SEJARAH TINGKATAN 4

MODULE

GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
SEJARAH

CIRI EKSKLUSIF

Teman Seiring Buku Teks
Praktis Mudah Lulus (MuLus)
Praktis Objektif Setiap Bab
Memudahkan PdPc Guru dan Murid

KOD QR DITULIS OLEH TINGKATAN

KBAT & Elemen Kewarganegaraan CIKGUADIES 4
Berdasarkan DSKP
Penilaian Akhir Tahun KSSM
Jawapan

GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.KBAT DAN ELEMEN KEWARGANEGARAAN BERDASARKAN DSKP TINGKATAN 41
BAB 1: WARISAN NEGARA BANGSA 16
BAB 2: KEBANGKITAN NASIONALISME 52
BAB 3: KONFLIK DUNIA DAN PENDUDUKAN JEPUN DI NEGARA KITA 93
BAB 4: ERA PERALIHAN KUASA BRITISH DI NEGARA KITA 119
BAB 5: PERSEKUTUAN TANAH MELAYU 1948 132
BAB 6: ANCAMAN KOMUNIS DAN PERISYTIHARAAN DARURAT 151
BAB 7: USAHA KE ARAH KEMERDEKAAN 169
BAB 8: PILIHAN RAYA 183
BAB 9: PERLEMBAGAAN PERSEKUTUAN TANAH MELAYU 1957 196
BAB 10: PEMASYHURAN KEMERDEKAAN
PENILAIAN AKHIR TAHUN

JAWAPAN

1BAB WARISAN NEGARA BANGSA

PETA KONSEP
Warisan Negara Bangsa

1 GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.2 4
Ciri-ciri Negara Bangsa Peranan Pemerintah
Latar Belakang Negara dan Rakyat
Bangsa Sebelum Kesultanan Melayu Melaka
Kedatangan Barat

3
Keunggulan Sistem
Pentadbiran
dan Undang-Undang
Pentadbiran

• Ciri-Ciri Negara • Kerajaan • Sistem
Bangsa • Rakyat Pentadbiran
• Kedaulatan
• Kerajaan Alam • Wilayah Pengaruh • Undang-undang
Melayu • Undang-undang • Peranan Sultan
• Lambang • Peranan
Pembesar
Kebesaran • Peranan Rakyat

KRITERIA KEJAYAAN (SC)

Pada akhir bab ini, anda akan dapat:
• Menyatakan latar belakang negara bangsa sebelum kedatangan Barat.
• Menjelaskan ciri-ciri negara bangsa sebelum kedatangan Barat.
• Menilai keunggulan sistem pentadbiran dan undang-undang sebelum kedatangan Barat.
• Menganalisis peranan pemerintah dan rakyat dalam pemerintahan sebelum kedatangan Barat.

1 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

1.1  Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Tarikh
Barat Buku Teks m.s. 4 – 5

B 1 Nyatakan kerajaan Alam Melayu yang muncul di Alam Melayu sebelum kedatangan Barat.
A
Kerajaan Alam Melayu SP 9.1.1 TP 1

B
1
(b) Kepulauan
(a) Tanah Besar

• Funan • Majapahit

• Angkor • Srivijaya
• Champa
• Kedah Tua GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
• Gangga Nagara

2 Jelaskan ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu. SP 9.1.1 TP 2 TP 3

Fakta Huraian

(a) Raja • Raja menjadi tonggak utama kerajaan.
• Kedudukan raja diperkukuh dengan sistem pentadbiran yang dibantu oleh
para pembesar.
• Raja memperoleh ketaatan daripada rakyatnya.
• Raja sentiasa ditaati dan dianggap suci.
• Contohnya, Raja Champa dianggap sebagai pemerintah yang suci dan dikaitkan
dengan Dewa Siva.

(b) Undang-undang • Undang-undang dilaksanakan bagi memastikan kesejahteraan sesebuah
kerajaan.

• Undang-undang tersebut terpakai di seluruh wilayah pengaruh dan menjadi

panduan dalam pentadbiran kerajaan.

• Wilayah pengaruh merupakan kawasan yang rakyatnya menerima dan

(c) Wilayah Pengaruh memperakui pemerintahan seseorang raja.

• Contohnya Kerajaan Funan mempunyai wilayah pengaruh yang luas dari Sungai

Mekong hingga ke Segenting Kra.

