การจัดอาหารประเภทสำรับ

บทเรียนโปรแกรม
วชิ า การงานอาชีพ

เร่ือง การจดั อาหารประเภทสารับ
ระดบั ช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี3

บทเรียนโปรแกรม

สาระการเรียนรู้การงานอาชีพ

เรื่อง การจดั อาหารประเภทสารับ

ผ้เู รียน ระดบั ช้ันมัธยมศึกษาปี ท่ี3

วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1.นกั เรียนบอกความหมายและความสาคญั ของการจดั อาหารประเภทสารับได้
2.นกั เรียนบอกหลกั การเตรียมและการประกอบอาหารประเภทสารับไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3.นกั เรียนบอกหลกั การจดั และตกแต่งอาหารประเภทสารับไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

คาชีแ้ จง
1.อ่านทาความเขา้ ใจในเน้ือหาแต่ละกรอบที่กาหนดใหท้ ีละหนา้ และตอบคาถาม
2.หลงั จากตอบคาถามแลว้ ให้นกั เรียนตรวจคาตอบในหนา้ ถดั ไป ถา้ ตอบถกู ใหท้ าหนา้ ถดั ไป แตถ่ า้ ตอบ
คาถามผดิ ใหก้ ลบั ไปอ่านเน้ือหาใหเ้ ขา้ ใจแลว้ ตอบคาถามใหม่

หมายเหตุ
1.นกั เรียนตอ้ งเริ่มอา่ นเน้ือหาจากหนา้ แรกไปถึงหนา้ สุดทา้ ย เพราะเน้ือหามีการเรียงลาดบั ความรู้เพ่ือเป็น
พ้นื ฐานในการทาขอ้ ถดั ไป
2.กรุณาอ่านคาช้ีแจงให้เขา้ ใจ หากมีขอ้ สงสัยสามารถสอบถามครูผสู้ อนได้
3.ใหท้ าแบบทดสอบดว้ ยตนเอง และมีความซ่ือสตั ยใ์ นการทาบทเรียน

การจดั อาหารประเภทสารับ

ความหมายของอาหารประเภทสารับ
“สารับ” หมายถึง ภาชนะ เช่น ถาด เป็นตน้ ใส่ถว้ ยชามพร้อมบรรจุอาหารคาวหรือหวานเป็นชุด เช่น สารับ
คาว สารับหวาน เป็นตน้
“อาหารสารับ” หมายถึง การจดั อาหารหลายชนิดใหอ้ ยใู่ นสารับเดียวกนั เช่น มีขา้ ว แกงเผด็ แกงจืด น้าพริก
เป็ นตน้

สำรบั อำหำรไทยในทกุ มอื้ จะถกู จดั ขึน้ อยำ่ งพถิ ีพิถนั
กบั ขำ้ วทกุ จำนท่จี ดั ขนึ้ จะตอ้ งมคี วำมสมั พนั ธก์ นั คน
ไทยจึงมกั จดั สรรสำรบั ตำ่ งๆ ใหม้ คี วำมสมดลุ กนั
หำกสำรบั ใดมอี ำหำรหวำนเปรยี้ ว กต็ อ้ งมอี ำหำรจำน
หวำนอีกอยำ่ งหน่ึงสำหรบั กนิ แกร้ สกนั มือ้ ใดมอี ำหำร
จำนเผ็ดก็จะตอ้ งมีอำหำรจำนเคม็ และแกงจืดรวมอยู่

ดว้ ย

๑.อาหารสารับหมายถึง.......................................................................

เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

เฉลย

๒.“อาหารสารับ” หมายถึง การจดั อาหารหลายชนิดใหอ้ ยใู่ นสารับเดียวกนั เช่น มีขา้ ว แกงเผด็ แกงจืด น้าพริก

ความสาคัญของอาหารประเภทสารับ
อาหารประเภทสารับมีความสาคญั กบั คนไทย ดงั น้ี
1) แสดงถึงวถิ ีชีวิตและวัฒนธรรมการรับประทานของคนไทย

ในสมยั โบราณหรือตามชนบทจะนงั่ ลอ้ มวงรับประทานอาหารร่วมกนั โดยมีกบั ขา้ วหลากหลายวาง
ไวต้ รงกลางวง ถึงแมว้ า่ ในปัจจุบนั ผคู้ นนิยมรับประทาน
อาหารสาเร็จรูปมากข้ึน แตย่ งั คงมีรูปแบบการจดั วาง
อาหารที่พฒั นามาจากอาหารสารับ เช่น มีอาหารเปร้ียวก็
มกั จะมีอาหารหวานดว้ ย ม้ือที่มีอาหารจานเผด็ มกั จะมี
อาหารเคม็ และแกงจืดเสริม
2) ทาให้ผ้บู ริโภคได้รับประทานอาหารท่ีหลากหลาย
ซ่ึงมีรสชาติเขา้ กนั ไดด้ ีหรือเสริมรสชาติกนั เช่น แกงเผด็
หรือแกงส้มจะมีปลาเคม็ หรือไขเ่ จียวเป็นเคร่ืองเคียง ท่ี
สาคญั คือผบู้ ริโภคจะไดร้ ับสารอาหารหลกั ท่ีจาเป็นต่อ
ร่างกายครบท้งั 5 หมู่

๒.ความสาคญั ของอาหารประเภทสารับมีอะไรบา้ ง

เฉลยอยหู่ นำ้ ถดั ไปคะ่

เฉลย

๑.แสดงถึงวิถีชีวติ และวฒั นธรรมการรับประทานของคนไทย
๒.ทาให้ผบู้ ริโภคไดร้ ับประทานอาหารที่หลากหลาย

ชนิดของอาหารประเภทสารับ อาหารคาว
อาหารหวาน
1.อาหารคาว

สารับอาหารคาวแบบไทยน้นั ประกอบดว้ ยรสหลกั ๆ 5 รสคือ เคม็ หวาน เปร้ียว และเผด็ ซ่ึง
ตามปกติแลว้ อาหารคาวท่ีรับประทานกนั โดยทว่ั ไปจะแบ่งออกได้ 6 ชนิดตามลกั ษณะวธิ ีการปรุง คอื
แกง

มีลกั ษณะเป็นกบั ขา้ วท่ีปรุงเป็นน้า มีชื่อต่าง ๆ กนั ตาม
รส วธิ ีและเคร่ืองปรุง เช่น แกงจืด เป็นแกงชนิดหน่ึงท่ีไมเ่ ผด็
แกงสม้ เป็นแกงชนิดหน่ึงท่ีมีรสเปร้ียว ใชผ้ กั หรือผลไมแ้ กงกบั
กุง้ หรือปลา เป็นตน้

ผดั

เป็นอาหารท่ีปรุงโดยพลิกในกระทะที่มีน้ามนั และน้า
เลก็ นอ้ ยจนสุก อาจแยกไดเ้ ป็น 2 อยา่ งคอื ผดั จืดและผดั เผด็ โดย
ผดั จืดจะใชผ้ กั และเน้ือทุกชนิดปรุงรสดว้ ยน้าปลาหรือซีอ๊ิวขาว
ส่วนผดั เผด็ จะใชเ้ น้ือทุกชนิดผดั กบั พริกสดหรือพริกแหง้ เป็น
ตน้

๓.อาหารคาวประเภทผดั แบ่งไดก้ ี่ชนิด
เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปค่ะ

เฉลย

2ชนิด คือ ผดั จดื และผดั เผด็

ชนิดของอาหารประเภทสารับ
1.อาหารคาว(ต่อ)
ยา

อาหารประเภทยา อาจเทียบไดก้ บั สลดั ผกั ของอาหาร
ตะวนั ตก โดยรสของยาท่ีเหมาะ กบั ลิ้นของคนไทยคือ รสจดั
ซ่ึงอาจปรุงได้ 2 ลกั ษณะคือ ยาแบบรสหวาน (ไดแ้ ก่ ยาที่
ประกอบดว้ ยกะทิ มะพร้าวคว่ั เช่น ยาถว่ั พู ยาทวาย ยาหวั ปลี)
และยาแบบรสเปร้ียว (ไดแ้ ก่ ยาใหญ่และยาท่ีใชเ้ น้ือประกอบ
ผกั )
ทอด เผา หรือย่าง

