ประเพณีวันเข้าพรรษา

ประเพณีวันเข้าพรรษา โดย นายณรงคร ์ัชต ์ มนั่อินทร ์ 65102122126 สาขาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และดิจิทัล

ประเพณีวันเข้าพรรษา ศาสตราจารย์ดอกเตอร์กาญจนา นาคสกลุราชบัณฑิตส านักศิลปกรรมราชบัณฑิตยสถาน ได้ อธิบายเรื่องวนัเขา้พรรษาไว้ดงัน้ีเขา้พรรษา เริ่มในวนัแรม 1ค่า เดือนแปดในปีปรกติและเริ่มวนัแรม 1ค่า เดือนแปดหลัง ในปี ที่มีเดือนแปดสองหน ซึ่งเรียกว่า อธิกมาส วันแรม 1 ค ่า เรียกว่า วันเข้าพรรษา พรรษา สิ้นสุดในวนัข้ึน 15ค่า เดือน 11 ซ่ึงเรียกว่า ออกพรรษา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงบัญญัติให้พระภิกษุอยู่ ประจ า ณ วัดใดวัดหนึ่งตลอดช่วงฤดูฝน ห้ามเดินทางไปค้างแรมที่อื่น นอกจากในกรณีจ าเป็ นเป็ นพิเศษ เรียกว่า อยู่จ าพรรษา ประเพณีเทศกาลพรรษาในประเทศไทย เทศกาลเข้าพรรษา ถือเป็ นเทศกาลทางศาสนาพุทธที่ส าคัญเทศกาลหนึ่งในประเทศไทย มีระยะเวลา ประมาณ 3 เดือนในช่วงฤดูฝน ซึ่งพุทธศาสนิกชนไทยนับแต่พระมหากษัตริย์ที่ทรงเป็ นพุทธศาสนูปถัมภก และประชาชนทวั่ ไปไดส้ืบทอดประเพณีการทา บุญในวนัเขา้พรรษามาต้งัแต่สมยัสุโขทยัดงัหลกัฐานในศิลา จารึกพ่อขุนรามค าแหง หรือ ศิลาจารึกหลักที่1 (ดา้นที่2)ความวา่"...คนในเมืองสุโขทยัน้ีมกัทาน มกัทรง ศีล มนัโอยทาน พ่อขนุรามคา แหงเจา้เมืองสุโขทยัน้ีทงัชาวแม่ชาวเจา้ท่วยปั่วท่วยนางลูกเจา้ลูกขนุท้งัสิ้น ทังหลายทังผู้ชายผู้หญิง ฝูงท่วยมีศรัทธาในพระพุทธศาสนา ทรงศีลเมื่อพรรษาทุกคน..." ต่อมาในสมัย รัตนโกสินทร์ ประเพณีในเทศกาลเข้าพรรษายังถูกกล่าวถึงในพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระ จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง พระราชพิธีสิบสองเดือน อาทิ การทรงบ าเพ็ญพระราชกุศลในเทศกาลเข้าพรรษา การพระราชกุศลทรงหล่อเทียนพรรษา การพระราชกุศลฉลองเทียนพรรษา การเสด็จพระราชด าเนินถวาย พุ่ม ซ่ึงไดถ้ือปฏิบตัิต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบนัท้งัน้ีจะขอยกตวัอยา่งประเพณีที่เกี่ยวเนื่องในเทศกาลเขา้พรรษา ที่ปรากฏในเอกสารจดหมายเหตุโดยสังเขป ดงัน้ี การพระราชกุศลทรงหล่อเทียนพรรษา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช มหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระบรมราชาอนุญาติใหบ้อกบุญ นา สีผ้ึงมาช่วยหล่อ โดยส านัก