Sejarah Perkembangan Sistem Ejaan Rumi

NAMA INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS BAHASA MELAYU
ANGKA GILIRAN 59990 LEMBAH PAN
TAI,KUALA LUMPUR

PROGRAM PERSEDIAAN IJAZAH
SARJANA MUDA PERGURUAN



(AMBILAN JUN 2022 SEMESTER )
BMMB1074

SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU
DISEDIAKAN OLEH:



NURAIN AQILAH BINTI MOHD ASRI




2022192310067

NOMBOR KAD PENGENALAN 040131060262

KUMPULAN PPISMP B3

NAMA PENSYARAH DR. IZANI BIN IBRAHIM

SEJARAH
PERKEMBANGAN
SISTEM EJAAN RUMI

Tugasan: e-Portfolio
daripada : nurain aqilah binti mohd asri

Pengenalan

Bahasa merupakan medium untuk menyatakan suatu ungkapan iaitu
melalui pertuturan kepada individu yang lain serta dapat diaplikasikan
dalam sesebuah komuniti. Selain itu, tulisan wujud untuk manusia
meluahkan rasa melalui coretan dan lambang yang dapat difahami diri
sendiri mahupun individu yang lain. Penyediaan sistem tulisan dan ejaan
yang standard bagi sesuatu bahasa melibatkan perancangan korpus.
Bahasa Melayu pada masa kini telah ditulis dalam tulisan Rumi dan
tulisan Jawi. Tulisan yang mula berada di alam Melayu setelah
kedatangan orang Barat ialah tulisan Rumi, menurut Amat Juhari (1992).
David Barbosa ialah orang pertama yang menggunakan tulisan Rumi
pada tahun 1516 di Melaka.

Latar Belakang

Perkataan Melayu telah dicatat oleh Pigafetta
mengandungi 426 perkataan dengan beberapa perkataan
tempatan yang lain. Perkataan ini telah dikumpulkan oleh
hamba yang bernama Hendrick, seorang Melayu
Sumatera. Sistem ejaan bahasa Itali daripada dialek
Vicentine iaitu sistem ejaan yang digunakan oleh
Pigafetta. Selain itu, pada abad ke-16, seoramg pelayar
Belanda iaitu Cornelius de Houtman menghasilkan
senarai perkataan Bahasa Melayu yan telah ditulis dalam
skrip rumi. Beliau menghasilkan senarai di dalam penjara
dan telah dikumpulkan setelah ditangkap oleh Sultan
Bantam III. Houtman telah ditebus semula oleh pihak
Belanda.

Senarai Pigafetta

Senarai Bhasa Itali Ejaan Rumi Senarai Bahasa Ejaan Rumi
Pigafetta Kini Pigafetta Inggeris Kini
Heathen
Caphre Mosque Kafir Engat Remember Ingat

Mischit Son Masjid Pegy Go Pergi

Anach Anak Arijs The day Hari

Latar Belakang

Belanda dan Inggeris menguasai bahasa Melayu kerana telah
dibuktikan oleh sejarah bahawa kejadian ini berlaku
disebabkan Perjanjian Inggeris Belanda 1824. Ejaan bagi
kedua-dua penjajah digunakan untuk menulis dalam Bahasa
Melayu. Sistem ejaan Van Ophuijsen (1901) digunakan oleh
Belanda untuk menulis dalam Bahasa Melayu supaya dapat
berhubung dengan rakyat. Sistem Wilkinson digunakan
dalam semua penerbitan pihak Inggeris dan surat menyurat
dalam Bahasa Melayu. Menurut Hashim Musa (2006), pada
tahun 1901 Van Ophuijsen telah menyusun suatu sistem ejaan
dalam Bahasa Melayu kerna diarahkan oleh pihak berkuasa.
Buku beliau telah diterbitkan iaitu Kitab Logat Melajoe (1929).
Enam lambang vokal telah ditetapkan, dua lambang diftong
dan 24 lambang konsonan.

