ใบงาน เรื่อง มัลติมิเตอร์

ใบงาน เร่ือง มลั ตมิ ิเตอร์
วิชาเครอ่ื งมือวัดไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รหสั วิชา 20105-2004

ระดบั ช้นั ปวช.1

นายวศิ ลั ย์ สขุ สวัสด์ิ
ครูผสู้ อน

แผนกวชิ าช่างอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์

วทิ ยาลยั เทคโนโลยีและอตุ สาหกรรมการต่อเรือนครศรีธรรมราช

สถาบนั การอาชีวศึกษาภาคใต้ 1

สานักงานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา กระทรวงศึกษาธกิ าร

มัลติมิเตอร์ (Multimeter ) Multi แปลว่ารวม, Meter แปลว่า เครื่องวัด ดังน้ัน Multimeter แปลว่า
เครือ่ งมอื วดั รวม ซ่ึงประกอบด้วย โวลต์มเิ ตอร์ โอห์มมเิ ตอร์ และ มลิ ลแิ อมมเิ ตอร์

ส่วนประกอบของมลั ตมิ ิเตอร์
มัลติมิเตอร์ เป็นมิเตอร์ใช้วัดปริมาณไฟฟ้าได้หลายชนิดถูกสร้างขึ้นเพื่ออานวยความสะดวก ต่อผู้ใช้ปริมาณ
ไฟฟ้าที่วัดได้ เช่น แรงดันไฟฟ้า กระแสไฟฟ้า ความต้านทานไฟฟ้า และวัดปริมาณ ไฟฟ้าอื่น ๆ ได้อีกซ่ึง
แล้วแต่รุ่นของมัลติมิเตอร์น้นั มัลติมิเตอร์ซนั วานับได้ว่าเป็นมัลติมิเตอร์ท่ีนิยมใชง้ านมากย่หี ้อหน่งึ ใน ประเทศ
ไทย การทาความรู้จักส่วนประกอบต่าง ๆ ของมัลติมิเตอร์จึงเป็นเรื่องจาเป็นจะช่วยให้สามารถใช้งานมัลติ
มิเตอร์ได้ ถูกต้องและเกิดความปลอดภัยท้ังมัลติมิเตอร์และตัวผู้ใช้มัลติมิเตอร์ รูปร่างและส่วนประกอบ
ของมัลติมเิ ตอร์

มเิ ตอร์แบบเข็มช้ี

มลั ติมเื ตอรแ์ บบดิจิตอล
โวลต์มิเตอร์ คือ เครื่องมือทีใ่ ช้วัดความตา่ งศักยร์ ะหว่างจดุ 2 จุด ในวงจรความต้านทานภายในของเครอ่ื งโวลต์
มิเตอร์มีค่าสูง วิธีใช้ต้องต่อขนานกับวงจร เครื่องมือท่ีใช้วัดค่าความต่างศักย์ในวงจรไฟฟ้า ค่าที่วัดได้มีหน่วย
โวลต์
โวลต์มิเตอร์ เป็นเคร่ืองมือท่ีดัดแปลงมากจากแกลแวนอมิเตอร์ โดยต่อความต้านทาน แบบอนุกรม (Rx) กับ
แกลแวนอมเิ ตอร์ และใช้วัดความตา่ งศักยใ์ นวงจรโดยต่อแบบขนานกบั วงจรที่ต้องการวดั
โวลตม์ ิเตอร์ที่สร้างข้ึนมาเพื่อใชว้ ัดค่าความต่างศกั ยไ์ ฟฟา้ (แรงดนั ไฟฟ้าหรือแรงดันตกคร่อม) ระหว่าง จดุ สอง
จุด ในวงจร ความจรงิ แล้วโวลต์มิเตอร์ก็คือแอมมิเตอร์น่ันเอง เพราะขณะวัดแรงดันไฟฟ้าในวงจร หรือแหล่ง
จ่ายแรงดันจะต้องมี กระแสไฟฟา้ ไหลผา่ นมเิ ตอร์จงึ ทาใหเ้ ข็มมิเตอร์บ่ายเบนไป และการที่กระแสไฟฟ้าจะไหล
ผา่ น เข้าโวลต์มิเตอร์ได้ ทต็ ้องมี แรงดันไฟฟา้ ปอ้ นเข้ามา นนั่ เองกระแสไฟฟ้าและแรงดันไฟฟา้ มีความสมั พนั ธ์
ซึง่ กันและกัน กระแสไฟฟ้าไหลได้มากน้อยถา้ จ่ายแรงดันไฟฟ้าเข้ามาน้อย กระแสไฟฟ้าไหลน้อย เข็มชี้บ่าย
เบนไปน้อยถ้าจ่าย แรงดันไฟฟ้าเข้ามามาก กระแสไฟฟ้าไหลมาก เข็มชี้บ่ายเบนไปมาก การวัด แรงดนั ไฟฟ้า
ด้วยโวลต์มิเตอร์ดีซีโวลต์มิเตอร์สร้างข้ึนมาเพื่อวัดค่าความต่างศักย์ไฟฟ้าของแหล่งจ่ายแรงดัน หรือวัดค่า
แรงดันไฟฟา้ ตกครอ่ ม ระหว่างจดุ สองจดุ ในวงจร