(d) Rakyat • Rakyat merujuk penduduk di dalam sesebuah wilayah yang setia kepada raja dan
tidak menderhaka.
• Contohnya, rakyat kerajaan Srivijaya membuktikan kesetiaan mereka kepada
Raja Srivijaya dengan upacara persetiaan dan meminum air sumpah.

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 2

1.2 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka Tarikh

Buku Teks m.s. 6 – 7 B
A
B
1 Nyatakan ciri-ciri negara bangsa Kesultanan Melayu Melaka. SP 9.1.2 TP 1
1
(a)
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.(f ) (b)
Kerajaan
Lambang Rakyat
kebesaran Ciri-ciri
Negara Bangsa (c)
(e)
Kesultanan Kedaulatan
Undang-undang Melayu Melaka

(d)

Wilayah
pengaruh

2 Jelaskan maksud bagi setiap ciri (a) hingga (f) di atas. SP 9.1.2 TP 3 TP 4

(a) Kerajaan (b) Rakyat
• Kerajaan muncul disebabkan oleh adanya raja. Raja • Rakyat menumpahkan taat setia kepada Sultan

merupakan pemerintah tertinggi dan dibantu oleh Melaka dan mematuhi undang-undang yang

pembesar. Pemerintahan beraja diperkukuh dikuatkuasakan dalam Kesultanan Melayu Melaka.

dengan Rakyat Melaka
Sistem Pembesar Empat Lipatan. terdiri daripada orang Melayu dan Orang
Laut.
• Sistem pentadbiran kerajaan yang tersusun
• Golongan diperintah terdiri daripada rakyat
menjadikan Melaka sebagai empayar
terkenal. merdeka dan hamba. Sultan menjamin

• Selepas kedatangan Islam, pemerintah kesejahteraan rakyat, manakala rakyat mengakui
Kesultanan Melayu Melaka mula menggunakan
kekuasaan sultan. Hubungan timbal balik
gelaran sultan.
mewujudkan persefahaman dan ikatan

antara pemerintah dengan golongan
diperintah.

3 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

(c) Kedaulatan (d) Wilayah pengaruh
• Merupakan kawasan pemerintahan raja
• Kedaulatan ialah lambang kekuasaan tertinggi
yang diterima dan diakui oleh rakyat. Kesultanan
B seseorang sultan. Kedaulatan ini hak mutlak sultan
A untuk mengawal rakyat dan wilayah. Melayu Melaka mempunyai wilayah pengaruh yang
B
1 • Kedaulatan Kesultanan Melayu Melaka diakui oleh luas merangkumi keseluruhan Semenanjung Tanah
Melayu dan pantai timur Sumatera.
kerajaan lain dan bebas daripada

campur tangan kuasa asing. • Wilayah pengaruh ini diperoleh melalui

• Kedaulatan Kesultanan Melayu Melaka juga penaklukan, naungan dan perkahwinan. Wilayah
diiktiraf oleh kerajaan Dinasti Ming (China). pengaruh yang luas membuktikan kewibawaan

GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD. Kerajaan Dinasti Ming telah menghantar beberapa pemerintah kerajaan ini.

orang utusan antaranya termasuklah yang diketuai

Laksamana Cheng Ho untuk mengeratkan

hubungan antara China dengan Melaka.

(e) Undang-undang (f) Lambang kebesaran
• Terdapat dua undang-undang bertulis pada • Merupakan identiti sesebuah kerajaan dan
keistimewaan Sultan Melaka. Lambang
zaman Kesultanan Melayu Melaka, iaitu Hukum
Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka. kebesaran ini juga menjadi simbol kedaulatan
sultan yang memerintah.
• Undang-undang ini digunakan untuk
• Antara lambang kebesaran ini termasuklah
mengukuhkan kerajaan dan melindungi rakyat.
Undang-undang ini juga menjadikan Kesultanan adat istiadat, penggunaan warna, nobat, regalia
Melayu Melaka sebagaisebuah kerajaan yang unggul. dan cap mohor. Cap mohor digunakan untuk
mengesahkan arahan daripada sultan.

3 Jelaskan maksud bagi setiap istilah berikut. SP 9.1.2 TP 1
(a) Wilayah talukan

Merupakan wilayah yang diperoleh melalui peperangan. Contoh wilayah yang ditakluk Melaka seperti Pahang, Kuala
Linggi, Kelantan, Rokan, Inderagiri dan Kampar.

