OPS A+ Premium Geografi Ting 4

KANDUNGAN

KEMAHIRAN GEOGRAFI – PETA TOPOGRAFI

BAB 1

ARAH DAN KEDUDUKAN DALAM PETA TOPOGRAFI

BAB 2

SKALA, JARAK DAN LUAS DALAM PETA TOPOGRAFI

BAB 3

KETINGGIAN DAN KERATAN RENTAS DALAM PETA TOPOGRAFI

BAB 4

PANDANG DARAT FIZIKAL DAN PANDANG DARAT BUDAYA DALAM PETA TOPOGRAFI

PRAKTIS SPM
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD 1
GEOGRAFI FIZIKAL – BENTUK MUKA BUMI DAN SALIRAN 10
17
BAB 5 28
42
PERGERAKAN PLAT TEKTONIK
49
BAB 6 66
78
PEMBENTUKAN DAN KEPENTINGAN BATUAN 92
104
BAB 7

PROSES DAN KESAN LULUH HAWA

BAB 8

PROSES DAN KESAN GERAKAN JISIM

BAB 9 iii

PEMBENTUKAN DAN KELESTARIAN SUNGAI

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U)

BAB 10 116

TINDAKAN OMBAK DI PINGGIR PANTAI

GEOGRAFI MANUSIA – PENDUDUK DAN PETEMPATAN 128

BAB 11

TABURAN PENDUDUK DUNIA

BAB 12

PERTUMBUHAN PENDUDUK DUNIA
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD 140

BAB 13 161

MIGRASI PENDUDUK

BAB 14

PETEMPATAN 172

BAB 15

URBANISASI 185

BAB 16 – PANDUAN KAJIAN LAPANGAN

PENILAIAN AKHIR TAHUN

JAWAPAN

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) iv

BAB 1 Arah dan Kedudukan
dalam Peta Topografi

Tema: Kemahiran Geografi – Peta Topografi

NOTA BAB 1

?APA YANG AKAN ANDA PELAJARI

• Mengenal pasti lapan arah mata angin utama.
• Menentukan arah sesuatu lokasi dalam peta topografi.
• Menggunakan rujukan grid 4 angka dan 6 angka untuk menentukan kedudukan dalam peta topografi.
• Mengukur bearing grid sesuatu lokasi dalam peta topografi.
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
1.1 Lapan Arah Mata Angin (b) Lukis garisan lurus menyambungkan dua lokasi
1 Arah dapat menunjukkan sesuatu lokasi dari lokasi ini.

yang lain dengan menggunakan arah mata angin. (c) Menentukan kedudukan arah mata angin
2 Terdapat empat arah mata angin utama dan empat menggunakan titik rujukan. Contoh, lokasi
masjid dari stesen trigonometri. Tandakan titik
arah mata angin perantaraan. Lihat Rajah 1.1. rujukan di stesen trigonometri.

Utara (d) Arah masjid dari stesen trigonometri ialah arah
tenggara.
Barat laut Timur laut
U
Barat Timur
Stesen Trigonometri
Barat daya Tenggara
S
Selatan Tenggara Masjid
Rajah 1.1 Arah Mata Angin
Rajah 1.2 Arah Masjid dari Stesen Trigonometri
1.2 Menentukan Arah Lokasi dalam
Peta Topografi 1.3 Menggunakan Rujukan Grid
untuk Menentukan Kedudukan
1 Dalam peta topografi terdapat ciri-ciri geografi, iaitu dalam Peta Topografi
ciri fizikal dan ciri budaya yang dapat ditentukan
arah dari satu lokasi ke satu lokasi lain. 1 Kedudukan sesuatu tempat dalam peta topografi
dapat ditentukan dengan menggunakan rujukan
2 Berikut adalah langkah-langkah untuk menentukan grid.
arah satu lokasi di dalam peta topografi:
(a) Cari lokasi dua ciri geografi di dalam peta dan 2 Rujukan grid adalah persilangan angka di Garisan
tanda dalam peta. Contohnya, lokasi stesen Timuran dengan Garisan Utaraan. Lihat Rajah 1.3.
trigonometri dan masjid.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 1

Garisan Timuran 48
76

75

BAB 1 74

GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD73

72

71
45 46 47 48 49 50
Garisan Utaraan 73

Rajah 1.3 Garisan Timuran dan Garisan Utaraan dalam Sistem Grid

3 Terdapat dua cara untuk menentukan rujukan grid 72
(RG), iaitu rujukan grid 4 angka dan rujukan grid 6
angka. Lihat Rajah 1.4 dan Rajah 1.5. 9
8
30 7

6
5
4
3

2

1

71 1 2 3 4 5 6 7 8 9 46
45
29 Rajah 1.5 Rujukan Grid 6 Angka
13 14

Rajah 1.4 Rujukan Grid 4 Angka Rujukan grid 6 angka digunakan untuk merujuk
kepada satu tempat yang spesifik seperti masjid,
Rujukan grid 4 angka digunakan untuk merujuk stesen trigonometri, tangki air, sekolah.
kepada kawasan seperti ladang getah, sawah padi,
kawasan rumput, hutan, paya. Contoh: Rujukan grid 6 angka untuk masjid ialah
RG 457719
Contoh: Kawasan sawah padi di atas ialah RG 1329

Tips

Baca rujukan di sudut kiri bawah.

