น้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ

โครงงานการงานอาชีพ น้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ จัดทำโดย 1. ด.ช.ณัฐพัฒน์ภูมิ บัวบรรจง 2. ด.ช.บุณยกร เสรีวิชยสวัสดิ์ 3. ด.ญ.ปัณฑิกา สีม่วง ครูที่ปรึกษาการจัดทำโครงงาน นางสาวภัทราภรณ์ กาญจนาพิทักษ์ และคณะครูชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านบางกะปิ สำนักงานเขตบางกะปิ กรุงเทพมหานคร

หัวข้อโครงงาน น้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ ผู้จัดทำโรงงาน 1. ด.ช.ณัฐพัฒน์ภูมิ บัวบรรจง 2. ด.ช.บุณยกร เสรีวิชยสวัสดิ์ 3. ด.ญ.ปัณฑิกา สีม่วง ครูที่ปรึกษาหลัก นางสาวภัทราภรณ์ กาญจนาพิทักษ์ ครูที่ปรึกษาร่วม คณะครูสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 วิชา การงานอาชีพ โรงเรียน บ้างบางกะปิ บทคัดย่อ โครงงานเรื่องน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อศึกษาสรรพคุณ และวิธีทำ น้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ่วา มีวิธีการทำอย่างไร ใช้อะไรในการทำบ้าง และช่วยลดปริมาณอัญชันในชุมชน การ นำอัญชันมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งเป็นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ได้รับความสนใจและเป็นที่นิยมในปัจจุบัน สามารถนำมาประยุกต์เข้ากับชีวิตประจำวัน ตลอดจนสามารถพัฒนาสู่การทำเป็นอาชีพเพื่อสร้างรายได้ในอนา คต ได้อีกด้วย จากการศึกษาค้นคว้าการทำโครงงานพบว่ามีข้อมูลที่น่าสนใจคือช่วยบำรุงสมอง เสริมสร้างความจำ และยังช่วยบำรุงสายตา และที่สำคัญคือสามารถนำพืชผักมาแปรรูปทำเป็นเครื่องดื่มที่มีประโยชน์ต่อสุขภา พได้ นอกจากนี้ยังเป็นการสร้างความสามัคคี และฝึกทักษะแก่คนในกลุ่มอีกด้วย

กิตติกรรมประกาศ โครงงานเรื่องน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีเพราะได้รับความอนุเคราะห์และควา ม ช่วยเหลือจากครูภัทราภรณ์ กาญจนาพิทักษ์ และคณะครูสายชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ที่ให้คำปรึกษาในการทำ โครงงาน นอกจากนี้ยังได้รับความอนุเคราะห์จากผู้ปกครองที่ให้การแนะนำและช่วยเหลือในการทำโครงงานนี้ สำเร็จไปได้ด้วยดี คณะผู้จัดทำมีความซาบซึ้งในความกรุณาของทกุท่านที่ได้กล่าวมาข้างต้นนั้น รวมทั้งผู้ที่ได้มีส่วน สนับสนุนที่ไม่อาจกล่าวได้ทั้งหมด ตลอดจนแหล่งความรู้ต่าง ๆ ที่เราได้นำมาประกอบการทำโครงงาน ทางคณะ ผู้จัดทำจึงขอขอบพระคุณทุก ๆ ท่านเป็นอย่างสูงด้วยความจริงใจ ที่ได้ให้ความสนับสนุนโครงงานนี้จนสำเร็จลุล่วง ไปได้ด้วยดี คณะผู้จัดทำ

คำนำ การจัดทำโครงงานนี้ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาการงานอาชีพ โดยคณะผู้จัดทำได้จัดทำโครงงานเรื่องน้ำอัญชัน มะนาวเพื่อสุขภาพเพื่อศึกษาสรรพคุณ และวิธีทำน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพว่า มีวิธีการทำอย่างไร ใช้อะไรใน การทำบ้าง และช่วยลดปริมาณอัญชันในชุมชน การนำอัญชันมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด และนำเสนอแก่ผู้ที่สนใจ ในการทำน้ำสมุนไพรเพื่อสุขภาพ รวมถึงยังสามารถนำความรู้ที่ได้จากการศึกษาไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน และพัฒนาสู่อาชีพเพื่อการสร้างรายได้อีกด้วย หากโครงงานนี้มีข้อผิดพลาดประการใด ทางคณะผู้จัดทำขออภัยไว้ ณ ที่นี้และจะดำเนินกา รพัฒนา ผลงานให้ดีขึ้นไป คณะผู้จัดทำ

