งานครูเอื้อมพรแก้แล้ว

เรียนรู้สู่ความเป็ นมา ของลุ่มนํ้าปิ ง

ก ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มแม่นํ้ าปิ ง คํานิยม อําเภอดอยเต่า มีประวัติศาสตร์การก่อตั้ งมายาวนาน ทั้ งกลุ่มลุ่มนํ้ าแม่หาด และกลุ่มลุ่มนํ้ า ปิ ง ซึ่งมีศิลปวัฒนธรรม ประเพณีสืบทอดรุ่นต่อรุ่น นับวามีความสําคัญเป็ นอย ่ างยิ ่ ง ที่จะก ่่อให้ เกิดความรัก ความผูกพันธ์และความภาคภูมิใจในประวัติศาสตร์การต่อสู้ของชุมชน ที่มีคุณค่า ทําให้เกิดความรักและหวงแหนในสิ่งที่บรรพบุรุษของตนเองได้สร้างสม ความภาคภูมิใจถือเป็นกระบวนการ เรียนรู้จากสิ่งที่ใกล้ตนเอง สามารถจะสัมผัสได้ ขอชื่นชมนักเรียนระดับชั้ นมัธยมศึกษาปี ที่ ทุกคน ที่ได้รวบรวมข้อมูลประวัติศาสตร์ อําเภอดอยเต่า โดยนํามาจัดทําหนังสืออ่านเพิ่ มเติมท้องถิ่ น และการเผยแพร่ความรู้ในชั้น หนังสือออนไลน์ เป็ นเอกสารทางวิชาการที่มีคุณค่าอยางยิ ่ งและหวังเป็ นอย ่างยิ ่งว่าคงจะ่ สร้างสรรค์ผลงานที่มีประโยชน์ต่อนักเรียน คคลทัวไปและชุมชน ่ ที่สนใจศึกษาในเรื่องประวัติศาสตร์และความเป็ นมาของอําเภอดอยเต่า ต่อไป (วาที่ร้อยตรีหญิงเอื ่้อมพร หาญสนามยุทธ) ตําแหน่งครู วิทยฐานะชํานาญการพิเศษ

ข ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มแม่นํ้ าปิ ง คํานํา หนังสืออ่านเพิ่ มเติม เรียนรู้สู่ความเป็ นมาของลุ่มแม่นํ้ าปิ ง รายวิชาการงานอาชีพพื้ นฐาน 1รหัสวิชา ง31101 สําหรับนักเรียนชั้ นมัธยมศึกษาปี ที่ 4/5 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักเรียน ได้ศึกษาค้นคว้าและได้ทราบประวัติความเป็ นมาซึ่งจะเป็ นพื้ นฐานให้นักเรียนสามารถนําไปใช้ในการเรียนรู้ ข้อมูลต่าง ๆ ที่ใช้ในการเรียบเรียงหนังสือเล่มนี้ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปี ที่4/5โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ได้รับความร่วมมือเป็ นอยางดี ่ ยิงจากภูมิปัญญาท้องถิ ่ ่ นปราชญ์ชาวบ้านในอําเภอดอยเต่า และคณะนักเรียน ดัง รายนามที่ปรากฏท้ายเล่ม หวังเป็ นอยางยิ ่งว่า่ หนังสืออ่านเพิ่ มเติม เรียนรู้สู่ความเป็ นมาของลุ่มนํ้ าปิ ง เล่มนี้ จะ อํานวยประโยชน์ แก่ครู อาจารย์ นักเรียน และผู้ที่สนใจ ขอขอบพระคุณภูมิปัญญาท้องถิ่ นปราชญ์ชาวบ้านใน อําเภอดอยเต่า ครูเอื้อมพร หาญสนามยุทธ และนักเรียนมัธยมศึกษาปี ที่4/5 ในการจัดทําหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา ให้ สําเร็จลุล่วงด้วยดี มา ณ โอกาสนี้ คณะนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปี ที่4/5

