01 บทเรียนสำเร็จรูป-ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการพินิจวรรณคดีมรดก(เล่ม 1)

บทเรียนสำเร็จรปู วิชาการพินจิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑
เรอื่ ง ความรู้เบื้องต้นเกีย่ วกบั การพินจิ วรรณคดมี รดก (เล่ม ๑)

มาตรฐาน/ตวั ชว้ี ดั
ท๕.๑ ม.๔-๖/๑ วเิ คราะหแ์ ละวจิ ารณ์วรรณคดแี ละวรรณกรรมตามหลกั การวจิ ารณ์

เบ้อื งต้น
ท๕.๑ ม.๔-–๖/๒ วเิ คราะหล์ กั ษณะเดน่ ของวรรณคดเี ช่อื มโยงกบั การเรียนรู้ทาง

ประวตั ศิ าสตร์และวถิ ชี ีวติ ของสงั คมในอดีต
ท๕.๑ ม.๔-๖/๓ วเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คุณค่าด้านวรรณศลิ ปข์ องวรรณคดแี ละวรรณกรรม

ในฐานะท่เี ป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ
ท๕.๑ ม.๔-๖/๔ สังเคราะหข์ ้อคดิ จากวรรณคดแี ละวรรณกรรมเพอ่ื นำไปประยุกตใ์ ช้

ในชวี ติ จริง
ท๕.๑ ม.๔-๖/๖ ทอ่ งจำและบอกคณุ ค่าบทอาขยานตามทก่ี ำหนดและบทรอ้ ยกรองทม่ี ี

คุณค่าตามความสนใจและนำไปใชอ้ ้างองิ
สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง

๑. หลกั การวิเคราะห์และวิจารณ์วรรณคดีและวรรณกรรมเบื้องต้น
- จดุ มงุ่ หมายการแต่งวรรณคดีและวรรณกรรม
- การพจิ ารณารปู แบบของวรรณคดแี ละวรรณกรรม
- การพจิ ารณาเน้ือหาและกลวธิ ใี นวรรณคดีและวรรณกรรม
- การวเิ คราะห์และการวจิ ารณว์ รรณคดแี ละวรรณกรรม

๒. การวิเคราะหล์ ักษณะเดน่ ของวรรณคดแี ละวรรณกรรมเก่ยี วกบั เหตกุ ารณ์
ประวตั ิศาสตร์และวถิ ชี ีวิตของสงั คมในอดตี

๓. การวเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คุณคา่ วรรณคดีและวรรณกรรม
- ดา้ นวรรณศลิ ป์
- ดา้ นสงั คมและวัฒนธรรม

๔. การสังเคราะหว์ รรณคดแี ละวรรณกรรม

บทเรยี นสำเร็จรปู วชิ าการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๒
เรือ่ ง ความรเู้ บ้ืองตน้ เกย่ี วกบั การพนิ จิ วรรณคดีมรดก (เล่ม ๑)

กรอบท่ี ๑
๑. ความหมายของวรรณคดีมรดก

คาํ ว่า วรรณคดี มีความเปน็ สองนยั
นัยแรก เปน็ ความหมายกวา้ ง หมายถึงหนงั สอื หรือข้อเขยี นทุกชนดิ ไม่ว่าจะเป็นร้อยแก้ว
หรอื ร้อยกรอง แม้แต่ตําราวชิ าการตา่ ง ๆ เปน็ วรรณคดีทงั้ ส้ิน
นยั ทส่ี อง เปน็ ความหมายแคบ หรือความหมายเฉพาะ หมายถงึ หนังสอื ทแี่ ตง่ ได้ถูกตอ้ ง
ตามหลกั การ แต่งอยา่ งมีศลิ ปะ มีความดเี ด่นในดา้ นการแสดงอารมณแ์ ละความรสู้ กึ นึกคดิ
อย่างลกึ ซ้งึ จูงใจผอู้ ่านใหเ้ หน็ ความงามและความไพเราะของหนงั สอื ใชถ้ อ้ ยคาํ ลกึ ซง้ึ กนิ ใจ
ปลุกความรสู้ กึ นกึ คดิ ปลกุ อารมณข์ องผู้อา่ น วรรณคดจี งึ มคี วามงามดว้ ยถ้อยคาํ และมีศลิ ปะ
ท่เี รยี กว่าวรรณศลิ ป์เปน็ ผลงานของกวีทชี่ ว่ ยกระดบั จิตใจในสํานวนโวหาร ภูมปิ ัญญาของผอู้ า่ น
ให้กว้างขวางและสงู ขึน้ ผอู้ ่านจะเกิดความประทับใจในสํานวนโวหารและความคิดในหนงั สือเลม่ น้ัน
ม.ล. บญุ เหลือ เทพยสวุ รรณ ให้ความหมายไวว้ ่า “เป็นหนงั สอื ที่แต่งก่อนท่ีจะได้รบั
อิทธิพลจากตะวันตกส่วนใหญ่ เป็นหนงั สอื ท่แี ต่งในรปู แบบของรอ้ ยกรอง และไดร้ บั การยกย่องว่า
เปน็ หนงั สอื ทแ่ี ต่งดีมีวรรณศลิ ป์ มกี ารแตง่ เป็นเรอ่ื งแสดงอารมณ์ของผแู้ ต่ง คือ มตี ัวละครเป็น
กษตั ริย์ เป็นเร่ืองจกั ร ๆ วงศ์ ๆ หรือเป็นเร่อื งแสดงอารมณ์ของผู้แต่ง แสงสะท้อนให้เหน็ ค่านยิ ม
ของคนไทยรนุ่ เกา่ ”
ฉะนน้ั วรรณคดีมรดกจงึ เป็นวรรณคดีท่ีกวใี นอดตี ที่ศลิ ปะโดยมไิ ดร้ บั อิทธพิ ลจากตะวนั ตก
เลย และไดร้ ับการยกย่องวา่ เปน็ หนงั สอื ดที เี่ ปน็ แบบฉบับ ควรแกก่ ารรักษาเปน็ สมบตั ิของชาติ
เพ่ืออนุชนรุน่ หลงั จะไดอ้ ่านประดับสตปิ ัญญา และระลึกถึงบรรพบรุ ษุ ท่ีแสดงลกั ษณะความเป็นไทย
อนั เปน็ เอกลกั ษณ์ของชาติ

