B I D A N G I P E N D I D I K A N S E N I V I S U A L K S S M CG.DIN AsmaD B A H A N B A C A A N : T E O R I S E N I K 1 S P M
SENI SULAMAN BIDANG I SENI KRAF
❑ Jenis Seni Sulaman SENI SULAMAN RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 SENI KRAF I Sulaman benang Sulaman reben Sulaman tampal Sulaman manik Sulaman silang pangkah Sulaman kerawang ❑ Teknik Seni Sulaman Bullion Ribbon Stich French Knots Lazy Daisy Jahitan jelujur Chain Stich
JENIS SENI SULAMAN SENI SULAMAN SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 - Menggunakan benang sulam untuk menghasilkan sulaman. - Menggunakan reben untuk menghasilkan motif - Menggunakan perca kain dengan jahitan insang pari - Menggunakan pelbagai jenis manik - Menggunakan kain berpetak dengan jahitan silang pangkah - Menggunakan mesin untuk menghasilkan sulaman
TEKNIK SENI SULAMAN Bullion SENI SULAMAN RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 SENI KRAF I Ribbon Stich French Knots Lazy Daisy Jahitan jelujur Chain Stich Bunga sakura Bunga matahari Bunga lavender Bunga kekwa Bunga carnation Batang
SENI SERAMIK BIDANG I SENI KRAF
SENI SERAMIK SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 ❑ Jenis Seni Seramik Seni Seramik Tradisional Seni Seramik Kontemporari ❑ Teknik Seni Seramik Teknik Acuan Teknik Picit Teknik Lempar Alin Teknik Kepingan Teknik Lingkaran
• Seramik tradisional dikenali sebagai tembikar. • Bahan penting untuk menghasilkan seni seramik tradisional ialah tanah liat dan air. • Seramik tradisional digunakan untuk kegunaan harian, kebudayaan dan hiasan. Jenis –jenis Seni Seramik Seni Seramik Tradisional • Gabungan bahan seramik dengan pelbagai bahan seperti logam perak, tali dan kayu. • Cara penyediaan tanah liat dengan peralatan moden. • Tanur gas atau elekrtik digunakan dalam proses pembakaran. • Kebanyakan hasil seramik ini bergerlis (berkilat) Seni Seramik Kontemporari SENI SERAMIK SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 • Boleh disesuaikan mengikut keperluan semasa. • Merupakan salah satu seni yang mempunyai nilai yang tinggi malah menjadi warisan seni yang unik dengan nilai estetika serta mampu menjana ekonomi. Fungsi Seni Seramik 1. Hiasan dan Peralatan Domestik 2. Aksesori 3. Upacara kebudayaan dan keagamaan
• Menggunakan acuan untuk membentuk seramik. • Tanah liat akan dibentuk mengikut acuan 1. Teknik Acuan • Terhad kepada bentuk bulat dan silinder sahaja. • Dibentuk dengan menggunakan mesin/ roda pemutar. • Juga dikenali sebagai teknik putaran 3. Teknik Lempar Alin • Kaedah membentuk yang paling mudah. • Dihasilan dengan memicit ketulan tanah liat dari bahagian tengah. 2. Teknik Picit • Cantuman beberapa kepingan tanah liat. • Bahagian tepi hujung kepingan dipotong secara menyerong 45 darjah dan diguris untuk proses penyambungan. • Slip merupakan lumpur tanah liat pekat yang berfungsi sebagai gam. 4. Teknik Kepingan • Proses sambungan beberapa tanah liat dan memerlukan tapak. • Memerlukan slip untuk mencantumkan lingkaran. 5. Teknik Lingkaran Teknik Seni Seramik SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 SENI SERAMIK
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 2, KPM CG.DIN AsmaD T2 • Motif pada seni seramik Sarawak menggambarkan kepencayaan mereka • Berfungsi sebagai harta warisan turuntemurun. Seramik Etnik Sarawak • Lebih tertumpu kepada penghasilan bentuk. • Berfungsi sebagai tembikar untuk memasak Seramik Kaum India • Hiasan naga melambangkan kekuatan dan pelindung. • Berfungsi sebagai hiasan. Seramik Kaum Cina SENI SERAMIK
SENI TEKAT BIDANG I SENI KRAF