ค ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง สารบัญ คํานิยม ก คํานํา ข ประวัติความเป็ นมาของลุ่มนํ้ าปิ ง 1 ประวัติความเป็ นมาของบ้านแอ่นใหม่ 2 ประวัติความเป็ นมาของบ้านหล่ายแกว ้ 3 ประวัติความเป็ นมาของบ้านหนองปู 4 ประวัติความเป็ นมาของบ้านแปลง5 7 ประวัติความเป็ นมาของบ้านแปลง1 9 ประวัติความเป็ นมาของบ้านแปลง 2 10 ผู้ให้ข้อมูล 11 ประวัติผู้เรียบเรียง 14

1 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาของล่มนํ้าปิ งุ แม่นํ้ าปิ ง หรือ แม่ปิ ง หรือ แม่ระมิงค์ เป็ นแม่นํ้ าสายสําคัญของประเทศไทย และเป็ นหนึ่งในสองของแม่นํ้ าที่ บรรจบมาเป็ นแม่นํ้ าเจ้าพระยา แม่นํ้ าปิ งไหลอยูในหุบเขาระหว ่ างทิวเขาถนนธงชัยกลางก ่ บทิวเขาผีปันนํ ั้ า ตะวันตก มีต้นนํ้ าอยูที่ดอยเชียงดาวในอําเภอ ่ เชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ไหลลงทางใต้ผานจังหวัดลําพูน รวมก ่บั แม่นํ้ าวังที่อําเภอบ้านตาก จังหวัดตาก ไหลลงใต้ผานจังหวัดก ่ าแพงเพชร แล้วไหลบรรจบก ํบแมั ่นํ้ าน่านที่ อําเภอ เมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ และจากจุดนี้ไปเป็ นต้นกาเนิดของแม ํ ่นํ้ าเจ้าพระยา แม่นํ้ าปิ งมีความยาว ทั้ งสิ้ น 658 กิโลเมตร ภาพที่1 ทะเลสาบดอยเต่าตอนเช้า ที่เต็มไปด้วยเรือนแพ ที่มา: ณีรนุช อินต๊ะวงค์ 2565

2 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาของบ้านแอ่นใหม่ บ้านแอ่นเก่ าสมัยนั้นอยูในอําเภ ่อฮอดพอต่อมาเขื่อนภูมิพลสังย้าย พ ่ .ศ.2507 หนีขึ้นมาสร้างบ้านอยูที่บ้าน ่ แอ่น บ้านแอ่นจัดสรรคือที่ที่เขาจัดสรรเอง แต่บ้านแอ่นคือจัดสรรเองเลยเป็ นหมู่บ้านนึงคือบ้านแอ่นใหม่เป็ น หมุ่บ้านที่ใหญ่ที่สุดในอําเภอดอยเต่า ปี พ.ศ.2518ได้เกิดนํ้ าท่วมชาวบ้านเลยพากนอพยพั หนีนํ้ าท่วมขึ้นมาอยูที่ ่ บ้านแอ่นในปัจจุบัน ชื่อหมู่บ้านมาจากที่นางแอ่นได้ลอยมาที่บ้านแอ่นจึงกลายเป็ นบ้านแอ่นจนถึงปัจจุบันนี้ ภาพที่ 2 เตารีดตองหรือเสื้อผ้าในสมัยก่อน ที่มา:อวิกา แก้วนวล 2566

3 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาของบ้านหล่ายแก้ว ตามประวัติเดิมของบ้านหล่ายแกวไม ้ ่มีใครทราบได้แน่วาประวัติความเป็ นมาอย ่ างไร เพราะลุงบุญคนที่ ่ ได้ไปทําการสัมภาษณ์แกบอกวา่ ตั้ งแต่เกิดกเห็นเป็ นหมู ็ ่บ้านเลย แต่ที่แน่ชัดคือบ้านหล่ายแกวในอดีตคือบ้าน ้ หนองปูส่วนบ้านหนองปูในปัจจุบันคนในหมู่บ้านจะเรียกกนวัา่ บ้านลุ่ม และที่รู้อีกอยางคือ ่ ชาวบ้านบางส่วน ในหมู่บ้านหล่ายแกว ก ้ ่อนที่จะย้ายมาอยูที่ ่ บ้านหล่ายแกว ้อดีตเคยอยูที่บ้านวังหลวง ่ พอนํ้ าท่วมจึงอพยพย้ายมาอยู่ ที่บ้านหล่ายแกวในปัจจุบันนั ้ นเอง ่ ภาพที่3 เป็ นที่เก็บยาเส้นหมากพลูของชาวบ้านในอดีต ที่มา: พงศกร ป่ ดี ู 2566

