TRIMBLE SKETCHUP ทางเลือกใหม่ของวงการก่อสร้างไทย

51

52

53

54

ตัวอยา่ งงานการสร้าง Database ของผ้แู ตง่
ภำพตวั ของท่อและ Fitting ต่ำงๆ ท่เี ปน็ ส่วนประกอบของงำนก่อสร้ำงจรงิ

55

Database และข้อมลู ต่ำงๆ ที่สรำ้ งขนึ้ ใน SketchUp ทำเปน็ Component และบนั ทึกขอ้ มลู ที่
จำเป็นไว้ เช่น ขนำด มำตรฐำน รนุ่ หรือย่หี อ้ เปน็ ต้น

Database ของป๊มั นำ้ เสียสรำ้ งดว้ ยโปรแกรม SketchUp

56

Component ตำ่ งๆ ที่เสมือนวสั ดใุ นโลกควำมเปน็ จรงิ
Database งำนระบบ ปั๊ม Fitting วำลว์ และสว่ นประกอบอ่ืนๆ
Butterfly Valve และข้อมลู ตำ่ งๆ สรำ้ งด้วยคำสั่ง Dynamic component

57

แม้ช้ินสว่ นเลก็ ๆ ในโครงกำรเชน่ Pressure Gauge และ Fitting กส็ ำมำรถสร้ำงเปน็ Database ได้

58

กำรสรำ้ ง Component ของเหล็ก HB ดว้ ยคำส่งั Dynamic Component เพ่ือเกบ็ รวบรวมเป็น
ข้อมูลพ้ืนฐำน (Database)

Database งำนโครงสร้ำง

59

Database งำนโครงสร้ำง
Database งำนโครงสรำ้ ง

60

Database งำนโครงสร้ำง
งำนเขียน P&ID โดยกำรกำหนดข้อมลู อย่ำงละเอยี ดเพ่ือรวบรวมเป็น Database

61

บทที่ 6
การประกอบ (Assembly) Component พืน้ ฐาน (Database) เพือ่ สร้างโมเดลต้นแบบของ

โครงการ

62

อะไรคอื กระบวนการสรา้ งตน้ แบบ (Prototype) ของงานก่อสรา้ ง (Construction)

กำรสรำ้ งโมเดลต้นแบบของโครงกำรกอ่ สรำ้ ง ก็คือกำรใช้โปรแกรม SketchUp ประกอบ (Assembly)
Component ต่ำงๆ ท่ีทำเก็บไว้เป็น Database เปน็ โครงกำรกอ่ สร้ำงเสมือนจรงิ ใน Computer

ในระหวำ่ งกำรสรำ้ งโมเดล (Model) ทุกๆ ฝำ่ ยท่ีเกีย่ วข้องในงำนก่อสรำ้ ง ต้งั แต่ ผ้อู อกแบบ วศิ วกรด้ำนต่ำงๆ
เชน่ โยธำ ไฟฟ้ำ เครือ่ งกล และส่งิ แวดลอ้ ม ท่ีมปี ระสบกำรณ์จะตอ้ งเขำ้ มำทำงำนร่วมกนั เพื่อใหไ้ ดโ้ มเดลท่ี
สมจริง ถูกต้อง ประหยัด และก่อสร้ำงไดจ้ รงิ ตำมหลกั วศิ วกรรมท่ีเหมำะสม โมเดลท่ีประกอบแล้วเสร็จจะเป็น
ตัวแทนของงำนก่อสรำ้ งที่จะเกดิ ขึ้นจริงในอนำคต