สารบัญ เรื่อง หน้า บทที่ 1 ที่มาและความสำคัญของโครงงาน 1 บทที่ 2 เอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 2 บทที่ 3 วิธีการดำเนินโครงงาน 5 บทที่ 4 ผลการดำเนินโครงงาน 6 บทที่ 5 สรุปผลและข้อเสนอแนะ 7 ภาคผนวก 8

1 บทที่ 1 ที่มาและความสำคัญของโครงงาน ความเป็นมาและความสำคัญของโครงงาน ปัจจุบันเครื่องดื่มหลากหลายประเภทได้รับความนิยมสูงมากขึ้น เช่น น้ำผลไม้ น้ำอัดลมหลากสี น้ำชาจีน ชาเขียว ทั้งแต่งแต้มรสชาติ กลิ่นและสีให้แปลกใหม่ ซึ่งหาซื้อได้ง่ายตามร้านสะดวกซื้อ และเด็กมักสนุกที่จะเลือก หยิบได้ตามความต้องการ ขณะที่อิทธิพลจากโฆษณามีผลกระตุ้นให้เด็กอยากรู้ อยากลองชิมมากขึ้นซึ่งอาจติดใจจ น กลายเป็นเครื่องดื่มแทนน้ำเปล่า ทำให้เด็กเริ่มติดรสหวาน และกินบ่อยเป็นประจำจนกลายเป็นเด็กอ้วนได้ง่าย พ่อ แม่ หรือผู้ปกครองคงไม่สามารถปิดกั้นไม่ให้เด็กเลือกดื่มเครื่องดื่มเหล่านี้ได้ แต่ควรแนะนำให้เลือกสรรสิ่งที่มี ประโยชน์ และมีคุณค่าทางสารอาหารที่เหมาะสมกับเด็ก ดังนั้น เครื่องดื่มที่สามารถทำได้ง่าย ราคาไม่แพงสามารถนำพืชผักผลดอกต่าง ๆ ที่มีอยู่แถวบ้านนำมาทำเป็น เครื่องดื่มที่มีประโยชน์ สามารถรักษาโรคได้ในบางตัว และมีผลดีต่อสุขภาพร่างกายเราเอง ไม่มีสารเคมีปนเปื้อน ปลอดภัย สะอาด และสามารถเก็บไว้ได้นานกว่าเครื่องดื่มที่มีสารสีผสมอาหารผสมอยู่ วัตถุประสงค์ของโครงงาน 1. เพื่อเพื่อศึกษาสรรพคุณอัญชันและมะนาว 2. เพื่อศึกษาขั้นตอนในการทำเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพจากอัญชันและมะนาว 3. เพื่อให้รู้คุณค่าสมุนไพรไทย 4. เพื่อนำเครื่องดื่มมาทำอาชีพเสริมให้มีรายได้ ขอบเขตของโครงงาน ศึกษาค้นคว้าเครื่องดื่มที่ดีต่อสุขภาพและนำมาเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเครื่องดื่มที่เป็นสมุนไพรเพื่อพัฒนา สู่อาชีพเป็นการสร้างรายได้ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. ได้รับความรู้และประโยชน์จากน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ 2. เป็นแนวทางในการเสริมสร้างสุขภาพที่ดี 3. เป็นแนวทางในการพัฒนาสู่อาชีพเพื่อสร้างรายได้

