ชุด2 การประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์.doc

ชชุดุดฝฝกึ ึกททักกั ษษะะ เเรรอื่ ่ืองงททกั ักษษะะททัศศั นนศศิลลิ ปป์ ์ ชชัน้ ้นั มมธั ธั ยยมมศศึกึกษษาาปปที ีที่ ่ี 22 ก
ชชดุ ดุ ทที่ ี่ 12 งกาานรทปัศรนะเศมลิ ินปแใ์ ลนะกวาิจราโรฆณษณง์ าานทศั นศลิ ป์

คำนำ

ชุดฝึกทักษะ เร่ืองทักษะทัศนศิลป์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง
จังหวดั ยะลา จัดทำขึน้ เพื่อเป็นนวตั กรรมที่ใช้ประกอบการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ รายวชิ าทศั นศิลป์ ศ 22103
ภาคเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564 กลุ่มสาระการเรียนรศู้ ิลปะ ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 เพอ่ื พัฒนาคณุ ภาพผู้เรียน
ใหส้ อดคล้องกบั สมรรถนะสำคัญตามหลกั สตู รแกนกลางการศึกษาข้ันพน้ื ฐาน 2551 โดยเน้นผ้เู รยี นเป็นสำคัญ
และการปฏิบัตจิ รงิ ผ่านกระบวนการกลุม่ ซง่ึ ครูผู้สอนทำหน้าที่ใหค้ ำแนะนำตลอดการจดั การเรียนรู้

ผู้จัดทำได้สร้างชุดฝึกทักษะเพื่อให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง โดยได้วิเคราะห์หลักสูตร
มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ตลอดจนการกำหนดสาระการเรียนรู้ ท้ังน้ีผู้เรียนจำเป็นต้องศึกษาข้ันตอน
การใช้ชุดฝึกทักษะก่อนลงมือทำใบงานทีก่ ำหนดไว้ในชดุ ฝึกทักษะ เรอื่ งหลกั การจัดองคป์ ระกอบศิลป์ จำนวน
4 ชุด ดงั น้ี

ชดุ ที่ 1 เรอ่ื ง งานทศั นศลิ ป์ในการโฆษณา
ชุดท่ี 2 เรือ่ ง การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์
ชุดท่ี 3 เรอ่ื ง ทศั นศิลป์ของไทยในแต่ละยคุ สมัย
ชดุ ท่ี 4 เร่ือง วฒั นธรรมในงานทัศนศิลป์ปัจจบุ ัน
ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างย่ิงว่า ชุดฝึกทักษะ เร่ืองทักษะทัศนศิลป์ จะเป็นประโยชน์ต่อครู และนักเรียน
ตลอดจนถึงผู้ทส่ี นใจทวั่ ไป ทำให้การจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้สง่ ผลให้สาระทัศนศิลป์มีผลสัมฤทธ์ิทางการเรยี นท่ี
สูงขึ้น ขอขอบคณุ ผมู้ ีสว่ นเกย่ี วขอ้ งทุกท่าน ทท่ี ำให้ชดุ ฝึกทกั ษะน้สี ำเรจ็ ดว้ ยดี

โสพิศ ชาติพนั ธ์ุ

ชดุ ฝึกทกั ษะ เร่ืองทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 ข
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์
หน้า
สารบญั ก
ข
เรื่อง ง
คำนำ 1
สารบัญ 2
สารบญั ภาพ 3
ขน้ั ตอนการเรยี น 4
คำแนะนำสำหรบั ครู 5
คำแนะนำสำหรับนกั เรยี น 6
สาระ/มาตรฐานการเรียนร/ู้ ตัวชวี้ ดั 8
สาระสำคัญ/สาระการเรียนรู้/จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ 9
แบบทดสอบก่อนเรียน 29
กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อนเรียน 30
ใบความรู้ เรอ่ื ง การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์ 31
ใบงานท่ี 1 เร่อื ง หลักการทัว่ ไปในการประเมินและวิจารณ์งานทศั นศิลป์ 32
ใบงานที่ 2 เรื่อง การสรา้ งเกณฑก์ ารประเมนิ และวจิ ารณ์งานทศั นศิลป์ 33
ใบงานที่ 3 เรอ่ื ง ความสำคัญในการพฒั นาผลงานทัศนศลิ ป์ 35
ใบงานที่ 4 เรอ่ื ง การจดั ทำแฟม้ สะสมงานทัศนศิลป์
แบบทดสอบหลังเรยี น
กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน

ชดุ ฝึกทกั ษะ เรอื่ งทักษะทัศนศิลป์ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 ค
ชุดท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์
หนา้
สารบัญตอ่ 36
37
เรอื่ ง 38
บรรณานกุ รม 39
ภาคผนวก 40
41
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 42
แนวการตอบในงานที่ 1 43
แนวการตอบในงานท่ี 2 44
แนวการตอบในงานท่ี 3 45
แนวการตอบในงานที่ 4 46
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น
เกณฑ์การประเมนิ การทำแบบทดสอบหลังเรียน
เกณฑ์การประเมนิ การทำใบงานแบบฝกึ ทักษะ
ประวัติผู้จดั ทำ

วิญญูชนควรร้คู ณุ ค่า
ของศลิ ปะ

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรอ่ื งทกั ษะทศั นศิลป์ ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 2 ง
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศิลป์
หนา้
สารบญั ภาพ 9
10
ภาพท่ี 11
1 ภาพการประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศลิ ป์ 12
2,3, ภาพศิลปิน 13
5,6,7 ภาพการโฆษณาเพื่อความเขา้ ใจรว่ มกันในสงั คม 14
7,8 ภาพการวิจารณ์ผลงาน 15
9,10,11 ภาพการวิจารณผ์ ลงาน 16
12,13,14 ภาพนกั วิจารณ์เปรยี บเหมอื นนักคิด 17
15,16 ภาพแสดงรปู แบบการประเมินผลงาน 18
17,18,19 ภาพแสดงการรับรู้ 19
20,21,22,23 ภาพแสดงอารมณ์และความรู้สึก 20
24,25,26 ภาพผลงานทศั นศลิ ป์ 21
27 ภาพ The Starry Night 22
28,29,30 ภาพแสดงตวั อยา่ งการสรา้ งเกณฑ์การประเมิน 23
31,32,33 ภาพแสดงการตัดสนิ ผลงานทศั นศลิ ป์ 25
34,35 ภาพวาดลัทธิเหมือนจริง 26
36,37 ภาพแสดงความมีเอกภาพ
38,39,40,41 ภาพแสดงการพฒั นาผลงาน
42,43,44 ภาพแสดงแฟ้มสะสมงาน

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรอ่ื งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2 1
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

ขนั้ ตอนการเรียน

ลำดบั ขน้ั ตอนการใช้ชดุ ฝึกทกั ษะ
อา่ นคำแนะนำ

ทดสอบก่อนเรียน
กจิ กรรมการเรียนร/ู้ ทำใบงาน

ทดสอบหลงั เรียน

ผ่านเกณฑ์ ไมผ่ า่ นเกณฑ์

ศึกษาชดุ ฝึกทักษะเลม่ ตอ่ ไป

ชุดฝกึ ทกั ษะ เร่อื งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 2
ชดุ ที่ 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศิลป์

คำแนะนำสำหรับครูผู้สอน

ชุดฝึกทักษะ ชุดที่ 2 เร่ืองการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์ ชุดน้ี เป็นส่วนหน่ึงของ
นวัตกรรมประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาทักษะทางดา้ นทัศนศิลป์เพ่ือการโฆษณา สำหรับ
นักเรยี นชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง จงั หวัดยะลา เป็นกจิ กรรมท่ีครูผู้สอนมอบหมาย
ให้นักเรียนได้ฝึกฝนด้วยตนเองจนเกิดความชำนาญ ดังนั้นเพ่ือให้เกิดประสิทธิภาพในการจัดกิจกรรมการ
เรยี นรู้ ให้ครผู ู้สอนปฏิบัติตามคำแนะนำดังตอ่ ไปน้ี

1. ชดุ ฝกึ ทักษะ ชดุ ที่ 2 เรือ่ งการประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศิลป์ชดุ นี้เปน็ นวัตกรรมประกอบ
การจดั กิจกรรมการเรียนรูท้ ่คี รูผูส้ อนมอบหมายให้นักเรียนไดฝ้ กึ ฝนดว้ ยตนเองจนเกดิ ความชำนาญ

2. ครผู ู้สอนควรจัดกิจกรรมการเรียนร้ตู ามแผนการจัดการเรียนรูค้ วบค่กู บั การนำชุดฝกึ ทักษะ
ชุดที่ 2 เร่อื งการประเมินและวิจารณง์ านทศั นศิลป์ไปใชก้ ับนักเรียน

3. ครูผู้สอนควรชี้แจงจุดประสงค์ในการเรียนรู้ และบอกให้นักเรียนทราบถึงวิธีการเรียน
ดว้ ยชดุ ฝึกทักษะ ชดุ ที่ 2 เร่อื งการประเมินและวจิ ารณ์งานทัศนศลิ ป์ ก่อนใหน้ ักเรยี นลงมือปฏิบัติ

4. จดั บรรยากาศในช้นั เรยี นใหเ้ หมาะสม
5. ใหน้ ักเรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรยี น ก่อนทำใบงาน
6. ให้นักเรยี นศึกษาใบความร้ใู หเ้ ข้าใจกอ่ นทำใบงาน
7. ในระหว่างที่นักเรียนทำกิจกรรมครูผู้สอนควรดูแลนักเรียนและให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด
สังเกตพฤติกรรมนักเรียน กระตุ้น เสริมแรงนักเรียนอยู่เสมอ และบันทึกผลการทำใบงานภายในชุดฝึก
ทักษะ
8. เมื่อนกั เรยี นทำใบงานเสร็จ ครูควรใหน้ ักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบและอธิบายเพมิ่ เติม
ช่นื ชมนกั เรยี นที่ให้ความรว่ มมอื ในการใช้ชุดฝกึ ทกุ คร้งั
9. ใหน้ ักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรยี น หลงั จากทำใบงานเสร็จ
10.ตรวจผลงานการทำชุดฝึกทกั ษะ ชดุ ท่ี 2 เรื่องการประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศิลป์
และบนั ทึกคะแนนหลังเรยี น

เพอื่ สังเกตพัฒนาการของนักเรยี นทุกคร้ัง

ชุดฝึกทกั ษะ เรอื่ งทกั ษะทศั นศลิ ป์ ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 3
ชดุ ท่ี 2 การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์

คำแนะนำสำหรับนกั เรยี น

ชุดฝึกทักษะ ชุดท่ี 2 เรื่องการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์ชุดน้ี เป็นส่วนหนึ่งของนวัตกรรม
ประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพ่ือพัฒนาทักษะทางด้านการจัดองค์ประกอบศิลป์สำหรับนักเรียนชั้น
มัธยมศึกษาปีท่ี 2 โรงเรียนคณะราษฎรบำรุง จังหวัดยะลา เป็นกิจกรรมท่ีครูผู้สอนมอบหมายให้นักเรียนได้
ฝึกฝนด้วยตนเองจนเกิดความชำนาญ ดังนั้นเพ่ือให้เกิดประสิทธิภาพในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ให้นักเรียน
ปฏบิ ัติตามคำแนะนำดงั ตอ่ ไปน้ี

1. อ่านคำแนะนำการใช้ชุดฝกึ ทักษะ ชุดที่ 2 เรือ่ งการประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศลิ ป์
2. ศึกษาและทำความเขา้ ใจมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชวี้ ดั สาระสำคัญ สาระการเรยี นรู้ และจุดประสงค์
การเรยี นรู้
3. ทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น
4. ศึกษาใบความร้ใู หเ้ ข้าใจก่อนทำใบงาน
5. ใหน้ กั เรยี นทำแบบทดสอบกอ่ นเรียน ก่อนทำใบงาน
6. ลงมือใช้ชุดฝึกทักษะ ชุดท่ี 2 เร่ืองการประเมินและวิจารณง์ านทัศนศิลป์ให้เสรจ็ ทีละกิจกรรม
7. เมื่อนักเรียนเกิดข้อสงสัย มีปัญหาเก่ียวกับการทำใบงานในชุดฝึกทักษะ ชุดที่ 2 เรื่องการประเมิน
และวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์ ใหน้ ักเรียนสอบถามจากครผู ู้สอนทนั ที
8. เมื่อนักเรียนทำใบงานครบ ควรแลกเปลี่ยนความรู้ และร่วมกันเฉลยคำตอบพร้อมกับเพื่อน
ในชัน้ เรยี น ฟงั ครูอธิบายเพมิ่ เตมิ
9. ทำแบบทดสอบหลังเรยี น
10.ส่งผลงานการทำชุดฝึกทักษะ ชุดท่ี 2 เรื่องการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์ เพ่ือให้ครูตรวจ
และบนั ทกึ คะแนน
11.ในระหว่างทำใบงานนักเรยี นควรให้ความรว่ มมอื ตั้งใจ และตรงต่อเวลาเสมอ