(b) Wilayah naungan

Merupakan wilayah yang menerima ketuanan Kesultanan Melayu Melaka sama ada melalui perkahwinan atau
persahabatan. Contoh wilayah naungan ialah Lingga, Patani dan Kedah.

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 4

1.3 Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang Tarikh

Buku Teks m.s. 8 – 11

Sistem Pentadbiran B
A
1 Lengkapkan hierarki pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka berikut. SP 9.1.3 TP 1 B

Sultan 1

(a) Bendahara

(b) GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.Penghulu(c) Temenggung (d) Laksamana
Bendahari

2 Jelaskan peranan Pembesar Berempat dalam sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka.
(a) Sultan
• Mengetuai pemerintahan. SP 9.1.3 TP 2 TP 3

• Mempunyai kuasa dalam segala aspek, iaitu pemerintahan, peperangan, hubungan diplomatik dan agama.

• Pemerintahan dibantu pembesar Berempat.


(b) Bendahara

• Merupakan pembesar yang menjalankan tugas sebagai ketua pentadbir.

• Peranannya juga sebagai ketua turus angkatan tentera.

• Menasihati sultan dalam pelbagai hal dan menjadi pemangku sultan.

(c) Penghulu Bendahari

• Menguruskan perbendaharaan dan kewangan kerajaan secara teratur.

(d) Temenggung

• Menjaga keselamatan kota Melaka.

(e) Laksamana

• Bertindak sebagai panglima angkatan laut Melaka.

5 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

3 Jelaskan maksud bagi setiap perkara berikut. SP 9.1.3 TP 1
(a) Sistem Pembesar Empat Lipatan

B Merupakan sistem pentadbiran tersusun yang diamalkan Kesultanan Melayu Melaka. Pentadbiran
A
B sultan dibantu oleh Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana.

1

(b) Kawasan pegangan


Merupakan kawasan yang dikurniakan oleh Sultan Melaka kepada Pembesar Berempat. Sultan

Melaka memberi kuasa memerintah atau mentadbir sesuatu wilayah, sungai atau pulau kepada para Pembesar

Berempat.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
4 Jelaskan peringkat-peringkat pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka. SP 9.1.3 TP 3 TP 4

Peringkat Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka

(a) Peringkat Pusat (b) Peringkat Jajahan

• Pentadbiran dilaksanakan oleh Pembesar • Pembesar ditugaskan untuk menguruskan
Berempat. pentadbiran di daerah dan kampung.

• Sultan dengan pembesar bekerjasama mentadbir bagi • Pembesar dilantik oleh sultan dan Pembesar Berempat.

kejayaan Kesultanan Melayu Melaka. • Pembesar berperanan menjaga dan mengekalkan

• Mewujudkan proses pentadbiran yang sempurna. keamanan kawasan pentadbiran.

• Pembesar dibenarkan mengutip cukai di kawasan

pentadbirannya.

5 Mengapakah Kesultanan Melayu Melaka dikatakan mempunyai sistem kewangan yang teratur?

 • Urusan perdagangan SP 9.1.3 TP 4 TP 5

 • Kutipan cukai di pelabuhan
 • Kutipan cukai di kawasan pegangan
 (a)  • Ufti daripada wilayah taklukan serta naungan

Sumber Pendapatan 



Sistem Kewangan  (b)  • Penghulu Bendahari – menguruskan
(Perbendaharaan) Peranan Pembesar perbendaharaan secara teratur
Kesultanan Melayu Melaka •
• Syahbandar – mengutip cukai di pelabuhan
• Pembesar lain – mengutip cukai di kawasan pegangan
Pemerintah – mengawal perbendaharaan dengan baik

 (c)  • Disalurkan untuk kepentingan kerajaan
Perbelanjaan 
Pendapatan  • Membeli senjata
 • Membina istana

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 6

6 Siapakah yang membantu dalam pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka selain daripada Pembesar B
Berempat? SP 9.1.3 TP 1 A
Buku Teks Sejarah B
Tingkatan 4
1
(a)

Syahbandar

(e) Pentadbiran (b)
Kesultanan
Penghulu Melayu Melaka Bentara
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
(d) (c)

Hulubalang Orang Kaya

Guru

7 Sejauh manakah hubungan antara Sultan Melaka dengan Pembesar Berempat membantu kejayaan
pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka? SP 9.1.3 TP 5

• Wujudkan hubungan dan persefahaman dua hala.

