก้ิน เมื่อพี่สาวเรียนจบ ม.ปลาย นอ้งชายคนถดัไปก็เขา้มาเรียนในเมืองอีกคน เรื่องเช่าที่พกัแม่เป็นคนจดัการ ตอนน้นัยงัไม่รู้วา่ค่าใชจ้่ายเป็นเท่าไหร่หรือทา ไมตอ้งยา้ยจากหอ้งน้ีไปหอ้งน้นัและช่วงทา้ยของ ม.ปลาย ได้ย้ายไปเช่าอยเู่รือนพกัของเจา้หนา้ที่รพ.จงัหวดั เป็ นเรือนแถวสองช้นั ไกลจากที่พักเดิมนิดหน่อย สองพี่นอ้งอาศยัอยชู่้นัล่าง ที่นอนจะเป็นแคร่ไมไ้ผก่างมุง้นอนกนัจา ไดว้า่มีวนัหน่ึงไม่มีเงินติดตวัเลยไดข้อยมืรุ่นนอ้งที่อยขู่า้งหอ้ง เมื่อผมเรียนจบ ม. ปลายแลว้ก็ไม่แน่ใจวา่นอ้งชาย ยังคงพักที่เดิมต่อหรือยา้ยไปพักที่อื่นตอนที่6: วัยเรียน

15ผมเรียนจบมัธยมปลาย (ม.ศ. 5) สายวิทย์ที่โรงเรียนสุรวิทยาคารต้นปี 2517 ความลา บากในการเป็นอยู่บวกกบัได้เห็นความลา บากของพ่อแม่เป็นแรงผลกัดนั ใหผ้มและน้องต้งัใจเรียน อีกท้งัเป็นแรงผลกัดนั ใหอ้ยากเรียนต่อในระดับมหาวิทยาลัยไม่อยากออกไปทา นาเพราะรู้สึกวา่การทา นามนัเหนื่อยมากผลการเรียนของผมจึงอยใู่นสามล าดับแรกของห้องเรียนมาโดยตลอดการสมัครเข้าเรียนมหาวิทยาลัยในปี 2517 ทางโรงเรียนที่ผมเรียนยงัไม่มีครูแนะแนวนักเรียนจึงเลือกตามใจชอบ ผมเลือกคณะแพทย์ สัตวแพทย์ และวิทยาศาสตร์ เนื่องจากที่สุรินทร์ไม่มีศูนยส์อบผมจึงเลือกไปสอบที่กรุงเทพฯ โดยความช่วยเหลือของเพื่อนๆ 3-4 คน พากนัไปโดยรถไฟ เป็นการเดินทางโดยรถไฟคร้ังแรกของผมจึงตื่นเตน้มากแต่ละสถานีจะมีแม่คา้เสนอขายของกินมากมายแต่ผมไม่ไดซ้้ืออะไรตอ้งประหยดัไวก้่อน ผมจา ไม่ไดว้า่ซ้ืออะไรกินตอนเที่ยง ที่กรุงเทพฯ ไปพกัซอยกิ่งเพชรสี่แยกราชเทวีใกลส้นามสอบคือจุฬาแถวน้นัของกินเยอะมากก๋วยเตี๋ยวเน้ือตุ๋นร้านปากซอยอร่อยมากความเป็นเด็กบา้นนอกเขา้กรุงคร้ังแรกจึงไม่รู้อะไรเลยเดินขา้มถนนก็ไม่เป็นเกือบถูกรถชนตาย ที่พอจา ไดก้็คือเดินออกจากซอยไปข้ึนรถเมล์ที่วงเวียนน้า พุแยกราชเทวีเพอื่ไปจุฬาไปสอบคร้ังน้นั ใชเ้วลาท้งัการเดินทางและรอสอบราวหนึ่งอาทิตย์สอบเสร็จก็กลบับา้นรอฟังผลสมยัน้นัเรียกวา่สอบ entranceและแลว้ผมก็สอบติดคณะวิทยาศาสตร์ม. เชียงใหม่(มช.) ที่เลือกลา ดบัสุดทา้ย(จา ไม่ไดว้า่เลือกได้5 หรือ 6 ลา ดบั ) เสียใจที่ไม่ไดล้า ดบัตน้ๆ แต่ก็ดีใจที่สอบเข้ามหาวิทยาลัยได้วนัเดินทางไปรายงานตวัที่มช.แม่เป็นคนพาไป โดยสารรถบขส.ไปลงหมอชิต มีลูกพี่ลูกนอ้งของพ่อมีศกัด์ิเป็นอาไปรับ เขาท างานมีครอบครัวมีบ้านอยตู่ ิดสถานีรถไฟหวัลา โพงจากน้นัจะข้ึนรถไฟเพื่อเดินทางไปเชียงใหม่ระหวา่งน้นัมีโทรเลขด่วนจากเพื่อนบอกใหผ้มไปสอบสัมภาษณ์เขา้คณะแพทย์ม.ขอนแก่น ผมรับข่าวแบบงงๆ แต่ตดัสินใจไม่ยากก็คือไปขอนแก่น เพราะ1) ถา้ไม่ไปสัมภาษณ์คือสละสิทธ์ิแต่ที่มช. มีเวลารายงานตัวหลายวัน 2) ถา้ไดเ้รียนแพทยก์ ็ยอ่มดีกวา่แน่นอน ต้องขอบคุณเพื่อนเจา้ของโทรเลขวนัน้นั (หลายปีต่อมาจึงทราบวา่คณะแพทย์มข. ใหโ้ควตา้โรงเรียนที่ผมเรียนสองที่แต่ลา ดบัที่สองเขาสละสิทธ์ิจึงลงมาถึงลา ดบัที่สามคือผม ก็ตอ้งขอบคุณเพื่อนคนน้นัดว้ยที่มีส่วนเปลี่ยนแปลงชีวิตของผมในคร้ังน้นั )ตอนที่7: เข้ำเรียนมหำวิทยำลัย