การใชโ้ วลตม์ เิ ตอร์
การใชโ้ วลต์มิเตอรก์ ็เชน่ เดยี วกบั แอมมิเตอร์ ซึ่งมี 2 แบบคอื ใชก้ บั ไฟฟา้ กระแสตรงและไฟฟ้ากระแสสลับ เม่ือ
ต้องการใช้โวลต์มิเตอร์วัดความต่างศักย์ไฟฟ้าระหว่าง จุด 2 จุด ในวงจรไฟฟ้ากระแสตรง จะต้องคานึงถึง
ขว้ั บวกและข้วั ลบดว้ ย โดยตอ่ ขวั้ บวกของโวลต์มิเตอรเ์ ข้ากับข้ัวบวกของวงจร และต่อขวั้ ลบของโวลต์มเิ ตอรเ์ ข้า
กับขั้วลบของวงจร การท่ีกระแสไฟฟ้าไหลอันเนื่องมาจากความต่างศักย์ไฟฟ้าที่เกิดขึ้นท่ีข้ัวของแหล่งกาเนิด
ไฟฟ้าแต่ละชนิดก็จะไม่เท่ากัน เช่น ถ่านไฟฉายมีความต่างศักย์ไฟฟ้าประมาณ 1.5 โวลต์ แบตเตอรี่รถยนต์มี
ความต่างศักยไ์ ฟฟ้า 12 โวลต์ ส่วนสายไฟภายในบ้านมีความต่างศักยไ์ ฟฟ้าประมาณ 220 โวลต์ท้ังนี้ถ้าความ
ต่างศกั ย์ไฟฟ้ามีค่ามากข้ึนระดับพลังงานไฟฟ้าก็จะมากข้ึนด้วย ซ่ึงจะมีผลและเป็นอนั ตรายต่อชีวิตของมนุษย์
มากข้ึนด้วยเชน่ กัน

การตอ่ โวลล์มเิ ตอร์วัดค่า

โอห์มมิเตอร์
หลกั การของโอห์มมเิ ตอร์
การวัดความตา้ นทานเราสามารถทาไดโ้ ดยใชว้ ิธกี ารวัดกระแสไฟฟ้าท่ีไหลผา่ นตัวต้านทานซงึ่ ไมท่ ราบคา่ และวัด
แรงเคลือ่ นไฟฟ้าทีต่ กครอ่ มตัวต้านทานแล้วเราก็จะสามารถหาความต้านทานได้
ชนิดของโอห์มมเิ ตอร์แบ่งออกเป็น2ประเภทคอื

