Info@Pustaka Ogos 2009

BIL.8/OGOS 2009 http://pustaka.upsi.edu.my ISSN :1675-7394

Konvensyen Kumpulan Meningkat

Mutu Kerja ke-22 yang berlangsung

di Dewan Serbaguna, Pejabat

Setiausaha Negeri Perak

menyaksikan kejayaan kumpulan

Iqra‟ daripada Perpustakaan Tuanku

Bainun yang berjaya meraih tempat

ke 3. Seramai 16 kumpulan kategori

pengurusan telah mengambil bahagian

pada tahun ini. Perpustakaan telah

dipilih untuk menyertai pertandingan

ini setelah menjadi johan peringkat

UPSI pada tahun 2008.

Kejayaan projek yang telah
dibentangkan iaitu „kelewatan
memproses artikel keratan akhbar‟
telah menarik perhatian pengadil serta
hadirin.

Tahniah…Usaha dan semangat berpasukan telah menghasilkan “Saya melihat usaha dalam
kejayaan terhadap Kumpulan Iqra‟ Perpustakaan Tuanku Bainun mewujudkan pangkalan data iSYS
di peringkat negeri Perak merupakan langkah yang bijak

sebagai cara mengatasi kelewatan
memproses artikel keratan akhbar.
Selain itu juga, jika sekiranya
pangkalan data ini boleh dijual di
pasaran ia adalah suatu perkongsian
yang terbaik bagi membantu
mana-mana pihak yang memerlukan.”

Pandangan daripada Ketua Juri
Datuk Zakaria b Ahmad

En. Mohd Azhari Ma‟ani sebagai Ketua Oleh : Muliati Abdul Samad
Kumpulan Iqra‟ Email : [email protected]

1

Sekapur Sirih KIK perpustakaan mara lagi 1
Dari Meja Penasihat 2
Assalamualaikum wbt.dan salam sejahtera. 3-4
4
Alhamdulillah syukur ke hadrat Allah S.W.T. Aluan Penasihat Info@Pustaka 5-6
kerana Info@Pustaka dapat diterbitkan untuk
tatapan warga UPSI. Pada keluaran kali ini, iSYS 7-8
pelbagai isu telah dikupas oleh ahli sidang redaksi untuk
memberikan informasi kepada para pembaca. Malaysian Union List of Serials 9
(MyULIS) 10
11
Ibrahim Yaakob Pejuang 12
Kemerdekaan

Diharap dengan penerbitan Info@Pustaka, dapat membantu Cataloguing & Metadata
para pembaca untuk lebih mengenali perkhidmatan dan
sumber maklumat yang disediakan oleh perpustakaan bagi Literasi Maklumat
memudahkan pengajaran, pembelajaran dan penyelidikan Berita Perpustakaan
yang dijalankan oleh UPSI. Kelab Kakitangan
Perpustakaan
Berita Kakitangan

Cik Zahariah bt Mohammed Shaharoon
Ketua Pustakawan

Dari Meja Ketua Pengarang Penasihat
Assalamualaikum wbt. dan salam sejahtera. Zahariah Mohamed Shaharoon

Ketua Pengarang
Rusliza Yaacob

Sekalung penghargaan dan terima kasih Pen. Ketua Pengarang
diucapkan kepada ahli sidang redaksi dan Muliati Abdul samad
kakitangan perpustakaan yang telah
memberikan kerjasama dalam Pengarang
menyumbangkan artikel pada keluaran ini. Azura Adnan
Walaupun menghadapi kekangan dari segi Chin Fei Sing
masa dan kerja, sokongan dalam Anizah Tumin
memberi bahan-bahan untuk menjayakan Noriha Muhammad
penerbitan ini amat saya hargai. Mohamad Zaid Mohamed Idris
Mohd Razalli Ahmad Termizi
Pada keluaran kali ini, Info@Pustaka menyediakan artikel Raja Ahmad Shalaby Raja Hassan
berkaitan MyULIS, iSYS, tokoh SITC, pengakatalogan dan
metadata, literasi maklumat, berita perpustakaan, dan lain- Penyunting
lain lagi berita telah dimuatkan. Faridah Hanim Aziz @ Adan

Semoga dengan terbitnya keluaran kali ini akan dapat Penerbitan dan Edaran
meningkatkan maklumat pembaca terhadap sumber ilmu Raja Radiah Raja Ahmad
yang boleh didapati menerusi perpustakaan. Ahmad Fazli b Ahmad Rasmi

Pn. Rusliza bt Yaacob Pereka Web
Ketua Pengarang Rozman b Che Ross

2

Oleh : Khairul Asyrani Sulaiman
Email : [email protected]

iSYS merupakan pangkalan data yang dibangunkan oleh Bahagian
Pengurusan Automasi dengan kerjasama Bahagian Pengkatalogan,
Perpustakaan Tuanku Bainun khusus untuk tujuan pengindeksan keratan
akhbar pada peringkat awal pengimplementasiannya. Pangkalan data
dalaman yang telah diwujudkan ini telah meraih johan dalam pertandingan Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) pada tahun 2008.

Kini, iSYS telah mengandungi lebih daripada 8000 indeks di mana skop bahannya telah diperluaskan dengan penambahan daripada
indeks keratan akhbar kepada indeks artikel majalah dan jurnal serta kertas persidangan. Pembangunan iSYS merangkumi dua
komponen utama iaitu enjinnya, EGET yang dibangunkan menggunakan Hypertext Preprocessor (PHP) dan juga pangkalan data
yang menggunakan teknologi MySQL. Pembangunan enjin EGET adalah menggunakan model pembangunan peningkatan
berterusan yang membawa maksud ciri-ciri baru akan sentiasa dapat di manfaat oleh pengguna dari masa ke semasa tanpa perlu
memaksa proses kerja diubah dengan drastik.