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD T3 SENI TEKAT Prinsip Asas Seni Tekat • Merupakan satu proses bersuji, iaitu menjahit dengan menggunakan benang putih bagi menetapkan kedudukan benang emas atau benang perak secara berulang-ulang sehingga menutupi mempulur. kain baldu benang emas jarum cuban Jenis Seni Tekat 1. TEKAT TIMBUL BENAS EMAS • Dikenali sebagai tekat bersuji yang merupakan proses sulaman benang emas atau perak yang ditekat di atas kain baldu mengikut motif atau corak 2. TEKAT GUBAH • Menggunakan acuan yang diperbuat daripada kertas nipis yang ditebuk dengan motif atau reka corak. • Benang sutera merah yang dikenali sebagai benang utina digunakan untuk menjahit benang ijuk mengikut reka corak yang dipilih. kain kapas benang putih
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD T3 SENI TEKAT Motif Seni Tekat Motif Bunga Kekwa Motif Bunga Raya Motif Bunga Padi
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD T3 SENI TEKAT Proses Penyediaan Cuban • Menyediakan lima kotak lilit untuk menggulung benang emas ke cuban • Melilit benang emas ke cuban secara bersilang Proses Penyediaan Mempulur • Melakar motif pada kemaga. • Melakar dan menyurih motif pada kemaga • Proses memotong motif yang telah dilakar pada kemaga. • Lilin digunakan untuk melicinkan bahagian tepi mempulur • Memastikan mempulur telah siap LANGKAH 1 LANGKAH 2 LANGKAH 1 LANGKAH 2 LANGKAH 3 LANGKAH 4 LANGKAH 5
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI TEKAT Proses Menekat Persiapan Pemidang Kayu Berkaki 1. Kain kapas bertelinga diregang pada pemidang. 2. Kain kapas diikat pada pemidang berkaki menggunakan tali. 3. Pemidang kayu yang siap diregang 4. Gam atau jahit kain irasan di atas permukaan kain putih ( kain lapis) Menjahit Mempulur 1. Mempulur diletakkan di atas permukaan kain irasan. 2. Mempulur dijahit untuk meletakkan kedudukannya supaya mudah ditekat. 3. Proses menjahit diulang sehingga selesai. 4. Memastikan kekemasan pada mempulur yang telah siap. Menekat 1. Benang emas direntaskan di atas mempulur dan dijahit dengan benang putih. 2. Proses menekat diulang sambil memastikan benang emas rata dan kemas. 3. Jahitan benang putih disisipkan ke bawah mempulur bagi memastikan kemasan. 4. Proses menekat diulang sehingga selesai. 5. Memastikan benang pemegang mempulur digunting sebelum meneruskan tekatan. 6. Kemasan hasil tekatan yang telah siap. LANGKAH 1 LANGKAH 2 T3 LANGKAH 3
SENI ANYAMAN BIDANG I SENI KRAF
Prinsip Asas Seni Anyaman • Merupakan satu proses menjalin secara silang-menyilang helaian demi helaian bahan anyaman . • Hasil anyaman yang sempurna mementingkan ketegangan semasa menganyam agar rapat dan tidak longgar. Jenis-jenis Seni Anyaman • Anyaman yang tidak mempunyai kelarai. • Anyaman asas bagi anyaman mengkuang menggunakan teknik angkat satu dan turun satu. • Biasanya digunakan sebagai pelapik lantai untuk aktiviti harian. • Mempunyai corak / motif • Anyaman yang menghasilkan satu gaya/ ragam hias yang menarik sebagai motif utama. • Biasanya dirancang dan dilakukan serentak semasa proses anyaman • Anyaman untuk membuat bunga sulam pada rombong. • Memerlukan alat penyisip untuk measukkan helaian daun yang berlainan warna ke atas permukaan anyaman sulam. SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3
Motif Seni Anyaman Kelarai Kelarai Bunga Api Kelarai Bunga Cengkih Kelarai Buntut Siput Kelarai Tapak Harimau Kelarai Mak Mek Kelarai Cik Kedah Berakar MOTIF SENI ANYAMAN KELARAI SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3 Alatan Seni Anyaman JANGKA • Untuk membelah daun mengkuang menjadi helaian kecil mengikut lebar yang dihendaki PISAU • Untuk membelah daun daripada mempulur (tulang belakang daun) dan bahagaian tepi daun yang berduri PELURUT • Daripada buluh leper yang dinipiskna sedikit pada kedua-dua tepinya supaya mudah untuk melurut daun mengkuang. BELANTAN • Alat pemukul semasa proses menitik daun PENYISIP • Alat daripada buluh yang ditajamkan menyerong di salah satu hujungnya supaya helaian mengkuang boleh diselitkan untuk disisip. PARANG • Digunakan untuk memotong dan menetak daun pokok mengkuang.
