e book 12

E-book บทท่ี12

การควบคมุ การเจรญิ เติบโตและ
ตอบสนองของพชื

จดั ทาโดย
น.ส.ปยิ ะวรรณ ออ่ นสาลี

ม.5/4 เลขท่ี 16

Plant hormone

ฮอรโ์ มนพชื
เป็นสารท่ีควบคุมการเจรญิ เตบิ โตของพชื ทพ่ี ชื เป็นผสู้ ร้างขึน้

Auxin

ออกซนิ

ออกซินเปน็ ฮอรโ์ มนท่ีแพร่กระจายทั่วไปในพชื มเี ข้มข้นสงู ทเี่ นอ้ื เย่ือเจรญิ ตาแหนง่ ทีม่ ีการ
สังเคราะหอ์ อกซิน ไดแ้ กเ่ น้อื เย่อื เจรญิ บรเิ วณปลายยอดและปลายราก ใบออ่ น ชอ่ ดอกทกี่ าลงั
เจรญิ เมลด็ ทก่ี าลังงอก เอม็ บริโอและผลท่กี าลงั เจรญิ การสงั เคราะหอ์ อกซินเกิดในเนื้อเย่ือท่ี
มอี ายุมากนอ้ ยหรอื ไมม่ เี ลย สารต้ังต้นของการสังเคราะห์ออกซนิ ในพชื คอื กรดอะมโิ นทรปิ โต
แฟน (trytophan) ออกซินทีพ่ ืชสร้างขึน้ มีสองแบบคอื แบบอสิ ระ สามารถเคล่อื นทไี่ ดด้ ี

กบั อีกแบบหนึ่งเปน็ แบบทจ่ี บั อยู่กับสารอ่นื ๆ ทาใหเ้ คลอื่ นทไ่ี ด้น้อยหรือไมอ่ อกฤทธ์ิ

Cytokinin

ไซโทไคนนิ
เปน็ กลมุ่ ของสารควบคมุ การเจริญเตบิ โตทม่ี ีบทบาทสาคญั ในการควบคมุ การแบง่ เซลล์ การ
ขยายตวั และการเปล่ียนแปลงของเซลลพ์ ืช มีผลตอ่ การขม่ ของตายอด การเจรญิ ของตาข้าง

และการชราของใบ

Gibberellin

จบิ เบอเรลลนิ
ควบคุมการเจรญิ เตบิ โตและมีอิทธิพลต่อกระบวนการทางพฒั นาการรวมทง้ั การยดื ของข้อ
การงอก การพักตัว การออกดอก การแสดงเพศ การชักนาการสรา้ งเอนไซม์ รวมท้ังการชรา

ของดอกและผล

Ethylene

เอทลิ นี
เปน็ ฮอร์โมนพืชที่มสี ภาพเปน็ กา๊ ซท่ีอณุ หภูมหิ ้อง บทบาททส่ี าคญั ของเอทลิ นี คือควบคุม
กระบวนการเตบิ โตทเ่ี กย่ี วข้องกบั ความชรา การหลดุ ร่วงของใบ ดอก ผล และควบคุมการ
เจริญของพืชเมื่ออยู่ในสภาวะทไ่ี มเ่ หมาะสม

Abscisic acid

กรดเเอบไซซกิ
เป็นฮอร์โมนท่ีออกฤทธ์ิยบั ยั้งการเจริญเตบิ โตของพืช ทาให้พืชทนต่อสภาวะเครียดต่างๆไดด้ ี
มีบทบาทในการเจริญพัฒนาของเอ็มบรโิ อ การพกั ตัวของเมลด็ และของตาพชื พบในพืชท่มี ี

ระบบทอ่ ลาเลียงทว่ั ไป มอสส์ สาหรา่ ย แต่ไมพ่ บในลเิ วอรเ์ วริ ต์

Coleoptile

โคลีออพไทล์
เปน็ เยอ่ื ห้มุ ยอดเเรกเกดิ ของพชื ใบเล้ยี งเดีย่ วของหญ้าคานารี

Brassinosteroid

บราสซโิ นสเตอรอยด์
เปน็ ฮอร์โมนทเ่ี กยี่ วขอ้ งกบั การเเบง่ เซลล์

Strigolactone

สตริโกเเลกโทน
เป็นฮอร์โมนที่เก่ียวข้องกบั การยบั ยง้ั การเจริญของตาขา้ ง

Seed dormancy

สภาพพกั ตวั ของเมลด็
เปน็ สภาวะที่เมลด็ มีปรมิ าณกรดเเอบไซซิกสงู เเละจบิ เบอเรลลินตา่ หลังกรดเเอบไซซิกสลายก็
มีการสรา้ งจบิ เบอเรลลินเพิ่มขน้ึ เเละเมื่อปจั จัยภายนอกพร้อม เมลด็ กส็ ามารถงอกได้ พชื บาง
ชนดิ มสี ภาพพกั ตวั สัน้ มากทาใหเ้ มลด็ งอกได้ในขณะท่อี ยู่ในผล เช่น ขนนุ เเตบ่ างชนดิ ก็ไม่

มสี ภาพพักตวั เชน่ โกงกาง

Tropism

ทรอพซิ มึ
เปน็ การตอบสนองของพชื ตอ่ ส่ิงเเวดลอ้ มที่มที ิศทางสมั พนั ธ์กับสิ่งเรา้ ภายนอกเพื่อสรา้ งรปู
เเบบการเจริญเตบิ โตทเ่ี หมาะสม มี 2 เเบบคอื การเบนเขา้ หาสิ่งเร้าเเละการเบนออกจากส่งิ

เร้า

Positive tropism

การเบนเขา้ หาสง่ิ เรา้
เชน่ ดอกทานตะวนั ที่หนั เข้าหาแสงอาทติ ย์

Negative tropism

การเบนออกจากสง่ิ เรา้
เชน่ รากของพืชท่พี ยายามเบนออกจากแสง

Phototropism

การเบนเน่อื งจากเเสง
เป็นการตอบสนองทม่ี ที ศิ ทางสัมพนั ธก์ บั ทิศทางของเเสง เชน่ การเจรญิ ของปลายยอดพชื จาก

การเบนเข้าหาเเสง

Gravitropism

การเบนเนอื่ งจากเเรงโนม้ ถว่ งของโลก
เปน็ การตอบสนองทม่ี ีทศิ ทางสัมพันธก์ ับทิศทางของเเรงโน้มถ่วงของโลก

Nastic movement

เเนสติกมฟู เมนต์
เป็นการตอบสนองต่อสง่ิ เร้าทม่ี ีทิศทางไมส่ มั พนั ธก์ ับทิศทางของสิ่งเร้าภายนอก เช่น การหบุ

เเละการบานของดอกบัวสายสีขาว