Dari segi kepenggunaan, iSYS terbahagi kepada dua kategori. Kategori pertama adalah khusus untuk para pengurus data dan
pentadbir sistem menggunakannya untuk input dan klasifikasi terhadap item yang disokong oleh iSYS. Kategori kedua pula adalah
kategori pengguna yang khusus untuk pencarian bahan.

Kita akan tumpukan untuk kategori pengguna di dalam artikel ini untuk memahami fungsi dan ciri-ciri yang terdapat di dalam iSYS.
Sebagaimana sebahagian besar sistem pangkalan data atas talian yang lain, antaramuka pengguna iSYS bagi kategori pengguna akan

memaparkan senarai item terkini yang terdapat di dalam pangkalan data.
Pada ruangan atas, dipaparkan kepada pengguna 10 terma carian paling
„popular‟ pada hari semasa. Seterusnya adalah medan input untuk
pengguna memasukkan terma carian. Sebagai tambahan, sekiranya
pengguna berhajat untuk menapis hasil carian, mod More options yang
telah disediakan. Bagi Search Method, pengguna boleh memilih untuk
menggunakan metodologi Index, Pattern ataupun Boolean Full Text
(BFT). Mari kita melihat contoh hasil carian bagi ketiga-tiga metodologi
ini. Katakan iSYS mempunyai bahan dengan tajuk berikut:

Sekolah kebangsaan kini pusat integrasi pelbagai bangsa.
Sesi persekolahan perlulah diubah kepada dua sesi.

Index Item 1. Item 2. Item 3. Keadaan sekolah tidak selesa di kawasan pendalaman.
Pattern √ √ √ Keputusan carian dengan terma „sekolah‟:

√ √

BFT √ √ Metodologi Index akan membuat carian berdasarkan indeks yang dijana

semasa input oleh pengurus data. Ini bolehlah diumpamakan seperti

merujuk pada helaian indeks pada sebuah buku. Pattern pula membuat carian terhadap item secara masa nyata (realtime) terhadap

pangkalan data. Masa yang diambil oleh metodologi ini untuk mengemukakan hasil kepada pengguna adalah lebih lama sedikit

berbanding metodologi lain. Hasil daripada metodologi Pattern adalah pola yang mempunyai persamaan terhadap terma carian.

Perhatikan metodologi Index dan BFT memulangkan hasil yang sama. Ini kerana BFT masih merupakan carian berdasarkan indeks,

namun begitu perbezaannya, BFT mempunyai beberapa kelebihan termasuklah penggunaan beberapa operator boolean seperti +,-, ~

dan sebagainya. Untuk maklumat lanjut sila rujuk pada pautan FAQ yang disediakan. Di samping itu, metodologi BFT juga

mempunyai kelebihan untuk membuat carian terhadap medan teks penuh (sekiranya wujud bagi item).

Bersambung di muka surat 4 3

Sambungan dari muka surat 3

Selain daripada itu, pengguna juga boleh menapis hasil carian hanya terhadap jenis bahan yang dikehendaki sahaja melalui
opsyen Document Type Filter. Setelah pengguna mendapatkan hasil carian yang dikehendaki, perincian bagi sesuatu item
boleh diperolehi dengan menggunakan pautan pada tajuk bahan. Sekiranya item tersebut mempunyai teks penuh atau fail
sampingan PDF, ianya akan dipaparkan dalam bentuk ikon dan teks yang mudah dikesan oleh pengguna. Bagi pengguna yang
ingin menyemak bahan berdasarkan subjek atau sumber pula, terdapat fungsi browser disediakan untuk kemudahan mereka.
Masih banyak lagi ciri-ciri serta fungsi-fungsi iSYS yang boleh diteroka oleh pengguna. Untuk keterangan lanjut, hubungi
Bahagian Pengurusan Automasi, Perpustakaan Tuanku Bainun atau layari laman iSYS melalui pautan di laman web utama
Pustaka Knowledge Portal.

MyULIS (Malaysian Union List of Serials) merupakan satu pangkalan data yang memudahkan pencarian bahan terbitan bersiri di
seluruh perpustakaan akademik. Sebanyak 53 buah perpustakaan akademik awam dan swasta termasuk perpustakaan cawangan
terlibat dalam projek ini. Pelanggan kini boleh menggunakan pangkalan data ini untuk memperolehi artikel terbitan bersiri yang
tiada dalam langganan perpustakaan Tuanku Bainun melalui perkhidmatan pinjaman antara perpustakaan.

Langkah-langkah mudah untuk menggunakan MyULIS:- Pilih dari „Type of Material‟ – „Database‟, „Magazine‟,
Masuk ke dalam portal perpustakaan http://pustaka.upsi.edu.my „Journal‟, „Annual Report‟ atau „Statistic‟. Masukkan judul
yang diingini dalam ruang „Keyword‟. Buat pilihan anda
sama ada ingin mencari bahan tersebut dari perpustakaan
IPTA/IPTS tertentu atau terus saja tekan butang „Search‟
untuk pencarian secara keseluruhan. Contoh seperti di
bawah. Jika inginkan artikel yang tiada dalam koleksi
perpustakaan, pelanggan boleh memohon perkhidmatan
pinjaman antara perpustakaan melalui Unit Rujukan dan
Perundingan, Perpustakaan Tuanku Bainun.