อาหารประเภททอด เผา หรือยา่ ง เป็นการปรุงรส
เน้ือสตั ว์ และดบั กลิ่นคาวดว้ ยรากผกั ชี กระเทียม พริกไทยและ
เกลือ เช่น ทอดมนั ปลากราย หมูทอด ปลาเผา ไก่ยา่ ง เป็นตน้

๔.อาหารคาวประเภทยา แบง่ ลกั ษณะการปรุงไดก้ ี่ลกั ษณะ อะไรบา้ ง

เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

เฉลย
2 ลกั ษณะคอื ยาแบบรสหวาน และยาแบบรสเปร้ียว

ชนิดของอาหารประเภทสารับ

1.อาหารคาว(ต่อ)

เครื่องจมิ้
เคร่ืองจ้ิม เป็นอาหารท่ีคนไทยชอบ

รับประทานกนั มาก ไดแ้ ก่ น้าพริกกะปิ น้าพริก
มะม่วง กะปิ คว่ั แสร้งวา่ ปลาร้าหลน เตา้ เจ้ียว
หลน และน้าปลาหวาน เป็นตน้ โดยอาหาร
ประเภทน้ีจะรับประทาน กบั ท้งั ผกั สดและผกั สุก
เช่น แตงกวา ผกั บงุ้ ขมิน้ ขาว หน่อไมล้ วก ชะอม
ทอด หรืออาจรับประทานกบั อาหารคาวประเภทอ่ืนก็ได้ เช่น น้าพริกผกั รับประทานกบั ปลาทู
เครื่องเคยี ง

อาหารไทยจะมีเครื่องเคียงหรือเครื่องแนมประกอบ
เพ่อื ชูรสชาติใหอ้ ร่อยยง่ิ ข้นึ เช่น แกงเผด็ จะมีของเคม็ เครื่อง
เคียง ไดแ้ ก่ ไข่เคม็ ปลาเคม็ หรือเน้ือเคม็ อาหารบางชนิดจะ
รับประทานกบั ผกั ดอง เช่น แตงกวาดอง ขิงดอง
กระเทียมดอง

๕.เคร่ืองจิ้ม มกั นิยมรบั ประทานกบั ..............................และ....................................
เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

เฉลย

ผกั สด,ผกั สุก

ชนิดของอาหารประเภทสารับ(ต่อ)
อาหารหวาน

อาหารหวานของไทยมีท้งั ชนิดน้าและแหง้
ส่วนมากปรุงดว้ ยกะทิ น้าตาล และแป้งเป็นหลกั เช่น
กลว้ ยบวชชี ขนมเปี ยกปนู ขนมใส่ไส้ เป็นตน้

โดยในสมยั สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ชาว
ยโุ รปไดถ้ ่ายทอดการทาขนมดว้ ยไข่ใหค้ นไทยหลายอยา่ ง
เช่น ทองหยบิ ทองหยอด ฝอยทอง สังขยา และขนมหมอ้
แกง

ส่วนขนมหวานชนิดแหง้ มกั เป็นขนมอบ ที่สามารถเกบ็ ใส่ขวดโหลไวไ้ ดน้ าน เช่น ขนมกลีบลาดวน
ขนมโสมนสั ขนมหนา้ นวล เป็นตน้

นอกจากน้ี เน่ืองจากเมืองไทยมีผลไมม้ ากมายหลายชนิด ดงั น้นั อาหารหวานของไทยหลายอยา่ ง จึง
ปรุงจากการเก็บถนอมอาหาร สารพดั วิธี เช่น วิธีดอง (มะม่วงดอง มะยมดอง) วิธีกวน (กลว้ ยกวน ทุเรียน
กวน) วิธีตาก (กลว้ ยตาก) วธิ ีเชื่อม (สาเกเชื่อม กลว้ ยเชื่อม) และวิธีแช่อิ่ม (มะดนั แช่อิ่ม ฟักแช่อิ่ม) เป็นตน้