อ่านเข้าใจแล้วตอบคำถามหน้าถัดไป..
ค่ะ

บทเรยี นสำเร็จรปู วชิ าการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๓
เร่อื ง ความรู้เบอ้ื งต้นเก่ียวกบั การพินจิ วรรณคดีมรดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบที่ ๑
คำแนะนำ : เตมิ คำลงในช่องว่างใหไ้ ดใ้ จความ

ขอ้ ๑ ความหมายกว้างของวรรณคดี หมายถงึ ....................................................................
................................................................................................................................................................

ขอ้ ๒ ความหมายแคบของวรรณคดี หมายถึง....................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ขอ้ ๓ ม.ล. บญุ เหลอื เทพยสวุ รรณ ใหค้ วามหมายของวรรณคดมี รดกไวว้ ่า
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ตรวจคำตอบจากเฉลยหนา้ ถัดไป..คะ่

บทเรียนสำเรจ็ รูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๔
เรอ่ื ง ความรู้เบ้ืองตน้ เกย่ี วกบั การพินจิ วรรณคดีมรดก (เลม่ ๑)

เฉลยคำถามกรอบที่ ๑
คำแนะนำ : เติมคำลงในช่องว่างให้ได้ใจความ

ขอ้ ๑ ความหมายกวา้ งของวรรณคดี หมายถงึ ....ห..น..งั..ส...ือ..ห...ร..ือ..ข..้อ...เ.ข..ีย...น..ท...กุ ..ช..น...ดิ .......................
...ไ.ม...ว่..า่..จ..ะ..เ.ป...็น..ร..้อ...ย..แ...ก..ว้..ห...ร..อื ..ร..้อ..ย...ก..ร..อ...ง...ต...าํ..ร..า..ว..ิช..า..ก...า..ร..ต..่า..ง....ๆ....เ.ป..็น...ว..ร..ร..ณ...ค...ด..ีท...งั้..ส..น้ิ........................................

ขอ้ ๒ ความหมายแคบของวรรณคดี หมายถงึ ...ห..น...งั ..ส..ือ..ท...่ีแ..ต...่ง..ไ..ด..้ถ...ูก..ต...อ้ ..ง..ต...า..ม..ห...ล..ัก...ก..า..ร.........
...แ..ต...ง่ ..อ..ย...่า..ง..ม..ศี...ลิ ..ป...ะ...ม...ีค..ว..า...ม..ด...เี .ด..่น...ใ..น..ด..้า...น..ก..า..ร..แ...ส..ด...ง..อ..า..ร..ม...ณ...แ์..ล...ะ..ค..ว...า..ม..ร..ู้ส..กึ...น..ึก...ค..ดิ...อ..ย...า่ ..ง..ล..ึก...ซ..้ึง....จ..ูง..ใ.จ..........
...ผ..ู้อ...่า..น..ใ..ห..้เ..ห..น็...ค..ว..า..ม...ง..า..ม..แ...ล..ะ..ค...ว..า..ม..ไ..พ...เ.ร..า..ะ..ข..อ...ง..ห..น..งั..ส...ือ....ใ..ช..ถ้ ..อ้...ย..ค...าํ ..ล..กึ...ซ..ง้ึ ..ก..ิน...ใ.จ..ป...ล..ุก...ค..ว...า..ม..ร..ู้ส..ึ.ก..น..ึก...ค..ดิ..........
...ป..ล...ุก..อ...า..ร..ม..ณ....ข์ ..อ..ง..ผ...อู้ ..า่..น......ว..ร..ร..ณ...ค...ด..จี..ึง..ม...คี...ว..า..ม..ง..า..ม...ด..ว้..ย...ถ..อ้...ย..ค...าํ ..แ..ล...ะ.ม...ศี...ิล..ป...ะ.ท...เ่ี.ร..ยี...ก..ว..า่..ว..ร..ร..ณ....ศ..ิล...ป..์............
...เ.ป...น็ ..ผ...ล..ง..า..น..ข...อ..ง..ก..ว..ที...ีช่..ว่..ย...ก..ร..ะ..ด...บั ..จ..ติ...ใ.จ...ใ.น...ส..ํา..น..ว...น..โ.ว..ห...า..ร....ภ..มู...ิป..ญั....ญ...า..ข...อ..ง..ผ..ูอ้...า่..น..ใ..ห..ก้...ว..า้..ง..ข..ว..า..ง..แ...ล..ะ..ส..งู..ข...น้ึ .....
...ผ..ูอ้...า่ ..น..จ..ะ..เ..ก..ดิ...ค..ว..า..ม...ป..ร..ะ..ท...บั ..ใ..จ..ใ..น..ส...ํา..น..ว..น..โ..ว..ห...า..ร..แ..ล..ะ..ค...ว..า..ม...ค..ดิ...ใ.น...ห..น...ัง..ส..อื..เ..ล..ม่...น..้ัน..........................................