Di menu „Library Tools‟, klik pada „MyULIS : Malaysian
Union List of Serials IPTA/IPTS‟

Oleh : Norhanizah Zahid
Email : [email protected]

4

Ibrahim Haji Yaakob ialah tokoh Anak Pengetahuan yang diperolehi melalui pembacaan dan
Kandung SITC yang tersohor kerana pernah pendedahan perkembangan politik khususnya di Indonesia telah
menjadi presiden serta pengasas Kesatuan Melayu Muda memberi impak ke dalam diri Ibrahim dalam membina jati diri
(KMM) yang menentang British dan diiktiraf sebagai pejuang yang kukuh dan secara tidak langsung menimbulkan perasaan
kemerdekaan negara. Beliau yang juga dikenali dengan nama cintakan bangsa dan negara. Pendedahan dalam aspek politik dan
Dr. Iskandar Kamel ialah seorang Melayu berketurunan Bugis pengalaman yang diperolehi di SITC telah membentuk diri
dari daerah Silo, Sulawesi, Indonesia. Beliau dilahirkan pada 27 Ibrahim sebagai seorang Melayu yang mencintai bangsa, agama
November 1911, di Kampung Tanjung Kertau, Temerloh, dan negara.
Pahang. Kedua-dua ibu bapanya telah berhijrah ke Semenanjung
Tanah Melayu pada sekitar awal abad ke-20. Ayahnya bernama Dalam memastikan perjuangannya dapat dihebahkan
Haji Yaacob ialah seorang guru agama dan tokoh yang kepada umum, Ibrahim telah memperjuangkan ideologi
dihormati oleh masyarakat di kampungnya, manakala ibunya politiknya melalui penulisan di dalam akhbar Majlis. Penulisan
bernama Hawa binti Hussein. Ketika Ibrahim Yaacob berusia Ibrahim juga turut tersiar di dalam akhbar-akhbar terkemuka pada
dua tahun, kedua-dua ibu bapanya telah bercerai dan beliau ketika itu seperti akhbar Warta Malaya dan Utusan Melayu.
dijaga oleh ibunya yang hidup secara sederhana.
Penulisan beliau meliputi aspek kehidupan orang
Ibrahim mendapat pendidikan awal di sekolah Melayu Melayu sama ada dari perspektif ekonomi, pelajaran,
di Tanjong Kertau pada tahun 1918 ketika berusia tujuh tahun. cara hidup orang Melayu dan berkaitan dengan
Pada tahun 1928, beliau telah dipilih menjadi bangsa asing serta dasar British di Tanah Melayu.
guru pelatih di Pusat Latihan Perguruan di
Kuantan, Pahang. Dalam tahun 1928 hingga Sebelum tertubuhnya KMM, Ibrahim telah
1931, Ibrahim telah menyambung pelajaran di melibatkan diri secara langsung dengan beberapa
Sultan Idris Training College (SITC) di Tanjong pertubuhan bukan kerajaan. Semasa Ibrahim
Malim, Perak. menuntut di SITC, beliau beserta rakan-rakan telah
menubuhkan satu persatuan sulit yang “berhaluan
Pengajiannya di SITC secara tidak sosialis” iaitu Ikatan Semenanjung Malaya/Borneo
langsung telah menyemai semangat kebangsaan pada tahun 1929 yang memperjuangkan gagasan
dalam dirinya hasil daripada didikan guru-guru “Melayu Raya” dengan menerapkan nilai perjuangan
yang sememangnya telah memainkan peranan dan memulakan proses perkembangan nasionalisme
penting dalam membangkitkan semangat Melayu. Pengenalan Konsep “Melayu Raya” dan
kebangsaan kerana terpengaruh dengan gerakan tuntutan kemerdekaan Semenanjung Tanah Melayu di bawah
kebangsaan yang berlaku di India, Mesir, Indonesia menjadi asas kepada perjuangan Ibrahim melalui
Indonesia dan Jepun. Antara guru-guru yang banyak pertubuhan KMM. Walaupun ada pendapat yang melabelkan
mempengaruhi Ibrahim ialah Cikgu Abdul Hadi Haji Hassan, Ibrahim sebagai golongan radikal yang berhaluan kiri, namun
Cikgu Zainal Abidin Ahmad (Za‟ba), Cikgu Harun Mohd Amin jasa dan cetusan idea politik beliau telah membuka ruang kepada
(Harun Aminurrashid), Cikgu Buyong Adil dan Cikgu Abdul kegiatan nasiolisme Melayu kemudiannya.
Rahman Haji Muhyidin. Peranan guru-guru SITC ini telah
memberi inspirasi kepada Ibrahim dalam memperjuangkan Gesaan Ibrahim terhadap masyarakat Melayu supaya
konsep “Melayu Raya” khususnya bagi orang-orang Melayu menubuhkan Persatuan Kebangsaan Melayu bagi menyatukan
melalui pertubuhan Kesatuan Melayu Muda (KMM). Galakan orang-orang Melayu untuk menyelamatkan hak kebangsaaan
daripada Cikgu Harun Mohd Amin selaku guru dan penyelia di telah memperlihatkan dirinya sebagai pengerak nasionalisme
rumahnya telah menanamkan semangat kebangsaan yang Melayu di Tanah Melayu. Selain itu, penglibatannya di dalam
berkobar-kobar dalam diri Ibrahim Yaacob. Selain daripada itu, kelab dan pertubuhan sebelum tertubuhnya KMM antaranya
kegemarannya membaca buku dari pelbagai aspek khususnya meliputi Kelab Melayu Bentong pada tahun 1931 hingga 1934,
buku-buku sastera, sejarah dan hal ehwal semasa telah memberi Persatuan Melayu Selangor pada tahun 1938, Persatuan Belia
kelebihan kepadanya dalam memahami politik semasa. Melayu dan beberapa persatuan yang menjadi medan Ibrahim
menperjuang dan memperkembangkan ideologinya.
Pembacaannya tidak terbatas kepada buku-buku sahaja,
tetapi juga akhbar-akhbar khususnya daripada Indonesia seperti Penglibatan Ibrahim Yaacob dalam KMM bermula
Persatuan Indonesia, Pewarta Deli, Pertja Selatan, Pedoman selepas Persatuan Belia Melayu yang dianggotainya telah
Masyarakat, Fikiran Rakyat, Soeloeh Rakyat Indonesia, mengalami proses tranformasi. Pada peringkat awal Persatuan
Semangat Islam, Seruan Azhar, Bintang Timur dan Bintang Belia Melayu hanya terlibat di dalam aktiviti sosial sahaja.
Hindia. Namun, Ibrahim bersama rakan-rakannya telah menjadikan
Persatuan Belia Melayu berteraskan politik.
Oleh: Raja Ahmad Shalaby Raja Hassan
Email : [email protected]