โดยขนมไทยในสมยั โบราณ ผปู้ รุงจะแสดงฝีมือใน
การสลกั แกะ หรือป้ันเป็นรูปตา่ ง ๆ และจะอบให้
หอมดว้ ยกล่ินกุหลาบ มะลิ กระดงั งา หรือควนั เทียน

๖.ขนมไทยสมยั โบราณ ผปู้ รุงจะนิยมอบขนมใหห้ อมดว้ ยอะไรบา้ ง

เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

เฉลย
กุหลาบ มะลิ กระดงั งา หรือควนั เทียน

หลกั การเตรียมและการประกอบอาหารประเภทสารับ
ต้องคานึงถงึ ดังต่อไปนี้
1.คณุ ค่างทางโภชนาการ อาหารหลกั 5 หมู่
2.หลกั ของเศรษฐกิจ ฐานะของครอบครัว
3.งบประมาณท่ีจะทาในแตล่ ะม้ือ
4.ผรู้ ับประทานอาหารหรือสมาชิกในครอบครัวก่ีคน กี่วยั
5.เวลาหรือม้ือของอาหาร อาหารน้นั เหมาะสมกบั ม้ือใด
6.ลกั ษณะของอาหารแต่ละชนิดในแต่ละม้ือ ตอ้ งมีหลากหลาย
7.ชนิดหรือประเภทของอาหาร ในแต่ละม้ือควรมีอาหารตา่ งกนั
8.การจดั อาหาร ควรเปลี่ยนรายการอาหารทุกวนั
9.ฤดูกาลของอาหาร วสั ดุท่ีจะเลือกซ้ือในเวลาน้นั

๗.จงยกตวั อยา่ ง หลกั การเตรียมและการประกอบอาหารประเภทสารับที่ตอ้ งคานึกถึงมา๓ขอ้

เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

วิธีการจดั อาหารสารับคาว เฉลย

อาหารประเภทแกง เลือกตอบ3ขอ้
ควรจดั ใส่ชามหรือถว้ ยใหญ่กน้ ลึก 1.คุณค่างทางโภชนาการ อาหารหลกั 5 หมู่
2.หลกั ของเศรษฐกิจ ฐานะของครอบครัว
อาหารประเภทผัด ทอด ยา ตา หรือพล่า 3.งบประมาณท่ีจะทาในแตล่ ะม้ือ
ควรจดั ใส่จานกลมกน้ ลึกเลก็ นอ้ ย 4.ผรู้ ับประทานอาหารหรือสมาชิกในครอบครัวก่ีคน ก่ีวยั
จานเปลหรือจานท่ีมีลวดลายสวยงาม 5.เวลาหรือม้ือของอาหาร อาหารน้นั เหมาะสมกบั ม้ือใด
6.ลกั ษณะของอาหารแต่ละชนิดในแต่ละม้ือ ตอ้ งมี
อาหารประเภทเครื่องจมิ้ หรือนา้ พริก หลากหลาย
ควรจดั ใส่ถว้ ยเลก็ กน้ ลึก 7.ชนิดหรือประเภทของอาหาร ในแต่ละม้ือควรมีอาหาร
ขนาดพอเหมาะกบั จานผกั ที่รับประทานคูก่ นั ต่างกนั
หรือวางบนจานแบนใหญ่ที่มีผกั สดหรือผกั ตม้ วางเรียงโดยรอบ 8.การจดั อาหาร ควรเปลี่ยนรายการอาหารทกุ วนั
9.ฤดูกาลของอาหาร วสั ดุที่จะเลอื กซือ้ ในเวลำนนั้
อาหารประเภทเคร่ืองเคียง
ควรจดั ใส่จานกน้ แบนหรือใส่ถว้ ยเลก็ กน้ ลึก
ตามลกั ษณะของเครื่องเคยี งน้นั ๆ

๘.อาหารประเภทผดั ทอด ยา ตา หรือพลา่ ควรจดั ใส่ภาชนะอยา่ งไร
เฉลยอยหู่ นา้ ถดั ไปคะ่

เฉลย
ควรจดั ใส่จานกลมกน้ ลึกเลก็ นอ้ ย จานเปลหรือจานท่ีมีลวดลายสวยงาม