ขอ้ ๓ ม.ล. บุญเหลือ เทพยสุวรรณ ให้ความหมายของวรรณคดมี รดกไวว้ า่
................เ.ป...น็..ห...น..งั..ส...อื ..ท...ีแ่ ..ต...ง่ ..ก..่อ..น...ท..่จี...ะ..ไ.ด...ร้ ..บั ....อ..ทิ...ธ..พิ...ล..จ..า..ก...ต...ะ..ว..นั ..ต..ก.....ส..่ว..น...ใ.ห...ญ...่..เ.ป...็น..ห...น..ัง..ส..อื...ท..แี่...ต..่ง..ใ..น............
...ร..ปู ..แ...บ..บ...ข..อ..ง..ร..อ้..ย...ก..ร..อ...ง...แ...ล..ะ..ไ..ด..ร้..ับ...ก..า..ร..ย...ก..ย...่อ..ง..ว..า่..เ..ป..น็..ห...น..งั..ส...อื ..ท...แ่ี ..ต...ง่ ..ด..มี...วี ..ร..ร..ณ...ศ...ิล..ป...์ .ม...ีก..า..ร..แ...ต..ง่..เ..ป..็น..เ..ร..อ่ื ..ง.....
...แ..ส...ด..ง..อ...า..ร..ม..ณ....ข์ ..อ..ง..ผ...ู้แ..ต...ง่ ...ค...อื....ม..ีต...วั..ล..ะ..ค...ร..เ.ป...น็ ..ก...ษ..ตั...ร..ิย..์..เ.ป...็น..เ.ร..อื่...ง..จ..ัก..ร....ๆ....ว..ง..ศ..์..ๆ....ห..ร..ือ...เ.ป..น็...เ.ร..อ่ื..ง..แ...ส..ด...ง.........
...อ..า..ร..ม...ณ...์ข..อ...ง..ผ..ู้แ...ต..ง่....แ..ส...ง..ส..ะ..ท...อ้ ..น..ใ..ห...้เ.ห...็น..ค..่า...น..ิย..ม...ข..อ..ง..ค...น..ไ..ท..ย...ร..นุ่..เ..ก..่า..”..........................................................

เกง่ มาก..ค่ะ

บทเรยี นสำเร็จรูปวิชาการพินจิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๕
เรื่อง ความร้เู บื้องตน้ เกีย่ วกับการพินจิ วรรณคดมี รดก (เลม่ ๑)

กรอบท่ี ๒
๒. ลกั ษณะของวรรณคดีมรดกวรรคดมี รดก

๑. เปน็ หนงั สอื ทแี่ ตง่ ดแี ละมศี ลิ ปะ หมายความว่า ในทรรศนะของผรู้ ยู้ อมรบั กันวา่
เป็นหนังสือท่มี ีรูปแบบของคาํ ประพนั ธ์ที่ถูกตอ้ งและเหมาะสม แตง่ ดว้ ยความเคารพกฎเกณฑ์
แบบแผนและข้อปฏิบตั ขิ องการแต่งหนงั สือ โครงเรอื่ งและเน้อื เร่อื งดเี ดน่ ทว่ งทำนองการเขียนดี
กอ่ ให้เกิดรสไพเราะและเปน็ วรรณศลิ ป์ชวนอ่าน วรรณคดมี รดกเปน็ หนงั สือทคี่ วรยกยอ่ ง
ว่าเปน็ หนงั สอื อมตะอ่านได้ทกุ ยุคทุกสมยั

๒. เปน็ หนงั สอื แสดงความคดิ ดี หมายความวา่ กวีได้มองสง่ิ ทพ่ี บเห็นด้วยความคิด
ทีแ่ ตกต่างกวา่ คนทงั้ หลายมอง ความคดิ ของกวเี ป็นจิตนาการทแ่ี ตกตา่ งจากคนทง้ั หลาย
เป็นจนิ ตนาการที่กว้างไกลด้วยความคดิ ที่ดีเด่นและมคี ณุ คา่ ทางอารมณ์ ผูอ้ ่านจะเกดิ จนิ ตนาการ
และอารมณไ์ ปกบั จินตนาการและอารมณข์ องกวดี ้วย