ชุดฝึกทักษะ เรือ่ งทักษะทศั นศลิ ป์ ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 4
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

สาระ/มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ตวั ชว้ี ัด

สาระท่ี 1 ทัศนศลิ ป์

มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน ศ 1.1สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ตามจินตนาการ และความคิดสร้างสรรค์
วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์คุณค่างานทัศนศิลป์ ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่องาน
อย่างอิสระ ช่ืนชม และประยุกต์ใช้ในชีวติ ประจำวนั

ตัวชี้วดั

ตัวชีว้ ัด ม.2/4 สรา้ งเกณฑ์การประเมินและวจิ ารณ์งานทัศนศิลป์
ม.2/5 นำผลการวิจารณไ์ ปปรับปรงุ แก้ไขและพฒั นางาน

ชดุ ฝึกทกั ษะ เรอื่ งทกั ษะทศั นศิลป์ ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2 5
ชุดท่ี 2 การประเมินและวิจารณ์งานทศั นศิลป์

สาระสำคญั /สาระการเรียนรู/้ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

สาระสำคัญ

การประเมินและวิจารณ์มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาสาระทัศนศิลป์เพราะช่วยสะท้อนทัศนะ
ความรู้สึกความคิดเห็นที่ผู้ชมมีต่อผลงาน ท่ีตนได้พบเห็นแต่การประเมินและวิจารณ์ท่ีมีคุณประโยชน์ช่วยส่งเสริม
ความก้าวหน้าให้แก่วงการศิลปะจะต้องมีการสร้างเป็นเกณฑ์ที่ตรงตามหลักการ มีความถูกต้องและเป็นท่ียอมรับ ทั้งนี้
ขอ้ มูลท่ีเป็นผลจากการวิจารณ์ผู้สร้างสรรค์ต้องเปิดใจให้กว้างแล้วเก็บเอาสาระท่ีเป็นประโยชน์นำไปปรับปรุงแก้ไขพัฒนา
ผลงานของตนให้มีความก้าวหน้านอกจากนี้ผลงานทัศนศิลป์ที่สร้างสรรค์ขึ้นนั้นควรรวบรวมมาทำเป็นแฟ้มสะสมผลงาน
เพ่ือจะไดเ้ หน็ พัฒนาการในการสรา้ งสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ของตนได้งา่ ยขนึ้

สาระการเรียนรู้

1. หลักการท่ัวไปในการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์
2. การสร้างเกณฑก์ ารประเมนิ และวจิ ารณ์งานทัศนศลิ ป์
3. ความสำคญั ในการพัฒนาผลงานทัศนศิลป์
4. การจัดทำแฟ้มสะสมงานทศั นศลิ ป์

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. ความร้คู วามเข้าใจเรื่องการประเมินและวจิ ารณ์งานทัศนศิลป์ (K1)
2. สามารถสร้างเกณฑก์ ารประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศิลป์ (P3)
3. การมีเจตคตทิ ่ีดี การเห็นคุณค่าของงาน และการเรยี นอย่างมีความสขุ (A3)

ชุดฝึกทกั ษะ เร่อื งทักษะทัศนศลิ ป์ ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 2 6
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

แบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ืองทกั ษะทศั นศลิ ป์
ชุดที่ 2 การประเมินและวิจารณ์งานทศั นศลิ ป์

คำชแี้ จง 1. แบบทดสอบก่อนเรยี นมจี ำนวน 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน
2. ใหเ้ ลือกคำตอบที่ถกู ตอ้ งท่ีสุดเพียงข้อเดยี วโดยทำเครอ่ื งหมาย
กากบาท ( x ) ในชอ่ งข้อ ก, ข, ค, หรือ ง ในกระดาษคำตอบ

1. เหตผุ ลท่ีถือว่าผลงานทศั นศลิ ป์เปน็ ภาษาสากลในวงการศลิ ปะเน่ืองจากสิ่งใด

ก. ภาพถอื เป็นสัญลักษณ์ทางภาษา ข. ผูช้ มเขา้ ใจความหมายไดต้ รงกนั

ค. การวาดภาพเหมอื นการเขยี นไดต้ รงกัน ง. ภาพใชส้ อ่ื ความแทนคำพูด

2. การประเมินงานทัศนศลิ ป์ด้านการรับรู้ มงุ่ เน้นการรับรู้เก่ียวกบั เรื่องใด
ก. เนอ้ื หาและเร่ืองราว
ข. ความงามและคุณค่า
ค. ความคดิ และจินตนาการ
ง. ทศั นธาตแุ ละองค์ประกอบศลิ ป์

3. การวิจารณ์เพือ่ ประเมินงานทศั นศลิ ป์ควรคำนงึ ถึงเรื่องใด

ก. การใช้คำพูดอธิบายเหตุผล ข. ความรู้สกึ พงึ พอใจของศิลปิน

ค. พืน้ ฐานงานศลิ ปะของผชู้ ม ง. ความตน่ื เต้นเรา้ ใจของผูช้ ม

4. เกณฑ์การวจิ ารณง์ านทศั นศิลปป์ ระเดน็ “หลกั ความลึกลำ้ ”หมายถึงสงิ่ ใด

ก. ความรู้สกึ ท่ไี ดร้ บั จากผลงาน ข. ความมงุ่ ม่ันภายใน

ค. การจดั องค์ประกอบศลิ ป์ ง. ฝมี อื หนักแนน่ มั่นคง

5. ขอ้ ใดไม่ใช่วงจรการประเมินและวจิ ารณ์ ข. ผลงาน
ก. ศิลปนิ ง. ส่ือมวลชน
ค. ผชู้ ม

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรื่องทักษะทศั นศลิ ป์ ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 2 7
ชุดท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

6. ขอ้ ใดไมใ่ ช่หลักการประเมินและวิจารณ์ ข. ภาษากบั การวิจารณ์
ก. วงจรการประเมินและวจิ ารณ์ ง. ความคิดเชิงตคึ วาม
ค. การตคี า่ ตรี าคา

7. ส่วนใดของแฟม้ สะสมผลงานทส่ี ามารถสรปุ เป็นขอ้ เสนอแนะในการพัฒนาตนเองในอนาคตได้

ก. วตั ถปุ ระสงค์ ข. รายละเอียดของช้นิ งาน

ค. วธิ ีปฏิบตั งิ าน ง. เกณฑป์ ระเมิน

8. แนวทางการประเมินผลงานในขอ้ ใดถูกตอ้ งท่สี ดุ
ก. กิจชยั ใช้พื้นฐานความรขู้ องตนเองมาเป็นเกณฑใ์ นการประเมินผลงาน
ข. สุนันทา ประเมินผลงานทัศนศลิ ปจ์ ากภาพรวมของผลงานแต่ละประเภท
ค. นพวรรณ กำหนดหลกั การและตวั บ่งช้ีของผลงานขึน้ มากอ่ นท่ีจะประเมิน
ง. นนั ทพร ประเมินผลงานตามแนวทางทีเ่ คยเรียนรู้มาจากศลิ ปนิ ท่ตี นช่ืนชอบ

9. ขอ้ ใดไม่ใช่เกณฑ์การวจิ ารณผ์ ลงานทัศนศิลป์

ก. ตวั อกั ษรมีบทบาทสำคัญ ข. ความมีเอกภาพ

ค. ความลกึ ลำ้ ง. ความเข้มข้น

10. การวิจารณ์ผลงานศิลปะในขอ้ ใดทีใ่ ชค้ ำกลา่ วท่ีไมเ่ หมาะสม

ก. ผลงานแสดงถึงประวัตศิ าสตร์ชาตไิ ทย
ข. ผลงานมกี ารออกแบบได้อยา่ งดเี ยย่ี ม
ค. ผลงานต้องใหผ้ ู้ชมตีความไดง้ า่ ยขึน้
ง. ผลงานไมค่ วรคา่ แก่การชื่นชมแต่อย่างใด

ศิลปะ คือ ผลแห่งพลังความคิด
สรา้ งสรรค์ของมนษุ ย์

ชุดฝกึ ทักษะ เรอื่ งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2 8
ชดุ ที่ 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อนเรียน
เร่อื งทกั ษะทัศนศลิ ป์

ชดุ ที่ 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

ชอ่ื -สกลุ …………………………………………………………………………..ชนั้ …………………..…….เลขท…่ี ……………

ขอ้ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

คะแนนท่ีได้

ความซ่อื สัตยเ์ ปน็ สมบตั ขิ องผดู้ ี
ตรองดสู ิทกุ คนกม็ ีหวั ใจ

ชดุ ฝกึ ทักษะ เร่ืองทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 2 9
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

ใบความรู้ เรื่องการประเมินและวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศลิ ป์
การประเมินและวิจารณ์มีความสำคัญอย่างย่ิงต่อการศึกษาสาระทัศนศิลป์เพราะช่วยสะท้อนทัศนะ
ความรู้สึกความคิดเห็นท่ีผู้ชมมีต่อผลงาน ที่ตนได้พบเห็นแต่การประเมินและวิจารณ์ท่ีมีคุณประโยชน์ช่วย
ส่งเสริมความก้าวหน้าให้แก่วงการศิลปะจะต้องมีการสร้างเป็นเกณฑ์ท่ีตรงตามหลักการ มีความถูกต้องและ
เป็นท่ียอมรับ ท้ังนี้ข้อมูลท่ีเป็นผลจากการวิจารณ์ผู้สร้างสรรค์ต้องเปิดใจให้กว้างแล้วเก็บเอาสาระที่เป็น
ประโยชน์นำไปปรับปรุงแก้ไขพัฒนาผลงานของตนให้มีความก้าวหน้านอกจากน้ีผลงานทัศนศิลป์ที่สร้างสรรค์
ขน้ึ นั้นควรรวบรวมมาทำเป็นแฟ้มสะสมผลงานเพื่อจะได้เห็นพัฒนาการในการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ของ
ตนไดง้ า่ ยขึน้

ภาพที่ 1 ภาพการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์
ทมี่ า : https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS_7fA-gtuHk17q-Ui2ZvbP-

ชดุ ฝึกทักษะ เร่ืองทักษะทศั นศิลป์ ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี 2 10
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

1. หลกั การทวั่ ไปในการประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศลิ ป์
ปัจจุบนั แนวคดิ และค่านิยมของสังคมไทยเปล่ยี นแปลงไปจากเดิมมาก ท้งั นเ้ี ป็นผลสืบเนื่องมาจากการ
รับเอาวิทยาการของโลกตะวนั ตกมาใช้ สง่ ผลใหก้ ารศกึ ษาศิลปะวทิ ยาการมีระบบระเบยี บเพิ่มมากข้นึ รวมท้ัง
วิธีการศึกษากลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะในหัวข้อเกี่ยวกับการวิจารณ์ผลงานทัศนศิลป์ ได้รับการกำหนดไว้ใน
หลักสตู รการศกึ ษาขนั้ พ้ืนฐานในแต่ละระดับอยา่ งเปน็ รูปธรรมอีกดว้ ย
ในระดับช้ันที่ผ่านมาผู้เรียนได้เรียนรู้มาแล้วว่าการวิจารณ์ หมายถึง การแสดงความคิดเห็นต่อสิ่ง
หน่ึงสิ่งใดตามความรู้ความเขา้ ใจศัพท์จากประสบการณ์ของผู้วจิ ารณ์ พร้อมทั้งให้ขอ้ เสนอแนะเพิ่มเตมิ ต่อสิ่งที่
พบเห็นไม่ว่าจะเป็นการชื่นชมหรือการช้ีแนะต่อผลงานน้ัน ทั้งน้ีการวิจารณ์จะต้องมีเหตุมีผล เพื่อมุ่งหวัง
ปรบั ปรงุ ผลงานที่เกิดจากการสรา้ งสรรคน์ ้ันๆให้สมบูรณ์ยิ่งข้นึ โดยสจุ ริตใจและต้องมคี ุณภาพ
ดังนั้นการที่จะพัฒนาตนเองให้มีความสามารถในการพูดการเขียนหรือการแสดงออกทางความคิด
เก่ียวกับการประเมินและการวิจารณ์งานทัศนศิลป์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้เรียนควรจะต้องฝึกฝนสร้าง
ความคุ้นเคยกับการประเมินและการวิจารณ์ ตั้งแต่ในช้ันเรียนด้วยกัน ลงมือปฏิบัติและส่ังสมประสบการณ์
ตรงในการสร้างสรรค์ผลงานประเมินงานและวิจารณ์งานพร้อมๆกันไป โดยมีหลักการท่ีพึงทำความเข้าใจ
ดงั น้ี
1.1 วงจรการประเมนิ และวจิ ารณ์
การทำความเข้าใจเกี่ยวกับการประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์ จะต้องรับรู้ถึงองค์ประกอบหรือ
วงจรท่ีเกย่ี วข้องกบั การวิจารณ์ท่ีมีความสมั พันธก์ ันอยา่ งต่อเน่ืองดังน้ี
1. ศิลปิน เป็นผทู้ ำหน้าทีส่ รา้ งสรรค์ผลงานสร้างสินขึน้ มาด้วยความตัง้ ใจตามความคิดจินตนาการ
และทกั ษะของตนโดยไม่ตกอยู่ภายใตอ้ ิทธิพลของใคร