Senarai Ejaan dalam Bahasa
Melayu

Bahasa Ejaan dan Contoh Ejaan dalam Bahasa
Melayu Melayu Moden
Moden

a fana,bahasa Bahasa Ejaan dan Contoh dalam Bahasa
Melayu Melayu Moden
e emas,pernah Moden
poelau, saudagar
e elok,teleng au
pakai, pakaian
VOKAL ai
DIFTONG

KONSONAN

Bahasa Bahasa Ejaan dan Contoh Ejaan dalam Bahasa Melayu
Melayu Beland Moden
Moden a/Indo
nesia

bb baroe,sebab

c tj tjari,botjor

dd dari,Ahad

j dj djari

ff fasal

Sistem Ejaan Rumi

Sistem ejaan rumi mula bertumbuh pada awal
kurun ke-2. CH. van Ophusyen meperkenalkan
sistem ejaan di Indonesia sehingga zaman sitem
ejaan baru pasda tahun 1990. Pada tahun 1972,
sistem ejaan ini telah dipersetujui oleh dua buah
negara iaitu Malaysia dan Indonesia. Sistem ejaan
ini dibahagikan kepada dua bahagian iaitu sistem
ejaan sebelum Perang Dunia Kedua dan sitem
ejaan selepas Perang Dunia Kedua.

Sistem Ejaan Sebelum
Perang dunia kedua

Sistem Ejaan Sistem Ejaan Sistem Ejaan Sistem Fajar
CH. Van RJ Za'ba (1933) Asia (1943)
Ophuysen
(1900) Wilkinson
(1902)

Bentuk tulisan Rumi Ophuysen

Penggunaan Partikel Ejaan Rumi Kini Sistem Ejaan Ejaan Rumi Kini
Pun Menggunakan Vokal
Adapun Kamu
Adapoen Sekalipun Kamoe Sumber
Mereka pun
Sekalipoen Soember Laut

Merekapoen Laoet

Sistem Ejaan Ch. Van Ophuysen
(1900)

Beberapa sistem ejaan telah digabungkan oleh Ophuysen, terutamanya
sistem yang diketengahkan oleh para pengkaji bahasa Melayu berbangsa
Belanda. Engku Nawawi (Soetan Ma'moer) dan Moehammad Taib Soetan
Ibrahim membantu Ophuysen dan pada tahun 1901 Ophuysen telah berjaya
menyusun buku berjudul Kitab Loghat Melajoe' yang dikenali Ejaan
Ophuysen.

Surat Contoh dalam Sistem Ejaan Ophusyen Back to Navigation Page



"Bahwa meskipun semoea peroebahan jang dioesoelkan dalam
Rantjangan Terseboet dapat diterima, dan beberapa diantaranja masih
haroes dapat ditinjoe lagi, sebagai langkah pertama dapat dan perloe
diadakan beberapa peroebahan jang maksoednja memboeat edjaan tadi
lebih sederhana dan lebih sesoeai dengan keperluan waktoe sekarang
dan waktoe jang akan datang".

Minta bantoean oemoem, istimewa bantoean badan2 resmi, kantor2 dan

badan2 partikolier, pers dan sebagainja, soepaja edjaan baroe sebagai

termaktoeb dalam lampiran ini lekas tersiar dan lekas dipakai dalam

soerat-menoerat masjarakat." Menteri Pengadjaran,

Pendidikan

dan Keboedajaan

(t.t.)SOEWANDI

Djakarta, 19Maret 1947

Sistem Ejaan R J Wilkinson
(1902)

Sistem ejaan yang disusun oleh Wilkinson yang lebih
dikenali sebagai sistem ejaan Wilkinson. Sistem ejaan ini
untuk kegunaan persekolahan Melayu . Hal ini
disebabkan arahan pemerintah pada 1902 di negeri-
negeri Melayu Bersekutu. Sistem ejaaan Wilkinson
merupakanpeambahbaikan daripada Kamus Maxwell.
Kamus Maxwell banyak menerapkan tulisan rumi
Shellabear. Huruf-huruf vokal a, e (taling), e (pepet), i, o
dan diterapkan dalam sistem ejaan Wilkinson.Dalam
pembentukan huruf konsonan pula, rangkap konsonan
ch digunakan untuk menggambar bunyi c, sh digunakan
untuk menggambar bunyi sy,kh,ng,ny,th,dh dan dz.