กุญแจสำคญั ที่จะทำใหก้ ำรสร้ำงโมเดลต้นแบบของโครงกำรสำเร็จจะตอ้ งประกอบดว้ ย

1. Database ที่ละเอยี ดและมขี ้อมูลครบ โดย Database จะต้องทำจำก Dynamic component
ท่รี ะบุข้อมูลตำ่ งๆ ดงั ต่อไปนี้

1.1 Specification

1.2 ยห่ี ้อ

1.3 โมเดล

1.4 ขอ้ มูลวศิ วกรรมอนื่ ๆ ท่เี ก่ียวข้อง

1.5 วนั เริม่ ดำเนินกำร

1.6 ระยะเวลำที่ใช้ในกำรดำเนนิ กำร

1.7 Hyperlink กับเอกสำรตำ่ งๆ ท่จี ำเปน็ ต้องใช้ระหวำ่ งดำเนินกำรออกแบบ กอ่ สรำ้ ง และ
จดั ส่งงำน เอกสำรต่ำงๆ เหลำ่ น้ีได้แก่ Bonheur, เบอร์โทรศพั ทห์ รือ Email ผเู้ กยี่ วขอ้ ง
เอกสำรงำนจัดซื้อ และเอกสำรกำรรับของและกำรติดต้ังหนำ้ งำน เป็นตน้

2. ทุกฝำ่ ยทีเ่ กีย่ วข้องกบั กระบวนกำรตั้งแต่ ออกแบบ เขยี นแบบ ดำเนนิ กำรก่อสร้ำง หรือแม้แต่
ผูร้ บั ผดิ ชอบดแู ลอำคำรเม่ือก่อสร้ำงแล้วเสรจ็ จะต้องมีส่วนรว่ มในกำรสรำ้ งโมเดลตน้ แบบ กำร
แลกเปลีย่ นแนวคดิ และบอกควำมตอ้ งกำรและข้อจำกดั ของทกุ ๆ ฝ่ำยจะชว่ ยลดปญั หำของงำน
ก่อสรำ้ งลงไดม้ ำก

3. ภำยหลังกำรสรำ้ งโมเดลตน้ แบบแลว้ เสร็จ ทกุ ฝำ่ ยจะต้องถือวำ่ โมเดลทส่ี รำ้ งขน้ึ น้ี เสมอื นเป็น
โครงกำรทก่ี ่อสรำ้ งจรงิ กำรเปลยี่ นแปลงใดๆ หลงั จำกกำรสร้ำงโมเดลตน้ แบบโครงกำรแล้วเสร็จ
จะส่งผลกระทบไม่โดยตรงก็โดยออ้ มต่อฝำ่ ยอนื่ ๆ ท่ีเกย่ี วข้อง ดงั น้ันในขณะร่วมสรำ้ งโมเดล ทุก
ฝ่ำยจะต้องใสใ่ จและใหค้ วำมสำคัญสงู สุด

63

กระบวนกำรสร้ำงโมเดลตน้ แบบของโครงกำรกอ่ สร้ำงโดยเปดิ โอกำสใหผ้ ู้เกย่ี วข้อง
ทั้งหมดมสี ่วนร่วมในกำรออกแบบและเสนอแนวคดิ ตงั้ แตต่ ้น
ตวั อย่ำงกำรประกอบโมเดลสำมมิตจิ ำก Database

ตวั อยำ่ งกำรประกอบโมเดลสำมมิตจิ ำก Database

64

ตวั อย่ำงกำรประกอบโมเดลสำมมิตจิ ำก Database

โมเดลต้นแบบท่ีประกอบจำก Database เมื่อแล้วเสร็จและผำ่ นกำร Render ด้วยโปรแกรม
Keyshot

65

ทีมวศิ วกรกำลังสร้ำงโมเดลต้นแบบของโครงกำรใน Office
ทกุ ๆ ฝำ่ ยต้องมสี ว่ นรว่ มในกำรสร้ำงโมเดลต้งั แต่ตน้ และถูกเปิดโอกำสใหแ้ สดงควำมคิดเห็น

66

ทีมวิศวกรส่ิงแวดล้อมกำลงั วำงผงั โครงกำรบน Google Earth
โมเดลต้นแบบของโครงกำรบน Google Earth

67

Database ใน Computer วศิ วกรจะเลือกชนิ้ ส่วนตำ่ งๆ เหล่ำน้ีประกอบขึน้ เป็นโมเดลต้นแบบของ
โครงกำร

ทมี สรำ้ งโมเดลต้นแบบของโครงกำรประชุมกับทีมงำนของ Owner ที่หน้ำงำนก่อสรำ้ ง

68

วิศวกรออกแบบและทีมเขยี นแบบก่อสร้ำงกำลงั ปรึกษำเก่ยี วกบั รำยละเอยี ดของ Support ทอ่ ท่ี
Office

