22-ธันยพร-E-book-3

BiOlOgY

เร่ืองการลจาัดเลทียำงโขดอยงพืช

นำงสำว ธันยพร จนั ทร์อ่อน
มัธยมศึกษำปี ท่ี 5/5 เลขท่ี 22

เสนอ
ครู พชรกมล พูลลำย
โรงเรียนอยุธยำวทิ ยำลยั

กตั เตชัน (Guttation)

เป็นการเสียน้าในรูปของหยดน้าของพชื ซ่ึงเกิดในกรณีที่ในอากาศอ่ิมตวั
ดว้ ยน้า มีความช้ืน สูง การคายน้าเกิดข้ึนไดน้ อ้ ย แต่การดูดน้าของรากยงั เป็น
ปกติ เกิดข้ึนโดยน้าถูกดนั ผา่ นไซเลม็ เขา้ สู่เทรคีด ท่ีเลก็ ท่ีสุดในใบ แลว้ ถูกดนั
ออกไปสู่กลุ่มเซลลพ์ าเรยไคมา ท่ีเรียกอีพิเทม (epithem) เขา้ สู่ช่องวา่ งที่สะสม
น้าได้ (water cavity) แลว้ จึงออกจากใบทางรูเปิ ดที่เรียกไฮดาโทด (hydathode)

การคายนา้ (Transpiration) : ทรานส์สไปเรชั่น

เป็ นการแพร่ของนา้ ออกจากใบ(เท่าน้ันหรือเปล่า? คุณต้องช่วยผมหา
คาตอบ)ของพชื โดยผ่านทางปากใบ โดยทัว่ ไปปากใบปิ ดเวลากลางคนื และเปิ ดใน
เวลากลางวัน การคายนา้ มคี วามสาคญั ต่อพชื ในด้านการควบคุมการเคลอ่ื นท่ขี องนา้
ในพชื ทาให้นา้ เคลอื่ นท่ีจากด้านล่างขนึ้ ไปด้านบนมากขึน้ เรื่อยๆ ควบคุมการดูดซึม
ธาตุอาหารของพชื

การซึมตามรูเลก็ ๆ (Capillary action) : แคบ็ พลิ ารี่ แอค็ ช่ัน

การซึมตามรูเลก็ เป็ นปรากฎการณ์ทขี่ องเหลวถูกยกสูงขนึ้ ในหลอด
ทดลองขนาดเลก็ ที่เรียกว่าหลอดแคปิ ลลารี่ โดยผวิ หน้าของของเหลวจะมี
ลกั ษณะโค้งนูน หรือเว้า เกดิ จากแรง 2 ชนิด คอื แรงโคฮีช่ัน และ แรงแอด
ฮีช่ัน

ความดันราก (Root pressure) : รูด เพลสชัวร์

เมอ่ื พชื ดูดนา้ ทางรากตลอดเวลา ทาให้ปริมาณนา้ ในรากมี
จานวนมากขนึ้ จนเกดิ แรงดนั ในรากสูงมากขึน้ จนสามารถดนั ให้
ของเหลวไหลขนึ้ ไปตามท่อไซเลม

ชลศักย์ (Water potential)

ชลศักย์ คอื พลงั งานอสิ ระของนา้ ต่อหน่ึงหน่วย
ปริมาตร โดยนา้ จะมกี ารเคลอ่ื นทสี่ ุทธิจากบริเวณ ทมี่ ีชลศักย์สูง
ไปบริเวณทมี่ ชี ลศักย์ต่า ชลศักย์จะเปลี่ยนแปลงได้จากปัจจยั ต่าง ๆ
ท่กี ระทา ต่อโมเลกลุ ของนา้ เช่น การมตี ัวละลาย แรงดนั และแรง
ดงึ

ธาตุอาหารรอง (Micronutrient)
เป็ นธาตุอาหารของพชื ท่ตี ้องการในปริมาณน้อย คอื B FE

CU ZN MN MO CI

ธาตุอาหารหลกั (Macronutrirnt)

เป็ นธาตุอาหารของพชื ที่ต้องการในปริมาณมาก คอื N P K CA MG

S SI

แบบซิมพลาสต์ (Symplast pathwa)