๓. เปน็ หนงั สอื ทใ่ี ชภ้ าษาประณตี ไพเราะ กวจี ะใชภ้ าษาในการบรรยายเร่อื งราวในวรรณคดี
ด้วยภาษาของกวี ไมเ่ หมอื นกบั ภาษาของคนธรรมดา ภาษาในวรรณคดเี ปน็ ภาษาท่ีไดร้ บั การ
เลือกเฟน้ มสี ัมผัสเล่นคาํ ใหเ้ กดิ ความไพเราะ มีสํานวนโวหารดเี ด่นใช้ถอ้ ยคาํ กนิ ใจลึกซึง้ กอ่ ใหเ้ กดิ
อารมณช์ วนฝันชวนคิด ดว้ ยถ้อยคําโวหารทก่ี วไี ด้คดิ ไตรต่ รองมาแล้วอยา่ งดี

๔. เปน็ หนงั สอื ทม่ี ปี ระโยชน์ วรรณคดมี รดกเปน็ หนังสอื ทท่ี ำให้ผู้อ่านเกดิ สตปิ ญั ญา
มองเห็นแง่มมุ ต่าง ๆ ของชวี ติ ใหเ้ หน็ วฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีของชาติ ตลอดจนชวี ติ
ความเปน็ อยขู่ องบรรพบุรษุ ในอดีต ทำให้ผู้อา่ นไดร้ บั คุณค่าทางชวี ติ และประสบการณ์ เข้าใจ
ความจรงิ ของชวี ติ ดขี น้ึ นบั ว่าเป็นอาหารทางสมองและยังกอ่ ให้เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลนิ
ให้แงค่ วามคดิ เปน็ การชว่ ยยกระดับจติ ใจของผู้อ่านให้สงู ขนึ้ และยงั ใช้ถอ้ ยคาํ ไพเราะกอ่ ให้
เกดิ อารมณ์ นบั วา่ เปน็ อาหารทางใจอีกดว้ ย

อ่านเข้าใจแล้วตอบคำถามหน้าถัดไป..ค่ะ

บทเรียนสำเรจ็ รูปวิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๖
เรือ่ ง ความรู้เบื้องตน้ เก่ียวกับการพินจิ วรรณคดีมรดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบท่ี ๒
กำหนดให้

ก. เป็นหนงั สือที่แต่งดแี ละมีศิลปะ
ข. เปน็ หนงั สอื แสดงความคดิ ดี
ค. เป็นหนงั สือที่ใช้ภาษาประณีตไพเราะ
ง. เป็นหนังสอื ทม่ี ีประโยชน์

คำแนะนำ : ข้อตอ่ ไปนี้ตอ่ ไปน้ีสัมพันธก์ บั ลกั ษณะของวรรณคดีมรดกข้อใด

ขอ้ ๑ วรรณคดีมรดกเปน็ หนงั สือท่ที ำให้ผอู้ า่ นเกดิ สตปิ ญั ญา มองเห็นแง่มมุ ตา่ ง ๆ
ของชวี ติ

ขอ้ ๒ มีรปู แบบของคาํ ประพนั ธท์ ่ีถูกต้องและเหมาะสม แต่งดว้ ยความเคารพกฎเกณฑ์
แบบแผนและขอ้ ปฏบิ ัตขิ องการแตง่ หนงั สือ

ขอ้ ๓ เป็นหนงั สอื ทไ่ี ด้รบั ยกยอ่ งว่าเปน็ หนังสืออมตะอ่านได้ทกุ ยุคทุกสมยั
ขอ้ ๔ ภาษาท่ไี ด้รบั การเลือกเฟ้น มสี มั ผัสเล่นคาํ ใหเ้ กดิ ความไพเราะ มสี ํานวนโวหาร
ดเี ดน่ ใชถ้ อ้ ยคํากนิ ใจลกึ ซึ้ง กอ่ ให้เกิดอารมณช์ วนฝนั ชวนคิด ดว้ ยถอ้ ยคาํ โวหารที่กวไี ด้คิดไตรต่ รอง
มาแลว้ อยา่ งดี
ขอ้ ๕ กวีไดม้ องสง่ิ ท่ีพบเหน็ ด้วยความคดิ และจติ นาการทแ่ี ตกตา่ งจากคนทงั้ หลาย

ตรวจคำตอบจากเฉลยหน้าถัดไป..ค่ะ

บทเรยี นสำเร็จรปู วิชาการพินจิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๗
เรอื่ ง ความรู้เบ้ืองตน้ เกย่ี วกับการพนิ จิ วรรณคดมี รดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบท่ี ๒ ขอ้ ๒ ก ขอ้ ๓ ก ขอ้ ๔ ค ขอ้ ๕ ข

ขอ้ ๑ ง

เกง่ มาก..ค่ะ

กรอบท่ี ๓
๓. ขอ้ สงั เกตบางประการในการอา่ นวรรณคดมี รดก

๓.๑ ขนบของการแตง่ วรรณคดมี รดก คือธรรมเนยี มนิยมในการแตง่ วรรณคดที ่ี

นยิ มปฏิบตั กิ ันมาแต่กอ่ น ไดแ้ ก่
๓.๑.๑ รปู แบบและเนอ้ื หามคี วามเหมาะสมกนั รปู แบบ ไดแ้ ก่ ลลิ ติ นริ าศ เพลงยาว