ภาพที่ 2,3, ภาพศลิ ปิน
ทม่ี า : https://www. google.com/search?q=

ชดุ ฝกึ ทกั ษะ เรอ่ื งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 11
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศลิ ป์

รวมทั้งศิลปินจะต้องมคี วามสามารถพิเศษทีเ่ รยี กวา่ “พรสวรรค์” ในการถา่ ยทอดความรสู้ ึกนึกคิด
ของตนเองออกมาเปน็ ภาษาทางทัศนศลิ ป์ ประการสำคัญ คือ ศิลปนิ จะต้องเป็นผ้ทู ่ีมีโลกทัศน์ท่กี ว้างขวาง
มคี วามเข้าใจในชวี ติ มนุษย์และปรชั ญาการดำเนินชวี ติ ของมนุษย์

2. ผลงาน คอื รปู แบบของผลงานทัศนศลิ ป์ที่ศิลปนิ ใชเ้ ป็นเสมอื นหนึง่ ภาษา หรือสอื่ กลางท่ีจะ
ถา่ ยทอดความรู้สกึ นึกคดิ และอารมณค์ วามรูส้ ึกของตนเองออกมา ซ่ึงภาษาทางทศั นศิลป์เปน็ ภาษาทีเ่ กิดจาก
การมองเหน็ หรอื จากการสมั ผัสด้วยตา

ทง้ั น้ี ทศั นธาตเุ ป็นองคป์ ระกอบสำคญั ท่ีเห็นได้จากงานทัศนศิลป์ ซึ่งลกั ษณะของทัศนธาตมุ หี ลาย
แบบแต่ละแบบกจ็ ะสะท้อนให้เห็นถึงความหมายทถี่ ูกถ่ายทอดออกมา

ภาพที่ 4,5,6 ภาพผลงานทศั นศิลป์
ทม่ี า : https://mgronline.com/china/photo-gallery/9590000110269

ชุดฝึกทักษะ เร่อื งทักษะทศั นศิลป์ ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 2 12
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทัศนศิลป์

3. ผ้ชู ม คือ ส่วนของผูช้ มท่ีไมใ่ ช่ผู้สร้างสรรคผ์ ลงานทศั นศลิ ป์ แต่เปน็ ผูร้ ับรู้ภาษาที่ศิลปินใชใ้ น
การสื่อความหมาย ผู้ชมเป็นองค์ประกอบสำคัญท่ีจะทำให้การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์เกิดคุณค่า มี
ความหมายมีความสมบูรณ์ครบวงจร ผลงานทัศนศิลป์ใดถ้าขาดผู้ชมแล้ว ถือว่าไม่ครบองค์ประกอบของการ
ประเมนิ และวจิ ารณ์งานทศั นศิลป์ ผูช้ มหมายรวมไปถึงนักวิจารณ์ศิลปะด้วย เพราะจะตอ้ งเป็นผู้ตัดสิน หรือ
วิพากษ์ วจิ ารณ์ แสดงถงึ ความชอบและไม่ชอบของตนเอง โดยใช้วธิ ีการพูดวิจารณ์ การเขยี นวิจารณ์ทางใด
ทางหนึ่ง หรอื 2 ทางพรอ้ มๆ กันไป

1.2 ภาษากับการวจิ ารณ์
การวิจารณ์งานทัศนศิลป์นั้น ผู้ชม หรือนักวิจารณ์จะเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการถอดรหัส

และแปลความหมายเนื้อหาของผลงานซึ่งเป็น “ภาษาภาพ” ออกมาเป็น “ภาษาเขียน” หรอื “ภาษาพูด”
โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลงานทัศนศิลป์ท่ีมีความซับซ้อนและมีการผสมผสานเทคนิควิธีการต่างๆ จนไม่สามารถ
มองเห็นภาพและเรอื่ งราวอย่างเป็นจริงได้ ในการนีน้ ักวิจารณ์จำเป็นต้องศึกษาและทำความเข้าใจภาษาภาพที่
เกิดข้ึนจากการใช้ทัศนธาตุ ได้แก่ เส้น รูปร่าง รูปทรง น้ำหนักอ่อน - แก่ พื้นท่ีว่าง พ้ืนผิว และสี
รวมท้ังไวยากรณ์ทางทัศนศิลป์ หรือหลักการทัศนศิลป์ ได้แก่ เอกภาพ ความสมดุล จังหวะ จุดสนใจ
ความกลมกลืน ความขัดแย้ง และสัดส่วน เพ่อื แปลความ

ภาพที่ 7,8 ภาพการวจิ ารณผ์ ลงาน
ทีม่ า : https://www.google.com/search?rlz=1C1ONGR_enTH984TH996&source=univ&tbm

ชุดฝกึ ทักษะ เรือ่ งทักษะทัศนศิลป์ ชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 2 13
ชดุ ท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

ภาษาภาพ หรือภาษาทัศนศิลป์ท่ีมีลักษณะเฉพาะและมีเนื้อหาท่ีเน้นในเรื่องของอารมณ์ ความรู้สึก
ของศิลปินท่ีแฝงอยู่ การบรรยาย การพรรณนา และการวิเคราะห์ นักวิจารณ์จะต้องจับความหมายและ
คุณค่าท่ีแฝงอยู่ภายในผลงาน แล้วถ่ายทอดเป็นภาษาท่ีผู้ชมรับรู้ทำความเข้าใจได้ง่าย นักวิจารณ์ทัศนศิลป์
จะต้องถ่ายทอดทัศนะของตนเองสู่ผู้อื่นผ่านทางวิธีการและภาษา ตามความถนัดและความสามารถ แต่พลัง
ของภาษาในการสื่อความคิดทางศิลปะ อาจจะมีข้อจำกัดหลายอย่าง เช่น การพูดวิจารณ์ ผู้วิจารณ์มักใช้
ภาษาท่ียากเกินไป ใช้ภาษาสแลง ภาษาสูง มีศัพท์ทางทัศนศิลป์มาก หรือใช้ภาษาท่ีไม่สอดคล้องกับภาษา
ภาพ เปน็ การพูดแบบเลือ่ นลอย ขาดจนิ ตนาการท่เี ข้าถงึ ภาษาภาพนั้นจรงิ ๆ เป็นตน้

ทงั้ นี้ ภาษาสำหรับการวิจารณ์ ควรได้รับการพัฒนาเพ่อื สอื่ ความให้ได้สมบูรณ์ โดยเฉพาะภาษาไทย
อาจมีข้อจำกัดในส่วนท่ีเก่ียวข้องกับการแสดงออกของความคิดของศิลปิน เช่น ผลงานแบบนามธรรม ท่ีไม่
แสดงรูปรักทางธรรมชาติอย่างตรงไปตรงมา แต่ใช้ทัศนธาตุล้วนๆ เป็นองค์ประกอบของผลงาน การจะ
วิจารณ์ผลงานรูปแบบดงั กล่าวให้ได้ผล จะต้องอ่านภาษาจากทัศนธาตุเหล่าน้นั ให้ออก แล้วเลือกใช้ภาษาพูด
และภาษาเขยี นในการอธบิ ายใหผ้ อู้ ่ืนเข้าใจ เปน็ ต้น

ภาพที่ 9,10,11 ภาพการวิจารณผ์ ลงาน
ท่มี า : https://www.google.com/search?rlz=1C1ONGR_enTH984TH996&source=univ&tbm

ชดุ ฝึกทักษะ เรื่องทักษะทศั นศิลป์ ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 14
ชดุ ที่ 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

นอกจากน้ี นักวิจารณ์ต้องพัฒนาทักษะและความสามารถของตนให้เป็นที่ยอมรับของสังคม
มีความเป็นกลางและมีความเที่ยงธรรมต่อผลงานศิลปะทุกรูปแบบและศิลปินทุกคน เพื่อสร้างความเชื่อมั่น
ให้กับผู้สร้างสรรคผ์ ลงาน รู้จกั วิจารณผ์ ลงานทัศนศิลป์บนพ้ืนฐานของงานท่ีแตกตา่ งกัน ไมส่ นใจเฉพาะในงาน
ทัศนศิลป์ที่ตนถนัดเท่าน้ัน แต่ให้ความสนใจวิทยาการแขนงต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับทัศนศิลป์ด้วย เช่น
ประวัติศาสตร์ศิลป์ สุนทรียศาสตร์ องค์ประกอบศิลป์ เป็นต้น เพื่อให้สามารถรับรู้ถึงความสัมพันธ์ท่ี
เช่อื มโยงระหวา่ งศาสตรส์ าขาต่างๆ กบั ทัศนศิลป์

นกั วิจารณค์ วรมีคณุ สมบัติเป็นนักคิด นักคน้ ควา้ และสนใจในสง่ิ ใหม่ๆ และรู้จกั ไฝ่ศึกษาหา
ความรู้อยู่เสมอๆ ซ่ึงจะทำให้สามารถวิเคราะห์ วิจารณ์ได้อย่างลุ่มลึกขึ้น ทั้งน้ี เพราะการวิจารณ์โดยกล่าว
อ้างถึงความรู้สึกส่วนตัวแต่เพียงอย่างเดียว จะมีความเลื่อนลอยและไร้เหตุผล ไม่ช่วยให้เกิดความน่าสนใจ
เกดิ หรอื เกิดความหมายในแง่มุมทีต่ า่ งออกไปจากเดมิ

ภาพที่ 12,13,14 ภาพนักวจิ ารณ์เปรยี บเหมือนนักคิด
ที่มา : https://www. http://designanddigitalmedia237218.blogspot.com/

ชุดฝึกทกั ษะ เร่ืองทักษะทัศนศิลป์ ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2 15
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

1.3 การประเมินงานทศั นศิลป์
การประเมนิ ในความหมายทางทัศนศิลป์ หมายถงึ การประเมินคุณคา่ หรือการตัดสนิ คุณค่า โดยผู้
ประเมินจะต้องมีความเชี่ยวชาญ มีความรู้ในหลักการสังเกตและการให้เหตุผล ท้ังน้ี ถ้าผู้ประเมินไม่ตัดสิน
คณุ ค่าของผลงานที่ตนประเมนิ ถือว่าผปู้ ระเมินน้นั หน่ึงทำหน้าท่ีไมส่ มบรู ณ์
การประเมินเป็นกิจกรรมท่ีเก่ียวข้องกับการศึกษาผลงานทัศนศิลป์ทั้งด้านเนอื้ หา คุณค่าทางความคิด
สร้างสรรค์ การส่ือความหมาย การแสดงออก วิธีการและเทคนิค การจัดองค์ประกอบ และลายประณีต
ต่างๆ โดยการประเมินงานทัศนศิลป์อาจทำเพ่ือจุดมุ่งหมายหลายอย่าง เช่น ประเมินเพื่อชื่นชม ประเมิน
เพือ่ ปรับปรุงและพัฒนาผลงาน หรอื ประเมนิ เพอ่ื ให้เข้าใจเรอื่ งราวของผลงานนั้นๆ เป็นต้น
ด้วยเหตุที่ธรรมชาตใิ นการประเมนิ จะมีความละเอียดออ่ นและสลับซบั ซอ้ น รวมท้งั มคี วามสัมพนั ธก์ ับ
ศาสตร์หลายด้าน ผู้ประเมินผลงานจึงต้องมีความรอบคอบและใช้องค์ความรู้ทางทัศนศิลป์มาประกอบในการ
แสดงความคิดเห็น ไม่ว่าจะเป็นด้านรูปทรง เนื้อหาและเรื่องราวที่ถูกถ่ายทอดผ่านตัวผลงานเองก็ตาม ทั้งน้ี
การให้ผู้ชม หรือนักวิจารณ์ได้ฝึกฝนวิธีการวิจารณ์ประเมินผลงานทัศนศิลป์อยู่เสมอๆ จะช่วยพัฒนาทักษะ
ประสบการณไ์ ดด้ ีขน้ึ
รูปแบบการประเมินได้รับการพัฒนาเทคนิคการประเมินให้ก้าวหน้าข้ึนมาก โดยเฉพาะแนวทางการ
ตัดสินคุณค่าของผลงานภายใต้บริบทของสังคมวัฒนธรรม และเทคโนโลยีที่เปล่ียนแปลงไป ซึ่งการจะนำ
เทคนิคและวธิ กี ารประเมินคณุ ค่าแบบใดแบบหนึง่ มาใช้ ผู้ประเมนิ จะต้องเลือกใช้ให้เหมาะสม ดงั นี้

