06 บทเรียนสำเร็จรูป บทวิเคราะห์กัณฑ์ชูชก เล่ม 1

บทเรียนสำเรจ็ รูปวชิ าการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑
เรื่อง บทวิเคราะห์มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ูชก เลม่ ๑

บทเรียนสำเรจ็ รปู
วชิ าการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๒๐๔
เรอ่ื ง การพนิ จิ มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ชู ก เลม่ ๑

มาตรฐาน/ตวั ชว้ี ดั

ท๕.๑ ม.๔-๖/๑ วิเคราะห์และวจิ ารณว์ รรณคดแี ละวรรณกรรมตามหลักการวิจารณ์
เบือ้ งตน้

ท๕.๑ ม.๔-–๖/๒ วเิ คราะหล์ ักษณะเด่นของวรรณคดเี ช่ือมโยงกับการเรียนรู้ทาง
ประวตั ศิ าสตร์และวถิ ชี วี ิตของสงั คมในอดตี

ท๕.๑ ม.๔-๖/๓ วเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คุณคา่ ด้านวรรณศลิ ป์ของวรรณคดแี ละวรรณกรรม
ในฐานะที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ

ท๕.๑ ม.๔-๖/๔ สงั เคราะหข์ ้อคดิ จากวรรณคดแี ละวรรณกรรมเพื่อนำไปประยกุ ตใ์ ช้
ในชีวิตจรงิ

ท๕.๑ ม.๔-๖/๖ ทอ่ งจำและบอกคุณค่าบทอาขยานตามทก่ี ำหนดและบทรอ้ ยกรองทม่ี ี
คุณคา่ ตามความสนใจและนำไปใช้อ้างองิ

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง

๑. หลกั การวเิ คราะหแ์ ละวิจารณว์ รรณคดแี ละวรรณกรรมเบ้อื งต้น
- จดุ ม่งุ หมายการแต่งวรรณคดีและวรรณกรรม
- การพจิ ารณารปู แบบของวรรณคดีและวรรณกรรม
- การพจิ ารณาเนื้อหาและกลวิธใี นวรรณคดีและวรรณกรรม
- การวเิ คราะหแ์ ละการวิจารณว์ รรณคดีและวรรณกรรม

๒. การวิเคราะหล์ กั ษณะเดน่ ของวรรณคดแี ละวรรณกรรมเกยี่ วกับเหตุการณ์
ประวตั ิศาสตร์และวิถีชวี ติ ของสงั คมในอดีต

๓. การวเิ คราะห์และประเมนิ คุณค่าวรรณคดีและวรรณกรรม
- ดา้ นวรรณศิลป์
- ดา้ นสงั คมและวฒั นธรรม

๔. การสงั เคราะห์วรรณคดแี ละวรรณกรรม

บทเรยี นสำเร็จรปู วชิ าการพินจิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๒
เรื่อง บทวเิ คราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

กรอบท่ี ๑
ความเปน็ มาของกณั ฑชชู ก

กณั ฑช์ ชู ก เป็นกัณฑ์ท่ี ๕ ในมหาเวสสนั ดรชาดก ผ้แู ต่งกณั ฑช์ ูชกเปน็ พระภกิ ษุอยู่ใน
สำนักวดั สังขก์ ระจาย วดั นต้ี ง้ั อย่รู มิ คลองบางกอกใหญ่ฝง่ั เหนือ เป็นวัดโบราณมาแตส่ มัยกรุงศรี
อยธุ ยาและเปน็ วดั รา้ ง พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราชจึงทรงสถาปนาขึ้นใหม่
สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงสนั นษิ ฐานว่า ผูแ้ ต่งกณั ฑ์ชูชกคงจะเปน็ พระเทพมนุ ี (ดว้ ง)
ซ่ึงเปน็ เจ้าอาวาสองค์แรกของวดั สงั ข์กระจาย ในสมัยพระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก
มหาราชเปน็ ผู้คงแก่เรยี น มีความร้คู วามสามารถย่งิ และเป็นพระนกั เทศน์มหาชาติ และเคยถวาย
เทศน์กณั ฑ์นีใ้ นสมยั รัชกาลที่ ๑ กัณฑช์ ชู กเปน็ กณั ฑท์ ด่ี เี ดน่ ในการพรรณนาความเกย่ี วกับลกั ษณะ
บา้ นเรือนและอาหารไทย ตลอดจนความประพฤติ ของกุลสตรี มโี วหารทขี่ บขันอยู่หลายตอน

อ่านเข้าใจแล้วไปตอบคำถามกัน..คะ่

คำถามกรอบท่ี ๑
คำแนะนำ : ตอบคำถามให้ไดใ้ จความ

ขอ้ ๑ กัณฑ์ชชู ก เป็นกณั ฑ์ท่ีเทา่ ใดในมหาเวสสันดรชาดก
................................................................................................................................................................

ขอ้ ๒ ผแู้ ต่งกัณฑช์ ชู ก คอื ใคร
................................................................................................................................................................

ขอ้ ๓ ลกั ษณะเดน่ ของกณั ฑ์ชูชก คอื อะไร
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

บทเรยี นสำเร็จรูปวชิ าการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๓
เร่อื ง บทวิเคราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

เฉลยคำถามกรอบท่ี ๑
คำแนะนำ : ตอบคำถามให้ไดใ้ จความ

ขอ้ ๑ กณั ฑ์ชชู ก เปน็ กณั ฑ์ท่ีเท่าใดในมหาเวสสันดรชาดก
................ก...ณั...ฑ...ช์..ูช..ก...เ.ป...็น..ก...ัณ...ฑ...์ท...่ี ...๕......ใ..น..ม...ห..า..เ..ว..ส..ส..ัน...ด..ร..ช..า..ด...ก....................................................................

ขอ้ ๒ ผู้แต่งกัณฑ์ชูชก คอื ใคร
................ผ...้แู..ต...ง่..ก..ัณ....ฑ...ช์ ..ูช..ก....ค...ือ..พ...ร..ะ..เ.ท...พ..ม...ุน..ี..(.ด...ว้ ..ง..)....................................................................................

ขอ้ ๓ ลักษณะเดน่ ของกณั ฑช์ ูชก คืออะไร
................ล...กั ..ษ...ณ...ะ..เ.ด...่น..ข...อ..ง..ก...ัณ...ฑ...์ช..ูช..ก....ค...อื ....ก..า..ร..พ...ร..ร..ณ...น...า..ค..ว...า..ม..เ.ก...ยี่..ว..ก...บั..ล...ัก..ษ...ณ...ะ..บ...า้ ..น..เ.ร..ือ...น..แ...ล..ะ..อ..า..ห...า..ร..ไ..ท..ย.
...ต..ล...อ..ด...จ..น..ค...ว..า..ม..ป...ร..ะ..พ...ฤ..ต...ิ .ข..อ...ง..ก..ลุ...ส..ต...ร..ี .แ...ล..ะ..ม...โี .ว..ห...า..ร..ท..ี่ข..บ...ข..นั.....................................................................