ทมี งำนสร้ำงโมเดลต้นแบบทำงำนนอกสถำนทใี่ กลๆ้ กับ Site งำนก่อสร้ำง

69

กำรสรำ้ งโมเดลตน้ แบบโครงกำรพรอ้ มๆ กับกำรเกบ็ ขอ้ มลู จำกสภำพหนำ้ งำนจรงิ ๆ

ตวั อยา่ งวธิ กี ารสร้างตน้ แบบของโครงการก่อสร้าง

โมเดลตน้ แบบของ Retaining wall

70

โหลดแบบก่อสร้ำงท่ีทำข้ึนจำก Autocad เข้ำมำในโปรแกรม Sketchup
สรำ้ ง Layer ตำมหมวดงำนท่ีเรำตอ้ งกำร

71

ปรับโมเดลใหแ้ สดงสีตำมชือ่ ของ Layer

ในกรณีท่ยี ังไม่มี Database ให้ทำกำรสรำ้ ง Component ของเหล็กเสน้ ด้วยคำสั่ง Dynamic component
แลว้ ผกู สูตรเพอื่ ระบคุ ่ำของควำมยำวเหล็กมหี น่วยเป็นเมตร

72

จำกน้นั ก็ทำกำร Scale ควำมยำวของเหล็กตำมแบบกอ่ สรำ้ งจรงิ

สร้ำง Dynamic component ของเหลก็ ทุกขนำดแล้วประกอบกันเป็นโมเดลโครงสรำ้ งเหล็กตำมแบบกอ่ สรำ้ ง
จรงิ

73

สรำ้ ง Dynamic component ของคอนกรตี และสรำ้ งสมำกำรเพื่อคำนวณหำค่ำปรมิ ำตรคอนกรตี
กำหนดคำ่ ในที่ต้องกำรแสดงผลใน Component attribute ในที่น้ีคอื ปริมำตรคอนกรีต
สรำ้ ง Dynamic component ของเสำเข็มและกำหนดค่ำควำมยำว

74

สร้ำง Dynamic component ของไม้แบบหลังจำกนั้นสรำ้ งสมำกำรเพอื่ คำนวณพน้ื ท่ี

ประกอบ Component ทสี่ ร้ำงข้ึนทั้งหมดเข้ำดว้ ยกัน

ทำเช่นเดยี วกนั กบั วัสดุและอุปกรณ์ทัง้ หมดแล้วประกอบกันเป็นโมเดลต้นแบบของโครงกำรเพื่อใชเ้ ป็นตวั แทน
ของงำนก่อสรำ้ งท่ีจะเกิดขึ้นจรงิ

75

ตวั อย่างการสรา้ งโมเดลตน้ แบบของโครงการของผู้แต่ง

ภำพตัวอย่ำงกำรประกอบ Database เพอ่ื สรำ้ งต้นแบบของโครงกำรก่อสรำ้ งระบบบำบัดน้ำเสยี ขนำดใหญแ่ ห่ง
หนง่ึ ทจ่ี ังหวัดนครปฐม

76

กำรประกอบช้นิ สว่ น Support เหลก็ สำหรับงำนรองรบั ท่อกำ๊ ซชีวภำพ โดยสรำ้ งจำก Dynamic
component ที่สำมำรถปรบั ขนำดและมำตรฐำนได้

งำนสรำ้ งโมเดล Support ท่อน้ำเสีย เพอื่ ทำแบบให้กบั ผู้รับเหมำเสนอรำคำเขำ้ มำในงำนก่อสร้ำงแห่ง
หนึ่งทจี่ งั หวดั อ่ำงทอง (โครงกำรนกี้ อ่ สร้ำงจรงิ )

77

งำนสร้ำงโมเดล Support ท่อน้ำเสีย เพ่อื ทำแบบให้กบั ผ้รู ับเหมำเสนอรำคำเขำ้ มำในงำนกอ่ สร้ำงแห่ง
หน่งึ ทีจ่ งั หวัดอ่ำงทอง แบง่ แยกตำมชนดิ ของ Support