(a) Berlaku permuafakatan antara sultan dengan pembesar.
(b) Kesannya mewujudkan proses pentadbiran yang sempurna.
(c) Juga dapat mengelakkan sebarang tindakan sewenang-wenangnya oleh pemerintah.
(d) Permuafakatan wujud sehingga hari ini.

8 Siapakah Bendahara Tun Perak? SP 9.1.3 TP 1

Bendahara (a) Bendahara paling lama berkhidmat dalam Kesultanan Melayu Melaka.
Tun Perak (b) Berkhidmat untuk empat orang Sultan Melaka, iaitu Sultan Muzaffar Shah, Sultan Mansur

Shah, Sultan Muzaffar Shah, Sultan Mansur Shah, Sultan Alauddin Riayat Shah dan Sultan Mahmud

Shah.

7 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

9 Mengapakah Kesultanan Melayu Melaka dikatakan mempunyai sistem keselamatan yang kemas?

SP 9.1.3 TP 3 TP 4

B (a) Peranan yang dimainkan oleh ... Temenggung dan Laksamana.

A (b) Temenggung dilantik untuk ... menjaga keselamatan kota Melaka.
B
1

(c) Laksamana bertindak sebagai ... panglima angkatan laut Melaka.

(d) Wujud sistem keselamatan yang ... kemas untuk menjaga keamanan di darat dan di laut Melaka.

Undang-undang Buku Teks m.s. 10 – 11
10 Kesultanan Melayu Melaka mempunyai dua undang-undang yang berasaskan syariah dan hukum adat.
Apakah undang-undang tersebut? SP 9.1.3 TP 1

Undang-undang Melaka
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
(a) Hukum Kanun Melaka (b) Undang-Undang Laut Melaka

11 Apakah tujuan kedua-dua undang-undang tersebut diperkenalkan? SP 9.1.3 TP 2

(a) Merupakan undang-undang berasaskan syariah yang diperkenalkan dalam pentadbiran Melaka.
(b) Mengandungi 44 fasal.
(c) Membincangkan antaranya tentang jenayah, bidang kuasa sultan dan pembesar, kekeluargaan dan hal berkaitan ekonomi
kerajaan Melaka.

12 Lengkapkan jadual di bawah tentang perihal Hukum Kanun Melaka yang diamalkan dalam pentadbiran
Kesultanan Melayu Melaka. SP 9.1.3 TP 3 TP 4

Ciri-ciri Huraian
(a) Jenayah • Berkaitan perbuatan jenayah yang menggugat ketenteraman dan keharmonian.
• Pelbagai hukuman setimpal dikenakan terhadap perbuatan jenayah seperti

membunuh, menikam dan mencuri.

• Kesalahan membunuh boleh dikenakan hukuman bunuh.
• Contoh Fasal 5.1, apabila seseorang didapati membunuh orang lain tanpa pengetahuan raja atau
pembesar, maka dia akan dihukum bunuh.
• Contoh Fasal 4, hukuman bunuh dikenakan kepada sesiapa yang ingkar arahan dan
memalsukan titah sultan.

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 8

Ciri-ciri Huraian B
(b) Peranan • Pembesar perlu arif dalam hal berkaitan dengan pelaksanaan undang-undang. A
B
Sultan dan • Contoh dalam Fasal 1, dijelaskan tugas sultan, Bendahara, Temenggung dan Penghulu
Pembesar Bendahari. 1
• Sultan bertanggungjawab untuk melantik pembesar. Contohnya Bendahara dan Temenggung.
(c) Kekeluargaan

(d) Ekonomi • Isu kekeluargaan diberi perhatian.
• Undang-undang keluarga bertujuan mewujudkan keharmonian dalam keluarga.

• Juga untuk menyelesaikan masalah dihadapi oleh keluarga atau dalam perkahwinan.
• Contoh Fasal 26, berkaitan perkahwinan menyatakan pernikahan memerlukan empat orang
saksi, jika tidak cukup memadai dua orang sahaja.
• Hamba abdi dan wanita tidak boleh menjadi saksi dalam pernikahan.


• Perdagangan menjadi kegiatan utama.
• Undang-undang ini ada peraturan jelas tentang urus niaga.