เก่งมากค่ะ...ตัง้ ใจตอบ..ไปศึกษากรอบต่อไป

กรอบท่ี ๒
เรอ่ื งยอกณั ฑชูชก

ชชู กเป็นพราหมณ์ยาจก ท่องเที่ยวขอทานไปตามท่ีต่าง ๆ จนได้เงนิ ถึงร้อยกษาปณ์ครนั้ จะเก็บไว้กับตัว
กเ็ กรงจะเป็นอนั ตราย จึงนำไปฝากไวก้ ับเพือ่ นพราหมณ์แลว้ ก็ท่องเท่ยี วขอทานต่อไปฝา่ ยเพอ่ื นพราหมณผ์ ัวเมยี
เห็นชชู กหายไปเป็นเวลานาน ไม่ไดข้ ่าวคราวเลย ตวั เองก็ยากจนลงจึงนำเงนิ ของชชู กออกมาจบั จ่ายใชส้ อยจนหมด

ครน้ั ชชู กกลบั มาทวงเงนิ ไม่มใี ห้ จงึ ยกนางอมติ ตดาลูกสาวซ่งึ อายุเพียงสบิ หกปใี หแ้ ก่ชูชกได้พานางไป
อย่ทู ีบ่ ้านของตนท่ีหมู่บา้ นทุนวิฐติดกับเขตแดนเมืองกลงิ คราฐนางอมิตตดาไปปรนบัติชูชกเป็นอย่างดี มีไดร้ งั เกยี จ
ว่าชูชกจะแก่และมรี ปู ร่างหนา้ ตาสกปรกน่าเกลียด

ส่วนตัวนางน้ันเป็นหญิงสวยงามและอายุเพงิ่ จะย่างไดส้ บิ หกปดี ้วยเหตุนี้จึงทำให้บรรดาผชู้ ายทงั้ หลาย
พากันมองดนู างด้วยความช่นื ชมแล้วตา่ งก็หันไปพิจารณาภรรยาของตนบ้าง ทำใหเ้ กดิ การไม่พอใจมีการตัดพ้อต่อ
วา่ และเกิดการทะเลาะเบาะแว้งกนั ทุกหลงั คาเรือน เป็นเหตุให้บรรดานางพราหมณท์ ั้งหลายมคี วามไม่พอใจนาง
อมติ ตดา จึงนัดแนะกนั ไปดักนางอมิตตดาท่ีท่าน้ำ ตา่ งรุมกันดา่ วา่ นางอมิตตดาอยา่ งหยาบคาย

นางอมติ ตดาทงั้ โกรธท้ังอายกลับบ้านแจ้งกับชูชกว่า ตอ่ ไปนางจะไมท่ ำงานอกี แล้วขอให้หาทาสมาให้
นางใช้ แมช้ ูชกจะเสนอตัวเองรบั ใชน้ าง นางก็หายอมไม่

บทเรยี นสำเรจ็ รูปวิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๔
เรือ่ ง บทวิเคราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เลม่ ๑

เทวดาดลใจให้นางนกึ ถึงพระเวสสนั ดรนางจึงแนะนำให้ชชู กไปเผ้าพระเวสสันดรที่เขาวงกตเพ่ือขอสอง
กุมารมาใหน้ างใชต้ ่างทาส แต่แรกชูชกไมย่ อมไปเพราะทางทจี่ ะไปลำบากมาก แต่ดว้ ยความรักนาง เกรงนางจะ
ทงิ้ ตนไปจึงยอมออกเดินทางไปยังเขาวงกตชชู กเดนิ ทางไปสืบขา่ วพระเวสสนั ดรในกรงุ สวี ีราฐ ได้ถูกราษฎรไลอ่ อก
จากเมอื งจึงเดินทางเข้าปา่ เพอ่ื จะตรงไปเขาวงกต ได้พบเจตบุตรซึ่งกษัตรยิ เ์ มืองเจตราษฎร์ใหม้ าเฝ้าดูแลพระ
เวสสันดร ชชู กโกหกว่าเป็นพราหมณป์ ุโรหิต เป็นทูตจากพระเจ้ากรงุ สญชยั เจตบตุ รจึงบอกทางใหไ้ ปยงั เขาวงกต

อา่ นให้เขา้ ใจแล้วตอบคำถาม..ค่ะ

คำถามกรอบท่ี ๒ ขอ้ ๔ เมอ่ื ถกู ทวงเพ่ือนพราหมณไ์ มม่ เี งินให้ชูชก
แล้วทำอย่างไร
คำแนะนำ : ให้เลือกข้อถกู ท่สี ุด
ก. แนะนำใหไ้ ปเฝา้ พระเวสสนั ดร
ขอ้ ๑ ชูชกมีอาชีพอะไร ข. นดั นางอมิตตดาไปทท่ี ่านำ้
ก. ขอทาน ค. บอกให้ชูชกกลับไปกอ่ น
ข. เกษตรกรรม ง. ยกนางอมติ ตดาผู้เป็นลกู สาวให้
ค. รบั จา้ งทั่วไป ขอ้ ๕ ของอมิตตดาปฏิบตั ติ อ่ ชูชกสามีอยา่ งไร
ง. ค่ามนษุ ย์ ก. ปรนบตั ชิ ชู กเปน็ อย่างดี
ข. รังเกียจว่าชชู กจะแกน่ ่าเกลียด
ขอ้ ๒ สาเหตุทช่ี ูชกนำเงนิ ร้อยกหาปณไปฝาก ค. บอกใหไ้ ปหาคนรบั ใชม้ าให้
เพ่อื นพราหมณค์ ืออะไร ง. รอ้ งไหไ้ ปฟ้องมาดา
ขอ้ ๖ เหตุท่ีเพื่อนพราหมณ์นำเงินชูชกไปใชค้ ือ
ก. กลัวคนอื่นมายมื เงนิ ไปใช้ ก. อยากได้ชชู กเป็นเขย
ข. สมัยนั้นมีโจรผรู้ ้ายชกุ ชมุ ข. ชูชกหายไปนานคดิ วา่ ตาย
ค. เกรงจะเป็นอันตรายกับตนเอง ค. มหี นีสินมาก
ง. ไม่เคยมีเงินเกรงจะรกั ษาเงินไม่ได้ ง. นางอมติ ตดาแนะนำ
ขอ้ ๓ การกระทำของนางอมติ ดาตามขอ้ ๒
เกดิ ผลอยา่ งไร
ก. ชชู กมคี วามสขุ เพราะมเี มยี สาว
ข. สามภี รรยาคู่อน่ื ทะเลาะกนั เพราะสามี

อยากให้ทำเหมอื นอมิตตดา
ค. พราหมณม์ ีความสุขเพราะเขยรวย
ง. นางอมติ ตดาไดร้ บั ความอบั อาย

บทเรยี นสำเรจ็ รูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๕
เรื่อง บทวเิ คราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ชู ก เลม่ ๑