พระราชวังจะแจ้งให้พระบรมวงศานุวงศ์ องคมนตรี รัฐมนตรี สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และข้าราชการ กระทรวง ทบวงกรมต่าง ๆ ส่งข้ีผ้ึงมาร่วมโดยเสด็จพระราชกุศลหล่อเทียนพรรษาได้ดงัปรากฏเอกสาร จดหมายเหตุที่ส านักพระราชวังมีหนังสือแจ้งไปยังกระทรวงวัฒนธรรม เรื่องการพระราชกุศลหล่อเทียน วรรษา 2500

เจ้าพนักงานพระราชพิธีจะอัญเชิญเทียนพรรษาที่หล่อและตกแต่งลวดลายแล้วถวายพระบาทสมเด็จ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจิมและทรงพระสุหร่าย แล้ว อัญเชิญเทียนพรรษาส าหรับทรงพระราชอุทิศพระราชทานไปจุดบูชาพระรัตนตรัยและพระพุทธเจดียสถาน ตามพระอารามหลวงส าคัญในกรุงเทพมหานคร และในจังหวัดต่าง ๆ เนื่องในเทศกาลเข้าพรรษา การพระราชพิธีบา เพญ็พระราชกุศลเนื่องในวนัเขา้พรรษา ในช่วงก่อนพุทธศกัราช 2501 เรียกเพียง การพระราชพิธีทรงบ าเพ็ญพระราชกุศลเนื่องในวันเข้าพรรษา แต่หลังจากที่ทางคณะสงฆ์มีการก าหนดให้ เพิ่มวนอาสาฬหบูชาเป็ นวันส าคัญทางพระพุทธศาสนาอีกวันหนึ่ง ในปี พุทธศักราช ั 2501 ส านักพระราชวัง จึงไดก้า หนดเพิ่มการบา เพญ็พระราชกุศลในวนัอาสฬหบูชาเพิ่มเติมข้ึนมาดว้ยอีกวนัหน่ึง เรียกวา่พระราช พิธีทรงบ าเพ็ญพระราชกุศล เนื่องในวันอาสาฬหบูชาและเทศกาลเข้าพรรษา พระมหากษัตริยจ์ะเสด็จไปในการพระราชพิธีบา เพญ็พระราชกุศลเนื่องในวนัเขา้พรรษา บางคร้ัง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พระบรมวงศานุวงศ์เสด็จแทนพระองค์ ณ วัดพระศรีรัตน ศาสดาราม วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร ทรงจุดเทียนพรรษา จุดเทียนเครื่องนมัสการและทรงถวายพุ่มเทียน เครื่องบูชาแก่พระพุทธปฏิมาและพระราชาคณะรวมท้งัการพระราชทานภตัตาหารแก่พระสงฆ์ซ่ึงรับ อาราธนามารับบิณฑบาตในพระบรมมหาราชวัง จ านวน 150รูป ในวันเข้าพรรษาทุกปี เป็ นการแสดงถึง พระราชศรัทธาในพระพุทธศาสนาของพระมหากษตัริยไ์ทยผทู้รงเป็นเอกอคัรพุทธศาสนูปถมัภกม์าต้งัแต่ อดีตจนถึงปัจจุบัน พุทธศาสนิกชนทวั่ ไปน้นั ในเทศกาลเขา้พรรษาถือเป็นโอกาสที่จะไดท้า บุญ ตกับาตร ฟังพระธรรม เทศนา ที่พิเศษจากวันส าคัญอื่น ๆ คือ ร่วมกันหล่อเทียนพรรษา จัดขบวนแห่เทียนพรรษา ถวายเทียน เข้าพรรษาหรือหลอดไฟ จุดบูชาตามอาราม และเพื่อให้พระภิกษุ สามเณรน าไปจุดอ่านคัมภีร์ทาง พระพุทธศาสนาในระหว่างจ าพรรษา เป็ นกุศลทานอย่างหนึ่งในการให้ทานด้วยแสงสว่าง และถวายผ้าอาบ น้า ฝน (ผา้วสัสิกสาฏก) พร้อมดว้ยจตุปัจจยัถวายแด่พระภิกษุสามเณรและรักษาอุโบสถศีลอธิษฐานต้งัใจ ท าความดี หรืองดเว้นอบายมุขต่าง ๆ ตามก าลังศรัทธาและความสามารถของตน อาทิ งดเสพสุรา งดฆ่าสัตว์ ตลอดพรรษากาล