บทละครคํากลอน โคลง ฉนั ท์ เปน็ ต้น ส่วนเนอ้ื หา ไดแ้ ก่เน้ือเรือ่ งซงึ่ เปน็ ความคดิ คาํ นงึ ของกวี
รปู แบบและเน้ือหาจะตอ้ งเหมาะสมกัน กล่าวคือ ถา้ เปน็ การสรรเสริญวรี บรุ ุษหรอื พระมหากษตั รยิ ์
จะแต่งเปน็ ลิลิตหรอื คาํ ฉันท์ถา้ แตง่ เพอื่ ระบายอารมณห์ รือเพ่อื ความรัก กจ็ ะแต่งเปน็ นิราศ
หรอื เพลงยาว ถ้าแตง่ เปน็ นิทานก็จะแตง่ เป็นกลอนหรือฉันท์ ถ้ามกี ารดำเนินเรือ่ งเพ่อื ใชแ้ สดงละคร
ก็แต่งเปน็ บทละคร เป็นตน้

๓.๑.๒ เนอ้ื เรอ่ื ง เนอื้ เร่ืองในวรรณคดอี าจเป็นเรื่องเกี่ยวกบั ศาสนาเพื่อการสั่งสอน
สดดุ วี ีรบรุ ษุ หรอื พระมหากษตั รยิ ์ และเพื่อระบายอารมณ์ บางเร่ืองไดร้ บั อทิ ธิพลจากตา่ งประเทศ เชน่
รามเกียรติ์ อเิ หนา สามก๊ก ราชาธริ าช เป็นตน้ วรรณคดบี างเรื่องอาจมีเนือ้ หาทง้ั การสง่ั สอน
การระบายอารมณ์ สดดุ ีวรี บรุ ุษปะปนอยู่ในเรอ่ื งเดยี วกันตวั ละครสว่ นมากจะ เป็นบุคคลช้ันสงู
เพราะเป็นเร่ืองจกั ร ๆ วงศ์ ๆ กวีจะสอดแทรกขนบธรรมเนยี มประเพณี ชีวติ ความเปน็ อยขู่ องคน
ในสมัยน้ันไว้ในวรรณคดี ตลอดจนอารมณส์ ะเทอื นใจและความสนกุ สนานไวด้ ้วย

บทเรียนสำเร็จรปู วชิ าการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๘
เรอื่ ง ความรูเ้ บ้อื งตน้ เกย่ี วกบั การพนิ จิ วรรณคดมี รดก (เลม่ ๑)

๓.๑.๓ ลกั ษณะการเขยี น จะมีท่วงทำนองการเขียนที่มแี บบแผนนยิ มปฏิบัติสืบกัน
มาแตโ่ บราณกล่าวคอื จะเรม่ิ ด้วยการไหวค้ รู ไหว้บิดามารดา สดดุ พี ระมหากษัตรยิ ์ กลา่ วชมบา้ น
ชมเมอื ง แลว้ จงึ ดำเนินเรอ่ื งของวรรณคดีเร่ือนัน้ โดยเฉพาะการดำเนินเรื่องมีการแทรกการพรรณนา
เดินทางชมป่า ชมธรรมชาติ โดยจดั ระเบียบเป็นหมวดหมู่ เช่น การ พรรณนาต้นไม้ ดอกไม้
สัตวส์ เ่ี ท้า สตั วส์ องเท้า สัตวน์ ้ำ เปน็ พวก ๆ บางครงั้ จะชมสิง่ ทเ่ี ป็นอักษรพวกเดยี วกัน
เพ่ือการเลน่ คาํ สัมผัสอกั ษร แม้วา่ สิ่งเหล่านัน้ จะไมเ่ ป็นไปตามธรรมชาติ กไ็ ม่ถอื วา่ เป็นสงิ่ ท่นี ่าตําหนิ
เพราะตอ้ งการแสดงศลิ ปะแห่งคําประพันธ์ จนกลายเปน็ ธรรมเนยี มนิยมในการแต่งวรรณคดี
ส่วนตอนจบเร่ือง ผแู้ ต่งจะบอกความมุ่งหมายการแต่ง บอกช่อื ผู้ แตง่ และวันเดือนปที แ่ี ต่ง บางเลม่
กวีกม็ ิได้บอกชอ่ื และระยะเวลาการแตง่ ทำให้หนงั สือเลม่ น้ันเปน็ ปัญหาเก่ยี วกบั การ สนั นษิ ฐาน
ชอ่ื ผแู้ ต่งและระยะเวลาของหนังสือ

๓.๑.๔ วธิ ีการแตง่ ผ้แู ตง่ จะถือเอาความงามทางอรรถรสเปน็ สำคัญ จะบรรยาย
ความงดงามทางธรรมชาติและเร่ืองต่าง ๆ ดว้ ยถอ้ ยคําที่ก่อใหเ้ กดิ อารมณ์ทส่ี วยสดงดงาม
ไปตามถอ้ ยคําท่ีบรรยายน้นั ส่วนการแต่งเรอ่ื งราวของชวี ติ ก็ดี คตธิ รรมต่าง ๆ กด็ ี เปน็ อันดับรอง
ลงไปจากความงามทางอรรถรส และผูแ้ ต่งจะนาํ ข้อคิดในหลักธรรมทางพทุ ธศาสนามาสอดแทรก
ใหเ้ หน็ ถึงแกน่ แก้ของชีวติ ตามหลักธรรม วรรณคดีจึงเปน็ การเสรมิ สรา้ งสงั คมในสมยั ของผูแ้ ต่ง