BW'dbtauuielpikiwrnfeutsjareittnknea'at'dMhatmanasnge(lea1kanr9yangt1nag4duG)i,bnr'eaaWiparmkei'iaknmlknagainbeenrujjsd'aakoaaaanklnnan.amtr'utauwfI'niudayganenaanag''nsdbiauhtRnyekualiaraynuonahgf,
menurut Wilkinson. tuan
tuwan ia

iya suatu

suwatu

Sistem Ejaan Za'Ba (1933)

Za'ba, atau nama penuhnya Zainal Abidin bin Ahmad
ialah sitem ejaan Za'ba atau kebih dikenali sebagai
ejaan Sekolah. Sistem ejaan ini ialah penambahbaikan
daripada sistem ejaan Wilkinson. Ejaan Za'ba
mengandungi huruf a, e, i, o dan u dan rangkap
konsonan yang digunakan Wilkinson. Kecuali
penyelarasan penggunaan vokal pada perkataan yang
berakhiran huruf k, h, r dan ng.

Bentuk tulisan Za,ba

Penggunaan huruf vokal e, Penggunaan huruf vokal o,
bukan i bukan u

Huruf K Huruf H Huruf K Huruf H Huruf R Huruf NG

balek aleh batok jatoh ukor payong
chantek sireh ketok basoh timor gunong
boleh dudok bunoh kubor hujong
usek

Sistem E(ja1a9n43F)ajar
Asia

Pemerintah Jepun telah memperkenalkan sistem ejaan ini dalam
majalah Fajar Asia. Sumatera dan Malaya telah disatukan di bawah
satu pemerintahan dan bagi menyeragamkan sistem penulisan jadinya
terbentuklah sistem ejaan Fajar Asia. Penggunaan konsonan-
konsonan Wilkinson dan Za'ba dalam sistem ejaan ini tetapi vokal
Ophuysen oe digantikan dengan u telah digunakan dalam sistem ejaan
Fajar Asia.

Sistem Ejaan Selepas
Perang dunia kedua

Sistem Ejaan Sistem Ejaan Ejaan Sistem Ejaan
Kongres ASAS 50 Melindo Baru (1972)
(1957)

Sistem Ejaan
PBMUM

Sistem Ejaan Kongres
(1957)

Sistem Ejaan Kongres (1957) telah dicapai apabila pembentangan dua kertas
kerja oleh Angkatan Sasterawan Lima Puluh dan Persatuan Bahasa Melayu
Universiti Malaya di Kongres Persuratan dan Bahasa Melayu Malaya III di
Singapura pada 16 hingga 21 September 1956. Keputusan Kongres Bahasa
dan Persuratan Melayu II di Seremban pada 1 dan 2 Januari 1954. Ejaan
Rumi sebagai ejaan rasmi bahasa Melayu telah diterima setelah diadakan
kajian terhadap keputusan Kongres I pada 1952. Usaha dalam
menyeragamkan ejaan telah dibuat dan dibincangkan dalam Kongres III.

Sistem Ejaan ASAS
50

Sistem Ejaan Kongres ASAS 50 telah dirangka oleh penulis-penulis
ASAS 50 dan penulis-penulis muda angkatan lima puluhan. Antara
cadangan ASAS 50 ialah diftong ai digantikan dengan ay,au digantikan
dengan aw dan oi digantikan dengan oy. Hal ini kerana kesukaran bagi
menerapkan vokal kembar diftong ai dan au dalam perkataan gulai
yang mengandungi diftong [gu-lai]

gulai gulay
cukai cukay
amboi amboy

Sistem Ejaan PBMUM

Sistem Ejaan ini dihasilakn hasil daripada cadangan PBMUM di Kongres
Persuratan dan Bahasa Melayu Ke-III. Antara cadangan PBMUM ialah :-

air air
karena kerana
karunia kurnia

Ejaan Melindo

Sebuah jawatankuasa telah dibentuk untuk menghalusi
Ejaan Kongres dan membuat hubungan dengan pihak
Indonesia bagi tujuan penyelerasan. Sidang pertama
antara jawatankuasa Ejaan Rumi Baru Persekutuan
dengan Jawatankuasa Ejaan Indonesia telah diadakan
perundingan dan berlangsung pada 7 Disember 1957.
Dalam perundingan tersebut satu persetujuan telah
diambil berdasarkan kepada gagasan:-

Ejaan Melayu-Indonesia atau Melindo telah
dipersetujui oleh jawatankuasa yang berunding.