5

Selaras dengan perubahan tersebut, nama Isa Mohd bin Mahmud ditahan oleh British kerana disyaki
Persatuan Belia Melayu telah ditukar kepada Kesatuan merancang pakatan menentang British dan bekerjasama dengan
Melayu Muda yang turut dikenali dengan Young Malay pihak Jepun di bawah Undang-undang Pertahanan (Defence
Union. Pertukaran nama tersebut menjadikan KMM Regulation) lalu dipenjarakan di Changi, Singapura.
sebuah pertubuhan nasional yang agak radikal. Ibrahim
telah dilantik sebagai Yang Dipertua KMM dengan Penangkapan Ibrahim selaku Yang Dipertua KMM
dibantu rakan-rakannya seperti Onan Haji Siraj sebagai telah menyebabkan teraju KMM diambil alih oleh Mustapha
Naib Yang Dipertua, Abdul Karim Rashid sebagai Hussein untuk memimpin. Walaupun, Ibrahim dan ahli-ahli
Setiausaha, Othman Abdullah sebagai Bendahari, Hassan KMM ditangkap oleh British, namun Mustapha Hussein tetap
Manan, Ahmad Boestaman, Isa Muhamad, Ishak Haji meneruskan dasar untuk memberi sokongan kepada pihak
Mohammed, Sultan Djenain dan beberapa orang tokoh Jepun. Setelah pihak Jepun berjaya menguasai Tanah Melayu,
yang terlibat secara awal dalam KMM. Selain daripada pada 12 Februari 1942 pihak British telah membebaskan
mereka, antara tokoh-tokoh terkemuka pernah menyertai Ibrahim dan ahli-ahli KMM yang ditahan. Selepas itu, Ibrahim
KMM selepas itu ialah Dr. Burhanuddin al-Helmi pada telah mengambil alih kembali teraju kepimpinan KMM. Di
tahun 1939, Dato‟ Onn Ja‟afar yang menganggotai KMM bawah kekuasaan Jepun, KMM telah diberi jaminan untuk
pada bulan April 1942 dan beberapa orang tokoh yang terus bergiat tanpa sekatan daripada pihak Jepun.
kemudiannya menjadi pencetus kepada perjuangan
menuntut kemerdekaan Tanah Melayu. Pihak Jepun seterusnya telah melantik Ibrahim
mengetuai pasukan Giyu Gun dan Giyu Tai dengan pangkat
KMM di bawah pentadbiran Ibrahim Yaacob Leftenan Kolonel pada Jun 1944 setelah mendapat latihan
telah menjadi satu medan perjuangan bagi membentuk ketenteraan selama enam bulan. Beliau juga dilantik sebagai
kuasa rakyat akar umbi dalam menentukan nasib orang Penasihat Hal-Ehwal Orang Melayu kepada Gabenor Watanabe
Melayu. Bagi Ibrahim, KMM dikhaskan untuk golongan di Singapura.
pemuda bawahan. Hal ini bertujuan bagi menunjukkan
protes beliau terhadap penguasaan golongan bangsawan Namun, tindakan pihak Jepun yang tidak memberi
dalam kepimpinan politik Melayu seperti Persatuan jawatan penting kepada Ibrahim dan ahli KMM yang
Melayu Selangor yang dipimpin oleh Tengku Ismail mempunyai pengaruh yang kuat adalah bagi mengelakkan
Tengku Muhammad Yasin. Oleh itu, ideologi Ibrahim berlakunya dominasi pentadbiran Jepun terganggu. Kegagalan
melalui KMM secara tidak langsung telah membawa satu pihak Jepun menunaikan janji memberi hak kemerdekaan
anjakan terhadap idea pemikiran baru kepada orang penuh Tanah Melayu dan memenuhi beberapa tuntutan serta
Melayu dengan memberi satu bentuk kepimpinan tindakan pihak Jepun menggunakan Barisan Pemuda KMM
berasaskan kuasa dari rakyat untuk rakyat. sebagai buruh paksa di Tanjung Katong menjadi salah satu
faktor utama Ibrahim melalui KMM menentang dasar kerajaan
Bagi Ibrahim, pembentukan KMM adalah Jepun pula.
bertujuaan untuk melenyapkan belenggu penjajahan asing
dan sebagai gantinya melahirkan satu gagasan “Satu Hal ini menyebabkan Ibrahim melalui KMM
Untuk Semua, Semua Untuk Satu”. Oleh itu melalui mengambil tindakan untuk berkerjasama dengan Parti Komunis
KMM, Ibrahim telah bertindak selaras dengan cita-cita Malaya (PKM) atau Malayan Communist Party (MCP)
dan ideologinya semenjak menuntut di SITC iaitu menentang pentadbiran Jepun di bawah Malayan People Anti-
mengabungkan Tanah Melayu dengan Indonesia di Japanese (Fascist) Army (MPAJA). Tindakan Ibrahim
bawah satu konsep “Melayu Raya”. Konsep Melayu Raya bekerjasama dengan PKM menyebabkan kerajaan Jepun
yang dibawa oleh Ibrahim ialah untuk memastikan orang mengambil tindakan untuk mengharamkan KMM pada akhir
-orang Melayu dapat bersatu di bawah satu pertubuhan bulan Jun 1942. Walaupun KMM diharamkan, Ibrahim beserta
atau satu bangsa. rakan-rakannya seperti Dr. Burhanuddin dan Onan Siraj telah
menubuhkan Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung
Dalam mengharungi perubahan sosiopolitik (KRISS) pada bulan Jun 1945 dengan diketuai oleh Ibrahim
yang berlaku khususnya di Tanah Melayu, Ibrahim telah sendiri bagi meneruskan cita-cita dan memperjuangkan
melakukan beberapa pendekatan atau perubahan bagi kemerdekaan Semenanjung Tanah Melayu di bawah Indonesia.
memastikan KMM dan ideologi yang dibawanya dapat Walaupun usaha tersebut gagal dilaksanakan setelah Sukarno
bertahan lama. Untuk itu, KMM telah menjalinkan membuat peristiharan kemerdekaan Indonesia tanpa penyertaan
hubungan dengan British, Jepun dan juga pihak Parti Tanah Melayu pada 17 Ogos 1945. Walau bagaimanapun,
Komunis Malaya (PKM) yang turut dikenali sebagai perjuangan dan cita-citanya tetap diteruskan sehingga Ibrahim
Malayan Peoples’s Anti Japanese Army (MPAJA) pada meninggal dunia ketika berusia 68 tahun pada 8 Mac 1979 dan
masa yang sama. dimakamkan di Taman Pahlawan Kalibata kerana Pemerintah
Indonesia menghargainya sebagai seorang yang telah berjasa
Semasa Perang Dunia Kedua, beliau telah kepada Indonesia. Namun semangat kebangsaan dan
mengambil keputusan menyokong Jepun semasa nasionalisme yang diterapkan oleh Ibrahim Yaacob, secara
pendudukannya di Malaya. Kerjasama Ibrahim dengan tidak langsung membawa kepada kemerdekaan Tanah Melayu
pihak Jepun melalui KMM menyebabkan pihak British pada 31 Ogos 1957. Beliau merupakan tokoh hebat Anak
telah mencurigai Ibrahim dan ahli-ahli KMM yang lain. Kandung SITC Tanjong Malim dan diiktiraf sebagai pejuang
Pada 7 dan 8 Disember 1941, Ibrahim Yaacob, Ishak kemerdekaan negara.
Haji Muhammad, Hassan Manan, Ahmad Boestaman dan
6