ภาพที่ 15,16 ภาพแสดงรปู แบบการประเมินผลงาน
ที่มา : https://www.google.com/search?rlz=1C1ONGR_enTH984TH996&source

ชุดฝึกทกั ษะ เรอ่ื งทักษะทัศนศิลป์ ชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 16
ชดุ ที่ 2 การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์

1. การประเมินเพื่อความชน่ื ชม เปน็ การประเมินคณุ ค่าผลงานทัศนศิลป์ โดยใช้ความรู้สกึ สว่ นตวั
โดยมุ่งเน้นการแสดงความคิดเห็นในเชิงคุณค่าให้ผู้อื่นรับรู้ หรือแลกเปล่ียนทัศนะระหว่างกัน ไม่ได้หวังให้
เกิดผลตอ่ ผลงานทศั นศิลป์นั้นมากนกั

2. การประเมินเพ่ือปรับปรุงและพัฒนาผลงาน เป็นการประเมินคุณค่าของผลงานทัศนศิลป์ โดย
อาศัยเกณฑ์ หรือหลักการประเมิน ควบคู่ไปกับการวิจารณ์และการแสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล เช่น
การวิจารณ์ทัศนศิลป์ในช้ันเรียนระหว่างครูผู้สอนและผู้เรียน เป็นต้น การประเมินคุณค่าตามหัวข้อน้ี ผู้
ประเมินคาดหวังให้ได้ประโยชน์จากการประเมินในด้านต่างๆ ที่มีผลต่อการปรับปรุง แก้ไข และพัฒนา
ผลงานทัศนศิลป์ใหเ้ จริญก้าวหน้าและสมบรู ณม์ ากขึ้น

1.4 หลกั ในการประเมินงานทศั นศิลป์
หลักในการประเมินผลงานทัศนศิลป์จะมีอยู่หลายรูปแบบและหลายทฤษฎีด้วยกัน สำหรับใน
ระดับชั้นน้ีมีเป้าหมายเพ่ือสร้างความเข้าใจ และรู้วิธีการประเมินที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อนนัก จึงขอยกตัวอย่าง
วิธกี ารประเมนิ เพื่อพัฒนาผลงานทศั นศิลปแ์ บบง่ายๆ ซ่ึงแบ่งประเด็นในการประเมินออกเป็น 3 ด้าน
ดว้ ยกนั คือ

1. ดา้ นคณุ สมบัติ จะใช้ขอ้ ความบรรยายทใ่ี ห้ความสำคัญต่อคุณสมบตั ยิ ่อยๆ ดังนี้
1.1 การรบั รู้ ได้แก่ ทัศนธาตแุ ละองคป์ ระกอบศลิ ป์โดยอา้ งอิงถึง จดุ เสน้ รปู ร่าง รปู ทรง
น้ำหนักอ่อน-แก่ พ้ืนที่ว่าง พ้ืนผิว สี เอกภาพ ความสมดุล จังหวะ จุดสนใจ ความกลมกลืน ความ
ขัดแยง้ ไม่ได้สดั สว่ น

ภาพที่ 17,18,19 ภาพแสดงการรับรู้
ทม่ี า : https://www.google.com/search?rlz=1C1ONGR_enTH984TH996&source=

ชุดฝึกทักษะ เรอ่ื งทักษะทศั นศลิ ป์ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 2 17
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

1.2 เน้ือเรื่อง ได้แก่ ส่ิงแวดล้อมต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ภายในผลงานทัศนศิลป์ ซ่ึงอาจมีลักษณะเป็น
ท่ีอยู่อาศัยอาคารบ้านเรือน ผู้คน รวมท้ังส่ิงแวดล้อมต่างๆ เช่น ดวงอาทิตย์ ดวงดาว ทุ่งหญ้า ทะเล
เป็นตน้

1.3 ความรสู้ ึกเชงิ กายภาพ เชน่ ความน่มุ นวล ความแน่นขนดั ความสนกุ สนาน เปน็ ตน้
1.4 อารมณ์ความรู้สึก ตัวอย่างการใช้คำบรรยาย เช่น สีที่ดูแล้วช่วยทำให้เกิดอารมณ์ท่ีเคร่งขรึม
ภาพกอ่ นเมฆท่ีดูนุ่มราวกับปยุ นุ่น ทะเลทรายท่ีอ้างวา้ งโดดเดีย่ ว เปน็ ต้น
1.5 อ้างอิงรูปแบบ กล่าวถึงรูปแบบที่ศิลปินใช้ เช่น แบบนามธรรม แบบเหนือจริง แบบไร้วัตถุ
วิสยั แบบบาศกนยิ ม เปน็ ตน้

ภาพที่ 20,21,22,23 ภาพแสดงอารมณ์และความรู้สึก
ที่มา : https://www.google.com/search?rlz=1C1ONGR_enTH984TH996&source

ชุดฝกึ ทักษะ เรือ่ งทักษะทัศนศลิ ป์ ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 18
ชดุ ท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

2. ดา้ นความคดิ เชิงตคี วาม สามารถจะพจิ ารณาประเมนิ ตามคณุ สมบัติยอ่ ยๆ ดังน้ี
2.1 การเปรียบอุปมาอุปไมย โดยใชก้ ารบรรยายท่ชี ่วยทำให้เกิดภาพพจน์ เช่น เหน็

กลุ่มเมฆปกคลุมท่วั ไป ดูเลือนราง ให้ความร้สู ึกว่ากำลงั ล่องลอยอยใู่ นความฝนั หรอื อาจทำใหน้ กึ ถึงเรื่องราว
ที่กลา่ วถงึ ดินแดนเทพนยิ าย

2.2 วิเคราะห์ถึงความคิดและเจตนารมณ์ เป็นการวิเคราะห์ความคิดในการสร้างสรรค์
ผลงานของศิลปิน เช่น สื่อถึงชีวิตท่ีเงียบสงบในชนบท ต้องการสะท้อนปัญหาความแตกแยกของผู้คน
เปน็ ต้น

3. ด้านการประเมินผล จะต้องสรุปการประเมนิ โดยกำหนดคณุ สมบัติย่อย ดังน้ี
3.1 ระบกุ ารตัดสนิ ใจเลือก ใช้ข้อความทแ่ี สดงความพึงพอใจหรือไมพ่ อใจ หรือใชภ้ าษาที่

แสดงให้เหน็ อย่างชดั เจนว่าชอบหรือไม่ชอบผลงานน้ัน
3.2 เห็นดว้ ยหรอื ไมเ่ ห็นด้วย ใหใ้ ช้ขอ้ ความทบ่ี ง่ บอกได้ว่าผู้ประเมินมีทัศนะอย่างไรกบั

คณุ สมบตั ิหรือคณุ คา่ ท่ีพบเห็นในผลงานทศั นศลิ ป์นน้ั ในเชิงทเ่ี หน็ ด้วยหรอื ไมเ่ ห็นด้วย
3.3 คุณคา่ ของผลงาน ให้กล่าวถงึ คุณค่าของผลงานตามมุมมองของตน เช่น ดีเยีย่ มกลา้

คิดกล้าแสดงออก มีความแปลกใหมใ่ ชเ้ ทคนคิ ท่ีล้ำสมัย เป็นต้น

ภาพที่ 24,25,26 ภาพผลงานทัศนศิลป์
ที่มา : https://www.google.com/search?source

ชุดฝึกทักษะ เรือ่ งทกั ษะทศั นศลิ ป์ ชัน้ มัธยมศึกษาปีท่ี 2 19
ชุดท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

เพ่ือใหเ้ ข้าใจวธิ ีการประเมินตามประเด็นข้างต้น จึงขอยกตวั อยา่ งการประเมินผลงาน
ทัศนศลิ ป์มาใหเ้ ห็นเป็นแบบอย่าง ดังน้ี

ตัวอย่างการประเมินผลงาน

ช่ือภาพ The Starry Night (ค.ศ.1889)
ศิลปิน ฟนิ เซนต์ วลิ เลียม ฟานก๊อกฮ์
(Vincent WillemVan Gogh)

ภาพท่ี 27 ภาพ The Starry Night ท่ีมา : https://www.google.com/search?source
ดา้ นคุณสมบตั ิ

การรับรู้ มกี ารใช้ทัศนธาตุทีเ่ ปน็ เส้นในลักษณะต่างๆ เชน่ เส้นโค้ง เส้นคต เส้นนอน เส้นเฉียง และใช้สี
นำ้ เงิน สีดำ สเี ขียว สีฟ้า สเี หลอื ง และสีขาว เป็นงานจติ รกรรมทีใ่ ชเ้ ทคนิคระบายสีอย่างฉบั ไว
เนือ้ เรื่อง มกี ารเขียนภาพหมบู่ ้าน โบสถ์ ตน้ ไม้ ภูเขา ทอ้ งฟ้า กลมุ่ เมฆ ดวงดาว และดวงจันทร์
ความรสู้ กึ เชงิ กายภาพ ผลงานสะท้อนความหนักแนน่ แขง็ แรง
อารมณค์ วามรู้สึก เส้นและการแสดงออกมีความเคลอ่ื นไหวน่ากลวั อดึ อดั ตืน่ เตน้
อ้างองิ รปู แบบ เป็นผลงานจิตรกรรมแนวเหนอื จริง

ดา้ นความคิดเชงิ ตคี วาม
การเปรยี บเทยี บอปุ มาอปุ ไมย เป็นภาพกลางคืนทชี่ วนใหฝ้ ันถงึ ดินแดนในจนิ ตนาการ
ความคิดและเจตนารมณ์ ต้องการส่อื ถงึ ความงามของทิวทัศนท์ ้องฟา้ ในยามค่ำคืน

ด้านการประเมินผล
การตัดสนิ ใจเลือก ชอบผลงานชนิ้ นด้ี ูแลว้ ให้ความรสู้ ึกนา่ กลัวชวนคิดฝันให้เกดิ จนิ ตนาการต่างๆ
เหน็ ดว้ ยหรือไมเ่ ห็นด้วย เห็นด้วยกบั คุณค่าทน่ี ำเสนอผา่ นทัศนธาตแุ ละการแสดงออก
คุณค่าของผลงาน ศลิ ปนิ มีความกลา้ ตดั สินใจในการคิดสร้างสรรค์ของตนเอง ผลงานมคี วามแปลกตา
มเี อกลักษณเ์ ฉพาะตัว ใชว้ ธิ ีการเขยี นภาพดว้ ยเสน้ สี เพ่อื สื่อเร่อื งราว

กล่าวโดยสรุปภาพ The Starry Night หรือราตรีประดับดาว เป็นภาพที่แสดงให้เห็นความ
เคลื่อนไหวของรอยแปลงทิศทางกลมกลืนกับขอบทอ้ งฟ้าตัดกับตน้ สนระยะใกล้ มแี สงสะท้อนของหลงั คาบ้าน
และโบสถ์ ส่วนบรรยากาศบริเวณระยะไกลสุดของภาพ แสดงให้เห็นดวงดาวที่มีแสงระยิบระยับ สขี องภาพ
ค่อนข้างรุนแรง แต่ก็สดใส สะท้อนอารมณ์ของศิลปินในขนาดนั้น เป็นภาพท่ีแสดงความขัดแย้งระหว่าง
ความรสู้ ึกของตนเองและความเปน็ จริงในโลกทฟี่ นิ เซนต์ วลิ เลียม ฟานก๊อกฮ์ ต้องการ