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3 Proses Penyediaan Daun Mengkuang • Dilakukan pada waktu pagi / petang untuk mengelakkan daun mengkuang daripada layu. • Daun mengkuang yang berusia 1-2 tahun dipotong sama panjang. • Disusun mengikut rangkap (merepang) • Daun mengkuang dilayur di atas bara api sehingga daun berwarna kekuningan. Tujuannya untuk melembutkan daun agar lebih mudah dibelah dan dijangka. • Kemudian dibelah untuk membuang duri dan tulang belakang menggunakan pisau. • Daun mengkuang dibelah menjadi helaian kecil dengan menggunakan jangka yang bersaiz antara 5mm- 10 mm. • Proses menitik / membantul menggunakan belantan kecil yang dilapik dengan sebatang kayu untuk melembutkan daun mengkuang. • Ikatan daun mengkuang dititik sambil memulasnya berulang kali • Daun mengkuang diikat dan direndam selama 3 hari 3 malam di dalam tempayan yang berisi air. Tujuannya untuk melunturkan warna hijau asli daun (penyahwarnaan). • Daun mengkuang yang telah bersih direndam dibilas dengan air bersih. Daun mengkuang dijemur di bawah cahaya matahari. • Proses melurut dilakukan dengan menekan daun mengkuang menggunakan jari dan pelurut dari pangkal sehingga hujung daun untuk melembutkannya. Daun dilipat supaya sama panjang sebelum memulakan proses melagang. • Air dimasak di dalam periuk bersama dengan pewarna yang dikenali sebagai inci. • Daun mengkuang yang telah dilonggarkan ikatannya dimasukkan ke dalam periuk selama 10 minit. • Asam keping dimasukkan untuk tujuan mematikan warna. • Setelah daun dicuci dan dibilas, daun tersebut dijemur di ampaian yang teduh supaya warnanya tidak pudar.
Proses Mengayam Tikar • Helaian dilipat dua bahagian sama panjang dengan helaian mengkuang dibentuk sepertti ‘V’. Kaedah ini dikenali sebagai melagang / menaja. • Proses menganyam dimulakan dari bahagian tengah helaian yang dilipat. Bahagian permulaan helaian mengkuang dijalin secara berselang -seli. • Dikenali sebagai lepih - teknik melipat dan menganyam bahagian tepi anyaman untuk mematikannya. Pelepihan ialah proses menyisip helaian yang berlebihan ke dalam badan anyaman. • Teknik menyambung helaian pendek dengan menyisip helaian tersebut pada celah mata anyam supaya tidak terburai. • Baki bilah anyaman dipotong menggunakan pisau supaya kelihatan kemas SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3
• 4 sudut penjuru tikar • Terdiri daripada bahagian keseluruhan tepi / keliling tikar termasuk kepala dan panjang tikar • Bahagian keseluruhan tikar yang meliputi panjang dan lebar tikar • Bahagian di antara dua bahagian tepi tikar yang menentukan panjang tikar SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3, KPM CG.DIN AsmaD SENI ANYAMAN T3 Rupa Bentuk Tikar
SENI UKIRAN BIDANG I SENI KRAF
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Prinsip asas seni ukiran daripada Bahasa Seni Visual dapat dilihat pada susunan motif produk yang dihasilkan. • Prinsip seni ukiran bagi setiap kaum mempunyai persamaan secara universal seperti berikut : • Ketuhanan • Hubungan Sosial • Kepercayaan • Motif seni ukiran bersifat harmoni dengan persekitaran • Motif flora yang terdapat dalam seni ukiran Melayu melambangkan keindahan alam melalui olahan daun, batang, bunga, buah dan sulur pada ukiran. PRINSIP ASAS SENI UKIRAN • Hujung menunduk. • Tumbuh dari satu punca. • Yang muda tumbuh di bawah yang tua. • Pergerakan visual. • Kesederhanaan. • Keseimbangan. • Hujung tidak menikam lawan. FALSAFAH BUNGA UKIR MELAYU