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 2

PRAKTIS DSKP Buku Teks m.s. 4–5

1.1 Lapan Arah Mata Angin
1.2 Menentukan Arah Lokasi dalam Peta Topografi
Soalan 1 adalah berdasarkan peta topografi di bawah.

86
BAB 1
85
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
84

83

82

81
06 07 08 09 10

1 Nyatakan lapan arah mata angin yang digunakan untuk menentukan arah dua lokasi dalam peta topografi.

SP 1.1.1, 1.1.2 TP 1

(a) Utara (e) Timur laut

(b) Selatan (f) Tenggara

(c) Timur (g) Barat daya

(d) Barat (h) Barat laut

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 4

2 Nyatakan arah lokasi berikut. Arah BAB 1
Lokasi
Tenggara
(a) Stesen trigonometri Bukit Jong dari titik tanda tinggi Bukit Manis Barat laut
Timur laut
(b) Stesen trigonometri Bukit Jong dari sekolah di Kg Gula Selatan

(c) Kg Rotan dari stesen trigonometri Bukit Jong

(d) Kg Bubur dari Kg Rotan
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
1.3 Menggunakan Rujukan Grid untuk Menentukan Kedudukan dalam Peta

Topografi Buku Teks m.s. 6–7

Soalan 1 dan 2 berdasarkan peta topografi di bawah. SP 1.1.3 TP 1 & 2

86

85

84

83

82

81
06 07 08 09 10

TP 1 Menyatakan arah sesuatu lokasi berdasarkan peta topografi. Menguasai Belum Menguasai

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 5

Praktis SPM Kemahiran Geografi:
Peta Topografi Bab 1 hingga Bab 4

Kertas 2: Soalan Subjektif Peta 1 Bagan Datuk (MY502A, AY13, EDISI 1)
Bahagian A

50

PRAKTIS SPM49

GLOBAL MEDIHAASKTRCIEPETTASDN BHD48

47

46

45

44

43

42

41

40 20 21 22 23 24 25
17 18 19 Skala 1 : 50 000 3 4 km
1 cm mewakili: 0.5 km
Meter 2000 1500 1000 500
0 1 2

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 42

Praktis SPM Peta 1: Bagan Datuk [2 markah]
1 Apakah bearing masjid di RG 234473 dari tiang wayarles di RG 195451?
[2 markah]
60o [3 markah]

2 (a) Kira keluasan tanaman kelapa sawit dalam segi empat grid di bawah ini. .
[1 markah]
48 [3 markah]
[1 markah]
GLOBAL MEDIHAASKTRCIEPETTASDN BHD 4623 25 [3 markah]

2.5 km2

(b) Sebutkan faktor yang menggalakkan penanaman tanaman tersebut. PRAKTIS SPM

• Tanah pamah/tanah beralun
• Sistem pengangkutan yang baik
• Pasaran yang luas

3 (a) Sungai Dedap mengalir ke arah barat daya

(b) Berikan fungsi sungai ini kepada penduduk setempat.

• Membekalkan sumber air untuk pengairan kawasan pertanian
• Membekalkan air untuk kegunaan domestik
• Jalan pengangkutan dan perhubungan

4 Kenapakah kurang terdapatnya petempatan sepanjang Sungai Dedap?

• Mudah berlaku banjir

• Hutan primer/rimba

5 Berikan fungsi Kg. Kota Setia.

• Pusat perkhidmatan
• Pusat pendidikan
• Pusat kesihatan

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 43

BAB 5 Pergerakan Plat Tektonik

Tema: Geografi Fizikal – Bentuk Muka Bumi dan Saliran

NOTA

?APA YANG AKAN ANDA PELAJARI

• Menjelaskan kerak bumi, mantel dan teras bumi dalam struktur bumi.
• Menerangkan sempadan plat tektonik dunia.
• Menghuraikan kesan pergerakan plat tektonik.
• Menganalisis kesan tsunami, gempa bumi dan letusan gunung berapi terhadap manusia dan alam sekitar.
• Menghuraikan langkah-langkah yang dilaksanakan bagi mengurangkan risiko bencana tsunami, gempa bumi

dan letusan gunung berapi.
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
5.1 Struktur Bumi