2 บทที่ 2 เอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ความหมายของเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ คือ สมุนไพรที่ได้จากผัก ผลไม้ ธัญพืช คนมักใช้กินเป็นอาหารในชีวิตประจำวัน เพราะเป็นแหล่งโปรตีน วิตามินและแร่ธาตุรวมทั้งสารอื่น ๆ ซึ่งล้วนแต่มีความจำเป็นต่อร่างกายที่จะนำไปสู่สุขภาพ ที่ดี ปัจจุบันนี้เครื่องดื่มประเภทน้ำสมุนไพรได้เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น ได้จากการนำ ส่วนประกอบต่าง ๆ ของพืช ได้แก่ ใบ ดอก ผล ลำต้น และราก นำมาแปรรูปให้ตรงกับความต้องการของเรา เช่น ผัก ผลไม้กินทุกวันบางครั้งจะเบื่อในรสชาติ หรือบางคนไม่ชอบกินผักผลไม้บางชนิด เราก็สามารถนำมาทำเป็น เครื่องดื่มในรูปของน้ำผลไม้ น้ำผัก/ธัญพืช ถ้ามีเหลือมาก ๆ อาจนำมาตากแห้ง หรืออบแห้งเป็นชาสมุนไพรก็ได้ ยิ่ง ในฤดูร้อนเครื่องดื่มจะมีความหมายมาก เพราะช่วยลดอาการกระหายน้ำ ลดอาการเหนื่อยเพลีย เนื่องจากเหงื่อ ออกมาก ดังนั้นควรทำไว้ดื่มกินเอง จะช่วยประหยัด สะอาด ถูกสุขลักษณะ และควรดื่มทันทีหลังปรุงเสร็จ เพื่อให้ ได้คุณค่าทางอาหารและทางยามากกว่าปล่อยทิ้งไว้นานแล้วดื่ม เพราะจะทำให้คุณค่าลดลง การดื่มน้ำสมุนไพรจะ ได้ทังกลิ่นและรสตามธรรมชาติของสมุนไพรนั้น ๆ และยังมีคุณค่าทางยาอีกด้วย เช่น น้ำอัญชัน ช่วยบำรุงสมอง เสริมสร้างความจำ และบำรุงสายตาอีกด้วย เครื่องดื่มนี้เป็นได้ทั้งอาหารและให้คุณค่า จึงอาจกล่าวได้ว่าน้ำ สมุนไพรจึงเป็นยาช่วยบำรุง ปกป้องรักษา สภาพสภาวะสมดุลทำให้มีสุขภาพที่ดี การดื่มน้ำสมุนไพรไม่ว่าจะเป็นน้ำผลไม้ น้ำผัก/ธัญพืชหรือชาสมุนไพร สักกี่คนจะรู้ว่าเมื่อดื่มน้ำสมุนไพร แล้วร่างกายกระชุ่มกระชวย มีชีวิตชีวา คลายเครียดและยังช่วยลดสารพิษ ซึ่งคุณค่าอันมากมายเหล่านี้ทุกคนล้วน หาได้ไม่ยาก และถ้าหากต้องใช้เครื่องดื่ม ไม่ว่าจะในชีวิตประจำวัน งานเลี้ยง ประชุมต่าง ๆ ก็ให้นึกถึงน้ำสมุนไพร จะทำให้ผู้ดื่มมีสุขภาพที่ดีขึ้น ประโยชน์ที่ได้รับจากน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ ข้อมูลของอัญชัน สมุนไพรอัญชัน มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า แดงชัน (เชียงใหม่), เอื้องชัน (ภาคเหนือ) เป็นต้น อัญชัน เป็นพืชที่มี ต้นกำเนิดในแถบอเมริกาใต้ ปลูกทั่วไปในเขตร้อน ลักษณะของ ดอกอัญชัน จะมีสีขาว สีฟ้า สีม่วง ส่วนตรงกลาง ดอกจะมีสีเหลือง และรูปทรงคล้ายหอยเชลล์ มีสรรพคุณที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เพราะมีสารที่ชื่อว่า “แอนโท ไซยานิน” (Anthocyanin) ซึ่งมีหน้าที่ไปช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต ทำให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ได้ดีมากขึ้น เช่น ไปเลี้ยงบริเวณรากผม ซึ่งช่วยทำให้ผมดกดำ เงางาม หรือไปเลี้ยงบริเวณดวงตาจึงช่วยบำรุงสายตาไปด้วยใน