ชุดฝึกทกั ษะ เร่อื งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชั้นมธั ยมศึกษาปีท่ี 2 20
ชุดที่ 2 การประเมินและวจิ ารณ์งานทัศนศิลป์

2. การสร้างเกณฑ์การประเมินและวจิ ารณ์งานทศั นศิลป์
เกณฑ์ คือ หลักที่กำหนดไว้ เพื่อใช้ประกอบการวินิจฉัยในการประเมินและการวิจารณ์
งานทัศนศิลป์ให้มีความกระจ่างชัด และให้ผลของการประเมินและวิจารณ์เป็นท่ียอมรับ ท้ังนี้ เพราะโดย
ธรรมชาติการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ในแต่ละประเภท จะมีอิสระทางด้านความคิดการแสดงออก
ตลอดจนเทคนิคและวิธีการซ่ึงถือได้ว่าเป็นรูปแบบเฉพาะตัวของผู้สร้างสรรค์แต่ละคนที่จะถ่ายทอดลงไปใน
ผลงานทัศนศลิ ป์
ดังน้ัน การจะสร้างเกณฑ์การประเมินและการวิจารณ์คุณค่าผลงานข้างต้นให้มีความสอดคล้องกับ
ลักษณะของผลงานแต่ละแบบ จึงเป็นเรื่องท่ีกระทำได้ไม่ง่ายนัก เน่ืองจากผู้ประเมินและผู้วิจารณ์จะใช้พ้ืน
ฐานความรู้หรือทัศนคติของตนเองมาเป็นเกณฑ์การประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์ไม่ได้ ด้วยเหตุผลที่ว่า
ผลงานทัศนศิลป์ประเภทต่างๆ มีรูปแบบ (From) เน้ือหา (Content) เทคนิควิธีการท่ีเป็นคุณลักษณะ
เฉพาะตัวทางด้านรูปธรรม (Realist) และนามธรรม (Abstract) ผสมผสานอยู่ ดังนั้น การที่จะประเมิน
และวิจารณ์ผลงานทัศนศิลป์ได้อย่างมคี ุณภาพ จำเป็นต้องมีความรอบคอบและสร้างเกณฑ์ใหม้ ีความเช่ือมโยง
กนั ดงั น้ี
2.1 เกณฑก์ ารประเมินผลงานทศั นศิลป์
เกณฑ์การประเมินผลงานทัศนศิลป์ ต้องมีการกำหนดหลักการและตัวบ่งชี้ หรือดัชนีท่ีแสดงให้เห็น
ถึงจุดเด่นจุดด้อย ตลอดจนความมีชีวิตชีวาของผลงาน ซึ่งเกณฑ์ท่ีอาจนำมาใช้พิจารณาคุณค่าของผลงาน
ทศั นศลิ ป์จะประกอบไปดว้ ย

1. มกี ารใช้เทคนิคในการสร้างสรรค์ผลงานอย่างเหมาะสม เชน่ การลงมอื ปฏิบัติด้วยวิธกี าร
ใดวธิ กี ารหนง่ึ หรอื การใชว้ สั ดทุ ี่แตกต่างกัน เป็นต้น (มาก/ปานกลาง/นอ้ ย)

ภาพท่ี 28,29,30 ภาพแสดงตัวอย่างการสรา้ งเกณฑ์การประเมนิ
ทม่ี า : https://www.google.com/search?q=

ชดุ ฝกึ ทักษะ เรือ่ งทักษะทัศนศลิ ป์ ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 21
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศิลป์

2. มีความคิดในการสร้างสรรค์ผลงานอย่างเหมาะสม เช่น การใช้ส่อื วัสดุ หรือวธิ ีการใหม่ๆ ท่ีได้มี
การทดลองทำหรอื ศกึ ษามากอ่ น เปน็ ต้น (มาก/ปานกลาง/นอ้ ย)

3. มีการจดั ภาพตามหลักการทางศิลปะอย่างเหมาะสม เชน่ การใช้เสน้ สี รูปร่าง รปู ทรง พื้นผิว
พ้นื ทว่ี า่ ง น้ำหนักอ่อน-แก่ จงั หวะและจุดสนใจ สดั สว่ น เอกภาพ เป็นตน้ (มาก/ปานกลาง/นอ้ ย)

4. มีการพัฒนาผลงานเพ่ือสร้างสรรค์ผลงานให้ดีย่ิงขึ้น หมายถึง การปรับปรุงผลงานและ
ความกา้ วหน้าในการทำงาน (มาก/ปานกลาง/น้อย)

5. มีการนำหลักการทางศิลปะมาใช้ เพื่อถ่ายทอดอารมณ์และความรู้สึกได้อย่างเหมาะสม เช่น
การใช้เส้น สี แสง เร่ืองราว การจัดองค์ประกอบ การเน้นให้เกิดความเด่น เป็นต้น (มาก/ปานกลาง/
น้อย)

6. มีความประณีตของผลงานท่ีกระทำอย่างเหมาะสม เช่น ความเรียบร้อยของผลงาน ภาพรวม
ของการนำเสนอของผลงาน การใช้เทคนคิ ในการนำเสนอ เปน็ ตน้ (มาก/ปานกลาง/น้อย)

7. มีแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงานอย่างเหมาะสม คือ เรื่องราวที่นำเสนอในผลงานตรงกับ
จดุ ประสงคท์ ต่ี อ้ งการถ่ายทอด (มาก/ปานกลาง/น้อย)

ภาพที่ 31,32,33 ภาพแสดงการตดั สินผลงานทัศนศลิ ป์
ท่มี า : http://www.mamaexpert.com/posts/content-5548

ชุดฝกึ ทักษะ เรอ่ื งทักษะทัศนศิลป์ ช้ันมธั ยมศึกษาปีท่ี 2 22
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทัศนศลิ ป์

การเรียนรู้และการประเมินผลงานทัศนศิลป์ จะช่วยทำให้เกิดความเข้าใจต่อผลงานศิลปะ ซึ่งมีส่วน
สำคัญต่อการคิดวิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ผลงาน สามารถที่จะพูด อธิบาย โดยใช้ความรู้ ความเข้าใจ
และตัดสินประเมนิ งานศลิ ปะได้อย่างถูกตอ้ งตามหลกั การ

ในการถ่ายทอดทัศนะของผู้ประเมินงานทัศนศิลป์ท่ีมีคุณภาพและจะได้รับการยอมรับนั้น ผู้ประเมิน
จะตอ้ งอธิบายไดว้ ่า ศลิ ปนิ ประสงค์จะส่อื อะไรออกมา เช่น

การนำเสนอตามลัทธิเหมือนจริง (Lmitationalism) ศิลปินจะมุ่งเน้นการนำเสนอความเป็นจริงให้
ปรากฏในผลงานของตน ดังนั้น ลักษณะการถ่ายทอดเนอ้ื หาส่วนใหญ่จึงใช้วิธีวาดภาพที่เน้นความเหมือนจริง
ทัง้ สี แสง เงาและระยะ

การนำเสนอตามหลักการจัดองค์ประกอบศิลป์ (Composition) ศิลปินจะมุ่งเน้นการนำเสนอภาพ
ตามหลักการทางทางศิลปะในผลงานของเขา เช่น การจัดวางส่วนต่างๆในภาพให้มีความขัดแย้งกัน ทั้งใน
เรือ่ งของสี แสง การจดั วางแบบสลบั ตำแหนง่ โดยเนน้ ถึงความเป็นเอกภาพ เปน็ ต้น

การนำเสนอเกยี่ วกับอารมณ์และความรสู้ ึก ศิลปินจะมุ่งเน้นการนำเสนอภาพ เพื่อกระตุน้ ใหผ้ ู้ชมเกิด
อารมณ์และความรู้สึกร่วมไปตามจุดประสงค์ของตน เช่น ความอ้างว้าง ความลึกลับ ความน่าสะพรึงกลัว
เป็นตน้

ทงั้ น้ี การประเมนิ ถึงความเหมาะสมที่กำหนดเกณฑไ์ ว้ว่ามาก ปานกลาง หรือน้อยน้ัน การประเมิน
จะต้องมีการกำหนดตัวช้ีวัดท่ีจะต้องอธิบายคุณค่าของผลงาน รูปแบบ เนื้อหา และเทคนิควิธีการให้ชี้
เฉพาะเจาะจงลงไป กล่าวคือ มาก ควรมีระดับความสมบูรณ์ ครบถ้วนในแต่ละด้านมากที่สุด ปานกลาง
ควรมีระดับที่รองลงมา และน้อย ควรมีระดับน้อยท่ีสุด ซึ่งหลักเกณฑ์ดังกล่าว อาจกำหนดข้ึนมาโดย
ครผู ้สู อนก็ได้

ภาพที่ 34,35 ภาพวาดลทั ธเิ หมอื นจรงิ
ทม่ี า : https://themomentum.co/new-objectivity-art/

ชดุ ฝกึ ทักษะ เรอ่ื งทกั ษะทัศนศิลป์ ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 2 23
ชุดท่ี 2 การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์

2.2 เกณฑก์ ารวจิ ารณ์ผลงานทัศนศิลป์
เกณฑ์ หรือหลักที่กำหนดไว้เพ่ือใช้ประกอบการวิจารณ์และแสดงความคิดเห็นด้วยการพูดและการ
เขียนเกี่ยวกับผลงานทัศนศิลป์ ได้เข้ามาพร้อมกับวิทยาการแผนใหม่จากตะวันตกเม่ือประมาณ 70 ปีที่ผา่ นมา
จนถึงปัจจุบันน้ีก็ยังถือเป็นเร่ืองใหม่สำหรับสังคมไทย เน่ืองจากยังไม่เป็นท่ีแพร่หลายมากนัก โดยเฉพาะ
เกี่ยวกับหลักการและเกณฑ์ของการวิจารณ์ท่ีจะต้องให้เหมาะสมกับวัยของผู้เรียน ในระดับช้ันน้ีอาจจะใช้
เกณฑ์การวิจารณ์ที่ไม่ยุ่งยากมากนัก เช่น ใช้เกณฑ์การวิเคราะห์อย่างมีจุดมุ่งหมาย นำมาปรับใช้กับการ
วิจารณ์ผลงานทัศนศิลป์โดยทัว่ ไป โดยจะพจิ ารณาถงึ ประเด็นที่จะนำมาใชใ้ นการวิจารณ์ ดงั นี้
1. หลักของเอกภาพ ได้แก่ การบรรยายและตีความงานทัศนศิลป์ในแง่มุมของผลงานว่าสร้างข้ึน
อย่างเป็นระบบหรือไม่ สอดคล้องกับรูปแบบ หรือโครงสร้างของตัวผลงานเองหรือไม่ ในเกณฑ์ข้อน้ี สิ่งท่ี
ต้องพิจารณา ได้แก่ ความสัมพันธแ์ ละความครบถ้วนในผลงาน
2. หลักของความลึกล้ำ ได้แก่ การบรรยาย และตีความผลงานทัศนศิลป์ท้ังในแง่ท่ีว่า ผลงานนั้น
สร้างขึ้นด้วยความมานะพยายามหรือไม่ ไม่ว่าจะเป็นในแง่ความคิด หรือแค่การปฏิบัติ รวมทั้งประกอบข้ึน
ดว้ ยจินตนาการหรอื ไม่ หรือมนี ัยอะไรซ่อนอยู่ใหผ้ ชู้ มได้คน้ หาบ้าง
3. หลักของความเข้มข้น ได้แก่ การบรรยายและตีความผลงานทัศนศิลป์ในแง่ที่ว่า ผลงานนั้นเต็ม
ไปด้วยพลัง มีความอ่อนหวาน อ่อนโยน แข็งกร้าว เศร้าสะเทือนใจ มีชีวิตชีวา หรือสง่างามหรือไม่
รวมท้ังสามารถให้เหตผุ ลไดว้ ่า เพราะเหตใุ ดจงึ มีความคดิ เหน็ เช่นนนั้

ภาพที่ 36,37 ภาพแสดงความมเี อกภาพ
ทีม่ า : https://www.google.com/search?q=

ชุดฝกึ ทักษะ เร่ืองทกั ษะทศั นศลิ ป์ ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 24
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