ประเพณี “เข้าพรรษา”ในจังหวัดต่างๆ “ประเพณีแห่เทียนเข้าพรรษาอุบลราชธานี” จ.อุบลราชธานีถือว่าเป็ นงานประเพณีที่โด่งดัง ระดบั ประเทศในแต่ละปีมีผูค้นมากมายต้งัใจจะไป รอชมขบวนแห่เทียนอันงดงามวิจิตร แต่เดิมงานแห่ เทียนอุบลฯ ไม่ได้จัดใหญ่โตเช่นในปัจจุบัน เพียงแต่ ชาวบ้านร่วมบริจาคเทียน แล้วน าเทียนมามัดติดกับล า ไมไ้ผ่มีการตกแต่งเลก็นอ้ยแลว้จึงแห่ไปถวายวดัสมยัแรกๆ น้นั ไม่มีการประกวดเทียนพรรษา เพียงแต่ ชาวบา้นมกัจะร่ าลือกนัวา่เทียนของคุม้วดัน้ีสวยงาม ต่อมาจึงจะมีการจดัประกวดเทียนพรรษาแลว้แห่รอบ เมืองก่อนจะนา ไปถวายวดั งานแห่เทียนอุบลฯ ในปัจจุบัน จะมีการประกวดเทียน พรรษา 3 ประเภท คือ ประเภทแกะสลัก ประเภทติด พิมพ์ และประเภทเทียนโบราณ โดยแต่ละคุ้มวัดจะมี ชาวบ้านมารวมตัวกันประดิษฐ์เทียนพรรษาในรูปแบบ ต่างๆ จากน้นัจะมีการประกวดเทียนพรรษาและแห่ไป รอบๆ เมืองให้นักท่องเที่ยวได้ชมความสวยงาม “ประเพณีแห่เทียนพรรษาและตักบาตรบนหลัง ช้าง”จ.สุรินทร์คิดถึงจังหวัดสุรินทร์ ก็ต้องคิดถึง ช้าง ที่นี่มีหมู่บ้านช้างที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเป็ น เอกลักษณ์ประจ าจังหวัดไปแล้ว โดยเฉพาะงาน ประเพณีประจ าจังหวัดที่มักจะมีช้างเป็ นส่วนร่วม ด้วย อย่างช่วงเข้าพรรษา ก็ยังมีการแห่เทียนพรรษา ที่สวยงาม มีขบวนแห่ช้าง และจะมีการตักบาตรบน หลังช้าง ซึ่งถือเป็ นประเพณีหนึ่งเดียวในโลก การตกับาตรบนหลงัชา้ง พระสงฆจ์ะข้ึนนงั่บนหลงัชา้ง เพื่อใหพุ้ทธศาสนิกชนไดท้า บุญใส่บาตร รวมถึงบริจาคเงินทา บุญใหก้บัชา้งโดยการตกับาตรบนหลงัชา้งมกัจะจดัข้ึนในวนัอาสาฬหบูชา (ก่อนวนั เข้าพรรษา)

“ประเพณีแห่เทียนพรรษาทางน ้า” คลองลาดชะโด จ.พระนครศรีอยุธยา มีการจัดขบวน เรือแห่เทียนพรรษาทางน้า บริเวณคลองลาดชะโด อ. ผักไห่ ชาวบ้านจากชุมชนต่างๆ จะตกแต่งเรือแต่ละ ล าอย่างสวยงาม มีเทียนพรรษาที่ตกแต่งด้วยดอกไม้ และของตกแต่งต่างๆ โดยขบวนเรือแห่จะมีข้ึนใน วันอาสาฬหบูชา มีการร้องร าท าเพลงไปตลอด เส้นทาง ระหว่างทางจะได้เห็นวิถีชีวิตชาวบ้าน การยกยอ ท้องทุ่งนาที่เขียวขจี มีการประกวดและการแข่งขันกีฬา พ้ืนบา้น ไดบ้รรยากาศแบบยอ้นยคุกลางสายน้า “ประเพณีตักบาตรดอกไม้เข้าพรรษาและถวาย เทียนพระราชทาน” จ.