เฉลยคำถามกรอบท่ี ๒
คำแนะนำ : ใหเ้ ลือกขอ้ ถกู ทส่ี ดุ

ข้อ ๑ ก ข้อ ๒ ค ข้อ ๓ ข ข้อ ๔ ง ขอ้ ๕ ก ข้อ ๖ ข

เก่งมากคะ่ ... ไปศึกษากรอบตอ่ ไป

กรอบที่ ๓
ลักษณะตวั ละคร

ชชู ก

ชูชกเกดิ ในตระกูลพราหมณ์ ซ่งึ มชี อ่ื เรียกวา่ โภวาทกิ ชาติ เป็นพราหมณ์พวกที่ถือตน
วา่ มีกำเนิดสงู กวา่ ผูอ้ ่ืน มักใชค้ ำวา่ “โภ” ซง่ึ แปลวา่ “ผเู้ จรญิ ” เปน็ คำรอ้ งเรียก

แม้ชชู กจะเกดิ ในตระกลู พราหมณซ์ งึ่ ถือวา่ ตนมกี าเนดิ สูงกวา่ ผู้อ่นื แต่ชชู กกย็ ากจนเขญ็ ใจ
ยง่ิ ต้องเทย่ี วขอทานเขาเลีย้ งชีพอยู่ ชชู กมบี า้ นอยใู่ นหมบู่ า้ นทนุ วฐิ ซง่ึ อยู่ติดกบั เมอื งกลิงคราฐ
แต่มกั จะทอ่ งเทย่ี วขอทานไปตามท่ตี า่ ง ๆ นาน ๆ จะกลับบา้ นสกั ครงั้ หนง่ึ

ชชู กมีรูปรา่ งหนา้ ตาน่าเกลียด ประกอบดว้ ยลกั ษณะของบุรษุ โทษ ๑๘ ประการตามท่ี
พระชาลแี ละกัณหาได้พจิ ารณาเหน็ ดังคำประพันธ์วา่

“เธอคดิ ว่า พราหมณ์ผนู้ ้ไี ฉนหนอจงึ ใจร้ายกาจ ดูก็เห็นรูปชวั่ ชาตหิ ฤโหด ประกอบดว้ ย
บุรษโทษแทบทุกส่งิ เออ มันชัว่ กระนจี้ ริงเจียวสิหวา พระชาลผี ้ปู รีชาก็นง่ิ ไว้แตใ่ นพระทยั ”

ลกั ษณะของบุรษุ โทษ ๑๘ ประการนน้ั มีดงั น้ี

๑. เทา้ ท้ังสองข้างใหญแ่ ละคด
๒. เลบ็ กดุ ท้ังหมด
๓. ปลีน่องท่ยู านลงภายใต้
๔. รมิ ฝปี ากบนยาวลงปิดริมฝปี ากลา่ ง
๕. น้ำลายไหลออกเปน็ ยางยดื ท้ังสองแก้ม

บทเรยี นสำเร็จรูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๖
เร่อื ง บทวิเคราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กัณฑช์ ูชก เลม่ ๑

๖. เขีย้ วงอกออกพน้ ปากเหมอื นเขี้ยวหมู
๗. จมกู หักฟุบดูน่าชงั
๘. ท้องป่องเปน็ กระเปาะดงั หม้อใหญ่
๙. สนั หลงั ไหลห่ ักค่อมคดโกง
๑๐.ตาถลนลกึ ทรลักษณ์ ข้างหนงึ่ เลก็ ข้างหนง่ึ ใหญ่ไมเ่ สมอกนั
๑๑.หนวดเครามพี รรณดงั่ ลวดทองแดง
๑๒.ผมโหรงเหลอื งดงั่ สีลาน
๑๓.ตามตวั มีเสน้ เอน็ ข้นึ นนู ทว่ั ไป
๑๔.มีต่อมแมลงวันและตกกระเตม็ ไปหมด
๑๕.ลูกตาเหลอื งเหลือกเหล่ดงั ตาแมว
๑๖.ร่างกายคดในที่ ๓ คอื คอ หลงั และสะเอว
๑๗.เทา้ ท้งั สองข้างเกหันเหหา่ งกนั
๑๘.ขนตามตัวยาวและหยาบดงั ขนหมู

อ่านเข้าใจแล้วไปตอบคำถามกัน..ค่ะ

บทเรียนสำเรจ็ รปู วชิ าการพินจิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๗
เรอ่ื ง บทวเิ คราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

คำถามกรอบท่ี ๓
คำแนะนำ : เติมคำลงในชอ่ งว่างใหไ้ ดใ้ จความ

ชชู กมลี ักษณะของบรุ ษุ โทษ ๑๘ ประการนนั้ มดี งั น้ี
๑. เท้าทั้งสองขา้ งใหญ่และคด
๒. เล็บกุดท้งั หมด
๓. ......................................................................................
๔. ริมฝีปากบนยาวลงปิดรมิ ฝีปากลา่ ง
๕. ......................................................................................
๖. ......................................................................................
๗. จมูกหักฟบุ ดูนา่ ชงั
๘. ......................................................................................
๙. สันหลงั ไหล่หกั คอ่ มคดโกง
๑๐.ตาถลนลกึ ทรลักษณ์ ขา้ งหนึ่งเล็กข้างหนง่ึ ใหญไ่ ม่เสมอกนั
๑๑.......................................................................................
๑๒.ผมโหรงเหลอื งดงั่ สลี าน
๑๓.......................................................................................
๑๔.......................................................................................
๑๕.ลูกตาเหลืองเหลือกเหลด่ ังตาแมว
๑๖.......................................................................................
๑๗.......................................................................................
๑๘.......................................................................................

ตัง้ ใจตอบให้ถูกต้อง..แล้วไปตรวจคำตอบหนา้ ถัดไป..ค่ะ

บทเรยี นสำเร็จรปู วชิ าการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๘
เร่ือง บทวิเคราะหม์ หาเวสสันดรชาดก กณั ฑช์ ูชก เลม่ ๑

เฉลยคำถามกรอบท่ี ๓
คำแนะนำ : เตมิ คำลงในช่องวา่ งใหไ้ ดใ้ จความสมบูรณ์

๑. เทา้ ทงั้ สองข้างใหญ่และคด
๒. เล็บกุดทั้งหมด
๓. .ป...ล..ีน..อ่...ง..ท..ู่ย...า..น..ล...ง..ภ..า...ย..ใ..ต..้................................................
๔. รมิ ฝปี ากบนยาวลงปดิ ริมฝปี ากล่าง
๕. .น..้ำ...ล..า..ย..ไ..ห...ล..อ...อ..ก..เ..ป..็น...ย..า..ง..ย...ืด..ท...ัง้ ..ส..อ...ง..แ..ก..ม้..........................
๖. .เ..ข..้ีย..ว..ง..อ...ก..อ...อ..ก..พ...้น...ป..า..ก...เ.ห...ม..ือ..น...เ.ข..ย้ี...ว..ห..ม...ู..........................
๗. จมูกหักฟบุ ดูนา่ ชงั
๘. .จ..ม...กู ..ห...ัก..ฟ...ุบ...ด..ูน...่า..ช..ัง..........................................................
๙. สันหลงั ไหล่หกั คอ่ มคดโกง
๑๐.ตาถลนลึกทรลักษณ์ ขา้ งหนึ่งเล็กข้างหนง่ึ ใหญไ่ มเ่ สมอกัน
๑๑..ห..น..ว...ด..เ.ค...ร..า..ม..พี...ร..ร..ณ....ด..่ัง..ล...ว..ด..ท...อ..ง..แ...ด..ง................................
๑๒.ผมโหรงเหลอื งดงั่ สลี าน
๑๓.ต...า..ม..ต...ัว..ม...เี .ส..น้...เ.อ..็น...ข..ึน้..น...นู ..ท...่วั ..ไ.ป............................................
๑๔.ม...ีต..อ่...ม..แ...ม..ล...ง..ว..ัน..แ..ล...ะ..ต..ก...ก..ร..ะ..เ..ต..ม็...ไ.ป...ห..ม...ด............................
๑๕.ลูกตาเหลืองเหลอื กเหลด่ ังตาแมว
๑๖.ร..า่..ง..ก...า..ย..ค...ด...ใ.น...ท..ี่..๓....ค...อื....ค..อ....ห...ล...งั ...แ...ล..ะ..ส..ะ..เ..อ..ว..................
๑๗.เ.ท...้า..ท..ัง้..ส...อ..ง..ข..า้..ง..เ..ก..ห...ัน..เ..ห..ห...่า..ง..ก..นั.........................................
๑๘.ข..น...ต..า..ม...ต..ัว...ย..า..ว..แ...ล..ะ..ห...ย..า..บ..ด...ัง..ข..น..ห...ม...ู ................................