การวิเคราะหแ์ ละวิพากษผ์ ลงาน
การนำเสนอผลงานทศั นศิลปด์ ว้ ยการวเิ คราะหแ์ ละวพิ ากษผ์ ลงาน ทีไ่ ดร้ ับอิทธิพลมาจากทฤษฎศี ลิ ปะ
วเิ คราะห์ ของเอ็ดมันต์ เบิร์ก เฟลตแ์ มน มีจุดประสงค์เพ่ือสรา้ งหลักเกณฑใ์ นการตีความหมายและประเมิน
คา่ ผลงานของทศั นศิลป์ ซ่ึงบุคคลที่สามารถเขา้ ใจในผลงานทศั นศลิ ป์ได้ จะต้องสามารถอ่านข้อมลู ต่างๆ ทาง
ทศั นศลิ ปอ์ อก เพ่ือเปน็ ประโยชนใ์ นการวิเคราะห์และตดั สินงานทศั นศิลปต์ ่อไป
ดังน้ัน การนำเสนองานทัศนศิลป์ท่ีดีนั้น ผู้นำเสนอจะต้องรู้จักกระตุ้นและให้ผู้อ่ืนเกิดความเข้าใจใน
ผลงานทศั นศิลป์ดงั กล่าวเสียก่อน ซึ่งมีขัน้ ตอนท่ีสำคัญ ดงั นี้
1. การบรรยาย ข้ันตอนในการบรรยายนี้ ผู้นำเสนอผลงานทัศนศิลป์จะต้องสำรวจดูส่ิงดังต่างๆ ที่
ปรากฏแก่สายตาของตนในการท่ีในทันที จากน้ันจึงวิเคราะห์ฉันช้ินงาน โดยการอธิบายถึงเทคนิควิธีการ
หรอื เทคนคิ ท่ใี ชส้ รา้ งสรรค์ผลงานทศั นศิลป์ชิน้ นนั้ ๆ
2. การวเิ คราะหโ์ ครงสรา้ ง การวิเคราะหโ์ ครงสร้างของงานทัศนศลิ ป์ ผ้นู ำเสนอจะต้องวเิ คราะห์โดย
ใช้หลักการเช่ือมโยงความสัมพันธ์กับสง่ิ ทีผ่ วู้ ิเคราะหไ์ ด้สำรวจไว้ในช้นั แรก เช่น คุณภาพของเส้น สี แสง-เงา
รูปทรง พน้ื ผิว เปน็ ต้น ซง่ึ จะเปน็ ขอ้ มูลพื้นฐานเพื่อนำไปใช้ในการตีความและตัดสนิ ผลงานตอ่ ไป
3. การตีความ ในขั้นตอนนี้ ผเู้ สนอผนู้ ำเสนอควรจะกลา่ วถึงความหมายของผลงานทัศนศิลป์ท่มี ีต่อ
ผู้คน ความหมายของงานทัศนศิลป์ในท่ีนี้ คือ ความหมายของผลงานทัศนศิลป์ที่มีอิทธิพลต่อชีวิตความ
เปน็ อยู่ของมนษุ ย์โดยท่วั ๆ ไป ซ่ึงในข้นั ตอนน้ี ผ้นู ำเสนออาจหาข้อสันนิษฐาน หรอื หลักการท่ีช่วยให้ผลงาน
ทศั นศลิ ป์ชิ้นนน้ั ๆ มคี วามสอดคล้องกับแนวคิดของผูน้ ำเสนอผลงาน
4. การประเมินหรือการตัดสินงานทัศนศิลป์ การประเมิน หรือการตัดสินงานทัศนศิลป์นั้น เป็น
ขั้นตอนที่มีการตรวจสอบถึงเจตนาและผลท่ีเกิดข้ึนของงานทัศนศิลป์น้ันๆ โดยใช้หลักการเปรียบเทียบกับ
ผลงานทศั นศิลป์ช้ินอืน่ ๆ ท่ีมีความคลา้ ยถึงกัน จากนัน้ เพยี รนาวา่ ผลงานชิน้ นนั้ ๆ มีความเหมอื นหรอื แตกตา่ ง
กบั ผลงานทัศนศิลปช์ ้ินอื่นๆในยุคสมยั เดยี วกันอย่างไร
ทง้ั นี้ การที่จะประเมินค่าผลงานทัศนศิลป์ได้อย่างมสี ุนทรยี ภาพน้นั ผูป้ ระเมินจะตอ้ งมีคณุ สมบัติของ
นักวจิ ารณศ์ ิลปะอันเหมาะสม เขา้ ใจแนวทางการประเมินและวิจารณ์ผลงานทศั นศลิ ป์ได้อย่างเป็นขน้ั เป็นตอน
รวมทง้ั สามารถท่จี ะเสนอแนะความคดิ เพิม่ เติมไดโ้ ดยปราศจากอคตลิ ำเอยี ง

ชุดฝกึ ทกั ษะ เร่อื งทกั ษะทศั นศิลป์ ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 25
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

3. ความสำคญั ในการพฒั นาผลงานทัศนศิลป์
การพัฒนาผลงานทัศนศิลป์ หมายถึง การปรับปรุงผลงาน วิธีการทำงานให้มีประสิทธิภาพ มี
คุณภาพ มีความก้าวหน้าในการทำงานมากไปกว่าเดิม การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ให้มีความก้าวหน้า
อย่างต่อเน่ืองน้ัน ถือว่ามีความสำคัญสำหรับผู้เรียนทุกคน เพราะช่วยทำให้ผลงานของตนได้รับการปรับปรุง
และมีการพัฒนาจนมีความแตกต่างไปจากผอู้ ื่น ซ่ึงแนวทางดงั กล่าวนี้ เป็นความใฝฝ่ นั ของผู้สร้างสรรค์ผลงาน
ทัศนศิลป์ทุกๆคน ส่วนการจะบรรลุผลได้ตามความคิดฝันไว้หรือไม่นั้น ก็ขึ้นอยู่กับความตั้งใจ ความใส่ใจ
และความมานะพยายามของผู้ฝึกปฏิบัติแต่ละคนว่าจะมีมากน้อยเพียงใด และขึ้นอยู่กับการรู้จักแสวงหา
แนวทางในการเรียนรู้และหาวธิ ีการใหม่ๆ มาสรา้ งสรรค์การทำงานใหม้ ีความแปลกใหมแ่ ตกต่างไปจากทีเ่ คยมี
อยู่เดิม

ภาพที่ 38,39,40,41 ภาพแสดงการพฒั นาผลงาน
ที่มา : https://www.pinterest.com/Phamornpan/

ชุดฝึกทกั ษะ เรอ่ื งทักษะทศั นศลิ ป์ ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2 26
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์

4. การจัดทำแฟ้มสะสมงานทัศนศิลป์
การจัดทำแฟ้มสะสมงาน หรือแฟ้มภาพผลงานทัศนศิลป์ มีจุดมุ่งหมายเพ่ือการจัดเก็บและรวบรวม
ประวัติและผลงานที่เป็นกระดาษ เช่น ภาพพิมพ์ ภาพลายเส้น ภาพสีน้ำ เป็นต้น ให้เป็นระบบ หรือใน
กรณีที่ภาพมีขนาดใหญ่มาก หรอื สร้างสรรค์ด้วยวัสดุอนื่ นอกเหนือจากกระดาษ หรอื มีรปู แบบท่ีไม่สามารถจะ
นำมาจัดเก็บได้ ก็ถ่ายเป็นภาพไว้ แล้วนำไปจัดเก็บแทน เพื่อจะได้เป็นหลักฐานสำหรับนำไปใช้ประโยชน์ใน
โอกาสต่างๆ เช่น เพอ่ื เก็บสะสมผลงานให้เป็นระบบ ศึกษาพฒั นาการความก้าวหน้าในการทำงาน ศึกษาต่อ
สมัครงาน ประกวดแขง่ ขนั หรอื ติดต่อธรุ กจิ เชงิ พาณิชย์ศิลป์
การจัดทำแฟ้มสะสมผลงานทัศนศิลป์ จะมีรายละเอียดแตกต่างกันไปหลายรูปแบบ ในระดับช้ันนี้
ขอแนะนำการจัดทำแฟม้ สะสมผลงานท่ีไม่มีความยุ่งยากมากนกั ซึ่งองค์ประกอบหลักๆ ในแฟ้มสะสมผลงาน
จะครอบคลมุ ประเด็น ดังน้ี

ภาพท่ี 42,43,44 ภาพแสดงแฟ้มสะสมงาน
ทมี่ า : https://www.tnews.co.th/social/415948

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรอื่ งทักษะทัศนศิลป์ ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 2 27
ชุดที่ 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศิลป์

ส่วนที่ 1 เป็นส่วนหน้า หรือส่วนนำ ภายในจะประกอบไปด้วยปก ใบรองปก คำนำ สารบัญ
วตั ถปุ ระสงค์ ชีวประวตั ผิ จู้ ดั ทำ

1. ปก ควรใช้กระดาษแข็ง ระบุช่ือผเู้ รยี น เลขประจำตวั ชื่อโรงเรยี น เขตพื้นท่ีการศึกษา อำเภอ
จังหวัด โดยออกแบบตกแต่งให้สวยงาม ถ้านำภาพประกอบเข้ามาเสริม ต้องสื่อออกมาให้เห็นว่าเป็นแฟ้ม
สะสมผลงานทัศนศลิ ป์

2. ใบรองปก มขี อ้ ความเหมอื นกับปกทกุ ประการ นิยมใช้กระดาษขาว หรือกระดาษสีออ่ น
3. คำนำ อาจเขียนบอกลกั ษณะภาพรวมของแฟ้มสะสมผลงานเล่มน้ี องคป์ ระกอบในเลม่ ขัน้ ตอน
การดำเนนิ การ
4. สารบัญ บอกหัวข้อใหญ่ของเร่ือง โดยลำดับหมวดหมู่ท่ีอยู่ในแฟ้ม เช่น ประวัติการศึกษา
ประวัตกิ ารทำงาน ประวตั ผิ ลงาน รางวลั และเกยี รติประวัติท่ไี ด้รับ เป็นตน้
5. วัตถปุ ระสงค์ บอกเหตผุ ลทท่ี ำแฟ้มสะสมผลงานเล่มน้วี า่ ทำข้นึ มาเพือ่ วตั ถปุ ระสงค์ใด
6. ชีวประวัติ บอกรายละเอียดเกยี่ วกับตัวของผูเ้ รียน เช่น ช่อื นามสกุล ช่ือเล่น กีฬา อาหารท่ี
ชอบ คติประจำใจ ศิลปนิ ดา้ นทศั นศลิ ปท์ ีช่ ่ืนชอบ เปน็ ต้น

ส่วนที่ 2 เปน็ สว่ นบรรจุหลกั ฐานเป็นทีแ่ สดงชนิ้ งานหรือภาพถ่ายชิ้นงานที่ผู้เรียนได้สร้างสรรคข์ ึน้ จาก
การศึกษาวชิ าทัศนศิลป์มกี ารสะท้อนความคิดเห็นตอ่ ตัวชน้ิ งานแนวคิดในการทำผลงานช้ินงานวธิ ปี ฏิบัติงาน
ระยะเวลาท่ีใช้ปฏบิ ตั ิงาน

1. ระบุรายละเอยี ดของชน้ิ งาน เป็นการใหข้ อ้ มูลอยา่ งละเอียดของผลงาน เชน่ เปน็ งานประเภทใด
สร้างสรรค์ดว้ ยเทคนคิ แบบใด พร้อมบอกเนื้อหาสาระ คุณค่าทางศิลปะ แนวคิดที่ทำให้เกิดการสรา้ งสรรค์
ผลงาน เปน็ ตน้

2. กรณีทผี่ ลงานมีหลายชิ้น ควรจัดเป็นกล่มุ เพื่อสะดวกในการศึกษา เช่น กลมุ่ ภาพจิตรกรรมสนี ้ำ
กล่มุ ภาพเทคนิคผสม เป็นตน้

3. วธิ ปี ฏิบตั ิงาน อธิบายขั้นตอนการทำงาน ตั้งแต่ข้ันเตรียม ข้นั ลงมือปฏบิ ัติ และขัน้ สรปุ ผลงาน

ชดุ ฝึกทกั ษะ เร่ืองทักษะทัศนศิลป์ ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 2 28
ชุดท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

สว่ นท่ี 3 เป็นส่วนใส่แบบฟอร์มท่ีใช้ประเมินผลงาน รวมท้งั เกณฑก์ ารประเมนิ ผลงาน เพ่ือให้ผู้อื่นทราบว่า
ผลงานท่ีถูกนำมาเก็บไว้นั้นได้รับผลการประเมินเป็นอย่างไร รวมท้ังอาจใส่หลักฐานการประเมินไว้ด้วยก็ได้
นอกจากนี้ กค็ วรมีแฟนบรรณานกุ รมและภาคผนวก (ถา้ มี)