16เมื่อตัดสินใจจะไปขอนแก่นก็อยากออกเดินทางเลย ท้งั ๆ ที่ในขณะน้นัอยทู่ ี่หวัลา โพงสามารถนงั่รถไฟไปไดแ้ต่ผมจา ไม่ไดว้า่ทา ไมเลือกไปใช้บริการรถ บขส.ที่หมอชิต ต้องขอบคุณคุณอาที่ยอมขบัรถไปส่งในวนัน้นั ท าให้ผมไปทนัการสัมภาษณ์ในวนัรุ่งข้ึนและไดเ้ขา้ศึกษาในคณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลยัขอนแก่น ในปี 2517 และส าเร็จการศึกษาในปี 2523จะเห็นวา่ ในทุกช่วงหวัเล้ียวหวัต่อในการเรียนของผมจะมีแม่คอยช่วยเหลือมาตลอดไม่วา่จะลา บากแค่ไหนแม่ก็มีใจสู้แค่เห็นลูกไดเ้รียนสูงๆ แม่ก็ชื่นใจแล้วยงิ่ ไดเ้ห็นลูกชายสองคนรับพระราชทานปริญญาพร้อมกนัคือผมและนอ้งชายซึ่งจบวิทยาศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยขอนแก่น ผมรู้วา่แม่ภูมิใจที่สุด วนัน้นัเป็ นวันที่ญาติและพี่นอ้งมาร่วมยนิดีหลายคน อีกความภูมิใจของแม่คือลูกคนสุดท้องรับปริญญา (จบจาก มหาวิทยาลัยรามค าแหง) ท้งัหมดน้ีมีส่วนใหแ้ม่ไดร้ับรางวลัแม่ดีเด่น ดงักล่าวมาแลว้กิจกรรม นศพ.ปี 1 (2518)ภูกระดึง (2518)

17 การเดินทางที่ใช้เวลานาน มีความลา บาก มีค่าใชจ้่าย ทา ใหผ้มไดก้ลบับา้นเฉพาะช่วงปิ ดเทอมคือปี ละ 2 คร้ังเท่าน้นัการสื่อสารในสมยัน้นัถา้ไม่รีบร้อนก็ใชจ้ดหมายธรรมดาแต่ถา้ด่วนก็ใชโ้ทรเลข ส่วนการส่งเงินรับเงินก็ใชธ้นาณตัิซ่ึงมีบริการเฉพาะที่ไปรษณียใ์นเมืองเท่าน้นัค่าใชจ้่ายในการเรียนและค่ากินอยนู่บัวา่เกินกา ลงัของทางบา้นแน่นอน ถึงแมพี่ๆ้จะมีงานทา แต่อาชีพครูต่างจงัหวดัน้นัค่อนขา้งลา บาก มีพี่สาวคนที่ถัดจากผมไดช้่วยเหลือบา้ง สิ่งที่ผมทา ไดค้ือประหยดัรายจ่ายแบบสุดๆ เช่น จากหอพกัไปเรียนที่คณะฯสมยัน้นัถือวา่ ไกลกวา่คณะอื่นใน มข.ผมก็เดินเอาขณะที่เพื่อนๆ เขาใชม้อเตอร์ไซด์เส้ือผา้ก็ซกัรีดเองกินอาหารที่โรงอาหารราคาไม่แพงและมีน้า เปล่าให้ฟรี นานๆ จึงจะไปดูหนงักบัเพื่อนๆ บา้ง ผมไดเ้งินมาใชจ้่ายจากสามแหล่งคือ1) เงินจากทางบา้นส่งทางธนาณตัิทุกเดือน 2) ทุนของมหาวิทยาลัย และ 3)กูธ้นาคาร(ไม่กลา้กูเ้ยอะและก็รีบใชค้ืนจนหมดในหน่ึงปีหลงัจากมีเงินเดือน) ท้งัหมดน้ีช่วยใหผ้มเรียนจนจบไดโ้ดยไม่เป็นภาระใหท้างบา้นมากนกัเพราะรู้วา่ยงัมีนอ้งอีกสองคนที่ทางบา้นตอ้งดูแลเช่นกนัตอนที่8: กำรเดินทำงของชีวิตเมื่อเรียนแพทย์จบหกปี จะต้องออกไปฝึ กงานอีกหนึ่งปีเรียกวา่ ”แพทย์ฝึ กหัด”ผมเลือกที่จะไปเป็นแพทยฝ์ึกหดัที่รพ.สระบุรีงานหนกัมากอยเู่วรวนัเวน้วนัดูเหมือนปีน้นัผมไม่ไดก้ลบับา้นเลยเมื่อจบแพทย์ฝึ กหัด ตอ้งจบัฉลากเลือกโรงพยาบาลที่จะทา งานจริงถา้ดวงดีก็จะไดจ้งัหวดัที่ตอ้งการที่กลวัคือดวงไม่ดีผมจึงตัดสินใจสมัครเป็ นอาจารย์ที่คณะแพทยข์อนแก่นเช่นเดียวกบัเพื่อนๆ อีกหลายคน ผมเลือกสมคัรภาควิชาวิสัญญีวิทยา ดว้ยเหตุผลหลายอยา่งแต่ที่สา คญัคือทา งานในหอ้งแอร์เย็นๆ การจะเป็ นอาจารย์แพทย์เฉพาะทางได้น้นัจะตอ้งไปเรียนต่ออีก3 ปี ผมเลือกที่จะเรียนต่อที่ศิริราช แมว้า่การเดินทางจากกรุงเทพไปสุรินทร์จะสะดวกข้ึนมากมีรถทวัร์วิ่งทุกวนัแต่ก็ไม่ได้ช่วยใหผ้มไดก้ลบับา้นบอ่ยข้ึนกวา่เดิม เมื่อเรียนจบแลว้ก็กลับไปท างานที่ มหาวิทยาลัยขอนแก่นตามที่เขียนสัญญาไว้นบัเวลาต้งัแต่ผมเริ่มออกจากบา้นถึงเวลาน้ีได้ครบสิบปี แล้วการได้ไปเรียนที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น คือจุดเริ่มตน้ ในการเดินทางของชีวิตผม ตอนเปิ ดเรียนเทอมแรกของปีหน่ึงผมจา ไม่ไดว้า่แม่ไปส่งหรือไม่หรือผมเดินทางไปคนเดียว ที่จา ไดค้ือในสมยัน้นัการเดินทางจากบา้นไปขอนแก่นใชเ้วลาท้งัวนัโดยผมออกจากบา้นตอนเชา้ (บอกเวลาแน่นอนไม่ได้เพราะที่บา้นและผมไม่มีนาฬิกา) เดินเทา้ราว3 กม.ไปรอข้ึนรถประจา ทางที่สี่แยกบา้นลา ดวนไปลงที่สถานีขนส่งในตวัเมืองจากน้นัต่อรถบสัไปร้อยเอด็แลว้ต่อรถจากร้อยเอด็ไปลงสถานีขนส่งในเมืองขอนแก่น แต่ละสถานีใชเ้วลารอรถนานพอสมควรและยงัมีจอดรายทางอีกหลายจุด และสุดทา้ยก็นงั่สองแถวเขา้มหาวิทยาลยัถึงหอพกัก็ค่า พอดีจึงใช้เวลาในการเดินทางหนึ่งวันเต็มๆ