เก่งมากค่ะ... ไปศึกษากรอบตอ่ ไป...คะ่

บทเรียนสำเรจ็ รปู วิชาการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๙
เรอื่ ง บทวเิ คราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ูชก เลม่ ๑

กรอบท่ี ๔
ลักษณะตวั ละคร : ชชู ก

๑. มีความโลภและตระหนถ่ี เี่ หนยี ว เที่ยวขอทานจนมเี งินมากมาย แทนทจี่ ะหยุด นำ

เงินมาทำผลประโยชนแ์ ก่ตวั เพราะตนเองก็แกแ่ ล้ว ก็ยงั ไม่ยอมหยุดเทีย่ วขอเขาเร่อื ยไปขอทานได้มา
แลว้ กเ็ ก็บไว้ไม่นำไปใชจ้ า่ ย เก็บไวจ้ นได้ถงึ ๑๐๐ กหาปณ์

๒. มคี วามโลภ
๓. รกั เมยี จนเรยี กวา่ หลง ยอมจะใหน้ างทุกอยา่ ง กลา่ วกันนางอมติ ตดาว่า

“ทนี ้งี านเจา้ อย่าได้ทำ ท้งั หงุ ต้มตักตำตามใจเจา้ เถดิ นะแม่ ขอแตว่ ่ามานัง่ ใหพ้ ี่นแ้ี ล ๆ พอ
ให้ช่ืนใจ พี่กจ็ ะรบั ร่ำกระทำไปไมล่ ะเลย”

แมร้ วู้ ่าการเดนิ ทางไปเฝา้ พระเวสสนั ดรนัน้ แสนยากและลำบากเพียงใด
แตเ่ พราะความรัก ความหลง กลัวนางอมติ ตดาจะทอดทง้ิ ไป ก็จำหักความกลัวอันตรายเดนิ ทางไป
จนได้ ดังคำรำพันวา่

“วา่ โอโ้ ออ๋ กกูในครัง้ น้ี น่มี ันจะเปน็ คนหรือเป็นผมี ริ ู้เลย โอ้เรอื นกเู อย๋ ทเ่ี คยอยู่ นจี่ ะเป็นเรอื น
กูหรือเรือนเขา ยง่ิ คิดก็ยงิ่ สรอ้ ยเศรา้ โศกสลดระทดถอย หนั หน้าหนั หลงั ยบั ยง้ั อยบู่ ่อย ๆ ถอยไปแล้ว
ก็ถอยมา ดูน่นี า่ เวทนานา่ ลำบาก อทธฺ ิโต กามเราเคน ทงั้ นีก้ เ็ พราะวา่ กามราคหากรุมเรง่ เอาตัวมา
จึงให้มจี ิตคดิ กล้าเทยี่ วเซซังไมย่ งั้ กลัว”

๔. เปน็ คนฉลาดมเี ลห่ เ์ หลย่ี มมาก ฉลาดทง้ั ในดา้ นการพดู และกลอบุ ายฉลาดในการ

พูด กอ่ นทีจ่ ะกล่าวค าขอสองกมุ ารได้ยกแม่น้ าท้งั ห้าข้นึ มาเปรียบกับน้ำพระทยั ของพระเวสสันดร
เปน็ การหว่านล้อมเสียกอ่ นแลว้ จึงทลู ขอวา่

“เสมอื นหนึง่ น้ำพระทัยทูลกระหมอ่ มแก้ว อันยาจกมาถงึ แลว้ ไม่เลอื กหนา้ ตามแต่
จะปรารถนาทกุ ยวดยาน กาญจนอลงกตรถรัตนอัศวสรรพสารพัดพิพธิ โภไคย จนกระทัง่ ถึง
ภายในปัญจมหาบริจาคคอนั เปน็ ยอดยากยงิ่ ไม่ท้อถอย ดว้ ยพระองคห์ มายม่นั พระสร้อย
สรรเพชญดาญาณ พระคณุ เจา้ เอ่ย ขา้ พระราชสมภารนีเ้ ป็นคนจน ทพุ พลภาพสุดเขญ็ จะหาเชา้ ได้กนิ
เยน็ ก็ทัง้ ยาก คร้ังนี้อตุ ส่าหบ์ า่ ยบากบุกป่าฝา่ ดงพนสั แสนกันดาร หวงั จะรบั พระราชทาน
พระชาลีกณั หาไปเป็นทาสทาสี ขอพระองค์ทรงยกยอดปยิ บตุ รทานบารมีแกข่ ้าธชีนี้เถดิ ”

บทเรียนสำเร็จรูปวิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๐
เรื่อง บทวิเคราะหม์ หาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เลม่ ๑

ฉลาดในกลอบุ าย เมื่อพบเจตบุตร ถกู เจตบตุ รขจู่ ะฆ่าก็แกล้งบอกว่าตนเปน็ ทตู จาก
พระเจา้ สญชัย ถอื พระราชสารไปยงั พระเวสสนั ดร โดยอา้ งกลอ่ งอาหารวา่ เปน็ กลอ่ งใสพ่ ระราชสาร
เจตบตุ รจงึ เขา้ ชว่ ยเหลอื

“เขา้ ประคบั ประคองแต่คอ่ ย ๆ พะยพุ ยุงถุงย่าม ไดย้ ินเสยี งกรกุ กรักก็ทักถามวา่
อะไรนัน่ เจา้ ข้า ตาแกก็กลับกลักพรกิ กลักงาวา่ ใสส่ าส์นตราพระราชสหี ์ เจตบตุ รกย็ ินดยี กขึน้ ทูนหัว
เฒ่ากร็ ้องสำทับว่า รบั แต่ค่อย ๆ ของมนั หนกั กลกั นีม้ ิใช่ช่ัวอย่าเหว่ียงวางลงใหร้ าบ เจตบตุ รกป็ ผู า้ ลง
กราบ กราบนึกวา่ จรงิ ”