๓.๑.๕ การใชถ้ อ้ ยคาํ จะเลือกเฟน้ การใช้ถอ้ ยคําเพื่อบรรยายความตามเน้อื เรื่อง
เลือกสรรคาํ ใหเ้ กดิ ความงาม เล่นคําสัมผสั อกั ษรให้เกดิ ความไพเราะเพราะพรงิ้ ใชถ้ อ้ ยคาํ
เปรยี บเทียบให้เกิดความงามให้กระทบอารมณผ์ ู้อา่ น วรรณคดีไทยจงึ เนน้ การใชถ้ อ้ ยคาํ

อ่านเขา้ ใจแล้วทำกิจกรรมหน้าถัดไป..คะ่

บทเรยี นสำเร็จรปู วิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๙
เรื่อง ความรูเ้ บื้องตน้ เกี่ยวกบั การพินจิ วรรณคดมี รดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบท่ี ๓
กำหนดให้

ก. รูปแบบและเนือ้ หามคี วามเหมาะสมกัน
ข. เนื้อเร่ือง
ค. ลกั ษณะการเขยี น
ง. วธิ กี ารแต่ง
จ. การใช้ถ้อยคาํ

คำแนะนำ : ใหเ้ ลือกข้อถูกทีส่ ุด

ขนบของการแตง่ วรรณคดมี รดกมลี ักษณะสัมพันธก์ ับขอ้ ใด
ขอ้ ๑ จะเลอื กเฟน้ การใชถ้ อ้ ยคาํ เพื่อบรรยายความตามเนือ้ เร่ือง
เลือกสรรคาํ ใหเ้ กดิ ความงาม เล่นคาํ สมั ผสั อกั ษรให้เกิดความไพเราะเพราะพรงิ้
ขอ้ ๒ เริ่มด้วยการไหว้ครู ไหว้บิดามารดา สดดุ ีพระมหากษัตรยิ ์ กล่าวชมบา้ นชมเมือง
แล้วจงึ ดำเนนิ เรือ่ งของวรรณคดีเรอื่ น้นั
ขอ้ ๓ กวจี ะสอดแทรกขนบธรรมเนียมประเพณี ชวี ติ ความเป็นอยขู่ องคนในสมยั น้นั ไว้
ในวรรณคดี ตลอดจนอารมณส์ ะเทอื นใจ และความสนุกสนานไวด้ ว้ ย
ขอ้ ๔ ถา้ เป็นการสรรเสรญิ วีรบรุ ษุ หรือพระมหากษัตริย์จะแต่งเปน็ ลิลติ หรอื คําฉนั ท์
ขอ้ ๕ ถา้ แตง่ เพื่อระบายอารมณห์ รอื เพ่อื ความรัก ก็ จะแต่งเปน็ นริ าศหรือเพลงยาว
ขอ้ ๖ ถ้าแตง่ เปน็ นิทาน ก็จะแตง่ เปน็ กลอนหรอื ฉันท์
ขอ้ ๗ ผูแ้ ตง่ จะถือเอาความงามทางอรรถรสเปน็ สำคัญ จะบรรยายความงดงามทาง
ธรรมชาตแิ ละเรือ่ งตา่ ง ๆ ดว้ ยถ้อยคาํ ทีก่ อ่ ให้เกิดอารมณ์ทส่ี วยสดงดงาม

ตรวจคำตอบจากเฉลยหนา้ ถัดไป..ค่ะ

บทเรยี นสำเร็จรูปวิชาการพินจิ วรรณคดีมรดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๐
เร่อื ง ความรูเ้ บ้อื งตน้ เก่ียวกับการพนิ จิ วรรณคดมี รดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบท่ี ๓

ขอ้ ๑ จ ขอ้ ๒ ค ขอ้ ๓ ข ขอ้ ๔ ก ขอ้ ๕ ก ขอ้ ๖ ก ขอ้ ๗ ง

เกง่ มาก..คะ่

กรอบที่ ๔
๓. ขอ้ สงั เกตบางประการในการอา่ นวรรณคดมี รดก (ตอ่ )

๓.๒ ผู้แตง่ และจดุ มงุ่ หมายของการแตง่

วรรณคดไี ทยจะมีศูนยก์ ลางอยู่ที่ราชสำนัก เพราะราชสำนกั เป็นท่รี วมของผมู้ ี
ความร้ทู างหนงั สือและทางอกั ษรศาสตร์ กวีส่วนมากจะเปน็ พระมหากษตั ริย์ หรอื เชื้อพระวงศ์
หรอื ข้าราชการชั้นผใู้ หญ่ พระมหากษัตรยิ จ์ ะทรงใหก้ ารอปุ ถัมภค์ ้ำชกู วี หากขาดการอปุ ถัมภ์ค้ำชูจาก
พระมหากษัตริย์ วรรณคดีกจ็ ะซบเซา และกวีผ้แู ตง่ วรรณคดกี ม็ ไิ ดย้ ึดเป็นอาชพี แตจ่ ะแต่งดว้ ยใจรกั
และเป็นงานอดิเรก ความมงุ่ หมายในการแต่งวรรณคดกี ม็ คี วามแตกตา่ ง กนั เช่น