• Tujuan untuk mengawal perdagangan di Melaka agar tidak berlaku kesalahan bertentangan
ajaran Islam.
• Contoh Fasal 30, amalan riba diharamkan dalam urusan perniagaan.
• Orang yang menjalankan perniagaan hendaklah akil baligh, siuman dan perlu melafazkan niat
jual beli.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
13 Jelaskan Fasal-Fasal yang terkandung dalam Hukum Kanun Melaka berikut. (Rujukan QR Code buku teks ms: 10)

SP 9.1.3 TP 3 TP 4

Fasal Penerangan

(a) Fasal 1(1.1) Menjadi satu kesalahan bagi rakyat sekiranya memakai pakaian berwarna

kuning, kain kasa dan keris yang berhulukan emas.

Antara perkara yang dilarang bagi orang biasa menggunakan semasa

(b) Fasal 3 pengebumian, iaitu berpayung, menghambur dirham, menggunakan bantal atau tilam
berwarna kuning.

(c) Fasal 12 Seseorang yang mengganggu isteri orang, dikehendaki menyembah suami

perempuan itu di hadapan khalayak ramai. Jika enggan, orang tersebut akan didenda. Jika
seseorang mengganggu atau menawari (memikat) anak perempuan orang lain, orang itu akan
didenda atau dikahwinkan dengan perempuan tersebut jika ada persetujuan bapa perempuan
tersebut. Jika perempuan yang ditawari itu seorang hamba, hukumannya hanya denda.

9 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

Fasal Penerangan

Bagi orang menduduki tanah orang lain, sekiranya ada buah-buahan, makan

B perlulah makan bersama tuan tanah itu. Jika hasil tanaman dijual, maka satu pertiga hasil
1A
(d) Fasal 19(19.1) jualan perlu diserahkan kepada tuan tanah. Jika ada pokok yang ditebang dalam kawasan
B
tanah itu , maka perlu dibayar ganti rugi 11/3 harga pokok tersebut. Seterusnya, menjadi satu

kesalahan jika seseorang pembesar memberikan sesebuah kampung kepada orang lain tanpa

pengetahuan raja.

(e) Fasal Tanah dibahagikan kepada dua jenis, iaitu tanah hidup dan tanah mati. Tanah hidup
20(20.1/20.2)
bermaksud tanah yang pernah dikerjakan oleh orang. Tanah mati pula ialah tanah hutan dan
sebagainya. Orang membuat ladang di tanah hidup boleh didakwa.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
(f) Fasal 21(21.1) Tuan punya lembu akan dikenakan denda 1 ¼ tahil jika lembunya yang ditambat di

tempat orang lalu lalang, menanduk orang. Tuan punya lembu tidak akan didenda jika lembu
yang ditambat di hutan dan menanduk orang.

(g) Fasal 23(23.1) Seseorang dilarang menjual hamba yang asalnya ialah orang yang lapar dan orang yang

dalam kesempitan.

(h) Fasal 29 Antara tugas syahbandar adalah dengan menghukum kesalahan yang berkaitan

dengan gantang dan cupak (perniagaan) dan hal-hal yang berlaku pada orang-orang dagang.

(i) Fasal 31(31.1) Jika seseorang itu menjual tanah, jualan itu termasuklah semua kayu-kayan yang

terdapat di dalamnya. Bagi tanah huma (padi) yang dijual (tidak membuat perjanjian ), hasil
pertama huma perlu diberikan kepada tuan tanah lama dan hasil selepasnya milik pembeli
tanah tersebut.

14 Apakah yang anda tahu tentang Undang-Undang Laut Melaka? SP 9.1.3 TP 1


(a) Undang-Undang Laut Melaka merupakan undang-undang berasaskan syariah yang diperkenalkan

dalam pentadbiran Melaka. Undang-undang ini diusahakan beberapa nakhoda Melaka, iaitu Nakhoda Jenal, Nakhoda
Diri dan Nakhoda Sahak.

(b) Undang-undang ini diperkenan oleh Sultan Mahmud Shah. Ia mengandungi antaranya termasuklah

perkara berkaitan peranan nakhoda, pelayaran, jenayah di atas kapal dan percukaian.