18ผมไดส้ร้างครอบครัวอยทู่ ี่จงัหวดัขอนแก่น เราพบกนัที่หอ้งเรียนภาษาองักฤษ (AUA) ช่วงปี2528 นส.อนงคน์ุช เกียรติสุรนนท์“นุช” ส าเร็จการศึกษาด้านเศรษฐศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็ นลูกสาวคนเล็ก มีพี่สาว (พี่ปุ้ ย) เป็ นอาจารย์สอนที่คณะเกษตรศาสตร์มข.และมีพี่ชายอีกสามคนเป็นนกัธุรกิจคุณพ่อ“อาป๊ า” คุณแม่“อาแมะ” (บักเอี๋ยว - ซาม่วยแซ่ก๊วย) ทา ธุรกิจอยจู่งัหวดัศรีสะเกษ ช่วงแรก นุชทา งานที่กองแผนงานสา นกังานอธิการบดีต่อมาไดโ้อนยา้ยเป็นอาจารย์(ปัจจุบนัชื่อคณะเศรษฐศาสตร์) เราคบหาดูใจกนัระยะหน่ึงก่อนที่จะตดัสินใจแต่งงาน ความรู้สึกของชายหนุ่มในวนัที่ไปพบพ่อฝ่ายหญิงเพื่อขอลูกสาวเขาน้นัมนัตื่นเตน้มากที่สุดในชีวติและกงัวลวา่จะไดร้ับการปฏิเสธแมว้า่จะผา่นด่านของพี่สาวและพี่ชายมาแลว้ก็ตาม ผมขอบคุณอาป๊าอาแมะและพี่ๆ ทุกคนอีกคร้ังที่เมตตารับผมเป็นเขยคนเลก็ของบา้นน้ีพิธีแต่งงานได้จดัข้ึนในวนัที่7กุมภาพนัธ์2531 ที่บา้นเจ้าสาว โดยเชิญแขกเฉพาะญาติๆ และเพื่อนสนิท ผมได้พาเจ้าสาวมาพักในมหาวิทยาลัยเป็นบ้านแฝดสองช้นัและไดพ้าไปรู้จกัญาติผมที่สุรินทร์ซึ่งญาติ ๆ ได้ท าพิธีผูกข้อมือตามธรรมเนียมให้ด้วยช่วงที่กลบัไปทา งานใหม่ๆ ถา้จะกลบับา้นก็ใช้บริการรถสาธารณะแบบที่กล่าวขา้งตน้ทา ใหน้านๆจึงได้กลับบ้านทีหนึ่ง ที่ไดไ้ปบา้นบ่อยข้ึนเป็นช่วงหลังมีลูกน้อย 2 คน คือพาหลานไปเยยี่มยา่ ที่ส าคัญคือตอนน้นัมีรถยนตข์บัไปไดเ้องแลว้จึงสะดวกในการเดินทางมากข้ึน แต่หลงัจากยา่เสียแลว้การไปเยยี่มบา้นก็นอ้ยลงไปอีก มาช่วงหลงัมีมือถือมีไลน์ทา ใหก้ารติดต่อสื่อสารง่ายข้ึนกวา่สมยัก่อนมาก หลงัแต่งงาน อาป๊าบอกวา่ถา้จะมีลูกใหม้ีในปีน้ีเพราะเป็นปีมงักร นานๆ จะเวียนมาที“ดช.กิตติคุณ-เต๋า” ลูกคนแรกจึงคลอด 20 มกราคม 2532 เมื่อคนโตอายเุกือบสองขวบ คนที่สอง “ดช.เกียรติคุณ-ต่อ”ก็ตามมา ปัญหาก็คือเมื่ออายคุรรภร์าว18 สัปดาห์คนโตนา ไขสุ้กใสจากday care มาติดแม่ทา ใหก้งัวลวา่จะติดนอ้งชายในทอ้งดว้ยและอาจทา ใหเ้กิดความพิการโน่นนี่นนั่ตามที่ตา ราเขียนไว้ตอ้งคอยติดตามอยา่งใกลช้ิดดว้ยอลัตราซาวด์เป็นระยะๆ จนคลอด (25 สิงหาคม 2534) ซ่ึงนบัวา่ โชคดีมากที่เด็กแขง็แรงไม่มีอะไรผิดปกติมีแค่ตวัเลก็นิดหน่อยครอบครัวผม (พ่อ-แม่-ลูกสองคน)ได้อาศัยบ้านพักในมหาวิทยาลัยอีก 6-7 ปีจึงไดย้า้ยมาอยบู่า้นหลงัใหม่นอกมหาวิทยาลัยจนถึงปัจจุบัน