Antara persetujuan yang dicapai dalam sistem ejaan Melindo ini ialah :

6 huruf vokal (a,e,e,i dan u), tiga diftong (ay, aw dan oy) digunakan
dalam sistem ini.
Fonem f,s dan z digunakan untuk menggambarkan kata-kata asing.
Tahun 1964, dalam sistem ini dijangka digunakan sepenuhnya tetapi
perselisihan politik antara Malaysia dan Indonesia dan persetujuan ini
tidak dapat dilaksanakan dengan sepenuhnya.

Sistem Ejaan Baru Back to Navigation Page
(1972)

Akibat daripada konfrantasi antara Malaysia dan Indonesia , sistem
ejaan Melindo tidak dapat dilaksanakan. Usaha ini hanya disambung
semula pada tahun 1966 . Setelah mengadakan beberapa kali
rundingan maka terbentuklah ejaan bersama Indonesia-Malaysia
yang lebih dikenali Sistem Ejaan baru (di Malaysia dan Sistem Ejaan
yang disempurnakan (di Indonesia) . Peristiwa ini telah dirasmikan
penggunaannya pada 16 Ogos 1972.

Sistem ejaan yang timbul di Malaysia pada tahun 1971 ialah Ejaan Sekarang (Dewan Bahasa
dan Pustaka) dan Ejaan Universiti Malaya (Universiti Malaya. Antara perbezaan ejaan
Sekarang dan Sitem Ejaan Baru(1972) :-

Ke ditulis dengan dua cara :

EJAAN SEKOLAH EJAAN SEKARANG EJAAN BARU

kapada kepada kepada
ka-sana kesana ke sana
ka-kanan kekanan ke kanan

Ke ditulis terpisah jika diikut dengan kata nama khas:-

EJAAN SEKOLAH EJAAN SEKARANG EJAAN BARU

ka-Singapura ke Singapura ke Singapura
ka-Katong ke Katong ke Katong
ka-Selangor ke Selangor ke Selangor

Kata ulangan ditulis dengan dua cara iaitu ditulis dengan angka 2
jika kata dasarnya diulang :

anak2
budak2
sekali2

Ditulis dengan sempang jika sebahagian kata dasar diulang :
keanak-anakan
mudah-mudahan
kedua-dua

Keselarasan Vokal Rangkap Konsonan

Pola Indonesia Malaysia Ejaan Pola Indonesia Malaysia Ejaan
Baru Baru

a-i balik balek balik j djalan jalan jalan

a-u batuk batok batuk y pajung payung payung

e-a betik betik betik ny njonja nyonya nyonya

Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka dalam

Menyeragamkan Sistem Ejaan Rumi

Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) diwujudkan setelah mendapat resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu
ketiga dan ditukarkan kepada Badan Berkanun setelah mendapat kelulusan rasmi daripada Akta Dewan Bahasa
dan Pustaka pada tahun 1959. Matlamat DBP mengikut Akta DBP (Semakan 1978. Pindaan dan Perluasan 1995)
adalah untuk memperkasa penggunaan bahasa Melayu dalam semua bidang termasuk sains dan teknologi.
Berdasarkan perkembangan sistem ejaan rumi, DBP berperanan untuk menyeragamkan setiap perbezaan sistem
ejaan yang wujud dengan berpandukan daftar ejaan Bahasa Malaysia yang telah diselenggara dengan merujuk
kepada panduan pembentukan kata dan sistem ejaan lain yang dihasilkan termasuk Kamus Dewan (Saidatul &
Anne, 2021).