1. เกณฑ์ประเมิน เป็นเกณฑท์ ี่ผู้เรยี นและผู้เกี่ยวขอ้ งใช้ประเมินผลงานในแฟ้ม ส่วนใหญ่มักจะบอก
เปน็ ระดบั คะแนน

(ตวั อย่างระดับคะแนน เช่น 5 = ดีทสี่ ุด 4 = ดมี าก 3 = ดี 2 = พอใช้ 1 = ตอ้ งปรบั ปรุง)
2. บรรณานกุ รม ระบรุ ายการหนังสือ เอกสาร หรือชื่อเวบ็ ไซต์ (URL) ทีใ่ ชใ้ นการสบื ค้นข้อมูล
เพ่อื นำความรู้ หรือเทคนคิ วิธกี ารมาใช้ปฏิบัติงานทัศนศิลป์ช้ินนน้ั
3. ภาคผนวก เปน็ ส่วนของขอ้ มลู เพ่ิมเตมิ (ถ้ามี) เพือ่ อธบิ ายข้อมลู หรอื ความรูเ้ สริม ทผี่ ู้เรยี นได้
เคยอา้ งถงึ เพื่อปฏิบตั งิ านทอ่ี ยู่ในแฟ้ม

ภาพที่ 45 ภาพแสดงแฟ้มสะสมงาน
ที่มา : https://dekshowport.com/-portfolio-ep170/

ชุดฝึกทักษะ เร่อื งทกั ษะทศั นศิลป์ ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 29
ชดุ ที่ 2 การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์

ใบงานท่ี 1
เรือ่ งหลกั การทั่วไปในการประเมนิ และวิจารณง์ านทัศนศิลป์

คำชีแ้ จง ให้นกั เรียนตอบคำถามต่อไปน้ี
1. จงตง้ั ช่ือภาพต่อไปนี้

ชอ่ื ภาพ..................................................

ชอ่ื ภาพ..................................................

2. ภาพท้งั 2 ภาพ ข้างต้น นักเรียนชอบภาพใดมากกว่ากัน เพราะเหตุใด
................................................................................................................................... .............................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................... .

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรอื่ งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชัน้ มัธยมศึกษาปที ี่ 2 30
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์

ใบงานท่ี 2
เรอื่ งการสร้างเกณฑ์การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศลิ ป์

คำช้แี จง ใหน้ กั เรียนดูภาพ แลว้ เขียนประเมินผลงานทัศนศิลป์ ตามทกี่ ำหนด

ชอื่ ภาพ แม่กับลูก
ศิลปนิ อ.ประหยัด พงษ์ดำ
ทมี่ า : https://mgronline.com/celebonline/
detail/9580000079857

ดา้ นคุณสมบตั ิ
การรบั รู้ ……………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
เนื้อเร่อื ง ………………………………………………………………………………………………………………………………………
ความรูส้ กึ เชงิ กายภาพ ………………………………………………………………………………………………………………….
อารมณค์ วามรู้สกึ …………………………………………………………………………………………………………………………
อา้ งอิงรูปแบบ ……………………………………………………………………………………………………………………………..

ดา้ นความคดิ เชงิ ตคี วาม
การเปรยี บเทียบอุปมาอุปไมย ……………………………………………………………………………………………………….
ความคดิ และเจตนารมณ์ ………………………………………………………………………………………………………………

ด้านการประเมนิ ผล
การตัดสนิ ใจเลอื ก ………………………………………………………………………………………………………………………..
เห็นดว้ ยหรอื ไมเ่ ห็นด้วย ……………………………………………………………………………………………………………….
คุณค่าของผลงาน .......................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ชดุ ฝกึ ทักษะ เรื่องทกั ษะทศั นศิลป์ ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ี่ 2 31
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

ใบงานท่ี 3
เร่ืองความสำคญั ในการพฒั นาผลงานทัศนศิลป์

คำชแี้ จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้

1. การพัฒนาผลงานทัศนศลิ ป์ หมายถึง ……………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. จงบอกความสำคญั ของการพัฒนางาน………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

ชดุ ฝึกทกั ษะ เรอ่ื งทกั ษะทัศนศิลป์ ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2 32
ชดุ ท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

ใบงานที่ 4
เรอ่ื งการจัดทำแฟม้ สะสมงานทศั นศลิ ป์

คำช้แี จง ใหน้ ักเรียนเขียนอธบิ ายถึงองคป์ ระกอบสำคัญของการจัดทำแฟม้ สะสมผลงาน

1. แฟม้ สะสมงานคืออะไรและการจัดทำแฟ้มสะสมผลงานมปี ระโยชน์ต่อการศึกษาวิชาทัศนศลิ ป์
อยา่ งไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. แฟม้ สะสมงานที่ดีควรมลี ักษณะอย่างไร
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………

ชดุ ฝึกทกั ษะ เร่อื งทักษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ี่ 2 33
ชุดท่ี 2 การประเมินและวิจารณง์ านทศั นศิลป์

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ืองทกั ษะทศั นศลิ ป์
ชดุ ที่ 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศิลป์

คำชแ้ี จง 1. แบบทดสอบก่อนเรยี นมจี ำนวน 10 ข้อ คะแนนเตม็ 10 คะแนน
2. ให้เลือกคำตอบท่ถี กู ตอ้ งทีส่ ุดเพียงข้อเดยี วโดยทำเครื่องหมาย
กากบาท ( x ) ในช่องข้อ ก, ข, ค, หรือ ง ในกระดาษคำตอบ

1. การประเมนิ งานทัศนศลิ ป์ด้านการรบั รู้ มงุ่ เน้นการรับร้เู กีย่ วกับเรื่องใด
ก. เนอื้ หาและเรื่องราว
ข. ความงามและคุณค่า
ค. ความคิดและจนิ ตนาการ
ง. ทัศนธาตแุ ละองคป์ ระกอบศลิ ป์

2. เหตผุ ลทถี่ อื วา่ ผลงานทศั นศลิ ปเ์ ป็นภาษาสากลในวงการศลิ ปะเนื่องจากส่งิ ใด

ก. ภาพถอื เปน็ สัญลกั ษณ์ทางภาษา ข. ผชู้ มเขา้ ใจความหมายไดต้ รงกัน

ค. การวาดภาพเหมอื นการเขยี นไดต้ รงกัน ง. ภาพใชส้ ่อื ความแทนคำพูด

3. การวิจารณ์เพือ่ ประเมนิ งานทัศนศิลป์ควรคำนึงถึงเร่ืองใด

ก. การใชค้ ำพดู อธบิ ายเหตุผล ข. ความรสู้ ึกพึงพอใจของศิลปิน

ค. พืน้ ฐานงานศลิ ปะของผชู้ ม ง. ความตื่นเตน้ เร้าใจของผู้ชม

4. ข้อใดไม่ใช่วงจรการประเมินและวจิ ารณ์ ข. ผลงาน
ก. ศิลปนิ ง. สอ่ื มวลชน
ค. ผชู้ ม

5. เกณฑก์ ารวิจารณง์ านทัศนศลิ ปป์ ระเด็น “หลักความลึกล้ำ”หมายถึงส่งิ ใด

ก. ความรู้สึกทไ่ี ดร้ ับจากผลงาน ข. ความมงุ่ มัน่ ภายใน

ค. การจดั องค์ประกอบศิลป์ ง. ฝีมอื หนกั แนน่ ม่นั คง

ชุดฝกึ ทกั ษะ เร่อื งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 34
ชุดท่ี 2 การประเมินและวจิ ารณง์ านทัศนศิลป์

6. สว่ นใดของแฟม้ สะสมผลงานทสี่ ามารถสรปุ เปน็ ขอ้ เสนอแนะในการพฒั นาตนเองในอนาคตได้

ก. วตั ถปุ ระสงค์ ข. รายละเอียดของชิ้นงาน

ค. วิธปี ฏบิ ัตงิ าน ง. เกณฑป์ ระเมิน

7. ข้อใดไม่ใช่หลักการประเมินและวจิ ารณ์ ข. ภาษากับการวิจารณ์
ก. วงจรการประเมนิ และวจิ ารณ์ ง. ความคดิ เชิงตึความ
ค. การตีค่าตีราคา

8. ขอ้ ใดไม่ใช่เกณฑ์การวิจารณ์ผลงานทัศนศิลป์

ก. ตวั อกั ษรมบี ทบาทสำคญั ข. ความมีเอกภาพ

ค. ความลกึ ลำ้ ง. ความเข้มขน้

9. แนวทางการประเมินผลงานในข้อใดถูกตอ้ งท่ีสดุ
ก. กิจชยั ใชพ้ น้ื ฐานความรขู้ องตนเองมาเปน็ เกณฑใ์ นการประเมนิ ผลงาน
ข. สุนันทา ประเมินผลงานทัศนศิลป์จากภาพรวมของผลงานแตล่ ะประเภท
ค. นพวรรณ กำหนดหลักการและตัวบง่ ชขี้ องผลงานข้ึนมากอ่ นทจ่ี ะประเมนิ
ง. นันทพร ประเมนิ ผลงานตามแนวทางท่เี คยเรยี นรู้มาจากศิลปนิ ที่ตนช่นื ชอบ

10. การวจิ ารณผ์ ลงานศลิ ปะในข้อใดทใี่ ชค้ ำกลา่ วที่ไม่เหมาะสม

ก. ผลงานแสดงถึงประวัตศิ าสตร์ชาติไทย
ข. ผลงานมีการออกแบบได้อยา่ งดีเยยี่ ม
ค. ผลงานต้องใหผ้ ชู้ มตีความได้ง่ายข้ึน
ง. ผลงานไม่ควรคา่ แก่การชื่นชมแตอ่ ย่างใด

ศิลปะ คอื ผลแห่งพลังความคดิ
สร้างสรรค์ของมนษุ ย์

ชุดฝกึ ทักษะ เรอื่ งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2 35
ชดุ ที่ 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน
เรอ่ื งทักษะทศั นศิลป์

ชดุ ที่ 2 การประเมินและวจิ ารณ์งานทศั นศิลป์

ชอ่ื -สกลุ …………………………………………………………………………..ชั้น…………………..…….เลขท…่ี ……………

ขอ้ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

คะแนนทีไ่ ด้

ความซ่ือสตั ยเ์ ปน็ สมบตั ิของผดู้ ี
ตรองดสู ิทกุ คนกม็ ีหวั ใจ

ชดุ ฝึกทกั ษะ เรอื่ งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชัน้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 2 36
ชดุ ที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทัศนศลิ ป์

บรรณานุกรม

จีรพนั ธ์ สมประสงค์. (2546). ศิลปะ. กรงุ เทพฯ : แมค็ .
ฉตั ร์ชัย อรรถปกั ษ.์ (2551). องค์ประกอบศิลปะ. พมิ พ์ครั้งท่ี 7. สมทุ รสาคร : บรษิ ทั พิมพ์ดจี ำกดั .
เตชิต ตรชี ัย. (2557). ทศั นศิลป์ 1. นนทบรุ ี : เอมพันธจ์ ำกัด.

. (2558). หนงั สอื เรยี น รายวิชาพน้ื ฐาน ทัศนศิลป์ 2 ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 กลุ่มสาระ
การเรยี นรู้ศิลปะ ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาข้นั พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551.
กรุงเทพฯ : บริษัทสำนกั พมิ พ์เอมพันธ์จำกัด.
วทิ ูรย์ โสแก้ว. (2551). หนงั สือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ทัศนศลิ ป์ ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 1 กลุ่มสาระการ
เรยี นรศู้ ลิ ปะ ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551.
กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.
สมชาย พรหมสวุ รรณ. (2548). หลักการทัศนศิลป์. กรุงเทพฯ : สำนักพมิ พแ์ ห่งจุฬาลงกรณ์
มหาวทิ ยาลัย.
สำนกั วิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา. (2551). ตวั ชี้วัดและสาระการเรยี นรแู้ กนกลาง กลมุ่ สาระ
การเรียนรู้ศลิ ปะ ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551. สำนักงาน
คณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พื้นฐาน กระทรวงศึกษาธกิ าร.
สชุ าติ เถาทอง และคณะ. (2550). หนังสือเรยี นสาระการเรียนร้พู ้ืนฐาน กลมุ่ สาระการเรียนรู้
ศิลปะทัศนศิลป์ ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 1 ช่วงชนั้ ท่ี 3. กรุงเทพฯ : อกั ษรเจริญทัศน์.