4 ประวัติความเป็นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาของหม่บ้านหนองปู ู แต่ก่อนหมู่บ้านหนองปูได้ก่อตั้ งที่บ้านท่าเดื่อ แล้วนํ้ าท่วมจากการสร้างเขื่อนภูมิพล จึงได้อพยพหนีนํ้ า มาอยูที่ไม ่ ่มีนํ้ าแต่เป็ นหนองที่ใหญ่และมีปูเยอะจึงได้ตั้ งชื่อวาหมู่ ่บ้านหนองปู ภาพที่4 กระสวยทอผ้าที่มีอายุประมาณ 20 ปี ที่มา:ธนากร จันดี

5 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิง ภาพที่ 5กล่องเก็บ ยาเส้น หมากพลูที่มีอายุประมาณ40ปี ที่มา:ฐานิสา ป่ ดอย ู 2566 ภาพที่6 หม้อนํ้าและกระบวยนํ้า ที่ใช้มาตั้งแต่อดีต ที่มา: สุพิชญา ป่ ปีู

6 ประวัติความเป็ นมาของลุ่มนํ้ าปิ ง ภาพที่7 ดาบของชาวบ้านในหม่บ้านหล่ายแก้วที่มีอายู ุประมาณ100ปี ที่มา: ณรุนีย์เศษมาก 2566

7 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาบ้านแปลง 5 เมื่อก่อนผู้คนอาศัยอยูที่ทะเลสาบดอยเต ่ ่า มีชื่อเดิมวา่ บ้านหนอง จนมาวันนึงเกิดนํ้ าท่วมรัฐบาลจึงอพยพ ชาวบ้านออกจากเขตนํ้ าท่วม ไปอยูที่นิคมจัดสรรให้ ่ ใหม่ในเขตป่ าของตําบล ท่าเดื่อ จนได้ชื่อหมู่บ้านวาบ้าน ่ แปลง 5 นิคมได้ขุดบ่อนํ้ า และให้ผู้คนในหมู่บ้านนําถังหรือภาชนะที่สามารถใช้ตักนํ้ าได้ไปตักนํ้ าที่นิคมมาใช้ ต่อมาได้ก่อสร้างโรงเรียนและวัดโดยใช้เครื่องปั่ นไฟของนิคม และนํามาทําเสาร์ไฟฟ้าและต่อสายไฟจากนิคม เข้ามาใช้ในหมู่บ้านปัจจุบันไฟฟ้าหลวงทางภูมิภาคได้ตั้ งแท้งนํ้ าขึ้นจนชาวบ้านได้ทําไร่ทําสวนจนเจริญรุ่งเรือง เหมือนปัจจุบันนี้ ภาพที่ 8 รูปปั้นในวัดแปลง 5 ที่มีมาตั้งแต่สร้างวัดใหม่ๆ ที่มา: จุฑารัตน์ บุญมี

8 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ภาพที่9 รูปปั้นเต่าที่ทะเลสาบดอยเต่า ที่มา: ธนพล ศรีจันตา

9 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาบ้านแปลง 1 บ้านแปลง1 มีถิ่ นฐานอยูที่ทะเ ่ลสาบดอยเต่าชื่อเดิมเรียกวา มืดกาตะวันออก แต ่ ่เกิดนํ้ าท่วมจากการสร้าง เขื่อนภูมิพลชาวบ้านจึงได้อพยพหนีนํ้ าท่วมขึ้นมาอยูที่บ้านแป ่ลง 1ในปัจจุบัน ภาพที่10ฮอกวัวหรือกระดิ่งวัว ที่มา:อนุพงศ์ไวกัน