19เมื่อนับเวลาย้อนไปจากวันที่ผมเดินทางออกจากบ้านในปี 2517 ถึงปี2567 ไม่น่าเชื่อวา่เป็ นเวลาที่ยาวนานถึง50 ปีแลว้ ในส่วนลึกๆ แลว้รู้สึกวา่ผมน่าจะใหเ้วลากบัทางบา้นมากกวา่น้ีและควรใหก้ารดูแลแม่ไดม้ากกวา่น้ีแต่มนัคืออดีตที่แกไ้ขไม่ไดแ้ลว้มีหมอท่านหน่ึงที่ดูแลผสูู้งวยัเล่าวา่คุณตาคนหน่ึงมีลกูหลายคน ลูกๆ เรียนเก่งทุกคน มีอาชีพการงานที่ดีแต่ไปท างานไกลบ้านทุกคน ที่บา้นจึงเหลืออยแู่คต่ากบัยาย ฟังแลว้มนั สะท้อนชีวิตของผมเต็มๆ เห็นภาพของตนเองตอนเดินทางออกจากบา้นชดัข้ึนและชีวิตก็ยงัคงเดินทางไปเรื่อย ๆ โดยไม่ยอ้นไปทางเดิมภาพเหตุการณ์น้นัมนัชดัข้ึนมากเหมือน Deja vuเมื่อลูกคนเล็กส าเร็จการศึกษาและเลือกที่จะเดินทางไปทา งานมีครอบครัวอยทู่ ี่จงัหวดัหน่ึงที่ไกลบา้นมากไปตามที่โชคชะตาชีวิตเขากา หนด วนัน้นัผมกอดและอวยพรใหลู้กโชคดีชีวิตประสบความสา เร็จและปลอดภยัพ่อเขา้ใจลูกทุกอยา่งแต่แอบน้า ตาไหลเมื่อลูกออกไปแลว้เขาคือตวัผมในอดีตที่ออกเดินทางไกลของชีวิตซึ่งไม่รู้วา่จะมีโอกาสกลบับา้นอีกเมื่อใด และแลว้ที่บา้นก็อยกู่นัสองคนตายายเหมือนคุณตาคนน้นั