การทนี่ า้ และแร่ธาตุผ่านจากเซลล์หน่ึงไปยงั อกี เซลล์หนึ่ง โดยผ่านทาง
ไซโทพลาซึมท่เี ช่ือมต่อกนั และทะลไุ ปอกี เซลล์หน่ึงโดยผ่านทางพลาสโมเด
สมาตา (Plasmodesmata) ดงั น้ันการท่ีน้าและแร่ธาตุสามารถผ่านไปจงึ เป็ น
การผ่านช้ันเยอื่ หุ้มเซลล์เท่าน้ัน เมอื่ น้าและแร่ธาตุเคลอ่ื นมาถึง เอนโดเดอร์
มิสซ่ึงมีแคสพาเรียนสตริป (Casparian strip) ก้นั อยู่ที่ผนังเซลล์ นา้ และแร่
ธาตุจะผ่านไปตามผนังเซลล์ไม่ได้ ดงั น้ันน้าและแร่ธาตุจึงต้องผ่านไปทาง
ไซโทพลาซึม ของเซลล์เอนโดเดอร์มิส

แบบทรานส์เมมเบรน (Transmembrane pathway)
เป็ นการลาเลยี งนา้ ผ่านเยอ่ื หุ้มเซลล์และผนังเซลล์ จากเซลล์

หน่ึงสู่อกี เซลล์หนึ่งไปเร่ือย ๆ โดยไม่ผ่านช่องพลาสโมเดสมาตา
(plasmodesmata)

แบบอโพพลาสต์ (Apoplast pathway)
เป็ นการลาเลยี งนา้ ผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ (intercellular

space) . แต่เมอ่ื นา้ ผ่านแถบแคสพาเรียน (casparian strip) ต้อง
เปลย่ี นรูปแบบเป็ นซิมพลาสต์ หรือทรานส์เมมเบรน เพราะแถบแค
สพาเรียนจะก้นั ไม่ให้นา้ ผ่าน

พลาสโมเดสมาตา ( Plasmodesmata)

เป็ นช่องว่างเลก็ จานวนมาก ท่อี ยู่บนผนังเซลล์ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
ประมาณ 50-60 นาโนเมตร ช่วยทาหน้าท่ีเชื่อมเซลล์ทอี่ ยู่ใกล้เคยี งกนั เพอ่ื ช่วยในการขน
ถ่ายสิ่งๆต่างๆระหว่างเซลล์พชื (แบบ apoplast) เช่น นา้ สารอาหารฮอร์โมน ซึ่งอาจจะ
อยู่รวมกนั อย่างหนาแน่น ถึง 1 ล้านช่องต่อตารางมิลลเิ มตร ซ่ึงจะกนิ พนื้ ที่ประมาณ 1%
ของพนื้ ที่ผวิ ของผนังเซลล์เท่าน้ัน

รูหยาดนา้ (Hydathode) : ไฮดาโทด

รูเปิ ดเลก็ ๆ ท่ีปลายใบหรือขอบใบเป็นทางคาย
น้าของพืชออกมารวมตวั เป็นหยดน้า

แรงดงึ จากการคายนา้ (Transpiration pull) : ทรานสพเิ รชันพูล

แรงดงึ ทเี่ กดิ ขนึ้ จากการคายน้าของพชื ใบจะคายน้าออกไปเร่ือยๆ
ทาให้เซลล์ของใบขาดนา้ ไป จงึ เกดิ แรงดึงน้าทาให้นา้ เคลอื่ นท่ี
ต่อเน่ือง คอื แรงโคฮีชัน ซ่ึงยดึ เหนี่ยวระหว่างโมเลกลุ ของนา้ ด้วยกนั เอง
และแรงแอดฮีชัน ซ่ึงยดึ เหน่ียวระหว่างโมเลกลุ ของน้ากบั ผนังเซลล์ของ
ไซเลม็

เลนทิเซล ( Lenticel)

รอยแตกหรือช่องเลก็ ๆ ทผ่ี วิ ของลาต้นหรือรากในอากาศ
ซ่ึงเป็ นบริเวณทม่ี กี ารคายนา้ และแลกเปลย่ี นแก๊สระหว่างเนือ้ เยอื่
ของพชื กบั บรรยากาศ

ไฮโดรพอนิกส์ (Hydroponics)

การปลูกพชื ในนา้ ท่มี ธี าตุอาหารพชื ละลายอยู่ หรือการปลกู
พชื ในสารละลายธาตุอาหารพชื ทดแทนการปลูกพชื ในดนิ ทเี่ ราใช้
ในการปลกู พชื ในการเกษตรทวั่ ไป