โมเดลต้นแบบโครงกำรระบบผลิตก๊ำซชีวภำพแห่งหนึ่งทีจ่ งั หวัดนครสวรรค์

78

ตวั อยำ่ งกำรประกอบโมเดลงำนโครงสรำ้ งคอนกรตี เสริมเหล็ก

โมเดลระบบก๊ำซชวี ภำพขนำดใหญ่ในจังหวดั โครำข (โครงกำรนี้กอ่ สร้ำงจริง)

79

ตวั อย่ำงกำรสรำ้ งโมเดลตน้ แบบของระบบผลิตกำ๊ ซชีวภำพเพื่อใชน้ ำเสนอโครงกำร จะเห็นไดว้ ำ่ วศิ วกร
ผูอ้ อกแบบสำมำรถแจกแจงหมวดงำนได้อยำ่ งมีประสทิ ธภิ ำพ

80

ตัวอยำ่ งโมเดลระบบท่อและป๊ัมของโครงกำรระบบบำบดั นำ้ เสยี แหง่ หนึ่งในจังหวดั สมทุ รสำคร
(โครงกำรน้ีได้รบั กำรเซ็นสัญญำ)

81

ตัวอยำ่ งกำรสรำ้ งโมเดลตน้ แบบของโครงกำรก่อสร้ำงอำคำรสำมชั้น โดยประกอบจำกชิน้ สว่ นท่ีเปน็
Database ทำจำก Dynamic component ท้ังหมด

82

กำรประกอบ Component ของโครงสรำ้ งเสำ
กำรประกอบ Component ของโครงสร้ำงคำน
กำรประกอบ Component ของโครงหลงั คำ

83

ตัวอย่ำงกำรประกอบโมเดลโครงหลังคำเหลก็ ท่ปี ระกอบขน้ึ จำก Component ตำ่ งๆ ทเี่ สมอื นจรงิ

84

บทท่ี 7
การหา Bill of Material ดว้ ยคาส่ัง

GENERATE REPORT

85

BOQ (Bill of Quantities)

B.O.Q.(Bill of Quantities) คือบัญชีแสดงปรมิ ำณวสั ดุ และ ปริมำณแรงงำน ประกอบกบั รำคำทใี่ ชใ้ นกำร
กอ่ สร้ำงโดยรำยละเอยี ด ควำมสำคญั BOQ คือใชเ้ ป็นกลไกในกำรตรวจสอบรำคำ สว่ นใหญ่จะใช้เพ่ือประกอบ
สัญญำกำรรับเหมำกอ่ สร้ำงหรอื เปน็ เอกสำรประกอบกำรประกวดรำคำ อีกควำมสำคัญหน่ึงสำหรับผู้ว่ำจ้ำงคือ
BOQ เปรียบเสมอื นเครื่องมอื หน่ึงที่ใช้ในกำรวเิ ครำะหเ์ ปรียบเทยี บรำคำหำผรู้ ับเหมำตำมเงื่อนไขของรำคำที่
เหมำะสม ยิ่งกว่ำนัน้ BOQยังถูกใช้เปน็ ข้อมูลตรวจสอบปรมิ ำณงำนท่ีก่อสร้ำงจริงว่ำเปน็ ไปตำมจำนวนและมี
คุณสมบตั ิตำมทีร่ ะบุไว้ในสญั ญำหรือหรอื ไม่

ตวั อย่ำง BOQ ของงำนกอ่ สรำ้ งแห่งหนึง่

ขัน้ ตอนการทา BOQ จากกระบวนการสร้างโมเดลตน้ แบบของโครงการ

ดงั ที่กล่ำวไว้แลว้ ในสองบทก่อนหนำ้ น้ี กระบวนกำรสรำ้ งตน้ แบบของโครงกำรก่อสร้ำงจะเน้นไปท่ีกำรทำงำน
รว่ มกันและกำรบริหำรจัดกำร Database หรือ Dynamic component ทีส่ รำ้ งขึ้นมำเพือ่ จำลอง วสั ดุ และ
อุปกรณ์ตำ่ งๆ ในโลกของงำนกอ่ สร้ำงจรงิ เช่น เหล็ก ท่อ หรอื แผ่นกระเบอ้ื งมมุ หลงั คำเป็นตน้