Kerak bumi Kerak bumi Litosfera kerak bumi,
Teras luar astenosfera dan
Mantel bahagian atas mantel
Mantel
Teras luar
Teras dalam

Teras dalam Teras bumi
   
Rajah 5.1 Struktur Bumi

1 Struktur bumi ada tiga zon utama: 3 Kerak bumi dipisahkan daripada mantel oleh BAB 5
(a) Kerak bumi (litosfera) terdiri daripada: Ketakselanjaran Mohorovicic. Mantel dipisahkan
daripada teras bumi oleh Ketakselanjaran
(i) lapisan SIAL (benua) Gutenberg.
(ii) lapisan SIMA (dasar laut)
4 Mantel:
(b) Mantel (Mesosfera) (a) 85% jisim bumi terdiri daripada mantel
(c) Teras bumi (Barisfera) terdiri daripada: (b) Lapisan astenosfera terdapat arus perolakan
(i) teras luar
(ii) teras dalam Ketakselanjaran
2 Litosfera terdiri daripada: Mohorovicic
(a) kerak bumi Ketakselanjaran
(b) astenosfera Gutenberg
(c) bahagian atas mantel

SIAL Laut
(30 – 50 km)
Rajah 5.3 Sempadan Struktur Bumi
SIMA (5 – 10 km)

Rajah 5.2 Kerak Bumi

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 49

SIAL Ketebalan Jenis Batuan Sifat Batuan Mineral Ketumpatan Suhu
30 – 50 km Granit Pepejal Silika dan 2.65 – 2.7 g/cm3 –
SIMA aluminium
5 – 10 km Basalt Pepejal Silika, besi dan 2.8 – 3.1 g/cm3 –
Mantel 2900 km – Separa cecair magnesium 3.0 – 3.37 g/cm3 800 – 1600 oC
Teras luar 2250 km – 10 – 12.3 g/cm3
Teras dalam 1230 km – Cecair Olivin 3000 oC
Pepejal Nikel dan besi 13.3 – 13.6 g/ 5000 oC
cm3
Nikel dan besi

BAB 5

GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
5.2 Sempadan Plat Teknonik Dunia
1 Plat tektonik merupakan kawasan yang tidak stabil dan mudah retak di permukaan bumi.
2 Arus perolakan yang terdapat di dalam mantel akan menyebabkan plat bergerak. Pergerakan plat adalah sekitar

10 – 40 mm setahun.
3 Plat tektonik terdiri daripada plat benua dan plat lautan.

Arus perolakan dalam mantel
menyebabkan plat bergerak.

Rajah 5.5 Plat Tektonik
Rajah 5.4 Arus Perolakan di dalam Mantel

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) Peta DUNIA 5.1 Plat-plat Tektonik

50

PRAKTIS DSKP

5.1 Struktur Bumi Buku Teks m.s. 62–63
1 Merujuk kepada Rajah 1, namakan lapisan bumi yang berikut. SP 2.1.1 TP 1

A: Kerak bumi B: Mantel
C: Teras luar
BAB 5
D: Teras dalam
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
Rajah 1

(a) Lapisan A dipisahkan dengan lapisan B oleh ketakselanjaran Mohorovicic , manakala

lapisan B dipisahkan dengan lapisan C oleh ketakselanjaran Gutenberg .

(b) Arus perolakan terdapat di lapisan mantel di mana lava gunung berapi berasal dari sini.

2 Kerak bumi terbahagi kepada dua lapisan, iaitu: SP 2.1.1 TP 1

X
Laut

Y

(a) X – SIAL Rajah 2

(b) Y – SIMA

3 Lengkapkan jadual di bawah tentang ciri-ciri SIAL dan SIMA. SP 2.1.1 TP 1

Ciri-ciri SIAL SIMA
(a) Ketebalan
(b) Batuan utama 30 – 50 km 5 – 10 km
(c) Jenis logam
Granit Basalt

Silika dan aluminium Silika dan magnesium

(d) Ketumpatan 2.65 – 2.7 g/cm3 2.8 – 3.1 g/cm3

TP 1 Menamakan struktur bumi. Menguasai Belum Menguasai

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 56

5.2 Sempadan Plat Tektonik Dunia Buku Teks m.s. 64

1 Kerak bumi terdiri daripada plat benua dan plat lautan. Berdasarkan peta di bawah, labelkan plat-plat
tersebut. SP 2.1.2 TP 2

GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD B A G
IC DF E

H

Plat Benua Plat Lautan

A: Plat Eurasia G: Plat Pasifik

B: Plat Amerika Utara H: Plat Antartika
I: Plat Nazca
C: Plat Amerika Selatan

D: Plat Afrika

E: Plat Indo-Australia

F: Plat Arab BAB 5

5.3 Kesan Pergerakan Plat Tektonik Buku Teks m.s. 65–67

1 Nyatakan bentuk muka bumi yang dihasilkan akibat pertembungan dan pencapahan plat. SP 2.1.3 TP 3

Pertembungan Plat (ii) Banjaran gunung lipat
(a) Benua dengan lautan (ii) Arka pulau
(i) Jurang lautan

(b) Lautan dengan lautan
(i) Jurang lautan

(c) Benua dengan benua
(i) Banjaran gunung lipat

TP 2 Memberi contoh sempadan plat tektonik. Menguasai Belum Menguasai

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 57

Praktis SPM

KERTAS 1: Soalan Objektif
Arahan: Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Bagi setiap soalan, pilih satu
jawapan sahaja.

5.1 Struktur Bumi 5.2 Sempadan Plat Tektonik Dunia
5 Antara berikut, yang manakah plat lautan?
1 Bahagian kerak bumi yang manakah
BAB 5membentuk benua? A Plat Pasifik
A SIAL C Mantel B Plat Eurasia
GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHDB SIMA D Teras bumiC Plat Indo-Australia
D Plat Amerika Utara
2 Pernyataan di bawah ini menerangkan tentang 6 Lapisan manakah yang memisahkan mantel
dengan teras bumi?
• Kaya dengan silika dan magnesium A Barisfera
• Ketebalan 5 – 10 km B Astenosfera
• Batuan utama ialah basalt C Ketakselanjaran Gutenberg
D Ketakselanjaran Mohorovicic
A SIAL. C Barisfera. Soalan 7 dan 8 berdasarkan Rajah 1.
B SIMA. D Astenosfera.
A
3 Antara yang berikut, yang manakah B
menerangkan ciri-ciri lapisan SIAL?
I Ketumpatan 3.1 g/cm³ C
II Terletak di bawah sima
III Membentuk kawasan daratan
IV Mengandungi silika dan aluminium
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV

4 Pernyataan manakah yang menerangkan Rajah 1
tentang lapisan SIMA?
A Tebalnya antara 30 – 50 km 7 Sempadan plat tektonik yang memisahkan Plat
B Bahan utamanya ialah basalt A dan B juga dikenali sebagai
C Kaya dengan silika dan aluminium A permatang tengah lautan.
D Mempunyai ketumpatan 2.7 g/cm³ B lingkaran Api Pasifik.
C lingkaran Atlantik.
4 Apakah lapisan bumi yang berkaitan dengan D jurang laut.
maklumat di bawah?

• Separa cecair 8 Permatang Atlantik-India merupakan banjaran
• Terdapat arus perolakan gunung dasar laut yang terletak di zon pemisah
I plat Afrika. III plat Eurasia.
II plat Antartika. IV plat Amerika Utara.
A Barisfera C Teras luar A I dan II C II dan III
B Litosfera D Astenosfera B I dan IV D III dan IV

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 62

KERTAS 2: Soalan Subjektif
Bahagian A
Soalan 1 berdasarkan Foto 1 dan Foto 2.

BAB 5 Foto 1 Abruzzo, Itali Foto 2 Sichuan, China

GLOBAL MEDIAHSATKRCIEPETTASDN BHD
1 (a) Apakah bencana alam yang berkaitan foto di atas?

Gempa bumi

[1 markah]
(b) Jelaskan bagaimana bencana ini terjadi?

Gempa bumi boleh berlaku di daratan dan lautan. Pertembungan plat menyebabkan daya mampatan dan menghasilkan

gempa bumi.

[2 markah]

(c) Terangkan kesan bencana alam tersebut kepada manusia.

• Mengorbankan nyawa / Kemusnahan harta benda

• Kemusnahan kemudahan infrastruktur / Menggalakkan pelancongan

• Menggalakkan aktiviti pertanian / Sumber tenaga alternatif

• Perlombongan sulfur

[3 markah]

(d) Apakah langkah berjaga-jaga yang perlu dilakukan untuk mengurangkan risiko bencana alam
tersebut? KBAT Mencipta

• Memasang alat seismik

• Latihan menghadapi bencana alam

• Kempen kesedaran alam sekitar

• Teknologi kalis gempa

[4 markah]

© Global Mediastreet Sdn. Bhd. (Co. No. 762284-U) 64

English
Matematik
Sains
Sejarah
Geografi