10 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติความเป็ นมาของบ้านแปลง2 ในอดีตชาวบ้านในหมู่บ้านเคยอาศัยอยูที่ทะเลสาบดอยเต ่ ่า แต่เกิดเหตุการณ์นํ้ าท่วมเพราะการสร้างเขื่อน ภูมิพลชาวบ้านจึงได้อพยพหนีนํ้ าท่วมขึ้นมาอยูที่หมู ่ ่บ้านแปลง2 ในปัจจุบัน ในอดีตบ้านแปลง2 มีชื่อเรียกคือ มืดกาตะวันตก ภาพที่11 ศาลาเก่าแก่ที่สร้างพร้อมๆกับหม่บ้านแูปลง2 ที่มา: ณีรนุช อินต๊ะวงค์

11 ประวัติความเป็นมาของลุ่มนํ้ าปิง ผู้ให้ข้อมูล นาง แกละ หล้าลี่ บ้านหนองปู นาง มุก จันดี บ้านหล่ายแกว ้

12 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง นาย จา แกวปุ ้ ก บ้านแปลง5 นาง พัด ไชยวงค์ บ้านแอนใหม ่ ่

13 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง นาย ศรีจม อินต๊ะวงค์ บ้านแปลง2 นาง พุทธา ไวกนั บ้านแปลง 1

14 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรี ู ยบเรียง ชื่อ-สกล ุ นาย อนุพงศ์ ไวกนั วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ สอบคัดเลือกนักศึกษาวิชาทหารผาน่

15 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรียบเรียง ู ชื่อ-สกล ุนาย ธนากร จันดี วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ แข่งวอลเลย์บอลชนะ

16 ประวัติความเป็ นมา ของล่มนํ้าปิ งุ ประวัติผ้เรียบ ู เรียง ชื่อ-สกลุ นาย พงศกร ปู่ ดี วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ ได้ดํารงตําแหน่งประธานนักเรียนตอนป.6กบมั .3

17 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรียบเรียง ู ชื่อ-สกล ุนาย ธนพล ศรีจันตา วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ ได้เป็ นนักฟุตบอลในโรงเรียน

18 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรียบเรียง ู ชื่อ-สกล ุนางสาว ณีรนุช อินต๊ะวงค์ วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ ไปแข่งศิลปหัตถกรรมตอนประถมทุกปี

19 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผู้เรียบเรียง ชื่อ-สกุล นางสาว อักษราภัค ซาวอ้าย วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ เคยไปแข่งอังกะลุงตอนประถม

20 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรียบเรียง ู ชื่อ-สกล ุนางสาว จุฑารัตน์ บุญมี วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ จบมัธยมศึกษาตอนต้นห้องวิท-คณิตโรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม สอบคัดเลือกนักศึกษาวิชาทหารผาน่

21 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้เรียบเรียง ู ชื่อ-สกล ุนางสาวอวิกา แก้วนวล วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าววิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ จบมัธยมศึกษาตอนต้นโรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม

22 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิง ประวัติผ้เรียบเรี ู ยง ชื่อ-สกล ุ นางสาว ฐานิสา ปู่ ดอย วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ รองชนะเลิศอันดับที่2 แข่งเขียนตามคําบอก จบระดับชั้ นประถมศึกษาปี ที่ 6ที่โรงเรียนบ้านโท้งวิทยา จบระดับชั้ นมัธยมศึกษาปี ที่ 3ที่โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร

23 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิง ประวัติผ้ ู เรียบเรียง ชื่อ-สกล ุ นางสาว สุพิชญา ปู่ ปี วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ รองชนะเลิศอันดับ2 แข่งกีฬา ประเภท วอลเล่บอลหญิง ปิ งปองหญิง และ เซปักตระกร้อ หญิง -จบระดับชั้นประถมศึกษาปี ที่6 โรงเรียนบ้านโท้งวิทยา -จบระดับชั้นมัธยมศึกษาปี ที่3 โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร

24 ประวัติความเป็ นมา ของลุ่มนํ้ าปิ ง ประวัติผ้ ู เรียบเรียง ชื่อ-สกล ุ นางสาว ณรุนีย์ เศษมาก วุฒิการศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนบ้านแอ่นจัดสรร มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนดอยเต่าวิทยาคม ผลงาน/ความภาคภ ู มิใจ จบระดับชั้ นประถมศึกษาปี ที่ 6 ที่บ้านโท้งวิทยา จบระดับชั้ นมัธยมศึกษาปี ที่ 3 ที่บ้านแอ่นจัดสรร