Cataloguing and Metadata Oleh : Mohamed Zaid Mohamed Idris
Email : [email protected]

Introduction There are four different processes but interdependent in the
Libraries have been organizing their materials on the shelf for cataloguing which is:
easy access merely centuries ago. And a century ago,
organization of library materials have became systematic. Melvil Description of information resources
Dewey has developed a systematic scheme of library In this stage, information about the sources is gathered. The
classification in 1876, which has become a unique tool to chief source of information for information source is the item
organizing library materials on the shelf. Also, in the same year, itself based on eight (8) areas that has been mentioned.
Charles A. Cutter has developed Rules for a Dictionary
Catalogue which make ease to the librarian to record Choice of access point
systematically the library holdings in the form of catalogue The cataloguer must decide the various access points, for
entries. Since then a number of library classification schemes and example: author, title, and publisher that user can use to find
catalogue codes have been developed to assist in the process of the information source.
organizing library materials.
Choice of headings
Cataloguing The cataloguers have to decide the format for the headings
Cataloguing is considered as the art of preparing catalogues. whether to use the heading in its natural order or in a reverse
Catalogue has popularly defined by Rowley and Farrow (2000) as order, using singular or plural form.
“an organized list of documents arranged for access in some
systematic order.” Svenonius in his book „The Intellectual References
Foundation of Information Organization‟ has listes down the The cataloguers have to provide links for various other
following objectives of cataloguing, which stated and identified accesses that can be used by the user to access the information
by Cutter as being: source.