๕. มคี วามละเอยี ดรอบคอบ

เม่อื จะจากนางอมิตตดาไป ไดห้ าฟืน ตกั น้ำ และซอ่ มบ้านใหเ้ รียบรอ้ ย ทงั้ ยงั ส่ังสอนนางให้
ระวงั ตัว เกรงจะถกู คนพาลมารงั แก

๖. มคี วามยดึ มนั่ ในพธิ ที างไสยศาสตร์

“เฒ่ากย็ ังอมิตตาดาดรเุ กศ ให้นงั่ นง่ิ ในทักษิณประเทศสบื สายสำเนียน แล้วกระทำ
ประทกั ษณิ วนเวยี นวงไดส้ ามารถรอบตามฉบบั ระบอบไสยศาสตร์เพท ว่าทัง้ ผู้อยูก่ ็จะไม่มภี ัยทงั้ ผ้ไู ป
กจ็ ะไมม่ เี หตุ หากจะใหเ้ จรญิ สุขสวสั ดวิ์ ิเศษทงั้ สองขา้ ง”

อา่ นเข้าใจแล้วไปตอบคำถามกนั ..คะ่

บทเรียนสำเรจ็ รปู วชิ าการพินจิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๑
เรื่อง บทวิเคราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ูชก เล่ม ๑

คำถามกรอบท่ี ๔
กำนดให้ :

ก. มคี วามโลภและตระหน่ีถเี่ หนยี ว
ข. รักเมยี จนเรยี กว่าหลง
ค. เป็นคนฉลาดมเี ล่ห์เหลยี่ มมาก
ง. มคี วามละเอียดรอบคอบ

คำแนะนำ : ให้เลือกขอ้ ถกู ทีส่ ุด

ขอ้ ต่อไปน้ีแสดงถงึ ลักษณะนสิ ัยของชูชกอยา่ งไร
ขอ้ ๑ “ทีนงี้ านเจ้าอย่าไดท้ ำ ทง้ั หงุ ต้มตักตำตามใจเจ้าเถดิ นะแม่ ขอแตว่ ่ามาน่งั ใหพ้ ีน่ ้ี
แล ๆ พอให้ช่ืนใจ พก่ี จ็ ะรบั รำ่ กระทำไปไม่ละเลย”
ขอ้ ๒ “เฒา่ ก็ยงั อมิตตาดาดรุเกศ ใหน้ ัง่ นง่ิ ในทกั ษิณประเทศสบื สายสำเนยี น แลว้ กระทำ
ประทกั ษณิ วนเวยี นวงได้สามารถรอบตามฉบบั ระบอบไสยศาสตรเ์ พท วา่ ทงั้ ผอู้ ยู่กจ็ ะไมม่ ภี ยั ท้ังผ้ไู ปก็
จะไม่มีเหตุ หากจะใหเ้ จรญิ สขุ สวสั ดว์ิ ิเศษทั้งสองข้าง”
ขอ้ ๓ “เสมอื นหนึ่งน้ำพระทยั ทลู กระหมอ่ มแก้ว อนั ยาจกมาถึงแล้วไมเ่ ลือกหนา้ ตามแต่
จะปรารถนาทกุ ยวดยาน กาญจนอลงกตรถรตั นอัศวสรรพสารพดั พิพิธโภไคย จนกระทง่ั ถงึ
ภายในปัญจมหาบรจิ าคคอนั เปน็ ยอดยากยิ่งไมท่ ้อถอย ดว้ ยพระองคห์ มายมนั่ พระสรอ้ ย
สรรเพชญดาญาณ พระคุณเจ้าเอย่ ข้าพระราชสมภารนี้เป็นคนจน ทพุ พลภาพสุดเขญ็ จะหาเช้าไดก้ นิ
เย็นก็ทงั้ ยาก ครง้ั นอ้ี ตุ สา่ หบ์ า่ ยบากบุกป่าฝ่าดงพนสั แสนกนั ดาร หวงั จะรบั พระราชทาน
พระชาลีกัณหาไปเปน็ ทาสทาสี ขอพระองค์ทรงยกยอดปยิ บตุ รทานบารมีแก่ข้าธชีนเ้ี ถดิ ”
ขอ้ ๔ “เท่ยี วขอทานจนมเี งินมากมาย แทนที่จะหยดุ นำเงนิ มาทำผลประโยชน์แกต่ วั
เพราะตนเองก็แก่แลว้ ก็ยังไม่ยอมหยดุ เท่ียวขอเขาเรือ่ ยไปขอทานได้มาแลว้ ก็เก็บไวไ้ มน่ ำไปใชจ้ า่ ย
เก็บไว้จนไดถ้ งึ ๑๐๐ กหาปณ์ ”

ตรวจคำตอบหน้าถัดไป..คะ่

บทเรียนสำเร็จรูปวิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๒
เร่ือง บทวเิ คราะห์มหาเวสสันดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

เฉลยคำถามกรอบที่ ๔

คำแนะนำ : ให้เลอื กข้อถกู ทสี่ ุด
ข้อ ๑ ข ขอ้ ๒ ง ขอ้ ๓ ค ข้อ ๔ ก

เก่งมาก...ตอบถกู หมดเลย

กรอบท่ี ๕
ลักษณะตวั ละคร : พราหมณแ์ ละพราหมณี พอ่ แมข่ องนางอมติ ตดา

๑. ยากจนและไมป่ ระมาณตน

เปน็ พราหมณ์มีสกลุ แตม่ ีฐานะยากจนมาก ถึงยากจนแต่ก็ไม่รูจ้ กั ประมาณตน คงใชจ้ ่าย
ฟุ่มเฟอื ยทำให้ตอ้ งเกิดเปน็ หนส้ี นิ ยุ่งยากพราหมณ์ท้งั สองผวั เมียนไ้ี ม่มีความสจุ รติ ตอ่ เพอื่ น เมื่อเพอ่ื น
หายไปแทนท่ีจะมีความวิตกกังวลถงึ กลับคิดว่าคงจะตายไปแลว้ แลว้ นำเงินของเขามาใช้จ่ายอย่าง
สรุ ยุ่ สรุ ่ายดงั ทไี่ ดป้ รกึ ษากันวา่

“ออเฒา่ มันหายไปหลายปปี า่ นฉะน้ยี งั ไม่กลบั มา สว่ นตัวอา้ ยเฒ่าก็แก่ชราลงรา่ งรา้ ย นมี่ ัน
จะมิไปซกุ ซนลม้ ตายเสียแล้วหรอื หือหานะออเจา้ ของนี้กต็ กอยู่ในมือเราทงั้ สองคน เออ อะไรนจ่ี ะมา
น่งั นิง่ จน ๆ น่จี นยอ่ ยยบั จะมาเป็นภูตเฝ้าทรพั ยน์ ม่ี ันไมต่ ้องการเม่อื ออเฒา่ มันกลบั มาเม่ือไร เราจงึ
คอ่ ยแก้ไขคดิ อ่านผ่อนผันตอ่ เม่ือปลายมือ”