20ผมท างานที่คณะแพทยศาสตร์ ม.ขอนแก่นต้งัแต่ปี2527 ได้สร้างครอบครัวอยทู่ ี่ขอนแก่น มีลูกสองคนตามที่กล่าวมาแลว้ข้างต้น ดา้นหนา้ที่การงานมีความกา้วหนา้ท้งัตา แหน่งวิชาการ(ศาสตราจารย)์และตา แหน่งบริหาร(หวัหนา้ภาควิชาและรองคณบดี)รับราชการจนเกษียณอายุราชการในปี 2559 (เกษียณชา้หน่ึงปีเพราะเกิดหลงักนัยายน) หลังเกษียณแล้วยงัคงอยบู่า้นที่ขอนแก่น เพราะ อ. นุช ยงัไม่เกษียณและลูกๆ กท็า งานไม่ไกลจากขอนแก่น วนัหยดุเสาร์อาทิตยล์ูกๆ สามารถกลบัมาเยยี่มบ้านได้อีกอยา่งคืองานต่างๆ ที่คณะ/มหาวิทยาลัยก็ยงัพอมีใหท้า ได้บา้งอีกท้งัการตรวจสุขภาพและการรับยาก็สะดวกผมได้เตรียมตัวก่อนถึงวันเกษียณ เช่น คืนเครื่องราชฯ กลัวท าหายเพราะราคาเกือบหมื่นก่อนจะคืนก็แต่งตัวเตม็ยศถ่ายรูปเก็บไว้เคลียร์เรื่องอื่นๆ เช่น บัญชีธนาคารที่มีชื่อเซ็นเบิกจ่ายร่วมกบัคนอื่นจะไดไ้ม่ยงุ่ยากภายหลงั เคลียร์โต๊ะท างานส่งคืนภาควิชาและที่ส าคัญคือฝึ กท าใจเพื่อเตรียมเป็ นประชาชนธรรมดาคนหนึ่งการเกษียณอายุราชการเป็ นเส้นชัยของชีวิตการท างาน เป็ นวันที่รอคอยและภูมิใจที่เหลือต่อจากน้ีถือวา่เป็นกา ไรชีวิตซ่ึงมีโปรโมชนั่ใหไ้ดเ้ลือกใชม้ากมายยทู่ ี่ตวัเราจะเลือกท าอะไร ไม่จา เป็นตอ้งเหมือนคนอื่น ผมใหค้า จา กดัความ “ผู้เกษียณ”คือ“เศรษฐีเวลำ”คือมีมากจนใชไ้ม่หมด แบ่งใหค้นอื่นช่วยใชก้็ไม่ได้แล้วเราจะใช้เวลาที่มีเหลือเฟื ออยา่งไรไม่ใหชีวิต ้เหี่ยวเฉำที่ตอ้งอยบู่า้นคนเดียวในระหวา่งวนัจนัทร์ถึงวนัศุกร์ที่ตอ้งเจอแน่ ๆ คือ ควำมเหงำ(ความเหงาในวยัน้ีจะมีแต่ข้วัลบอยา่งเดียวไม่เป็นข้วับวกข้วัลบเหมือนในเพลงหนุ่มบาวสาวปาน) วันที่ 1 ตุลาคม 2559 ตรงกบัวนัเสาร์ก็ไม่มีผลอะไรมากแต่วนัจนัทร์ที่3 ตุลาคมจะเริ่มรู้สึกเหงาแน่ๆ แต่ก็ตอ้งหาวิธีการอยเู่พื่อเป้ ำหมำยคือ รับเงินบ าเหน็จงวดที่ 2 ที่อายุ 65 ปี และบ าเหน็จงวดสุดท้ายเมื่ออายคุรบ 70 ปีดงัน้นั ในระยะแรกผมจึงตัดสินใจท าการซ่อมบา้นคร้ังใหญ่ก็โกลาหลอยู่6เดือนกวา่จะเสร็จ ช่วงน้ีก็เลยไม่รู้สึกวา่เหงาเลยตอนที่9: ชีวิตหลังเกษียณอำยรุำชกำร

21แล้วระยะเวลาที่เหลือกวา่จะถึงอายุเจ็ดสิบปี จะท าอะไรดีแน่นอนวา่คงจะตอ้งหาอะไรท าบา้งที่ไม่ใช่งานประจา แต่ไม่หกัโหมเหมือนเมื่อก่อน ผมรับงานประมาณ 70% ของที่เคยท าก็มีหลายอยา่งที่อยากทา เช่น-เป็ นจิตอาสาผมวางแผนวา่วนัจนัทร์และองัควรอยบู่า้น วนัพุธกลางสัปดาห์ขอออกนอกบ้านไปเป็ นจิตอาสาที่หอ้งผา่ตดัจะได้พบเจอคนรู้จักบ้างวนัพฤหสัและศุกร์อยบู่า้นคนเดียวอีก2 วนัก็ถึงเสาร์-อาทิตย์แล้ว-เป็ นบรรณาธิการวารสารของราชวิทยาลัยวิสัญญีวิทยา ออก 4 เล่มต่อปีทา อยู่4 ปี ท างานทุกวัน ๆ ละ 1-2 ชม. ทา โดยไม่รับค่าตอบแทน เป็นการบริหารสมองลดโอกาสเป็นอลัไซเมอร์ทา งานวิชาการอื่นบา้ง เช่น ช่วยดูโครงร่างงานวจิยัใหก้บับุคลากรของคณะและเป็นกรรมการจริยธรรมการวิจยัในมนุษยข์องมหาวิทยาลยัขอนแก่น-เดินทางท่องเที่ยวเป็นการเพิ่มพลงับวกใหช้ีวิตไดด้ีมากและไดเ้รียนรู้เยอะมากจากการหาข้อมูลเองทุกอยา่งท้งัที่เที่ยว ที่กิน ที่พกัตวั๋เครื่องบิน เช่ารถเลือกใหเ้หมาะกบั lifestyle ของเรา-ในช่วงปี2563ผมมีหนา้ที่เพิ่มอีก1อยา่งคือช่วยเล้ียงหลาน พ่อแม่เขาต้งัใจจะเล้ียงลูกเองโดยไม่มีพี่เล้ียงเด็กเมื่อพ่อแม่เขากลบัไปทา งานการเล้ียงเด็กก็เป็ นงานของปู่ยา่วนัไหนยา่ตอ้งไปสอนหนงัสืออีกคน ผมก็ตอ้งกลายเป็น ปู่เล้ียงเดี่ยว ช่วงเด็กอายขุวบกวา่นี่ซนมากเป็นอะไรที่เรียกวา่ทรมานบนัเทิงสุดๆ แต่ที่ภูมิใจก็คือ หลานเรียกปู่ไดเ้ป็นคนแรก งานที่กา ลงัทา อีกอยา่ง ตดัต่อclip ท่องเที่ยวไวใ้หห้ลานดูเล่นๆ-ดูแลสวนและสนาม เมื่อก่อนผมจา้งคนมาทา เดี๋ยวน้ีผมทา เอง เชา้-เยน็ ประหยดัค่าจา้งได ้ออกกา ลงัแลว้ยงัไดร้ับแสงอาทิตยต์อนเชา้ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายดว้ยแต่สีผิวก็ดา ข้ึนเยอะหลานชาย(ไลกา้) บอกวา่ ปู่ดา จะเห็นวา่ ในช่วงที่ผา่นมาผมมีอะไรทา หลายอยา่งและยังมีงานอื่นๆ ที่ไม่ไดก้ล่าวถึง ทา ใหไ้ม่รู้สึกเหงาเลย