1.โอห์มมิเตอร์แบบอนั ดบั
2.โอหม์ มิเตอร์แบบขนาน
โอห์มมิเตอร์แบบอันดับ จะประกอบด้วยเครื่องวัดชนิดขดลวดเล่ือนท่ีต่ออันดับกับตัวความต้านทานและตัว
แบตเตอรร์ ่ี ในวงจรโอห์มมิเตอร์จะมีค่าความต้านทานจะใช้ในการปรับค่าศูนย์ของโอห์มมิเตอร์ ก็คือ การต่อ
สายตัวนาให้ลัดวงจร ผลของการปรบั ค่าศนู ย์จะทาให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านวงจรมีค่าสูงสดุ ซ่ึงสามารถปรบั ค่า
ความต้านทานจนกระท่งั เข็มมิเตอรช์ ี้ค่ากระแสสูงสุดของสเกลก็คือตาแหน่ง “ศูนย์โอหม์ ”บนสเกลการปรับค่า
ศนู ย์จะตอ้ งมกี ารกระทาทุกคร้ัง เมื่อจะใชว้ ดั คา่ ความต้านทาน เพอ่ื คา่ ทจี่ ะไดจ้ ากการวดั ทถ่ี ูกตอ้ ง

โอห์มมิเตอร์แบบขนาน เป็นวงจรที่ประกอบแบตเตอร์รี่ต่ออันดับกับความต้านทานปรับค่าได้ และขดลวด
เคลื่อนทขี่ องมิเตอร์

แอมปม์ เิ ตอร์
เป็นอุปกรณ์ท่ีใช้วัดกระแสไฟฟ้าซึ่งดัดแปลงจากการนาความต้านทานที่มีค่าน้อยๆ มาต่อขนานเพื่อแบ่ง

กระแสไมใ่ ห้ไหลผา่ นแกลแวนอมิเตอร์มากเกนิ ไปจนทาให้แกลแวนอมิเตอร์พังได้
เมอ่ื เราต้องการวดั กระแสที่มีค่ามากทาได้ดังนี้

1.นาความต้านทานตอ่ ขนานกับแกลแวนอมิเตอร์
2.ความต้านทานต้องมีค่านอ้ ยๆ เพ่ือใหก้ ระแสมีความต้านทานมากๆ เพื่อช่วยลดกระแสท่ีจะไหลผ่านแกล
แวนอมเิ ตอร์
คุณสมบตั ขิ องแอมมเิ ตอรท์ ี่ดี
1.มีความแมน่ ยาสงู ซึ่งเกิดจากความต้านทานน้อยๆมาตอ่ เพอ่ื ว่าเมอ่ื นาแอมมเิ ตอร์ไปต่ออนุกรมในวงจรแล้ว
จะไม่ทาให้ความต้านทานรวมของวงจรเปลี่ยนแปลงทาให้กระแสทว่ี ดั ได้มีความแม่นยาสูงหรอื มีความผดิ พลาด
จากการวดั นอ้ ย

2.มีความไวสูงเมื่อความต้านทานมีค่าน้อยกระแสท่ีไหลผ่านจะมีค่ามากทาให้กระแสที่ไหลผ่านแกลแวนอ
มเิ ตอร์มีคา่ น้อยนั่นคือแอมมิเตอรท์ ี่ดีจะสามารถตรวจวัดคา่ กระแสน้อยได้กล่าวคอื ถึงแม้วงจรจะมีกระแสไหล
นอ้ ยแอมมเิ ตอร์กส็ ามารถวัดคา่ ได้

แบบฝกึ หัด

1. จงอธบิ ายความหมายของ “มัลติมเิ ตอร์”
2. “มัลตมิ เิ ตอร์” สามารถวัดค่าอะไรไดบ้ า้ งในงานไฟฟา้
3. โวลตม์ เิ ตอร์ ใช้วัดค่าอะไรในงานไฟฟา้
4. แอมมเิ ตอร์ ใชว้ ัดค่าอะไรในงานไฟฟ้า
5. โอหม์ มิเตอร์ ใช้วัดคา่ อะไรในงานไฟฟ้า
6. กระแสไฟฟ้า มี 2 ประเภท ได้แกอ่ ะไรบา้ ง
7. “มัลตมิ ิเตอร์” มี 2 ชนิด ได้แกอ่ ะไรบา้ ง

ใหน้ ักเรียนเขยี นโจทยแ์ ละคาตอบ พรอ้ มช่ือ-นามสกลุ จริง
ใสก่ ระดาษแล้วถ่ายรปู สง่ ใน Line กลมุ่ ปวช.1 ชอ. ก่อนเวลา 16.00 วนั ท่ี 17 มิ.ย. 64
อ.วิศลั ย์ สุขสวัสด์ิ