3 ตัว หรือไปเลี้ยงบริเวณปลายนิ้วมือ ซึ่งก็จะช่วยแก้อาการเหน็บชาได้ด้วย และที่สำคัญสารนี้ยังมีความโดดเด่นที่ใคร หลาย ๆคนยังไม่ทราบนั้นก็คือ ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดเส้นเลือดอุดตันได้ สรรพคุณของอัญชัน 1. น้ำอัญชันมีส่วนช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระในร่างกาย 2. เครื่องดื่มน้ำอัญชันช่วยเสริมสร้างภูมิต้านทานให้ร่างกายและเพิ่มพลังงานให้ร่างกาย 3. ประโยชน์ของดอกอัญชัน มีส่วนช่วยในการบำรุงสมอง เพิ่มการไหลเวียนเลือด 4. ช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดเส้นเลือดอุดตัน 5. ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดหัวใจอุดตัน 6. ช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดโรคมะเร็งด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ 7. ช่วยบำรุงสายตา แก้อาการตาฟาง ตาแฉะ (น้ำคั้นจากดอกสดและใบสด) 8. ช่วยป้องกันโรคต้อกระจก ต้อหิน ตามเสื่อมจากโรคเบาหวาน (ดอก) 9. ช่วยเพิ่มความสามารถในการมองเห็นให้ดียิ่งขึ้น 10. อัญชันมีคุณสมบัติในการช่วยล้างสารพิษและของเสียออกจากร่างกาย ข้อมูลของมะนาว มะนาว ชื่อสามัญ Lime มะนาว ชื่อวิทยาศาสตร์ Citrus aurantiifolia (Christm.) Swingle จัดอยู่ในวงศ์ ส้ม (RUTACEAE) หลายคนสงสัยว่า แล้วคำว่า Lemon ที่ในบ้านเราเข้าใจว่ามันคือมะนาว แล้วตกลงมันคืออะไร จริง ๆ แล้วเลมอน (Lemon) ความหมายที่ถูกต้องของมันก็คือ ผลส้มชนิดหนึ่งที่มีหัวท้ายมนหรือมะนาวที่มีผลเป็น ลูกออกสีเหลืองใหญ่ ไม่ใช่ผลกลม ๆ สีเขียวลูกเล็ก ๆ อย่างมะนาวที่เราคุ้นเคย การปลูกมะนาว เดิมแล้วมะนาว

4 เป็นพืชพื้นเมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผู้ที่อยู่ในภูมิภาคนี้จึงรู้จักการใช้ประโยชน์จากมะนาวกันเป็น อย่างดี ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือประเทศไทยนี่เอง สรรพคุณของมะนาว 1. ช่วยรักษาโรคความดันโลหิตสูงและต่ำ 2. ช่วยในการขับเสมหะ 3. ช่วยบรรเทาอาการต่อมทอนซิลอักเสบ 4. ช่วยบรรเทาอาการเสียงแหบแห้ง 5. ช่วยลดอาการเหงือกบวม 6. ช่วยบำรุงตาของคุณให้สดใสอยู่เสมอ 7. มะนาวประกอบด้วยวิตามินและแร่ธาตุหลายชนิดที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น วิตามินเอ วิตามินซี ธาตุแคลเซียม ธาตุฟอสฟอรัส กรดซิตริก กรดมาลิก 8. ช่วยบรรเทาอาการปวดศีรษะ 9. ช่วยแก้อาเจียน เป็นลมวิงเวียนศีรษะ เมาเหล้าได้ 10. แก้โรคตาแดง