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Kebanyakkan motif seni ukiran dihasilkan menggunakan motif flora. • Ciri-ciri motif mempunyai nilai keindahan alam, falsafah, kerohanian orang Melayu dan keagamaan • Kebanyakkan motif seni ukiran dihasilkan menggunakan motif haiwan seperti naga yang bermaksud kemewahan dan kekuasaan. • Menggunakan motif Burung Merak, Gajah dan Bunga Teratai yang membawa prinsip ketuhanan dan kesucian. • Ukiran berbentuk patung berdasarkan kepercayaan animisme. MELAYU SENI UKIRAN KAUM CINA SENI UKIRAN KAUM INDIA SENI UKIRAN KAUM ORANG ASLI SENI UKIRAN KAUM
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Seni ukiran perlu menggunakan peralatan yang sesuai bagi memastikan proses mengukir berjalan dengan lancar dan dapat menghasikan motif yang menarik. ALATAN Mesin Jigsaw Daun Mempelas & Kertas Pasir Ketam kayu Gergaji kecil Gandin kayu Kikir pari Getar / Cetar Pahat Pisau wali • Merata dan melicinkan permukaan kayu. • Memotong bahagian kayu yang tidak diperlukan. • Mengetuk pahat untuk menebuk kayu. • Memotong dan menebuk bahagian lengkungan • Merata dan melicinkan ukiran kayu. • Digunakan untuk membentuk kayu peringkat permulaan. • Digunakan untuk menebuk, membuang dan melicinkan bahagian dasar kayu. • Membuat silat, mengikis dan melicinkan silat. • Melicinkan permukaan ukiran. 9
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Bahan utama dalam menghasilkan seni ukiran ialah kayu. • Pemilihan kayu sangat penting dala proses ukiran. • Kayu yang sesuai dijadikan bahan ukiran adalah seperti berikut : • Kayu yang halus • Liat uratnya dan kayu yang tua • Kayu yang benar-benar kering. MERANTI MERAH BAHAN 4 MERBAU CENGAL JELUTUNG JENIS KAYU :
BAHAN KEMASAN • Tujuan bahan kemasan digunakan dalam penghasilan seni ukiran adalah seperti berikut : • Hasil seni ukiran akan kelihatan lebih menarik • Tahan lama VARNIS SYELEK - Menghasilkan satu lapisan yang keras, kuat dan lutsinar. - Menghasilkan permukaan yang cantik dan berwarna serta mempunyai lapisan perlindungan yang kuat. - Bersifat berkilat, tahan lama, kalis air serta tidak memberi sebarang warna kepada kayu. - Bersifat kalis air tetapi tidak tahan lama sekiranya terdedah kepada alkohol. - Biasanya digunakan pada permukaan lantai kayu - Lazimnya digunakan pada barangan antic dan bingkai. Berus SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 POLA CORAK UKIRAN • Juga dikenali sebagai pola putu. • Pola ini menggunakan motif tunggal. • Lazimnya diambil daripada motif tumbuhan, kosmos atau objek lain • Merupakan pola bingkai. • Digunakan pada bahagian-bahagian dan peralatan di dalam rumah misalnya pada almari, tepak sirih, cucur atap, penutup bendul dan dulang kayu. • Pola ini menggunakan unsur yang sederhana • Disebut juga sebagai pola induk. • Merupakan bentuk ukiran yang lengkap dari segi motif dan gubahan. • Contoh gubahan lengkap ialah motif yang berunsurkan tumbuhan meliputi akar, batang, buah, dahan, daun, putik dan sulur. POLA PEMIDANG POLA PELENGKAP POLA BUJANG 3