แตง่ เพอื่ สดดุ ยี กยอ่ งบคุ คล เชน่
ลิลติ ยวนพา่ ย ลิลติ ตะเลงพ่าย โคลงเฉลมิ พระเกยี รตสิ มเด็จพระนารายณม์ หาราช
แตง่ เพอ่ื ใชส้ อนประชาชน เชน่
ไตรภูมพิ ระรว่ ง มหาชาตคิ าํ หลวง ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก สุภาษติ สอนหญงิ
เพลงยาวถวายโอวาท
แตง่ เพอื่ จนิ ตนาการและระบายอารมณ์ เช่น โคลงกาํ สรวล นริ าศภเู ขาทอง
นริ าศเมอื งแกลง
แตง่ เพอื่ แสดงละครและเพอื่ ความบนั เทงิ เชน่ รามเกียรติ อิเหนา ขนุ ช้างขุนแผน

บทเรยี นสำเรจ็ รูปวิชาการพินจิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๑
เรอ่ื ง ความรูเ้ บอ้ื งตน้ เกย่ี วกบั การพินจิ วรรณคดีมรดก (เล่ม ๑)

คำถามกรอบท่ี ๔
คำแนะนำ : ตอบคำถามให้ไดใ้ จความ

ขอ้ ๑ ศนู ยก์ ลางของการสรา้ งผลงานวรรณคดมี รดกของไทยอยูท่ ่ใี ด เนื่องจากสาเหตใุ ด
.................ศ...ูน..ย...ก์..ล...า..ง..ข..อ..ง..ก...า..ร..ส..ร..า้..ง..ผ...ล..ง..า..น...ว..ร..ร.ณ....ค..ด...มี...ร..ด..ก...ข..อ..ง..ไ..ท..ย...อ..ย...ูท่ ..่ีร..า..ช..ส...ำ..น..กั....................................
..................เ.น..ื่อ...ง..จ..า..ก...ร.า...ช..ส..ำ..น..ัก...เ.ป...็น..ท...รี่ ..ว..ม..ข..อ...ง..ผ..มู้...ี .ค...ว..า..ม...ร..ู้ท..า..ง..ห...น..งั..ส..ือ...แ..ล...ะ..ท..า..ง..อ...ัก..ษ...ร..ศ..า..ส...ต..ร..์..ก..ว..ี..............
....ส...่ว..น..ม..า...ก..จ..ะ..เ.ป...็น..พ...ร..ะ..ม..ห...า..ก...ษ..ตั...ร..ิย..์..ห..ร..อื...เ.ช..ื้อ..พ...ร..ะ..ว..ง..ศ...ห์ ..ร..อื...ข..า้ ..ร..า..ช..ก..า..ร..ช..นั้...ผ..ู้ใ..ห..ญ....่..พ..ร..ะ..ม...ห..า..ก...ษ..ตั...ร..ยิ ..จ์..ะ...........
....ท...ร..ง..ใ.ห...้ก..า..ร..อ...ปุ ..ถ...ัม..ภ...์..............................................................................................................................

กำหนดให้

ก. แต่งเพ่ือสดดุ ียกย่องบคุ คล
ข. แต่งเพื่อใชส้ อนประชาชน
ค. แต่งเพอื่ จนิ ตนาการและระบายอารมณ์

คำแนะนำ : ใหเ้ ลอื กข้อถูกท่สี ดุ

วรรณคดเี รอ่ื งตอ่ ไปนม้ี ีความมุ่งหมายในการแต่งอยา่ งไร
ขอ้ ๑ ลลิ ิตยวนพา่ ย
ขอ้ ๒ ไตรภมู พิ ระรว่ ง
ขอ้ ๓ นริ าศภูเขาทอง
ขอ้ ๔ สภุ าษติ สอนหญงิ
ขอ้ ๕ ลลิ ิตตะเลงพ่าย
ขอ้ ๖ มหาชาตคิ าํ หลวง
ขอ้ ๗ เพลงยาวถวายโอวาท
ขอ้ ๘ อเิ หนา
ขอ้ ๙ โคลงกาํ สรวล
ขอ้ ๑๐ ร่ายยาวมหาเวสสนั ดรชาดก

บทเรียนสำเรจ็ รูปวชิ าการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๒
เรอื่ ง ความรูเ้ บือ้ งต้นเก่ียวกบั การพนิ จิ วรรณคดมี รดก (เล่ม ๑)

เฉลยคำถามกรอบท่ี ๔

ขอ้ ๑ ก ขอ้ ๒ ข ขอ้ ๓ ค ขอ้ ๔ ข ขอ้ ๕ ก ขอ้ ๖ ข ขอ้ ๗ ข ขอ้ ๘ ง
ขอ้ ๙ ค ขอ้ ๑๐ ข

เก่งมาก..ค่ะ

กรอบที่ ๕
๓. ขอ้ สงั เกตบางประการในการอา่ นวรรณคดมี รดก (ตอ่ )