86

ในบทน้ีเรำจะเนน้ กำรสรำ้ ง BOQ จำกโมเดลต้นแบบของโครงกำร ดงั นั้นกำรจัดกำรข้อมูลใน Component ที่
เป็น Database จะต้องสอดคล้องกบั กำรจัดกำรข้อมูลและหมวดงำนตำ่ งๆ ท่ีระบุไวใ้ นเอกสำร BOQ มำตรฐำน
ขององค์กร โดยมีขัน้ ตอนดังต่อไปนี้

1. ในระหว่ำงกำรสร้ำง Component ที่เป็น Database ใหใ้ ชค้ ำสั่ง Dynamic component ระบุหัวข้อ
หมวดงำนของ Component น้ันๆ ไวใ้ หถ้ ูกตอ้ งตงั้ แต่ต้น เชน่ หนำ้ ต่ำงและประตู จะต้องอยู่ในหมวด
งำนสถำปตั หรอื เหลก็ ข้ออ้อยใหอ้ ยู่ในหมวดงำนเหลก็ เสริมคอนกรตี ท่ีอยใู่ นหมวดงำนหลงั ช่อื วำ่ งำน
โครงสรำ้ ง (Structure) เป็นต้น กำรจดั กำรหมวดหมูง่ ำนให้เหมำะสมกับหมวดหมู่งำนทีร่ ะบบไว้ใน
BOQ ตง้ั แตต่ น้ จะช่วยลดขอ้ ผดิ พลำดและช่วยประหยดั เวลำกำรทำงำนลงไดม้ ำก เมื่อเทียบกบั กำรไป
กำหนดภำยหลังกำรสร้ำงโมเดลตน้ แบบโครงกำรแล้วเสร็จ

ตัวอยำ่ ง Component Database

2. เมื่อ Database มคี วำมสำคญั ดังนน้ั ทมี งำนจัดซ้ือหรอื ทมี งำนประมำณรำคำโครงกำรจะต้อง
Update ขอ้ มูลให้กบั Database อยตู่ ลอดเวลำ ยกตัวอยำ่ งเช่น จะตอ้ งเพ่ิมเตมิ และ Update หมวด
งำนใหม่ๆ ให้กับ Database เมื่อพบว่ำหมวดงำนในเอกสำร BOQ มีกำรเปล่ยี นแปลง หรอื เพ่ิมข้อมลู
Database ใหม้ ำกขึน้ ตำมกำรขยำยงำนในด้ำนตำ่ งๆ ของบริษทั หรอื องค์กร

87

ขั้นตอนการสร้าง BOQ จากการใช้คาสง่ั Generate report

ขัน้ ตอนแรกเรมิ่ จำกกำรสรำ้ ง Component Database โดยตอ้ งระบุหมวดงำนท่สี อดคล้องกับเอกสำร BOQ

88

ตัวอยำ่ งภำพท่ีบนั ทกึ ระหวำ่ งทีมงำนออกแบบกำลงั สร้ำง Component Database ดว้ ย Computer แบบต้งั
โตะ๊

นำ Database มำประกอบกันตำมแบบก่อสรำ้ งที่ไดร้ ับมำจำกผ้อู อกแบบ

89

กำหนดค่ำตำ่ งๆ ในโมเดลให้ถูกตอ้ ง

เมื่อตรวจทำนจนมั่นใจว่ำไม่ผิดพลำด ก็ใช้คำส่งั Generate report เพอ่ื รำยงำนปริมำณวสั ดุทง้ั หมดในโมเดล
ต้นแบบ

90

ตัวอย่ำงเอกสำรแสดงรำยละเอยี ดของหมวดงำนเหล็กท่ี Report ออกมำจำกโปรแกรม Sketchup

ตวั อยา่ งงาน BOQ อ่นื ๆ ของผแู้ ต่ง

ในกรณีท่เี ร่ิมตน้ จำก AutoCAD ใหท้ ำกำร Import ไฟล์ DWG เข้ำมำในโปรแกรม SketchUp

91

นำ Component Database มำประกอบกนั เพ่ือสรำ้ งโมเดลต้น ใหเ้ หมอื นกบั แบบก่อสร้ำง

’
เม่อื ประกอบโมเดลแล้วเสร็จตรวจสอบ Component ทงั้ หมดอีกคร้งั โดยกำรใช้ Outliner และ Component

options

92

เหลือก Component ทง้ั หมดแลว้ กดคำสง่ั Generate report เพอ่ื ทำกำรรำยงำนวสั ดุทั้งหมด