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Motif yang terhasil dalam seni ukiran ialah awan larat atau ragam hias yang diilhamkan daripada beberapa unsur. • Awan larat terbahagi kepada dua jenis iaitu : • Awan larat Melayu Asli (awan larat jawi) • Awan larat Jawa MOTIF UKIRAN KAYU Flora Motif Bunga Ketumbit Motif Bunga Cempaka Tanjung Motif Bunga Cempaka Tanjung Motif Bunga Cempaka Tanjung Motif Bunga Cempaka Tanjung Motif Bunga Melur Motif Bunga Kiambang Motif Bunga Jejari Buaya Motif Daun Sulur Kacang Motif Bunga Raya Motif Bunga Cempaka Motif Bunga Ketam Guri
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 • Penggunaan motif geometri diambil daripada rupa bulatan dan segi tiga yang disusun secara selari dan berulang bagi menampakkan hasil yang kemas. • Olahan motif geometri juga selari denagn unsur geometri Islam • Motif kaligrafi bercirikan Islam dengan menggunakan tulisan Arab dan tulisan daripada al-Quran. • Olahan motif kaligrafi tidak akan melibatkan unsur fauna tetapi hanya melibatkan unsur flora MOTIF UKIRAN KAYU Geomteri Kaligrafi
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 JENIS SENI UKIRAN 5 • Ukiran tidak tembus dan tidak mempunyai corak timbul pada permukaannya. • Bahagian latar tidak ditebuk dan hanya menggunakan teknik guris pada permukaan dengan motif yang ringkas. • Jenis ukiran ini selalu digunakan pada perabot seperti almari dan katil. Layang U K I R A N U K I R A N Tebuk Timbul Bersilat • Ukiran tebuk timbul bersilat ialah ukiran yang tidak ditebuk tembus. • Bahagian motif yang diukir akan timbul dan mempunyai silat. • Jenis ukiran ini lazimnya terdapat pada peti kayu, daun pintu dan tiang-tiang rumah Melayu tradisional. Tebuk Timbul Tanpa Silat • Jenis ukiran ini sama dengan ukiran timbul bersilat, iaitu ukiran yang tidak ditebuk tembus tetapi motif-motif yang dihasilkan tidak mempunyai silat. • Lazim terdapat pada perabot, senjata dan barang hiasan. U K I R A N U K I R A N U K I R A N • Ukiran ini mempunyai silat pada motif ukirannya. • Motif pada ukiran ini biasanya diukir balas pada bahagian belakangnya dan hasilnya akan lebih menarik. • Jenis ukiran ini terdapat pada kekisi, sekatan ruang rehat dan perabot. Tebuk Tembus Bersilat • Ukiran ini pada bahagian dasar permukaanya ditebuk menjadi lubang, manakala motif dan coraknya dibiarkan rata tanpa silat. • Terdapat pada kekisi, pagar musang, sekatan ruang, perabot dan cucur atap. Tebuk Tembus Tanpa Silat
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN BENTUK-BENTUK SILAT 5 • Corak dihasilkan secaramenyerong, melengkung atau mencuram dan menimbulkan bentuk di bahagian tepi. Silat • Silat jenis ini berbentuk separuh bulatan seperti rotan yang dibelah dua. • Corak silat ini menyerupai silat belah rotan tetapi sifatnya lebih leper dan rendah. • Berasaskan bentuk atap rumah orang Minangkabau, iaitu mempunyai batas (bumbung) di tengahnya dan serong di kedua-dua tepinya. Bahagian tengahnya lebih tinggi dan tajam • Diukir lengkung di tengah bunga. • Bentuknya seperti silat belah rotan tetapi bentuk pada bahagian cembungnya dipelbagaikan. T4 Serong Belah Rotan Leper Minangkabau Dada Tuma Silat Silat Silat Silat
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 PROSES SENI UKIRAN 6 1 2 3 4 5 6 Penyediaan kayu Melukis corak motif pada kertas Mengukir Menyilat Melukis corak motif pada kertas Menyurih motif rekaan pada kayu