๓.๓ คณุ คา่ ของการอา่ นวรรณคดี วรรณคดไี ทยนอกจากจะใหค้ ณุ ค่า

ในด้านอรรถรสของถอ้ ยคํา ให้ผูอ้ ่านเห็นความงดงามของภาษาแลว้ ยังมคี ณุ ค่าทางสตปิ ญั ญา
และทางศีลธรรมอีกด้วย วรรณคดีจงึ มคี ณุ คา่ แก่ผูอ้ ่าน ๒ ประการ คอื

๓.๓.๑ คณุ คา่ ทางสนุ ทรยี ภาพหรอื ความงาม สุนทรยี ภาพหรอื ความงามทางภาษา
เปน็ หวั ใจของวรรณคดี ได้แก่ ศิลปะของการแตง่ ท้ังการบรรยายการเปรียบเทยี บ การเลือกสรร
ถ้อยคาํ ให้มคี วามหมายเหมาะสมกระทบอารมณผ์ ูอ้ ่าน มสี มั ผสั ใหเ้ กิดเสยี งไพเราะเพราะพรง้ิ

๓.๓.๒ คณุ คา่ ทางสารประโยชน์ เปน็ คณุ ค่าทางสตปิ ญั ญาและสงั คม ตามปกติ
วรรณคดจี ะเขียนตามความเป็นจรงิ ของชวี ิต กวีจะใหป้ รัชญาชีวติ เปน็ ข้อคิด คตสิ อนใจแกผ่ ้อู ่าน
และยงั นาํ สภาพของสงั คมในสมัยที่เขยี นสอดแทรกไว้ในวรรณคดขี องตนตลอดจนวฒั นธรรม
ขนบธรรมเนียมประเพณแี ละคา่ นิยมเก่ียวกับสถาบันพระมหากษตั ริยแ์ ละศาสนา ซ่ึงเปน็ สถาบนั
ทค่ี วรยกย่องบูชา ทาํ ใหผ้ ู้อา่ นมีโลกทัศน์ เขา้ ใจโลกกวา้ งขวางข้นึ วรรณคดีจงึ เป็นทงั้ อาหารใจ
และอาหารสมองใหเ้ กิดสตปิ ญั ญา และเหน็ แง่มมุ ต่าง ๆ ของชวี ิต

บทเรียนสำเร็จรปู วิชาการพนิ จิ วรรณคดมี รดก รหสั วชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๓
เรอื่ ง ความร้เู บื้องตน้ เกี่ยวกบั การพนิ จิ วรรณคดีมรดก (เลม่ ๑)

คำถามกรอบที่ ๕
คำแนะนำ : ใหเ้ ลอื กขอ้ ถกู ทสี่ ุด
กำหนดให้

ก. คุณค่าทางสุนทรียภาพหรือความงาม
ข. คุณค่าทางสารประโยชน์

คำแนะนำ : ใหเ้ ลอื กขอ้ ถูกทส่ี ดุ

ข้อตอ่ ่ไปนเี้ ป็นคณุ ค่าวรรณคดีทางด้านใด
ขอ้ ๑ ใหป้ รัชญาชวี ติ เปน็ ขอ้ คดิ และคติสอนใจแกผ่ ู้อ่าน
ขอ้ ๒ สอดแทรกสภาพของสงั คมในสมยั ทเ่ี ขยี น
ขอ้ ๓ การเลือกสรรถ้อยคาํ ใหม้ ีความหมายเหมาะสมกระทบอารมณผ์ ู้อ่าน
ขอ้ ๔ สะท้อนคา่ นิยมเกี่ยวกบั สถาบันพระมหากษตั รยิ แ์ ละศาสนา
ขอ้ ๕ ทำใหผ้ ู้อา่ นมีโลกทศั น์ เขา้ ใจโลกกวา้ งขวางข้ึน
ขอ้ ๖ ใช้ศิลปะของการแต่งทั้งการบรรยายการเปรยี บเทยี บ
ขอ้ ๗ สะท้อนวัฒนธรรมขนบธรรมเนยี มประเพณี
ขอ้ ๘ มสี ัมผสั ใหเ้ กดิ เสยี งไพเราะเพราะพรงิ้

ตรวจคำตอบจากเฉลยหน้าถัดไป..
คะ่

บทเรยี นสำเร็จรูปวิชาการพนิ จิ วรรณคดีมรดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หน้า ๑๔
เรื่อง ความรู้เบอื้ งต้นเกี่ยวกับการพนิ จิ วรรณคดมี รดก (เล่ม ๑)

คำถามกรอบที่ ๔

ขอ้ ๑ ข ขอ้ ๒ ข ขอ้ ๓ ก ขอ้ ๔ ข ขอ้ ๕ ข ขอ้ ๖ ก ขอ้ ๗ ข ขอ้ ๘ ก

เก่งมาก..คะ่

ความรู้เบ้อื งตน้ เก่ยี วกบั การพินิจวรรณคดีมรดก (ออนไลน์) สืบคน้ จาก https://bit.ly/32cyYN1
(30 ตลุ าคม 2563)

บทเรยี นสำเร็จรปู วิชาการพินจิ วรรณคดมี รดก รหัสวชิ า ท๓๒๔๐๔/หนา้ ๑๕
เรอ่ื ง ความรู้เบ้อื งตน้ เกย่ี วกับการพินจิ วรรณคดีมรดก (เล่ม ๑)