22ปีน้ี2569 ผมก็เดินทางมาถึงช่วงอายุ70 ปีเต็ม ยา่งเขา้ปี ที่ 71 แล้วยังมีแรงพอที่จะไปท าจิตอาสาที่โรงพยาบาลได้ งานวิชาการที่ยังท าอยสู่ ่วนใหญ่ทา ที่บา้น รวมท้งัการประชุมก็online และผมรู้สึกภูมิใจที่ไดร้ับเกียรติจากราชวิทยาลยัวิสญัญีแพทยแ์ห่งประเทศไทยใหช้ ่วยดูการน าเสนองานวิจัยแพทย์ประจ าบ้านหลายคร้ังล่าสุด 7ก.พ. 69งานประชุมAACA 2026 กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จมาเปิ ดงาน และไดร้ับโอกาสถ่ายภาพร่วมกบัท่านอีกคร้ังเป็นคร้ังที่สองในชีวิตและ 12ก.พ.2569 เป็ นอีกหนึ่งวันที่ดียงิ่เพราะมีสมาชิกใหม่ครอบครัวเทียนทองถือกา เนิดอีกคนเด็กชาย“เลโก”้นอ้งของพี่ไลกา้ทา ใหปู้่-ยา่มีความสุขอยา่งยงิ่ผมไดร้ับเงินบา เหน็จกอ้นสุดทา้ย(70 ปี)แลว้จากน้ีไปก็ใชเ้งินบา นาญประจา เดือนไปเรื่อย ๆส่วนชีวิตที่กา ลงัเขา้สู่วยัชราจะเดินทางต่อไปอยา่งไรก็เป็นเรื่องของอนาคตแลว้

23 เนื่องจากหนงัสือเล่มน้ีจดัทา ต้นปี 2569ในส่วนต่อไปน้ีจึงเป็นความคิดสา หรับอนาคต เมื่อชีวิตเดินทางมาถึงวยัน้ีเจด็สิบปีข้ึนไปอยา่งที่ไดก้ล่าวไวต้อนตน้วา่ถือเป็นกา ไรและจากน้ีไปชีวิตก็คงจะไม่มีอะไรแน่นอน เวลาที่เหลือก็เหมือนนาฬิกานบัถอยหลังลดลงทุกนาทีผมไม่กลา้ต้งัเป้าหมายอะไรที่ไกลวางแผนคร่าวๆ ในเวลาไม่เกิน 2 ปีผมจะรับงานลดลงเหลือไม่ถึงคร่ึงของเดิม ไดแ้ก่งานทางวิชาการท้งัหลายซ่ึงเป็นงานที่ไม่ตอ้งออกแรงมากและไดใ้ชส้มองบา้งเพราะการเรียนรู้น่าจะช่วยลดโอกาสเป็นอลัไซเมอร์ได้งานบ้านหลักๆ ก็คือทา สวนตอนเชา้ๆ ตอนเยน็ก็รถน้า ตน้ ไม้ซึ่งปลูกไว้หลายชนิดมาก ท้งัไมด้อกและไมผ้ลในเน้ือที่ประมาณ 1ไร่ตวัช่วยที่มีประโยชน์มากคือเครื่องตดัหญา้ไร้สายที่ใช้แบตเตอรี่น้า หนกัเบาไดอ้อกแรงและประหยดัค่าจา้งคนตดัหญา้ไดเ้ยอะผลผลิตที่ไดก้็แบ่งปันเพื่อนบ้าน หรือคนในคณะแพทย์ซึ่งแลว้แต่โอกาส การแบ่งปันก็เหมือนเรานา ของไปฝากแช่ตูเ้ยน็บา้นเพื่อน เดี๋ยวก็ไดข้องคืนมาแต่อาจเป็นอยา่งอื่นแทน ผมโชคดีที่มีเพื่อนบ้านดี การดูแลสุขภาพของตนเอง ผมไดอ้่านคา แนะนา 9 อ ส าหรับผู้สูงอายุและได้น ามาปรับใช้ตามความเหมาะสมของเรา เช่น อ.ออกกา ลงักายรู้วา่สา คญัแต่ท าหักโหม เช่น วิ่ง ท าไม่ไดแ้ลว้จึงได้หดัวา่ยน้า ตอนอายุ70 ปีซ่ึงก็สามารถวา่ยท่าฟรีสไตลไ์ดเ้ป็นที่น่าพอใจการจัดการทรัพย์สินและมรดก ซ่ึงผมเองไม่ไดม้ีอะไรมากมายแต่สิ่งที่ตอ้งไปโอนเช่นบา้นและที่ดินก็พยายามไปจดัการโอนใหเ้รียบร้อยจะไดไ้ม่ลา บากลูกหลานเมื่อเราไม่อยแู่ลว้ บางส่วนที่ยงัไม่ได้จดัการก็ไดท้า ร่างพินยักรรมเอาไวแ้ลว้จะไดไ้ม่มีปัญหาในภายหลงัตอนที่10: ชีวิตในวัยชรำและบั้นปลำยของชีวิต