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 4, KPM CG.DIN AsmaD SENI UKIRAN T4 SENI UKIRAN KAUM-KAUM LAIN • Kebanyakan ukiran digunakan dalam seni bina yang bertujuan untuk menyerikan ruang bangunan dan menimbulkan ciri-ciri seni pertukangan yang mengagumkan. • Motif naga membawa maksud keuntungan dan motif kacang tanah melambangkan kehidupan serta kekekalan. KAUM CINA • Seni ukiran kaum India lebih berunsurkan ketuhanan. • Ukiran bentuk gajah melambangkan kekuatan. • Ukiran ini lazimnya dapat dilihat pada pintu, dinding, tiang rumah dan kuil. KAUM INDIA • Seni ukiran wujud dalam kalangan orang Suluk sejak zaman prakolonial. • Seni ukiran dikenali sebagai ‘kahuy ukkil’ iaitu ‘kahuy’ bermaksud kayu dan pokok manakala úkkil’merujuk kepada ukiran. • Suku kaum Bajau mempunyai warisan seni ukiran yang boleh dilihat pada sarung dan hulu parang. • Motif ukiran melambangkan budaya dan corak kehidupan mereka contohnya motif Serimpak, Cili dan Paku Pakis. KAUM DI SABAH Parang Bajau KAUM DI SARAWAK • Seni ukiran boleh dilihat pada terabai ataupun perisai yang merupakan peralatan perang milik kaum Iban yang kini digunakan sebagai perhiasan di rumah atau sebagai cenderamata kerana keunikannya. • Terabai diperbuat daripada kayu keras yang dihiasi dengan bentuk motif tertentu seperti Naga, Harimau dan Pacat. • Motif ukiran melambangkan status sosial contohnya motif Pacat hanya diukir pada senjata yang digunakan untuk melawan musuh. • Tiang keliring membawa maksud tempayan yang berisi abu mayat dan tulang-tulang yang digunakan oleh kaum Sekapan dan Punan Bah. Contoh ukiran tiang keliring SUKU JAH HUT & MAH MERI • Kaum ini terkenal dengan ukiran berbentuk arca, patung dan topeng yang diperbuat daripada kayu. • Seni ukirnya berkait rapat dengan kepercayaan dan pandangan mereka terhadap alam ghaib. • Kepercayaan tentang wajahwajah Tuhan dan hantu digambarkan dalam ukiran mereka. • Kebanyakan seni ukiran dihasilkan daripada pelbagai jenis kayu keras yang dikenali sebagai Nyireh Batu. • Arca patung berukir kaum Mah Meri berasaskan mitos dan mewakili moyang mereka. Terabai
SENI BATIK BIDANG I SENI KRAF
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 PRINSIP ASAS SENI BATIK • Batik dihasilkan melalui proses melilin dan mewarnakan kain putih. • Proses pewarnaan lazimnya dibuat secara sapuan atau pencelupan. • Lilin berfungsi sebagai bahan untuk menghalang warna daripada bercampur di antara satu sama lain. • Kraf batik juga menggunakan gabungan Bahasa Seni Visual dalam olahan motif yang seimbang dan pemilihan warna yang menarik. • Kesempurnaan seni batik boleh dinilai daripada ketepatan cantuman garisan lilin dan ketelitian dalam sapuan warna. BAHAGIAN-BAHAGIAN KAIN BATIK Kepala Kain Pengapit Kepala Kain Kaki Kain Gigi Kain Badan Kain
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 MOTIF-MOTIF SENI BATIK • Unsur flora yang menjadi motif batik seperti bunga, daun, ranting, putik dan kuntum bunga. • Motif-motif ini digunakan secara tunggal, menjalar atau berterabur. • Motif flora pada batik sarung disusun secara mendatar. • Motif Pucuk Rebung digunakan untuk menghiasi bahagian kepala kain sarung MOTIF FLORA 1 2 3 4 5 6 Pucuk Rebung Daun Siti Fatimah Bunga Teratai Pokok Ara Bunga Mawar Bunga Telepok 123456
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 • Unsur fauna terdiri daripada motif serangga dan haiwan. MOTIF FAUNA 1 2 3 4 5 Burung Ayam Kupu-kupu Sayap Burung Garuda Siput 2 MOTIF-MOTIF SENI BATIK 1 3 4 5