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 10

15 Jelaskan tentang Undang-Undang Laut Melaka yang diamalkan dalam pentadbiran Kesultanan Melayu
Melaka. SP 9.1.3 TP 3 TP 4

Aspek dalam Penerangan B
Undang-Undang A
Menjelaskan peranan nakhoda yang berkuasa penuh dan diibaratkan sebagai B
Laut Melaka
raja dalam pelayaran. Semua pihak harus mematuhi arahan dan perintah nakhoda. Dalam Fasal 13.1 1
(a) Peranan dinyatakan bahawa nakhoda perlu diberikan keutamaan untuk berniaga selama empat hari. Dalam
Nakhoda Fasal 13.3 pula dinyatakan sekiranya nakhoda hendak singgah di tempat yang tidak ada dalam senarai
persinggahan, nakhoda perlu bermesyuarat dengan semua orang di dalam kapal untuk mendapatkan
persetujuan.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
(b) Pelayaran Menjelaskan peranan beberapa pegawai selain nakhoda, antaranya termasuklah

jurumudi, malim dan jurubatu. Pelaksanaan peranan masing-masing akan menjadikan pelayaran
selamat dan lancar. Contohnya, dalam Fasal 9. seorang malim harus arif tentang ilmu pelayaran.
Malim perlu mengetahui keadaan ombak. arus dan kedudukan bulan dan bintang agar pelayaran
berada dalam keadaan selamat. Dalam fasal yang sama, jika Malim lalai dalam menjalankan tugas
sehingga menyebabkan pelanggaran dan kerosakan, dia akan dijatuhi hukuman bunuh.

(c) Jenayah Menjelaskan perbuatan jenayah di atas kapal akan menggugat ketenteraman dan

keselamatan isi kapal. Undang-undang ini menjelaskan hukuman terhadap perbuatan jenayah yang
berlaku meliputi perbuatan mencuri, membunuh dan memberontak. Contohnya, dalam Fasal 5,
seseorang yang berkelakuan jahat dan membunuh orang di atas kapal, maka orang tersebut akan
dikenakan hukuman mati.

(d) Percukaian Menjelaskan percukaian yang sistematik dan adil dinyatakan dalam undang-undang

ini. Pelbagai cukai dikenakan dalam urusan pelayaran untuk perdagangan. Contohnya, cukai
perjalanan dan hasil perniagaan. Dalam Fasal 6.3, nakhoda menentukan jumlah cukai yang dikenakan
terhadap penumpang, iaitu satu persepuluh daripada hasil penumpang sekiranya penumpang ingin
turun sebelum sampai janjinya sama ada tiga tahun, tiga bulan atau tiga hari.

16 Nyatakan peranan anak kapal berdasarkan Undang-Undang Laut Melaka. SP 9.1.3 TP 1
(Dikenali Organisasi dalam Kapal atau Perahu Dagang Melaka). (Rujukan QR Code teks ms: 11)

(a) Nakhoda Ketua kapal dan dianggap ‘raja’ di dalam kapal.

(b) Jurumudi Pegawai yang menentukan arah dan dianggap ‘bendahara’ dalam kapal.
(Malim)

11 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

(c) Jurubatu Pegawai yang mengukur kedalaman laut dan dianggap sebagai ‘temenggung’ di dalam kapal.

B
A (d) Tukang Kanan, Sida-sida di dalam kapal.
B Tukang Kiri,

1 Tukang Agung

(e) Jurubatu Pegawai khas dalam kapal yang bertanggungjawab terus kepada nakhoda.
Kanan,
Jurubatu Kiri,
Gantung Layar,
Senawi

GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.(f) Awak-AwakAnak kapal yang bertanggungjawab kepada tukang.

17 Apakah faktor-faktor yang menyebabkan Kesultanan Melayu Melaka menjadi sebuah kerajaan terkenal?

SP 9.1.3 TP 1 TP 2

Faktor-faktor Kesultanan Melayu Melaka Menjadi
Sebuah Kerajaan Terkenal

(a) Sistem pentadbiran yang unggul dan tersusun menjamin perjalanan pemerintahan yang

lancar dan cekap.

(b) Rakyat sentiasa patuh kepada perintah dan undang-undang mewujudkan keharmonian serta

kesejahteraan. Kesannya, zaman Kesultanan Melayu Melaka makmur.

(c) Mengamalkan undang-undang yang sistematik menjamin keselamatan Kesultanan Melayu

Melaka.

1.4  Peranan Pemerintah dan Rakyat­   Buku Teks m.s. 12 – 13 Tarikh

1 Apakah hubung kait pemerintah dan rakyat dalam zaman Kesultanan Melayu Melaka? SP 9.1.4 TP 5

• Selaras dengan konsep waadat.

(a) Rakyat yang bernaung di bawah pentadbiran sultan dan pembesar saling berkait antara satu sama lain.

(b) Perkaitan ini berfungsi menggerakkan jentera kerajaan dan sistem pemerintahan.