1) To enable a person as being:
Author

Title

Subject
2) To show what library has:

By a given author

On a given subject

In a given literature
3) To assist in the choice of a book:

By edition

By character

AACR2 was developed as parameters for the librarian to denote a There were three (3) levels of description for catalogue
document and how to represent them. AACR2 has become the record in AACR. The first level is brief cataloguing which
most popular catalogue codes and is used all over the world. is the description is sufficient to identify item in a small
AACR2 is an abbreviation of Anglo-American Cataloguing Rules library. The information contains the proper title, statement
and 2 are for the second edition revised in 1976. This rule of responsibility and publication data as name of publisher
consists of up to eight (8) areas containing a specific set of and date of publication. Material specific detail also
information as follows: includes if the item is cartographic material. The second
level of description includes the first level of description,
1)Title, other title information and statement of general material designation after the title and statements of
Responsibility. responsibility. This level of description is sufficient to
identify to items in a medium-sized library collection. The
2) Edition. third level of description includes first and second level of
3) Material specific details or type of publication. description and all area of specific information and
4) Publication, distribution, etc. appropriate to large libraries and research collection.
5) Physical description.
6) Series.
7) Notes.
8) Standard numbers and terms of availability.

7

Metadata vs. Catalogue intended to promote author-generated description of
internet resources. The elements fall into three groups:
In this era, information sources not only come in the printed or content, intellectual property and instantiation. Dublin
physical form. It also comes in a digital collection such as Core Standards has characteristics as follows:
online databases, electronic journals and internet resources.
These resources are selected and cataloged manually and The core set can be extended with further
centralized it into a large catalogue database for digital or elements.
hybrid library. All elements are optional.
All elements are repeatable.
It was quite troublesome to catalogue the electronic resources Any elements may be modified by a qualifier.
and there are many problems in cataloguing digital
information sources. First and foremost, digital resources are
huge in number and rapidly grow so it is impossible for
human cataloguers to cope each and every item. Secondly, the
characteristics of digital information resources required
different standard to be followed for each type of document.
Bibliographic formats such as MARC and catalogue codes for
example, AACR2 not suitable for representing all the
characters of digital resources. To cope with this, various
metadata standards have been developed, for example, Dublin
Core Standards for representing different types of digital
information resources.

The term metadata had appeared in library and information
science literature in mid -1990s. Simple definition of metadata
is „data about data‟. Dempsey and Heery (1998) have come up
with better definition which is:

“Data which describe attributes of resource.” Conclusion

“Data associated with object which relieves their Metadata has become important issues for information
potential users of having to have full advance organization since the birth of knowledge management and
knowledge of their existence or characteristics.” digital information resources. Still, cataloguing remains highly
relevant in the modern information retrieval environment even
Metadata supports a variety of operations and perhaps to users though AACR2 was not specifically designed to cater internet
of metadata is not only human but also computer programs. resources.
Library has been used to create catalogue records as metadata
for searching and retrieval of records. Metadata produced in Resources
the library consist of some item-specific information such as
author, title, data of publication and unique identifier (such as Chowdury, G. (2004). Introduction to modern information
retrieval. London: Facet Publishing.
ISBN).

Gilliland-Swetland (1998) classifies metadata into five

categories on basis of their use, (1) administrative metadata

use in managing and administering information, (2) Dempsey, L. A. (1998). Metadata: a current view of practice
and issues. Journal of Documentation , 54 (2), 145-72.
descriptive metadata used to describe or identify information

resources, (3) preservation metadata related to the Dublin core metadata element set, version 1.1. (n.d.). Re-
trieved June 25, 2009, from Dublin Core Standard: http://
preservation management of information resources, (4) dublincore.org/documents/dces

technical metadata related to how a system functions or

metadata behaves, and (5) use metadata related to the level

and types of use of information sources. Gilliland-Swetland, A. (1998). Defining Metadata. In M. Baca,
Introduction to metadata: pathways to digital information
The Dublin Core (pp. 1-8). Los Angeles, California: Getty Information Insti-
Some of the metadata standards which have been built by tute.
experts in their respective subject areas, such as MARC and
the Dublin Core are general in nature and can accommodate Rowley, J. A. (2000). Organizing knowledge: an introduction
descriptive information about digital information resources. to managing access to information. Aldershot: Gower.
Dublin Core Standard consists of 15-element set of descriptors
Svenonius, E. (2000). The intellectual foundation of
information organization. Cambridge, MA: MIT. 8

Oleh : Muliati Abdul Samad Kursus ‘Intellectual Property Right
Email : [email protected] Protection’

Bengkel Pembantu Perpustakaan Tuanku
Bainun: Perkhidmatan Sirkulasi Dan
Perkhidmatan Rujukan Dan Maklumat

Bengkel ini telah diadakan pada 17 dan 18 Jun Pada 15 dan 16 Jun 2009 di Bilik Serbaguna 2,
2009 di Bilik Serbaguna 2, Perpustakaan Tuanku Perpustakaan Tuanku Bainun, kursus berkaitan
Bainun. Tenaga pengajar bagi bengkel ini ialah Dr. harta intelek telah dikendalikan oleh pihak SIRIM
Sharif Md Saad dan Pn. Hasnah bt Abdul Rahim
yang merupakan pensyarah Fakulti Pengurusan Training Services Sdn. Bhd. Tenaga pengajar
Maklumat, UiTM, Shah Alam. Bengkel ini diadakan bagi bengkel ini adalah Pn. Norhayati binti
untuk mempertingkatkan kefahaman dan kemahiran
berkomunikasi secara berkesan. Di samping itu juga Hassan dan Pn. Siti Dolai binti Abd Kahar.
ia bertujuan memberi pendedahan kepada Menerusi kursus ini, peserta telah didedahkan
kakitangan perpustakaan dalam mengetahui polisi dengan bidang perlindungan harta intelek di
dan prosedur serta pengurusan pentadbiran di Unit
Sirkulasi dan Perkhidmatan Rujukan dan Maklumat. Malaysia, hakcipta, kerahsiaan maklumat,
Justeru itu ia akan dapat membantu melicinkan lagi rekacipta industri, perundangan dan paten.
proses kerja di bahagian tersebut dengan lebih
efektif. Peserta juga didedahkan kepada harta intelek di
peringkat antarabangsa.