Di samping itu, DBP telah diamanahkan untuk merancang, menyelidik dan memperkukuh bahasa Melayu
dengan merangka perancangan korpus bahasa yang melibatkan sistem ejaan tulisan dan perbendaharaan kata.
Usaha pembakuan bahasa juga dilaksanakan untuk mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa
Kebangsaan yang bersifat ilmiah dan menuju ke arah kesempurnaan.

Cabaran Sistem Ejaan Rumi Pada Masa Depan

Cabaran dalam mendepani arus kemodenan dan era globalisasi ini menyebabkan sistem ejaan
rumi mula diancam oleh kepesatan sains dan teknologi. Cabaran ini perlulah dihadapi oleh
sistem ejaan rumi kerana pengaruh penggunaan bahasa asing mulai merebak segenap lapisan
masyarakat. Ini dapat dilihat apabila kanak-kanak lebih cenderung menggunakan kecanggihan
teknologi yang banyak menggunakan bahasa asing untuk berkomunikasi. Ini jelas
menampakkan ancaman terhadap penggunaan bahasa Melayu di masa depan. Seringkali
bahasa rojak dan bahasa singkatan digunakan dalam perhubungan antara mereka. Hal ini
dapat dilihat apabila terdapat kajian yang menunjukkan bahawa masyarakat mula dipengaruhi
slanga yang popular dalam ejaan mereka. (Nor Hashimah & Junaini.2010). Oleh yang demikian,
masyarakat masa kini seharusnya mengerti dan menguasai penggunaan bahasa Melayu
sebagai bahasa rasmi berbanding bahasa asing agar dapat memartabatkan bahasa ibunda gah
di mata dunia.

Rumusan

Tuntasnya, demi kelangsungan bahasa
Melayu, semua pihak perlu bekerjasama
menghormati dan menjulang bahasa
Melayu dengan memastikan keutuhan
sistem ejaan rumi diperhebat
penggunaannya dari segi penulisan dan
pertuturan. Perkukuhkan lagi keutuhan
bahasa Melayu dengan menjalankan
penyelidikan dan pembangunan dalam
pelbagai bidang terutamanya dalam
bidang sains dan teknologi. Proses ini
sangat penting bagi mengangkat darjat
bahasa Melayu mampu menjadi bahasa
utama di pentas dunia.

Rujukan

Amat Juhari Moain. (November, 1992). Perkembangan Penggunaan Tulisan dalam Bahasa
Melayu. Jurnal Bahasa, hlm. 1060-1967.

Hahim Musa. (2006). Epigrafi Melayu: Sejarah Sistem Tulisan dalam Bahasa Melayu. Dewan
Bahasa dan Pustaka.

Ismail Dahaman. (Februari, 1991). Ejaan Rumi Wilkinson. Jurnal Bahasa, hlm. 115-126.

Ismail Dahaman. (Jun, 1991). Ejaan Rumi Selepas Ejaan Za'ba. Jurnal Bahasa, hlm. 507-522.

Ismail Dahaman. (2007). Ejaan Rumi Sepanjang Zaman. Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mohd Daim Daipi. (1990). Perkembangan Ejaan Rumi Bahasa Melayu. The Malay Language
Council. https://repository.nie.edu.sg/bitstream/10497/18302/1/Sekata-8-2-23.pdf

Mohd Naim Daipi. (1991). Perkembangan Ejaan Rumi Bahasa Melayu : Bahagian II. The Malay
Language Council. https://repository.nie.edu.sg/bitstream/10497/18303/1/Sekata-9-1-28.pdf

Saidatul Nornis Mahali, & Anne Jeffrey Kihob. (2021). Kesalahan Ejaan dalam Kalangan Murid
Sekolah Menengah di Daerah Tuaran, Sabah. Jurnal Melayu, 20(1),38-64.
https://123dok.com/document/zk07g7py-kesalahan-ejaan-karangan-murid-sekolah-
menengah-daerah-tuaran.html

Shamsul Aizuwan Nawi, Suhasni Dollah, & Zurihan Yusoff. (2020). Pengenalan Sejarah
Perkembangan Bahasa Melayu. Global Mediastreet Sdn Bhd.