สระบุรี“ตักบาตรดอกเข้าพรรษา” ประเพณีหนึ่ง เดียวในโลก อันงดงามเป็ นเอกลักษณ์ของชาวพระ พุทธบาท ณ วัดพระพุทธบาทฯ อ.พระพุทธบาท จ. สระบุรี ซึ่งเป็ นสถานที่ประดิษฐาน “รอยพระพุทธ บาท” อันศักดิ์สิทธิ์ ที่พุทธศาสนิกชนชาวไทยให้ ความเคารพบูชา ประเพณีตกับาตรดอกเขา้พรรษา เป็นมรดกประเพณีวฒันธรรมทอ้งถิ่นที่มีความสา คญัของชาว จังหวัดสระบุรีและประเทศไทย ที่อยู่คู่กับวัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร โดยเมื่อถึงวันเข้าพรรษา คือวัน แรม 1ค่า เดือน 8ของทุกปีชาวอา เภอพระพุทธบาทจะนา ดอกไมช้นิดหน่ึงใชต้กับาตรกระทงั่ เกิดเป็ น ประเพณีทอ้งถิ่น ดอกไมท้ี่นา มาใชต้กับาตรในประเพณีน้ีจึงเรียกกนัวา่“ดอกเขา้พรรษา” หรือ“ดอกหงส์ เหิน” เพราะลักษณะของดอกและเกสรประดุจดังตัวหงส์ ที่ก าลังเหินบินด้วยท่วงท่าลีลาอันสง่างาม โดยหนึ่ง ปีจะออกดอกเพียงคร้ังเดียวเฉพาะในช่วงเทศกาลวนัเขา้พรรษาเท่าน้นั

หลังจากที่พระภิกษุสงฆ์เดินรับบิณฑบาตจากพุทธศาสนิกชน แล้ว จะน าดอกเข้าพรรษาไปสักการะรอยพระพุทธบาท ซึ่งเชื่อกันว่าจะ ส่งผลบุญใหผ้ทู้า บุญตกับาตรไดข้้ึนสวรรคช์ ้นัดาวดึงส์และในระหวา่งที่ พระภิกษุสงฆเ์ดินลงจากพระมณฑปน้นัพุทธศาสนิกชนจะนา น้า สะอาด มาล้างเท้าพระภิกษุสงฆ์ซ่ึงถือวา่น้า ที่ไดช าระล้างเท้าให้พระภิกษุสงฆ์ ้ น้นัเสมือนหน่ึงไดช้า ระบาปของตนดว้ย “ประเพณีใส่บาตรเทียน” จ.น่าน ประเพณีใส่บาตรเทียน ถือเป็ นประเพณีอันโดด เด่นเป็ นเอกลักษณ์แห่งวัดบุญยืน อ.เวียงสา จ.น่าน ถือ เป็ นประเพณีที่มีแห่งเดียวในประเทศไทย เป็ นประเพณี ที่มีท้งัฝ่ายพระสงฆ์และคฤหสัถใ์ส่บาตรร่วมกนั โดย เอกลักษณ์ของประเพณีคือการใส่บาตรด้วยเทียน ในยุคโบราณที่ยังไม่มีไฟฟ้าใช้ พระภิกษุ สามเณรทุกรูปในเวียงสา ได้ก าหนดเอาวัน แรม 2ค ่า เดือน 8 (หรือเดือน 10 เหนือ) หรือ หลังวันเข้าพรรษา 1วัน จัดพิธีสัมมาคารวะ หรือพิธีขอขมาแก่เจา้คณะอา เภอและพระช้นั ผใู้หญ่ข้ึน ในขณะที่พุทธบริษทัท้งัหลายต่าง ก็ถือเอาวนัเดียวกนัน้ีนา เทียนและดอกไมม้า ถวายแก่พระภิกษุ-สามเณร เพื่อให้ได้มีแสงสว่างไว้ปฏิบัติศาสนกิจและศึกษาพระธรรมวินัยในยามค ่าคืน ซึ่งสอดคล้องกับพุทธ บัญญัติที่ให้ญาติโยมได้ถวายเทียนให้กับพระภิกษุ- สามเณร