(c) Hubungan secara timbal balik ini mengukuhkan pemerintahan Kesultanan Melayu Melaka yang membawa kegemilangan

kesultanan ini.

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 12

2 Nyatakan masyarakat yang terdapat dalam Kesultanan Melayu Melaka. SP 9.1.4 TP 4

Masyarakat dalam
Kesultanan Melayu Melaka

(a) Golongan Pemerintah (b) Golongan Diperintah (Rakyat) B
A
• Sultan • Peniaga B
• Pembesar • Petani
• Kerabat raja • Tukang 1
• Ulama • Hamba raja, hamba berhutang, hamba biasa

3 Jelaskan peranan tiga golongan berikut. SP 9.1.4 TP 3 TP 4GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.

Golongan Peranan
(a) Sultan • Menaungi dan menjaga keselamatan rakyat negeri baginda.
(b) Pembesar
• Mewujudkan perpaduan rakyat.
(c) Rakyat • Bertanggungjawab terhadap kemakmuran serta kestabilan kerajaan.
• Memperkenalkan undang-undang untuk mengawal rakyat.

• Memelihara keamanan dan kebajikan rakyat di kawasan pegangan.

• Menjadi perantara antara sultan dengan rakyat.
• Mengutip hasil melalui sistem serah.
• Membekalkan tenaga tentera melalui sistem kerah.

• Menunjukkan taat setia kepada pemerintah.

• Mematuhi segala arahan pemerintah dan tidak akan menderhaka kerana takut ditimpa tulah.
• Menjadi tentera.
• Menghadiri majlis umum seperti gotong-royong.
• Menjadi pengayuh atau pendayung kapal perang.
• Menyumbang tenaga kerja melalui sistem kerah seperti membina istana atau jalan.

4 Mengapakah hubungan baik antara pemerintah dengan rakyat sangat penting?

SP 9.1.4 TP 2 TP 3

Sebab Hubungan Baik antara Pemerintah
dengan Rakyat Penting

(a) Menjamin kesejahteraan rakyat (b) Memelihara kedaulatan raja (c) Mengekalkan kemajuan dan

keamanan negara

13 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

5 Jelaskan maksud bagi setiap konsep berikut. SP 9.1.4 TP 3

B Waadat bermaksud perjanjian. Waadat bermula antara Sang Sapurba sebagai pemerintah
A dengan Demang Lebar Daun mewakili golongan rakyat. Dalam waadat ini antara kedua-duanya
B berjanji akan saling menghormati hubungan masing-masing. Raja (Sang Sapurba) berjanji akan
(a) Waadat menjaga kesejahteraan hidup rakyat. Manakala rakyat (Demang Lebar Daun) berjanji akan taat
1 setia dan tidak akan menderhaka kepada raja. Jika salah seorang atau kedua-duanya melanggar
perjanian kejadian buruk akan berlaku.

(b) Tulah Membawa maksud kecelakaan yang menimpa seseorang kerana melanggar larangan atau titah
(c) Sistem Kerah raja dan menderhaka kepada raja.
(d) Sistem Serah
Sistem kerah ialah sesuatu pekerjaan yang dibuat tanpa diberi upah. Sistem ini menunjukkan
adanya sikap taat setia, sedia berkorban, dan berganding bahu rakyat untuk membantu
pemerintah.

Sistem serah ialah pemberian sebahagian daripada hasil tanaman yang diusahakan oleh rakyat
kepada pemerintah. Kadar dan nilai serahan bergantung pada hasil tanaman dan ternakan yang
diperoleh dalam tahun tertentu.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
Praktis Objektif 3 Wilayah pengaruh yang luas membuktikan
Jawab soalan-soalan objektif di bawah ini. kewibawaan seseorang pemerintah. Mengapakah
1 Kesultanan Melayu Melaka mewarisi ciri-ciri wilayah pengaruh dianggap penting?
A Kemuliaan raja
negara bangsa daripada B Kedaulatan kerajaan
A Kerajaan Srivijaya. C Penerimaan rakyat
B Kerajaan Majapahit. D Pengiktirafan sultan
C Kerajaan Johor Riau.
D Kerajaan Kedah Tua. 4 Syahbandar merupakan pegawai yang
bertanggungjawab di kawasan pelabuhan.
2 Penggunaan lambang kebesaran sangat penting Apakah tugas Syahbandar?
kepada kerajaan Kesultanan Melayu Melaka. I Mengurus kebajikan pekerja
Apakah kepentingan lambang tersebut? II Menjaga keselamatan penduduk
A Membuktikan kedaulatan raja III Memastikan pedagang membayar cukai
B Menunjukkan kebesaran raja IV Menguruskan hal berkaitan perdagangan
C Menunjukkan kekayaan raja
D Menunjukkan kekuatan raja