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรือ่ งทกั ษะทัศนศิลป์ ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2 37
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทศั นศลิ ป์

ภาคผนวก

ชดุ ฝกึ ทักษะ เร่ืองทักษะทัศนศลิ ป์ ชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี 2 38
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

เฉลย แบบทดสอบกอ่ นเรียน
เรื่องทักษะทัศนศิลป์

ชุดที่ 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

ชือ่ -สกลุ …………………………………………………………………………..ชั้น…………………..…….เลขท…ี่ ……………

ขอ้ ก ข ค ง
1X X
2 X
3X
4X X
5
6X
7X
8X
9X
10

คะแนนทไี่ ด้

ความซื่อสัตย์เปน็ สมบตั ิของผ้ดู ี ตรองดูสิทกุ คนก็มีหัวใจ

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรอ่ื งทกั ษะทศั นศิลป์ ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 39
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวิจารณง์ านทศั นศิลป์

แนวการตอบ ใบงานท่ี 1
เรือ่ งหลักการทวั่ ไปในการประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศลิ ป์

คำชี้แจง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้
3. จงตั้งช่ือภาพต่อไปนี้

ชอ่ื ภาพ....ปลาแสนสวย....

ช่อื ภาพ.....ความดุร้าย......

4. ภาพทั้ง 2 ภาพ ข้างตน้ นกั เรยี นชอบภาพใดมากกว่ากัน เพราะเหตใุ ด
นักเรยี นสามารถแสดงความคิดเห็นไดอ้ ย่างอสิ ระ
............................................................................................................................. ..........................................
............................................................................................................................. ..........................................
.................................................................................... ...................................................................................

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรื่องทกั ษะทัศนศลิ ป์ ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2 40
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทัศนศลิ ป์

แนวการตอบ ใบงานท่ี 2
เร่ืองการสร้างเกณฑก์ ารประเมนิ และวจิ ารณง์ านทศั นศิลป์

คำช้ีแจง ให้นกั เรียนดูภาพ แลว้ เขยี นประเมนิ ผลงานทัศนศลิ ป์ ตามทีก่ ำหนด

ชื่อภาพ แม่กบั ลกู
ศิลปิน อ.ประหยดั พงษ์ดำ
ท่ีมา : https://mgronline.com/celebonline/
detail/9580000079857

ดา้ นคุณสมบัติ
การรับรู้ มีการใช้ทัศนธาตุท่ีเป็นเส้นในลักษณะต่างๆ เช่น เส้นโค้ง เส้นคด และใช้สีดำ สีเหลือง สีฟ้า

สีแดง และสขี าว เป็นงานจิตรกรรมท่ีใชเ้ ทคนคิ พมิ พภ์ าพ
เนอ้ื เรอ่ื ง มีการเขยี นภาพแม่อุ้มลูก
ความร้สู กึ เชิงกายภาพ เป็นการสะท้อนเร่ืองราวของความรัก
อารมณค์ วามรูส้ กึ แสดงออกถึงความอบอุ่น
อา้ งอิงรปู แบบ เป็นภาพเหมือนจริง

ด้านความคิดเชิงตีความ
การเปรยี บเทยี บอุปมาอุปไมย เป็นเรอ่ื งราวความรักระหวา่ งแมแ่ ละลูก
ความคดิ และเจตนารมณ์ แสดงถึงความรักความอบอนุ่

ด้านการประเมนิ ผล
การตัดสินใจเลอื ก เลอื กภาพนี้เนื่องจากเปน็ ภาพท่สี ะท้อนความรู้สกึ อบอนุ่ ได้เด่นชัด
เห็นดว้ ยหรือไม่เห็นดว้ ย เหน็ ด้วยกับคณุ ค่าที่นำเสนอผ่านทศั นธาตแุ ละการแสดงออก
คุณคา่ ของผลงาน ศลิ ปนิ มีความกลา้ ตัดสนิ ใจในการคิดสร้างสรรค์ของตนเอง ผลงานมีความแปลกตา
มีเอกลักษณเ์ ฉพาะตัว ใชว้ ิธกี ารพมิ พภ์ าพสี เพ่ือส่อื เร่ืองราว

ชดุ ฝกึ ทักษะ เรอ่ื งทักษะทัศนศลิ ป์ ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 2 41
ชดุ ท่ี 2 การประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์

แนวการตอบ ใบงานที่ 3
เรอ่ื งความสำคญั ในการพัฒนาผลงานทศั นศิลป์

คำช้แี จง ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

1. การพัฒนาผลงานทัศนศิลป์ หมายถึง การปรับปรุงผลงาน วิธีการทำงานให้มีประสิทธิภาพ มี
คณุ ภาพ มีความก้าวหน้าในการทำงานมากไปกว่าเดิม การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ให้มีความก้าวหน้า
อย่างต่อเน่ืองน้ัน ถือว่ามีความสำคัญสำหรับผู้เรียนทุกคน เพราะช่วยทำให้ผลงานของตนได้รับการ
ปรับปรุงและมีการพัฒนาจนมีความแตกต่างไปจากผู้อ่ืน ซ่ึงแนวทางดังกล่าวนี้ เป็นความใฝ่ฝันของผู้
สร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ทุกๆคน สว่ นการจะบรรลุผลไดต้ ามความคิดฝันไว้หรอื ไม่นั้น ก็ข้ึนอยู่กับความ
ตั้งใจ ความใส่ใจ และความมานะพยายามของผฝู้ ึกปฏิบตั ิแต่ละคนว่าจะมีมากน้อยเพียงใด และขน้ึ อยู่กับ
การรู้จักแสวงหาแนวทางในการเรียนรแู้ ละหาวธิ ีการใหม่ๆ

2. จงบอกความสำคัญของการพัฒนางาน
1. มีความสำคัญที่ชว่ ยใหเ้ กดิ ความคดิ สร้างสรรค์
2. มีความสำคญั ในการพัฒนาตนเอง
3. มีความสำคัญต่อการสรา้ งนิสัยในการทำงานทดี่ ี
4. มคี วามสำคญั ในการรจู้ ักประเมินตนเอง

ชุดฝึกทกั ษะ เรือ่ งทกั ษะทัศนศลิ ป์ ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2 42
ชุดที่ 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศิลป์

แนวการตอบ ใบงานท่ี 4
เรื่องการจดั ทำแฟม้ สะสมงานทศั นศลิ ป์

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรียนเขียนอธิบายถงึ องค์ประกอบสำคญั ของการจดั ทำแฟ้มสะสมผลงาน

1. แฟม้ สะสมงานคอื อะไรและการจัดทำแฟ้มสะสมผลงานมีประโยชน์ต่อการศกึ ษาวิชาทัศนศลิ ป์
อย่างไร
แฟ้มสะสมผลงานในที่นี้หมายถงึ แฟ้มภาพผลงานทัศนศิลป์มีจุดมุ่งหมายเพ่ือการจัดเก็บรวบรวม
ประวัติและผลงานทัศนศิลป์ท่ีเป็นชิ้นงาน เช่น ภาพพิมพ์ ภาพวาดลายเส้น ภาพสีน้ำ
เป็นต้น ไว้เป็นหลักฐานสำหรับนำไปใช้ประโยชน์ในการศึกษาต่อ ทำงาน ประกวดแข่งขัน
หรอื ตดิ ตอ่ ธรุ กจิ เชงิ พาณิชย์
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. แฟม้ สะสมงานท่ีดคี วรมลี กั ษณะอย่างไร
แฟ้มสะสมผลงานที่ดี ควรมีองคป์ ระกอบหลักๆ ดงั ตอ่ ไปน้ี
ส่วนที่ 1 จะประกอบไปด้วยปก ใบรองปก คำนำ สารบัญ วัตถุประสงค์
และชวี ประวัติ
สว่ นท่ี 2 จะประกอบไปดว้ ยรายละเอียดของช้ินงานและวธิ กี ารปฏิบัติงาน
สว่ นท่ี 3 จะประกอบไปดว้ ยเกณฑ์การประเมนิ บรรณานกุ รม และภาคผนวก
………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………

ชดุ ฝกึ ทักษะ เร่ืองทักษะทศั นศลิ ป์ ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 2 43
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวจิ ารณ์งานทัศนศลิ ป์

เฉลย แบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่องทกั ษะทัศนศลิ ป์

ชดุ ที่ 2 การประเมินและวิจารณง์ านทัศนศิลป์

ชื่อ-สกลุ …………………………………………………………………………..ช้นั …………………..…….เลขท…่ี ……………

ข้อ ก ข ค ง
1 X
2X X
3X
4 X
5X
6X
7X
8X
9X
10

คะแนนท่ีได้

ความซื่อสตั ยเ์ ปน็ สมบัติของผู้ดี ตรองดสู ิทุกคนก็มีหัวใจ

ชุดฝกึ ทกั ษะ เรือ่ งทักษะทศั นศิลป์ ช้ันมธั ยมศึกษาปที ี่ 2 44
ชุดท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์

เกณฑก์ ารประเมนิ การทำแบบทดสอบหลงั เรียน
ชดุ ฝึกทกั ษะ เรอื่ งทกั ษะทศั นศลิ ป์

ชดุ ที่ 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทศั นศลิ ป์

ชว่ งคะแนน ระดบั คุณภาพ
8-10 คะแนน ดีมาก
5-7 คะแนน ดี
0-4 คะแนน ปรับปรงุ

เกณฑก์ ารตัดสิน
ผผู้ า่ นเกณฑก์ ารประเมิน ต้องไดค้ ะแนนร้อยละ 80 คือ 8 คะแนนขน้ึ ไปจึงจะถือว่าผ่านเกณฑ์

ทุกความสำเร็จล้วนมาจากความพยายาม

ชดุ ฝึกทกั ษะ เร่ืองทักษะทศั นศิลป์ ช้นั มธั ยมศึกษาปที ี่ 2 45
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์

เกณฑก์ ารประเมนิ การทำใบงานในชดุ ฝึกทักษะ
ชดุ ฝกึ ทักษะ เรอื่ งทกั ษะทศั นศิลป์
ชดุ ท่ี 2 การประเมนิ และวิจารณ์งานทัศนศลิ ป์

เกณฑ์การประเมนิ

รายการประเมนิ ระดับคะแนน/ระดบั คณุ ภาพ

เนอื้ หา 1 (ปรับปรุง) 2 (ดี) 3 (ดีมาก)
ความถูกตอ้ ง
ภาษา ตอบไม่ชดั เจน ตอบชัดเจน ถกู ต้องมี ตอบชัดเจนถกู ต้องไม่มี
เวลา
ความร่วมมอื มีขอ้ ผิดพลาด ขอ้ ผิดพลาดบ้าง ข้อผิดพลาด

ไมถ่ ูกตอ้ งและคลมุ เครือ ถกู ต้องแต่ไม่ชัดเจน ถูกต้องชัดเจน

ใช้ภาษาไม่ถูกต้องไม่ ใชภ้ าษาถกู ต้องแต่ไม่ ใชภ้ าษาถกู ต้องสอดคล้อง

สอดคลอ้ งกับเน้ือหา สอดคล้องกบั เนื้อหา กับเนือ้ หา

ส่งชา้ กว่าเวลาที่กำหนด สง่ ชา้ กว่าเวลาท่กี ำหนด ส่งภายในเวลาทก่ี ำหนด

5 วนั หรอื มากกว่านนั้ 2 วนั

ไม่มีความร่วมมือ มีความรว่ มมือทุก มคี วามร่วมมืออย่างดีทุก

เทา่ ที่ควร กจิ กรรม กิจกรรม

ระดับคะแนน/ระดับ ช่วงคะแนน/ระดบั คุณภาพ ชว่ งคะแนน/ระดับคุณภาพ
คุณภาพ สำหรบั ข้อคำถาม 10 ข้อ สำหรบั ขอ้ คำถาม 5 ข้อ
8-10 คะแนน = ดีมาก 4-5 คะแนน = ดมี าก
3 คะแนน = ดมี าก 5-7 คะแนน = ดี 3 คะแนน = ดี
2 คะแนน = ดี 0-4 คะแนน = ปรับปรุง 0-2 คะแนน = ปรับปรงุ
1 คะแนน = ปรับปรุง

เกณฑ์การตดั สิน ใบงานที่
ผูผ้ า่ นเกณฑ์การประเมนิ ตอ้ งไดค้ ะแนนร้อยละ 80 คอื 8 คะแนนข้ึนไปจงึ จะถือว่าผา่ นเกณฑ์