9

Oleh : Muliati Samad
Email : [email protected]

LAWATAN
PERPUSTAKAAN TUANKU BAINUN

Perpustakaan Tuanku Bainun turut mengadakan lawatan
ke organisasi luar bagi melihat penambahbaikan
terhadap proses kerja dan pemantapan sistem kualiti
yang dilaksanakan oleh perpustakaan lain. Oleh itu, dua
lawatan telah diadakan pada 7 April 2009 ke
Perpustakaan Hipermedia MPSJ dan 21 Mei 2009 ke
Perpustakaan Universiti Sains Islam Malaysia (USIM).

Pemberian cenderahati kepada pihak
perpustakaan USIM

Lawatan kakitangan perpustakaan UPSI
ke perpustakaan Hypermedia, MPSJ

Berkongsi pandangan dengan kakitangan
Perpustakaan Universiti Multimedia

LAWATAN ORGANISASI LUAR Taklimat lawatan daripada 10
Perpustakaan Tuanku Bainun
Sepanjang Januari hingga Ogos 2009, Perpustakaan Tuanku
Bainun telah menerima lawatan daripada pelbagai pihak.
Antaranya daripada sekolah-sekolah, universiti tempatan serta
lawatan daripada luar negara.

Perpustakaan, Universiti Multimedia.
Pelajar Universiti Negeri Jogjakarta, Indonesia.
Azzad University, Iran.
JSIT Indonesia.
Pelajar Fakulti Pengurusan Maklumat,
Universiti Teknologi Mara, Shah Alam.
Kolej Kemahiran Tinggi Mara, Kemaman.
UNRI (Universiti Nasional Republik Indonesia).
Perpustakaan Universiti Teknologi Mara, Pahang.

HARI KELUARGA KLIK

AJK KLIK sesi 2007/2008 telah menganjurkan hari
keluarga kepada semua ahlinya pada 28-29 Mac 2009
di Tanjung Bunga Beach Resort, Pulau Pinang. Antara
tempat yang dilawati sepanjang 2 hari tersebut adalah
Chowrasta, Muzium Pulau Pinang, Padang Kota,
Taman Botani dan lain-lain tempat menarik. Tahniah
diucapkan kepada AJK KLIK sesi 2007/2009.

PERLANTIKAN AJK
BARU KLIK SESI 2009/2011

Mesyuarat Agung kelab telah diadakan pada 26 Mei 2009 bagi
melantik AJK baru bagi sesi 2009/2011. Prosedur pemilihan
dan perlantikan calon adalah di bawah seliaan AJK pilihanraya
yang dilantik. Pelbagai isu serta agenda dibincangkan serta
diulas oleh setiap ahli. Semoga perlantikan AJK baru sesi
2009/2011 akan dapat memikul tanggungjawab yang telah
diamanahkan kepada mereka.

AJK KLIK SESI 2009/2011

Pengerusi : Mohd Razalli b Ahmad Termizi
Tim.Pengerusi : Noriha bt Muhammad
Setiausaha : Farizatul Suhana bt Osman
Bendahari : Maizatul Akmam bt Awang
Timb.Bendahari : Zarlina bt Ascal
Biro Ekonomi : Norhayani bt Samduddin
Biro Kebajikan : Nor Haslina bt Khalid
Biro Pendidikan : Hasrul Fazli b Abdul Halil
Biro Sukan : Ahmad Nazim b Ismail

Oleh : Muliati Abdul Samad
Email : [email protected]

11

Oleh : Muliati Abdul Samad
Email : [email protected]

KONVENSYEN 7 PETANDA KEBAHGIAAN DUNIA
KUMPULAN INOVASI DAN KREATIF (KIK)
Hati yang selalu bersyukur.
Pada 6-8 Februari 2009, Kumpulan Iqra‟ dari Perpustakaan Tuanku Pasangan hidup yang soleh.
Bainun telah mewakili UPSI kategori perkhidmatan dalam Konvensyen Anak yang soleh.
KIK peringkat IPTA di Universiti Malaysia Sabah (UMS). Tajuk projek Lingkungan yang kondusif
yang dibentangkan adalah „mewujudkan pangkalan data dalaman iSYS untuk iman kita.
untuk memudahkan pengaksesan artikel keratan akhbar yang sering Harta yang halal.
terganggu‟. Semangat untuk memahami
agama.
Umur yang semakin tua
semakin soleh, yang setiap
detiknya diisi dengan amal
ibadah.

Dari Ibnu Abbas R.A.

KENAIKAN PANGKAT

Tahniah diucapkan kepada empat orang kakitangan perpustakaan di atas kenaikan pangkat daripada pustakawan
(S41) kepada pustakawan kanan (S44) dan pembantu perpustakaan (S17) kepada pembantu perpustakaan kanan
(S22).