A I dan ll C II dan III
B I dan IV D III dan lV

© Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U) 14

5 Maklumat berikut berkaitan beberapa perkataan Siapakah yang dimaksudkan dalam pernyataan B
yang hanya boleh digunakan oleh raja mengikut tersebut? A
Hukum Kanun Melaka. A Bendahara B
B Temenggung
C Laksamana 1
• Titah D Syahbandar

• Murka 8 Rajah berikut berkaitan dengan Hukum Kanun
• Kurnia Melaka.

Mengapakah perkataan-perkataan tersebut hanya • Bidang kuasa raja
boleh digunakan oleh raja sahaja? Hukum • P antang larang anggota
A Menjaga percakapan Kanun
B Mengukuhkan kedudukan raja Melaka masyarakat
C Melambangkan kebesaran kerajaan • Hukuman terhadap
D Menghormati satu sama lain
penjenayah
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
6 Undang-Undang Laut Melaka diamalkan oleh
Kerajaan Kesultanan Melayu Melaka.
Antara berikut, perkara manakah yang terdapat Apakah kepentingannya?
dalam undang-undang tersebut? A Undang-undang keluarga
I Hukuman kesalahan jenayah B Undang-undang di pelabuhan
II Maklumat tugas pembesar C Hukuman terhadap penjenayah
III Bentuk pemerintahan D Melicinkan pentadbiran kerajaan
IV Atur cara perniagaan
A I dan II 9 Mengapakah pentingnya hubungan yang baik
B I dan IV antara golongan pemerintah dengan golongan
diperintah?
C II dan III A Menjaga kedudukan
D III dan IV B Mengukuhkan pemerintahan
C Mengelakkan huru-hara
7 Maklumat berikut berkaitan dengan Sistem D Mendapat pengiktirafan
Pembesar Empat Lipatan yang diamalkan oleh
Kesultanan Melayu Melaka. 10 Mengapakah pentingnya waadat dalam hubungan
antara sultan dan rakyat?
Beliau juga turut memastikan sukatan A Menjaga kedudukan pangkat
dan timbangan pedagang betul agar B Mengukuhkan semangat patriotik
tidak berlaku penindasan dan unsur C Melahirkan perasaan menghormati
penipuan semasa urusan jual beli. D Mengelakkan salah faham

15 © Global Mediastreet Sdn Bhd (Co. No. 762284-U)

MODULE MODULE PERFECT

Siri Module PERFECT dihasilkan sesuai untuk penggunaan guru dan murid di dalam kelas SEJARAH
atau di rumah. Kandungan buku ini adalah mesra murid dan mudah untuk digunakan. Latihan
dan aktiviti yang ditulis adalah berdasarkan buku teks dan Dokumen Standard Kurikulum dan TINGKATAN 4
Pentaksiran (DSKP) terkini.

Latihan dan aktiviti yang pelbagai bentuk membolehkan murid menguasai sepenuhnya
kemahiran dalam topik yang dipelajari. Selain itu, penerapan soalan berunsurkan Kemahiran
Berfikir Aras Tinggi (KBAT), Pembelajaran Abad ke-21 dan peta pemikiran akan dapat
meningkatkan daya pemikiran murid secara tidak langsung. Terdapat juga bahan-bahan yang
dimuatkan dalam kod QR bertujuan sebagai rujukan tambahan untuk murid.
GLOBAL MEDIASTREET SDN. BHD.
Judul-judul dalam siri ini

Subjek TINGKATAN
1 2 3 45
Bahasa Melayu
Bahasa Inggeris
Matematik
Sains
Sejarah
Geografi

Semenanjung Malaysia (WM) : RM12.95

Sabah & Sarawak (EM) : RM13.95

ISBN 978-967-0057-76-7

15, Jalan 9/152, Taman Perindustrian OUG, 9 789670 057767
Batu 6 1/2,Jalan Puchong, 58200 Kuala Lumpur.
Tel: +603 7783 6309 Faks : +603 7783 9089
E-mel: [email protected]
www.mediastreet.com.my