ทำกำรจัดเรียงขอ้ มลู รำยงำนใหม่ เพอ่ื แสดงข้อมูลที่เรำต้องกำร จำกน้นั ทำกำรคำนวณหำปริมำณวสั ดทุ ีใ่ ช้
ท้งั หมดตำมหมวดหมงู่ ำนที่ทำไว้

93

ตัวอย่ำงกำรสรำ้ ง P&ID ด้วย SketchUp และกำรทำ Report วสั ดแุ ละอุปกรณ์ทงั้ หมด

94

ตวั อย่ำงกำรสรำ้ ง BOQ จำกโมเดลอำคำร โดยสำมำรถคำนวณหำพ้ืนท่ขี องพ้นื อำคำรและปรมิ ำตรคอนกรตี ได้
อยำ่ งแม่นยำภำยหลงั กำรสร้ำงโมเดลต้นแบบแลว้ เสรจ็

95

96

ตัวอยำ่ งกำรหำปริมำณวสั ดขุ องงำนกอ่ สรำ้ ง Retaining wall

97

บทท่ี 8
การสรา้ ง Contour Line และหาปรมิ าตรงานดิน

ดว้ ยโปรแกรม SketchUp

98

ความหมายของเสน้ ชั้นความสูงและวธิ ีการเขยี นเส้นชั้นความสงู

เสน้ ชน้ั ควำมสูง (Contour Line) เป็นเคร่ืองหมำยของแผนท่ี เพื่อใช้แสดงควำมสงู -ตำ่ ของภูมปิ ระเทศ
ค่ำระดบั ดังกลำ่ วจะต้องมกี ำรอำ้ งองิ จำกพน้ื หลกั ฐำนตำ่ งๆ เช่น ระดับ รทก. แตล่ ะเสน้ จะมตี วั เลขกำกบั ควำม
สงู แสดงประกอบ ทุกๆจุดบนเสน้ ชนั้ ควำมสูงเดยี วกันจะมคี ำ่ ระดบั เทำ่ กัน เหมือนเปน็ เส้นแหง่ จินตนำกำร
ของมโนภำพเพื่อแสดงค่ำระดับบนผวิ โลก

ตัวอย่ำงเสน้ ชน้ั ควำมสูง (ที่มำ http://survey.trironk.net/contouring.htm)

ตัวอย่ำงวิธีกำรเขียนเสน้ ชน้ั ควำมสงู (ทมี่ ำ http://survey.trironk.net/contouring.htm)

99

ตัวอยำ่ งวธิ ีกำรเขียนเส้นชนั้ ควำมสูง (ทม่ี ำ http://survey.trironk.net/contouring.htm)

การสร้างเส้นช้ันความสูงดว้ ยโปรแกรม SketchUp

แมว้ ่ำปัจจบุ ันกำรสร้ำงเส้นชั้นควำมสูงสำมำรถทำได้ดว้ ยโปรแกรมคอมพวิ เตอรต์ ่ำงๆ มำกมำย แต่ในหนังสือ
เลม่ นี้ ผมอยำกจะแสดงวธิ กี ำรง่ำยๆ แต่มปี ระสิทธิภำพ โดยกำรใช้โปรแกรม Sketchup สร้ำงโมเดลสำมมติ ิ
ของภมู ปิ ระเทศและเสน้ ชน้ั ควำมสูง

1. ตัวอย่ำงกำรสรำ้ งโมเดลสำมมิตขิ องภมู ปิ ระเทศและเส้นชั้นควำมสงู จำกแผนท่ี Google Earth

100

ใชค้ ำสั่ง Add location เลอื กพ้นื ท่ที จ่ี ะสรำ้ งโมเดลสำมมิตแิ ละเส้นชัน้ ควำมสงู

ไปท่คี ำส่งั Geo-location และกดเปิดคำสง่ั Show terrain เพอื่ เพม่ิ ระยะสูงต่ำของพื้นที่จำกข้อมูล Google
earth