Mohamed Zaid b Mohamed Idris Sa‟aidah bt Ibrahim
Pustakawan Pembantu Perpustakaan

Mohd Razalli b Ahmad Termizi Noriati bt Nordin
Pustakawan Pembantu Perpustakaan

12

A Comprehensive Guide to Writing a Research Proposal by Parmjit The Da Vinci Code by Dan Brown.London: Corgi,
Singh, Chan Yuen Fook dan Gurnam Kaur. Kuala Lumpur: Venton 2003.
Publishing, 2009

Merancang dan menjalankan sesuatu projek penyelidikan boleh Sebuah buku yang pernah saya baca dan agak menarik
menjadi satu pengalaman yang manis ataupun pahit. Peluang untuk kandungannya ialah The Da Vinci Code. Sebuah novel
meneroka sesuatu topik penyelidikan dan keghairahan meraih Inggeris yang pernah mencetuskan kontroversi dalam
sesuatu penemuan yang baru bakal mendatangkan sesuatu fahaman agama Kristian dan dikatakan satu pembohongan
kepuasan yang tidak terhingga. Ia hanya akan terhasil dengan dan penyimpangan fakta. Buku ini merupakan sebuah kisah
membangunkan satu cadangan penyelidikan (research proposal) yang misteri fiksyen berbentuk penyiasatan oleh watak utamanya
efektif. Ia sebagai medium yang menjelaskan perancangan sesuatu Robert Langdon, seorang professor „Symbologist‟ di
penyelidikan dan sebagai panduan untuk menghasilkan projek Universiti Harvard. Beliau menyiasat kematian seorang
penyelidikan yang bermanfaat. Justeru itu, buku ini berperanan kurator Muzium Paris Louvre yang terkemuka Jacques
untuk membantu pelajar atau penyelidik dengan pendekatan yang Sauniere. Siasatan beliau membawa kepada penemuan
mudah, di mana, ia dapat dijadikan sebagai rujukan dalam konspirasi sebuah badan rahsia “Priory of Sion” dan “Opus
penulisan cadangan penyelidikan (research proposal). Buku ini dimulai Dei” mengenai kemungkinan Jesus Christ berkahwin
dengan bab meneroka dalam mengenalpasti permasalahan dengan Mary Magdalene dan melahirkan seorang anak.
penyelidikan (research problem). Penulis juga teliti dalam Cucu perempuan Sauniere, Sophie Neveu turut datang ke
menerangkan tujuan ulasan penulisan (literature review) dan juga tempat kejadian dan cuba mencari bukti terhadap
pelbagai panduan untuk membantu pelajar atau penyelidik pembunuhan datuknya. Pencarian mereka menemukan
mengelakkan kesilapan dalam penulisan cadangan penyelidikan sebatang kunci untuk membuka peti simpanan di Swiss
(research proposal). Sasaran buku ini diakui oleh penulis ditujukan Bank, yang menyimpan rahsia dalam bentuk „cryptex‟.
kepada pelajar atau penyelidik dalam bidang Sains Sosial. Namun, Penyiasatan mereka akhirnya membongkar siapa sebenarnya
panduan dan gambar rajah didalamnya mampu membimbing pembunuh Jacques Sauniere dan dari petunjuk yang ditemui
pelajar atau penyelidik dalam bidang lain. Akhir sekali, penulis membawa mereka ke sebuah gereja lama di Scotland. Di
menekankan panduan daripada buku ini beserta dengan bimbingan sana mereka bertemu semula dengan nenek dan adik lelaki
penyelaras penyelidikan (supervisor) mampu menghasilkan Sophie Neveu yang dikatakan telah meninggal dunia.
rancangan penyelidikan dan seterusnya satu projek penyelidikan Sophie Neveu sendiri sebenarnya daripada darah keturunan
yang jitu. Jesus Christ, dan datuknya sendiri adalah ketua “Priory of
Sion” yang menyimpan rahsia tersebut. Keluarga ini
terpaksa dipisahkan demi mempertahankan identiti mereka
yang sebenarnya.

Oleh : Mohd Razalli Ahmad Termizi & Najah Saghirah
Haroman.

Email : [email protected] / [email protected]

13

Unit Sumber Media menawarkan perkhidmatan

rujukan serta pinjaman bagi pelbagai bahan

koleksi sumber media yang terdiri daripada DVD,

VCD, pita video, kaset, disket, kit dan bahan

CD-ROM. Sehingga Ogos 2009, koleksi sumber

media berjumlah 7,449 judul / 10,917 naskhah.

Bahan ini boleh diperolehi menerusi kaunter

sumber media yang terletak di aras 4

perpustakaan.

Untuk kemudahan pelanggan, peralatan yang
lengkap turut disediakan bagi memudahkan
rujukan kepada bahan-bahan sumber media.
Selain itu juga, bagi pelanggan yang menghadapi
kekangan masa, tempoh pinjaman selama tiga
hari bagi 2 naskhah bahan sumber media

dibenarkan.

Unit Sumber Media bukan hanya menawarkan
bahan sumber media berkaitan dengan program
pengajian, malah turut menyediakan koleksi
terbaik filem yang telah memenangi anugerah
bagi mewujudkan suasana santai kepada para
pelanggannya. Dalam masa yang sama juga, Unit
Sumber Media turut menawarkan
perkhidmatan mendengar radio dengan saluran
yang boleh dipilih oleh pelanggan sendiri.

Oleh : Muliati Abdul Samad
Email : [email protected]

14