24ในอีกสองปีข้างหน้ายงัแอบหวงัเลก็ๆ วา่จะไดเ้ห็นหนา้หลานคนที่สาม (ลูกของหมอต่อ)แต่ก็แลว้แต่วาสนา เมื่อผา่นเวลาสองปีไปแลว้ถา้ชีวิตเดินไปถึงตรงน้นัและร่างกายยงัไหวคือไปไหนมาไหนไดโ้ดยไม่ตอ้งพ่ึงพิงก็คงไม่รับงานแลว้หรือรับให้น้อยที่สุดที่พอท าได้ จะพยายามระวงัไม่ใหมี้ความรู้สึกเหงา หากิจกรรมเลก็ๆ นอ้ยๆ ที่ยงัพอทา ไดเ้พื่อคลายเหงา เช่นจดัการสิ่งของส่วนตวัและของทวั่ ไปในบา้นที่คิดวา่เมื่อเราไม่อยแู่ลว้ลูกหลานไม่น่าจะใชป้ระโยชน์อีกต่อไป อาจารยก์ูเกิ้ลแนะนา ใหจ้ดัแบ่งสิ่งของออกเป็ น 4 กอง กองที่ 1ของยังดีหรือชอบก็น าไปใชต้่อกองที่ 2ของยังดีแต่ไม่ชอบแลว้ก็ใหน้า ไปบริจาค กองที่ 3ของไม่ดีแลว้ก็ใหท้ ิ้งไปกองที่ 4เป็นสิ่งของที่ไม่แน่ใจวา่จะเอายงัไงดีก็ใหพยายามท าให้กอง ้น้ีหมดไปจะเป็ นการฝึ กตัดกิเลสเบ้ืองตน้เหมือนเน้ือเพลง “ตัดให้ขาดเลย ฉับ ๆ ๆ” เคล็ดลับคือทา ชา้ๆ เดี๋ยวของหมดก่อนจะไม่มีอะไรทา การจดัการกบัร่างกายตนเองผมวางแผนการดูแลล่วงหนา้ไวว้า่ถา้หากร่างกายเขา้สู่ภาวะวิกฤตไม่สามารถสื่อสารไดก้็จะไม่ใหทางการแพทย์ ้ ท า CPR กบัร่างกายผม ไม่ใหย้้อืชีวิตดว้ยการใส่ท่อช่วยหายใจและไม่ให้ยากระตุ้นหัวใจใดๆ หลงัจากน้นั ใหจ้ดัการร่างกายไปสู่ธรรมอยา่งเรียบง่าย อนาคตที่ยงัไม่มีคา ตอบคือ เมื่อใครคนใดคนหนึ่งเขา้สู่ระยะพ่ึงพิงเตม็ที่จะหาพี่เล้ียงที่ไวใ้จได้ไม่ทา ร้ายร่างกายและจิตใจคนแก่ไดห้รือไม่ซ่ึงเขา้ใจวา่ ในอนาคตขา้งหนา้จะหายากข้ึน แม้จะมีเงินจ่ายคา่จา้งก็ตาม อาจต้องหา home health care ที่คิดวา่จะรองรับเรื่องน้ีในอนาคตแต่ที่ขอนแก่นในปัจจุบนัน้ียงัไม่มีที่ไหนถูกใจและถา้ชีวิตตอ้งเดินทางไปถึงตรงน้นัก็ขอแค่มีชีวิตไปวนัๆ ก็พอแลว้

25สุดท้ำยควำมสุขในบั้นปลำยของชีวิตคืออะไรความสุขในมุมมองของผม นอกจากการมีเรี่ยวแรงพอที่จะไปไหนมาไหนได้สะดวก แล้วยังมีอีกหลายปัจจัย เช่น 1)ครอบครัวอบอนุ่เป็นเรื่องสา คญัมากเพราะจะส่งผลให้เรามีสุขภาพจิตที่ดี ซ่ึงก็อยทู่ ี่ตัวเราวา่จะสามารถดา รงตนใหเ้ป็นที่ไวว้างใจแก่ลูกหลานและคนรอบข้างได้มากแค่ไหน 2) มีกินมีใชอ้ยา่งพอเพียงและพอดีไม่ตอ้งแพงหรือหรูเริด คา วา่ “ไม่อด-ไม่อยำก”ให้ความหมายได้ตรงมากๆ และ3)การแบ่งปันและเอ้ือเฟ้ือเพื่อสังคม ท้งัหมดน้ีคนที่มีส่วนสา คญัมากคือคูช่ ีวิต ผมโชคดีมากที่ได้ภรรยาที่ดีเล้ียงดูลูกสองคนได้อยา่งดีดูแลความเรียบร้อยในบา้นทุกอยา่งท้งัอาหารการกินและขา้วของเครื่องใชต้่างๆ อีกท้งัเป็นผทู้ี่รู้เรื่องการบริหารการเงินเป็นอยา่งดีทา ใหค้รอบครัวไม่ขัดสน การได้ดูแลภรรยาในช่วงปลายชีวิตจึงเป็นสิ่งที่สา คญัมากส าหรับผม สุดทา้ยความสุขอยทู่ ี่ใจ ทา จิตใจใหส้งบจะอยทู่ ี่ไหนก็มีความสุขได้เป็ นความสุขที่ประเสริฐสุดแล้ว