๒. มกั งา่ ยไมม่ กี ารวางแผน

จากคำกล่าวในข้อ ๑ แสดงวา่ ทัง้ สองเป็นคนมักง่ายไม่มกี ารวางแผน คิดแตจ่ ะแกไ้ ขเมอ่ื มี
ปญั หามาถงึ เสียกอ่ น

บทเรียนสำเรจ็ รูปวชิ าการพินจิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๓
เร่ือง บทวิเคราะหม์ หาเวสสันดรชาดก กณั ฑช์ ูชก เล่ม ๑

๓. มปี ฏภิ าณไหวพรบิ ความคดิ วอ่ งไวมี วาจาคมคาย

นางพราหมณดี จู ะมีความคดิ ความอา่ นว่องไวกว่าสามี มคี วามกลา้ รบั ผดิ เสียเอง เมื่อถกู ชู
ชกกรกุ เร้าถามเรอ่ื งเงินกอ็ อกหน้ารบั เสยี เองว่า

“ดฉิ นั จะขอทเุ ลาเลื่อนไปอกี สักหนอ่ ย เหตขุ ้าพเจ้าประหนึง่ วา่ ช่ัวถ่อยหาความคิดไม่
แต่หยบิ ๆ ยืมเอาทองของคณุ ตาเจา้ ไปใชจ้ นหมดสิน้ จนพอ่ ออฉิมเขาโกรธคาดโทษอยู่ว่าจะตี”

เม่ือผัดผอ่ นไม่ได้ก็เกดิ ความคดิ นำลกู สาวออกมา
“จึงจงู เจ้าทองอมติ ตดาออกมาสะเออะอวดหน้าเสนอนวล ให้ทำจรติ กระเบิดกระบวน
สะบิง้ สะบดั ใหน้ ่ังเทา้ แขนแอน่ หยดั แล้วเย่ียมหน้า”
นอกจากเจา้ ความคิดแลว้ นางพราหมณียงั เปน็ ผู้มีวาจาคมคาย มสี ำนวนเปรยี บเทียบได้
อยา่ งนา่ ฟงั วา่
“เมอื่ จะขอทุเลาแล้วก็ไมโ่ ปรด จะใหท้ ่านโกรธไปไย เสมือนเกวียนหักลงกบั ทีข่ องน้ันมนั จะ
หนไี ปไหน เสยี หน่งึ นงิ่ ไว้ นานไปคงได้สอง เสมอื นหนึง่ ของท่านหายมีที่ไวข้ า้ พเจ้าคงจะหามาใหไ้ มใ่ ห้
เดอื ดรอ้ น ยอมเสยี กำไปก่อนน่ันแลจึงจะได้กอบ ขา้ พเจ้าจะตอบจะโตไ้ ป”
๔. มคี วามเหน็ แกต่ วั
นางพราหมณเี ป็นแมท่ ่ีเห็นแกต่ วั มาก ไมค่ ดิ ถึงว่าลูกจะได้รบั ความเดือดร้อนประการใด
ไมม่ ีความเหน็ ใจลูก คดิ ถงึ แตป่ ระโยชน์สว่ นตวั ยกลูกสาวซ่งึ จะร่นุ สาวใหแ้ กช่ ายแก่คราวปู่ ทงั้ ยังมี
รูปรา่ งหน้าเกลยี ดนา่ กลัว ดงั ทา่ นกล่าววา่
“สองเฒ่าก็ยกเจ้าอมติ ตดาดวงสวาทมองให้เป็นสทิ ธขิ์ าดแกพ่ ราหมณแ์ ก่ ทั้งน้เี พราะพอ่ แม่
มนั ไม่ดี มนั มกั เพ่ิมพนู หนใ้ี หต้ ิดตวั จึงตระเวนความชั่วไวป้ ระจกั ษแ์ กต่ าโลกท้ังลกู เต้ากพ็ ลอยวโิ ยค
ระยำยบั อปั ภาคยย์ ากเสยี เปลา่ ๆ เพราะวา่ ใจจติ มันคดิ เบาจงึ เปน็ หน้ีออเฒ่าน้นั แล”

อ่านเขา้ ใจแล้วไปตอบคำถามกนั ..คะ่

บทเรยี นสำเร็จรปู วชิ าการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๔
เร่อื ง บทวิเคราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กัณฑช์ ูชก เลม่ ๑

คำถามกรอบที่ ๕
กำนดให้ :

ก. ยากจนและไมป่ ระมาณตน
ข. มักงา่ ยไม่มกี ารวางแผน
ค. มปี ฏภิ าณไหวพรบิ ความคิดวอ่ งไวมี วาจาคมคาย
ง. มีความเหน็ แก่ตวั

คำแนะนำ : ใหเ้ ลอื กข้อถกู ท่สี ุด

ข้อต่อไปน้ีแสดงถงึ ลักษณะนสิ ยั พราหมณ์และพราหมณพี อ่ แมข่ องนางอมติ ตดาอย่างไร
ขอ้ ๑ “สองเฒา่ กย็ กเจา้ อมิตตดาดวงสวาทมองใหเ้ ป็นสทิ ธข์ิ าดแก่พราหมณ์แก่ ท้ังนเ้ี พราะ
พอ่ แมม่ ันไมด่ ี มนั มักเพ่ิมพูนหน้ีใหต้ ดิ ตัว จงึ ตระเวนความช่ัวไวป้ ระจักษ์แกต่ าโลกทัง้ ลกู เต้าก็พลอย
วโิ ยคระยำยับอปั ภาคยย์ ากเสยี เปลา่ ๆ เพราะว่าใจจติ มันคดิ เบาจงึ เป็นหนีอ้ อเฒ่าน้ันแล”
ขอ้ ๒ “จึงจงู เจ้าทองอมติ ตดาออกมาสะเออะอวดหนา้ เสนอนวล ให้ทำจริตกระเบดิ
กระบวนสะบง้ิ สะบดั ให้น่งั เทา้ แขนแอ่นหยดั แล้วเยย่ี มหนา้ ”
ขอ้ ๓ “เม่อื ออเฒา่ มันกลับมาเมอื่ ไร เราจงึ ค่อยแกไ้ ขคดิ อา่ นผ่อนผนั ตอ่ เมอื่ ปลายมอื ”
ขอ้ ๔ “..ออเฒ่ามนั หายไปหลายปีปา่ นฉะนยี้ ังไม่กลบั มา ส่วนตัวอา้ ยเฒา่ กแ็ ก่ชราลงรา่ ง
ร้าย นม่ี ันจะมิไปซุกซนลม้ ตายเสยี แลว้ หรือหอื หานะออเจา้ ของน้กี ็ตกอยใู่ นมือเราทั้งสองคน เออ
อะไรนี่จะมาน่ังนง่ิ จน ๆ น่จี นยอ่ ยยับ..”
ขอ้ ๕ “..“ดฉิ นั จะขอทุเลาเลอ่ื นไปอกี สักหน่อย เหตุขา้ พเจา้ ประหนงึ่ ว่าชว่ั ถอ่ ยหา
ความคิดไม่ แตห่ ยบิ ๆ ยืมเอาทองของคุณตาเจา้ ไปใชจ้ นหมดสิ้น จนพ่อออฉิมเขาโกรธคาดโทษอยู่
วา่ จะตี..”