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 • Unsur abstrak pula menunjukkan pelbagai unsur flora, fauna dan geometri yang digayakan dan diolah menjadi motif abstrak yang menarik. MOTIF ABSTRAK 1 2 3 4 Mega mendung Jaring ikan Awan 2 3 4 Abor MOTIF-MOTIF SENI BATIK 1
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 • Merupakan motif pengisian pada ruang kosong untuk kain batik tradisional. • Motif isen lazimnya disusun sebagai latar belakang pola corak. MOTIF ISEN 1 2 3 4 Cecek-cecek (itik-itik) Gerinseng(penutupan) Sirapan (atap sirapan) 2 3 4 Cantel 5 Sisik melik (sisik bertitik) 5 MOTIF-MOTIF SENI BATIK 1
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 JENIS-JENIS SENI BATIK • Merupakan batik yang tertua di negara kita dan diperkenalkan oleh Minah Pelangi dari Terengganu dan Haji Che Su dari Kelantan. • Merupakan batik yang tidak menggunakan lilin. • Salah satu teknik penghasilan corak Batik Pelangi adalah menggunakan teknik ikat celup. • Jenis ikatan yang lazimnya digunakan simpulan, ikatan, lipatan, dan jahitan. • Remazol dan Naphthol merupakan antara pewarna yang digunakan dalam proses ikat celup. • Pewarna Naphtol tidak perlu melalui proses mematikan warna. BATIK PELANGI • Teknik ikat celup
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 JENIS-JENIS SENI BATIK • Mempunyai nilai komersial yang tinggi. • Kaedah penghasilan batik ini adalah dengan menggunakan canting yang diisi dengan lilin cair untuk melakar corak atau motif di atas kain dan diwarnakan dengan kreativiti pembatik. • Bahan seperti damar(rosin) perlu dimasukkan ke dalam campuran lilin untuk mengelakkan lilin daripada patah dan memudahkan proses mencanting. • Minyak masak juga boleh ditambah ke dalam campuran lilin dan damar dengan kuantiti yang sepatutnya. BATIK CANTING/ LUKIS • canting
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 JENIS-JENIS SENI BATIK • Juga dikenali sebagai Batik Cap atau Batik Terap dan dihasilkan dengan menggunakan blok atau sarang. • Blok dihasikan daripada campuran bahan tembaga, timah dan zink sedangkan dahulunya blok diperbuat daripada kayu. • Corak dan motif yang dihasilkan lebih kemas, halus serta lebih tinggi nilai seninya. • Proses ini memerlukan sekurang-kurangnya tiga warna dengan tiga buah blok yang berbeza. • Melibatkan penggunaan meja terap yang diperbuat daripada kayu atau logam yang diisi span dan dialas dengan plastik • Kepingan span berfungsi untuk menyerap dan menakung air. • Span perlu sentiasa dibasahkan dalam proses penyejukan atau pembekuan lilin semasa capan dilakukan. BATIK BLOK • blok atau sarang
SENI KRAF I RUJUKAN : Buku Teks Pendidikan Seni Visual Tingkatan 5, KPM CG.DIN AsmaD SENI BATIK T5 • Berbeza dengan batik yang lain kerana tidak menggunakan lilin panas. • Batik ini menggunakan lilin sejuk dan skrin saring sutera untuk memindahkan motif pada kain. • Motif atau corak yang disediakan dipindahkan daripada kertas ke skrin saring sutera secara pendedahan imej pada cahaya. • Proses pemindahan motif ke atas kain menggunakan teknik terapan lilin sejuk. • Lilin tersebut akan diratakan di atas pemidang. • Penggunaan teknik cetakan saring sutera ini dapat menghasilkan imej yang sekata berulang kali. • Proses penghasilannya yang mudah , menarik dan menjimatkan masa menjadi factor digemari oleh pengusaha batik. BATIK SKRIN • Skrin saring sutera • Sekuji JENIS-JENIS SENI BATIK