5 บทที่ 3 วิธีการดำเนินโครงงาน ในการจัดทำโครงงานเรื่องน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ โดยใช้อัญชันและมะนาวมาแปรรูปเพื่อทำน้ำ อัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ เนื่องจากอัญชันและมะนาวมีสรรพคุณทางยารักษาโรคต่าง ๆ ได้หลายโรค ซึ่งมีวิธีการ ดำเนินงานดังนี้ ส่วนผสมของน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ 1.ดอกอัญชันแห้ง 30 ดอก 2.น้ำสะอาด 1 ถ้วยตวง 3.น้ำมะนาว 3 ช้อน 4.น้ำตาลทราย 1-2 ช้อน 5.น้ำแข็ง ขั้นตอนการทำน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ 1. เตรียมหม้อใส่น้ำต้มให้เดือด ใส่ดอกอัญชันลงไปต้มประมาณ 10-15 นาทีเมื่อดอกอัญชันมีสีฟ้าออกมา เต็มที่ ปิดไฟ แล้วนำมากรองด้วยผ้าขาวบางเพื่อจะได้น้ำใสๆ 2. จากนั้นใส่น้ำตาลทรายลงไป คนให้ละลาย เติมน้ำมะนาวลงไป จากน้ำสีฟ้า จะเปลี่ยนเป็นสีม่วง แล้วชิม รสชาติ ปรุงความเปรี้ยวหวานให้ได้ตามชอบ 3.เติมน้ำแข็ง ตารางปฏิบัติกิจกรรมโคงงาน สัปดาห์ที่ กิจกรรมที่ปฏิบัติ สถานที่ ผู้รับผิดชอบ 1 เลือกหัวข้อเรื่องการทำโครงงานและนำเสนอครู พร้อมทั้งเหตุผลในการนำเสนอครูพร้อมทั้งแสดง ความคิดเห็นและให้เหตุผล ห้องเรียนป.3 นักเรียน และครูที่ปรึกษา 2 ประชุมในกลุ่มให้ทุกคนเตรียม อุปกรณ์ต่างๆ ห้องเรียนป.3 นักเรียน และครูที่ปรึกษา 3 ลงมือปฏิบัติจริง โดยสมาชิกในกลุ่มช่วยกัน ปฏิบัติ โรงอาหาร นักเรียน และครูที่ปรึกษา 4 เสนอโครงงานหน้าชั้นเรียนและสรุปประเมินผล ห้องเรียนป.3 นักเรียน

6 บทที่ 4 ผลการดำเนินโครงงาน พบว่าการศึกษาโครงงานเรื่องน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ สามารถช่วยบำรุงสายตา ป้องกันโรคตาต้อ กระจก ประสาทจอตาเสื่อม จึงเหมาะกับผู้ที่ต้องอยู่กับหน้าคอม/โทรศัพท์เป็นเวลานาน ๆ กระตุ้นการไหลเวียน โลหิต ทำให้เลือดสามารถไหลเวียนไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ช่วยกระตุ้นให้ไขมันแตกตัวและเผาผลาญได้ง่ายขึ้น บำรุง สมอง เสริมสร้างความจำ และช่วยลดความเสี่ยงอัลไซเมอร์ และช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดมะเร็ง น้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพที่ได้มีกลิ่นหอมและรสชาติน่าดื่มสีของน้ำสมุนไพรเข้มข้น ซึ่งสามารถสรุปผล การทดลองได้ดังนี้1)การทำน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพนี้ทำได้ง่ายไม่ซับซ้อน 2) สมุนไพรที่ใช้ในการทำน้ำอัญชัน มะนาวเพื่อสุขภาพต่างให้กลิ่นหอม และมีรสชาติน่าดื่มและสามารถให้ประโยชน์ได้จริง

7 บทที่ 5 สรุปผล และข้อเสนอแนะ สรุปผล น้ำจากอัญชันและมะนาวดีมากว่าน้ำที่ซื้อตามซุปเปอร์แต่งกลิ่น แต่งสี แต่งรสมีสารปนเปื้อนจากเคมีไม่ ปลอดภัยกับสุขภาพหรืออาจมีผลข้างเคียง น้ำอัญชันมะนาวดีต่อสุขภาพ กลิ่นหอม และยังมีสรรพคุณที่สามารถ รักษาโรคได้หลายโรคอีกด้วย ข้อเสนอแนะ 1. ควรมีการศึกษาเปรียบเทียบสมุนไพร ผัก ผลไม้ชนิดอื่น ๆ 2. สามารถนำอัญชันและมานาวมาทำเป็นอาหารเพื่อใช้ในการบำรุงร่างกาย 3. สามารถนำอัญชันและมะนาวไปใช้ประโยชน์ในด้านอื่นได้อีกมากมาย

8 ภาคผนวก

9 ขั้นตอนและการดำเนินงานโครงงานน้ำอัญชันมะนาวเพื่อสุขภาพ

10