ตรวจคำตอบหนา้ ถัดไป..คะ่

บทเรียนสำเร็จรูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๕
เรอ่ื ง บทวิเคราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ชู ก เลม่ ๑

เฉลยคำถามกรอบท่ี ๕

คำแนะนำ : ให้เลอื กขอ้ ถกู ทส่ี ุด
ขอ้ ๑ ง ขอ้ ๒ ค ขอ้ ๓ ข ข้อ ๔ ก ข้อ ๕ ค

เกง่ มาก..ค่ะ

กรอบที่ ๖
ลกั ษณะตวั ละคร : นางอมติ ตดา

๑. เปน็ กลุ สตรเี ปน็ แม่ศรเี รือน

นางอมติ ตดาเกดิ ในตระกูลพราหมณผ์ ู้ดี แต่บิดามารดาของนางยากจนมาก เม่อื ชูชก
นำเงินฝากแลว้ หายสาบสบู ไปสองผวั เมียไดน้ ำเงินของชชู กมาจบั จ่ายใชส้ อยจนหมดส้นิ พอชชู ก
มาทวงไม่มเี งนิ ให้จงึ จำตอ้ งยกลกู สาว คือ นางอมติ ตดาใหเ้ ปน็ ทาสภรรยาของชชู กนางอมติ ตดา
เป็นหญงิ สาวรูปงาม ผวิ พรรณหมดจด อายุของนางพ่งึ จะยา่ งเข้าสิบหกเท่าน้นั นางอมติ ตดาเป็นหญงิ
ท่เี พยี บพรอ้ มดว้ ยลักษณะของกุลสตรี มลี กั ษณะเป็นแม่เรอื นทีดี ทำการงานบ้านทกุ อย่างได้
อย่างเรยี บร้อยและขยันขนั แขง็

“เจา้ ก็หาหุงหาต้มตกั ตำทุกคำ่ เช้าไม่ขวยเขินละอายเพอื่ น เวลาเชา้ เจา้ กท็ ำ เวลาค่ำ
เจ้ากม็ ใิ ห้เตอื น ทง้ั การเรอื นเจ้ากม็ ิใหว้ ่า ทงั้ ฟืนเจา้ กห็ ักท้งั ผกั เจา้ กห็ า เฝา้ ปฏิบตั เิ ฒา่ ชราทุกวันแล
เวลานน้ั แล”

บทเรียนสำเรจ็ รูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๖
เรอ่ื ง บทวิเคราะห์มหาเวสสนั ดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

๒. มคี วามกตญั ญู

วา่ นางอมติ ตดานบั วา่ เป็นหญงิ ทีม่ คี วามกตัญญอู ย่างยง่ิ นางพงึ่ จะมีอายุย่างเข้า ๑๖ ปี
มีรปู ร่างสวยงาม แตเ่ มอื่ บิดายกใหเ้ ปน็ ภรรยาของชายแก่คราวป่นู างกม็ ิไดข้ ดั ขนื ถือวา่ เป็นการตอบ
แทนบญุ คุณของพอ่ แม่

“ส่วนวา่ นางอมติ ตดาน้ันเป็นลกู เหล่าตระกลู ไมเ่ สียชาติ ไม่คิดว่าตวั เปน็ ทาสมไิ ด้นกึ ว่าเปน็
สาวได้ผวั แก่ คดิ ว่าทกุ ขข์ องพ่อแม่กรรมแลว้ ก็ตามกรรม”

๓. เครง่ ครดั ในขนบธรรมเนยี มประเพณี

นางอมิตตดาเป็นผู้หญิงทเ่ี ครง่ ในขนบธรรมเนยี มประเพณี คอื ผหู้ ญิงจะต้องเคารพและ
จะตอ้ งปรนนบิ ัติสามี ดงั น้ันเมื่อชชู กจะยอมทำงานต่าง ๆ แทนนาง นางจงึ หายอมไมก่ ล่าววา่

“เอะ๊ ๆ เป็นกระไรกระนหี้ นาทา่ นพราหมณ์เอย๋ อันญาตกิ าของกนู ้ไี มเ่ คยจะเปน็ เหมือนเช่น
วา่ ตวั เป็นภรรยาท่านนะหรอื จะหาญใชส้ ามีเล่นตา่ งทาส ให้ผดิ บุราณราษฎร์แตก่ ่อนเกา่ ”

๔. มคี วามละเอยี ดรอบคอบ

นางอมิตตดามีความละเอียดรอบคอบ เมอ่ื เตรียมอาหารให้ชูชกไปกินในป่า รจู้ กั ทำอาหาร
ชนิดตา่ ง ๆ แลว้ จดั ลงยา่ มให้อยา่ งมรี ะเบยี บ

“ท่ไี หนกนิ กอ่ น ผ่อนไว้ข้างบน ทีไ่ หนเมื่อจน จะกินกลางทาง จดั ไวข้ ้างลา่ งตา่ ง ๆ สารพดั ”

ลกั ษณะตวั ละคร : พรานเจตบตุ ร

๑. หน้าตาดุรา้ ยนา่ กลวั

เจตบตุ รเปน็ พรานป่า เกดิ ในตระกูลพราน เป็นชาวเมืองเจตราษฎร์ มคี วามชำนาญ
ในการเดินป่ามาก กษัตริยเ์ จตราษฎร์จงึ ไดม้ อบหนา้ ทใ่ี หเ้ ปน็ ผตู้ ระเวนปา่ คอยดูแลและป้องกัน
มใิ หผ้ ู้ใดไปรบกวนและกอ่ ความเดอื ดร้อนใหแ้ ก่พระเวสสนั ดรเจตบุตรมรี ูปรา่ งสงู ใหญ่ หนา้ บงึ้ ตึง
มหี นวดเครารุงรงั ผมยุ่งหยกิ ท่าท่างเขม้ แขง็ ดดุ ัน เป็นทนี่ า่ กลวั แกผ่ ้ไู ดพ้ บเห็นเจตบตุ รเปน็ คนท่ีมิ
นิสัยกกั ขฬะ ดรุ า้ ย ทรหด ไม่กลวั ตาย ดังคำพรรณนาวา่

“กวดเก่งการหยาบช้ำทารณุ หุนหักกักขฬะลว้ นรา้ ยกาจ แตเ่ พอ่ื นฆ่าเสียซงึ่ มฤคชาตนิ ม่ี ใิ ช่
นอ้ ย ทัง้ น้ำใจกไ็ ม่ระทดถอยทนสตู้ าย ศัตรูสสู้ ้นิ ไม่ระคายเคอื งสะด้งุ ”

๒. ไมฉ่ ลาดนกั แต่มคี วามยั้งคดิ

แมเ้ จตบตุ รจะไมฉ่ ลาดนกั แต่กม็ คี วามย้ังคิด เดิมขจู่ ะยิงชชู ก แตแ่ ลว้ กลับมาคดิ ไดว้ า่
ควรจะถามใหร้ เู้ รอ่ื งเสียก่อนว่าเปน็ ใคร มาทำอะไรดังไดค้ ดิ ดังบทประพันธท์ ่ีว่า