26

2ทวด ป่-ูย่ำ/ตำ-ยำย พ่อ-แม่ พี่-น้อง (9คน) ลูก(สปู่ เป็ น เทียนทอง*พ่อพร เทียนทอง 1) นายอุดม - นางระเบียบ(รุจิยาปนนท์)1)นางสาวเยาทม-ตาประดุจชนม์ย่าชาย(ประดุจชนม์)**(ผู้ใหญ่บ้าน) 2)นายอภิสิทตาบิณฑ์-ยายทิว ทองหล่อแม่พงศ์(ทองหล่อ)#3)นายพัฒนม# พี่น้อง1 ลุงงาม2)นายประดุจ-นางชีด(คงวัน)1)นางเทียนฟ้ (ลูกติดยาย) 2)นางจ าปี-น2. น้าแผน *หมื่นเพียร ระงับภัย(ก านัน)3.น้าดอน **พี่น้องย่าชาย1.ยายชอม3)นายดุสิต-นสุวรรณ)2.ยายชัง 3-4ยายทิม-ตาเรือง (แฝด) 4) ดญ.อารี [5. ตาชู 6. ตาบู 7. ตาโท 5)นางธนพร 8.ยายตังค์ (คนละแม่) 6)นางสาวดว7)นางสว่างศศักดิ์ พิมพ์ทอ8)นายชุมญาบุตร)

27สะใภ้-เขย) หลำน เหลนาวเรศ (นก)ทธิ์ (เอ๋) 1)นางสาวอภิชญา(อาย)-พ.ต.ท.จาตุรันต์ สุริยธรรมกุลด.ญ.เอญา (เอญ่า)2)นางสาวธัญวรัตม์(ไอซ์)มงคล(อุ้ง)ฟ้ า (ตล) นางกิ่งแกว้ ศรีเจริญ(แพรว)-นายจักรา พลศรี(ต้น)ดญ.จิณัฐตา(พราว) พลศรีนายบุญสงฆ์ สุภิษะ 1)นางสาววารุณี (ปุ๊ ) 1)ดญ.ธญัพิชชา(ปูนป้ัน)ก้อนทอง2)ดช.ธนวินทร์(เน็ก) ก้อนทอง2)นายสิทธิศักดิ์(ป๊ อก)-นางเบญจมาศ(การกระสังข์)1)ดญ.พิมญาณิน 2)ดญ.พิมญาดา (แฝด)นางดอกจันทร์(กุลจ.ส.ต.ธนาธิป(กอล์ฟ)-นางพจนาวิจิตร(ไชยนาม)ดญ.ธัญญามาศ (แอร์บอร์น)ดญ.ธธรรญชนก (แอร์บัส)[เสียชีวิต (7 เดือน)] (พิม) 1)นายนิธิกร(ตกั๊)-นางชลนที(จันทร์ค า) ทองเติมดช.กัณภพ (ไทเกอร์) ทองเติม2)นางสาวอารียา ทองเติม(ตาล)วงเดือน(ปั๊บ)ศรี(เปี๊ ยบ)-นายสิทธิอง1)นายถิรายุส์ 2)นายภานุวัฒน์าติ-นางสาวิตรี(สอนดญ.ณัฐธิดา (ข้าวหอม-10 ขวบ)

2ทวด ปู่-ย่ำ/ตำ-ยำย พ่อ-แม่ พี่-น้อง (9คน) 3)นายค าเพ็ชร-นางทองอัน (อัมหธร) 1)นางสาว2)นางสาว3)นางสาว4)นางนัฐพร- นายวีรพล วัชรวรพันธ์ นางวิรงรอ5)นางมิ่งขวญั-นายประชา ปานเจริญ 1)นางสาว2)นางสาว3)นางสาว6)นางภิรดี-นายนาวิน รัตนกรกาญจน์ 1)นายฟิ สิก2)นายพัฒน3)นายกรก7)นายสมบูรณ์-นางอนงค์นุช (เกียรติสุรนนท์) 1)นายกิตติ2)นายเกียร8)นายเสนาะ เทียนทอง - 9)นายพรรษา เทียนทอง -

28ลูก(สะใภ้-เขย) หลำน เหลนวภฤศมน-ศุภวุฒิ ตันมณีวรัชนีวรรณวรัชนกอง(อ๊อบ)-นายมารุต ยอดแก้ว 1)นายคชรัตน์ 2)นายศักรินทร์วอรวรรณ(จอย)วอมรรัตน์(แจ๊บ)วศุภวรรณ(จุ๋ม)-นายสาธิต นาคสุวรรณ์ 1)ดญ.นันท์นภัส (ขวัญข้าว)2)ดช.นนท์ณภัทร (ไข่ตุ๋น)กส์ -นางสวนีย์ (คันชนานนท์)นรัฐกฎ-นางเบญญาภา (แดง-บุญประเสริฐ) ดช.กณิศ(ภูคงิ้)ติคุณ (เต๋า)-นางสาวยุวดี(เมย์) (อิฐรัตน์) 1) ดช.กฤติน (ไลก้า)2) ดช.คิริน (เลโก้)รติคุณ (ต่อ)-นางสาวอภิวรรณ (ดรีม) (ประสิทธิชัย)--

29 Memories of My Life ภาพจ าของชีวิตศาสตราจารย์นายแพทย์สมบูรณ์ เทียนทองทุกอยา่งในชีวิตมีสองดา้นเสมอมีสุขมีทุกข์ มีสมหวังมีผิดหวังมีมืดมีสวา่ง มีคนชอบมีคนชังปล่อยสิ่งไม่ดีไป เดี๋ยวมนัก็ผา่นไปเลือกเก็บสิ่งดีดีไว้และอยกู่บั ปัจจุบนัอยา่งมีความสุขก็พอแลว้