“ถ้ากยู งิ อา้ ยนี่กต็ ายแปลา่ ไม่นา่ ทำ อยา่ เลยนะจะถามมันสกั คำฟังมันดู”

บทเรยี นสำเรจ็ รูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๗
เรื่อง บทวเิ คราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ูชก เล่ม ๑

เจตบตุ รเป็นคนโง่ ไมฉ่ ลาด เชอ่ื คนง่าย พอชูชกหลอกวา่ เป็นพราหมณ์ปโุ รหติ เปน็ ทตู ของ
พระเจา้ กรุงสญชยั และขวู่ า่ ผทู้ ำอันตรายทูตมโี ทษถงึ ตายเจด็ ชวั่ โคตรกเ็ ชื่อและกลวั ความผิด ถกู ชชู ก
หลอกใหก้ ราบไหวก้ ล่องใสอ่ าหาร โดยไมพ่ จิ ารณาใหด้ ีก่อนว่าเปน็ อะไร

คำถามกรอบที่ ๖
กำหนดให้ :

ก. นางอมิตตดา
ข. พรานเจตบุตร

คำแนะนำ : ใหเ้ ลือกข้อถกู ทส่ี ดุ

ข้อต่อไปนเ้ี ปน็ พฤตกิ รรมของตวั ละครใด
ขอ้ ๑ “ถา้ กยู งิ อา้ ยนก่ี ต็ ายแปลา่ ไมน่ ่าทำ อย่าเลยนะจะถามมนั สกั คำฟังมันดู”
ขอ้ ๒ “กวดเกง่ การหยาบชำ้ ทารณุ หุนหกั กกั ขฬะลว้ นรา้ ยกาจ แต่เพ่ือนฆ่าเสียซึง่ มฤคชาติ
นม่ี ใิ ชน่ อ้ ย ทงั้ น้ำใจกไ็ มร่ ะทดถอยทนส้ตู าย ศัตรสู สู้ นิ้ ไม่ระคายเคอื งสะดงุ้ ”
ขอ้ ๓ “เจ้าก็หาหงุ หาตม้ ตกั ตำทกุ ค่ำเชา้ ไมข่ วยเขนิ ละอายเพ่ือน เวลาเช้าเจ้ากท็ ำ เวลา
ค่ำเจา้ ก็มใิ หเ้ ตอื น ทง้ั การเรอื นเจา้ ก็มิให้วา่ ท้งั ฟนื เจ้าก็หกั ทั้งผักเจ้าก็หา เฝา้ ปฏิบัตเิ ฒา่ ชราทกุ วนั แล
เวลานน้ั แล”

กำหนดให้ :

ก. เปน็ กลุ สตรเี ปน็ แม่ศรเี รือน
ข. มีความกตญั ญู
ค. เคร่งครดั ในขนบธรรมเนยี มประเพณี
ง. มคี วามละเอียดรอบคอบ
จ. หนา้ ตาดุร้ายนา่ กลัว
ฉ. ไมฉ่ ลาดนกั แตม่ ีความยัง้ คดิ

คำแนะนำ : ให้เลอื กขอ้ ถกู ทสี่ ดุ

ขอ้ ตอ่ ไปนีเ้ ปน็ ลักษณะนสิ ยั ของนางอมติ ตดา หรือพรานเจตบตุ รอย่างไร
ขอ้ ๔ “ถ้ากยู ิงอ้ายน่กี ต็ ายแปลา่ ไมน่ า่ ทำ อยา่ เลยนะจะถามมันสกั คำฟังมนั ดู”
ขอ้ ๕ “กวดเก่งการหยาบชำ้ ทารณุ หนุ หักกักขฬะลว้ นร้ายกาจ แต่เพือ่ นฆา่ เสยี ซึง่ มฤคชาติ
น่ีมใิ ชน่ อ้ ย ทง้ั น้ำใจกไ็ มร่ ะทดถอยทนสู้ตาย ศัตรสู ูส้ ิน้ ไม่ระคายเคืองสะดงุ้ ”
ขอ้ ๖ “เอ๊ะ ๆ เปน็ กระไรกระน้หี นาท่านพราหมณเ์ อย๋ อันญาตกิ าของกนู ีไ้ ม่เคยจะเปน็
เหมอื นเช่นวา่ ตัวเป็นภรรยาท่านนะหรอื จะหาญใช้สามเี ล่นต่างทาส ใหผ้ ดิ บรุ าณราษฎร์แต่กอ่ นเกา่ ”

บทเรยี นสำเร็จรปู วิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๘
เรอ่ื ง บทวเิ คราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ูชก เล่ม ๑

ขอ้ ๗ “กวดเกง่ การหยาบชำ้ ทารณุ หุนหักกกั ขฬะลว้ นรา้ ยกาจ แต่เพ่ือนฆา่ เสียซ่งึ มฤคชาติ
น่มี ิใช่น้อย ทง้ั นำ้ ใจก็ไมร่ ะทดถอยทนสู้ตาย ศัตรูสสู้ นิ้ ไม่ระคายเคืองสะดงุ้ ”

ขอ้ ๘ “ท่ีไหนกินกอ่ น ผอ่ นไวข้ ้างบน ทไ่ี หนเมอ่ื จน จะกนิ กลางทาง จัดไว้ขา้ งลา่ งต่าง ๆ
สารพดั ”

ขอ้ ๙ “สว่ นว่านางอมติ ตดานั้นเปน็ ลกู เหลา่ ตระกูลไม่เสียชาติ ไมค่ ดิ วา่ ตวั เป็นทาสมไิ ดน้ ึก
ว่าเป็นสาวได้ผัวแก่ คดิ วา่ ทกุ ขข์ องพ่อแม่กรรมแลว้ กต็ ามกรรม”

ขอ้ ๑๐ “เจ้าก็หาหงุ หาต้มตกั ตำทกุ ค่ำเชา้ ไมข่ วยเขินละอายเพอื่ น เวลาเชา้ เจา้ กท็ ำ เวลา
ค่ำเจ้ากม็ ิให้เตอื น ทงั้ การเรอื นเจ้าก็มใิ หว้ า่ ทัง้ ฟืนเจา้ กห็ กั ทั้งผักเจ้าก็หา เฝ้าปฏิบตั เิ ฒา่ ชราทกุ วนั แล
เวลาน้ันแล”

เฉลยคำถามกรอบที่ ๖ ขอ้ ๔ ฉ ขอ้ ๕ จ ขอ้ ๖ ค ข้อ ๗ ค
คำแนะนำ : ให้เลอื กขอ้ ถกู ทสี่ ดุ

ขอ้ ๑ ข ข้อ ๒ ข ข้อ ๓ ก
ข้อ ๘ ง ขอ้ ๙ ข ข้อ ๑๐ ก

เกง่ มาก..ค่ะ

บทเรียนสำเรจ็ รูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๙
เร่ือง บทวเิ คราะหม์ หาเวสสนั ดรชาดก กัณฑช์ ชู ก เล่ม ๑

บทเรียนสำเรจ็ รูปวชิ าการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๒๐
เร่ือง บทวิเคราะห์มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑช์ ชู ก เล่ม ๑