22-ธันยพร-E-book-5

Biology

เร่ือง การควบคุมการเจริญเตบิ โต
และการตอบสนองของพืช

จัดทำโดย
นำงสำว ธันยพร จันทร์อ่อน
มัธยมศึกษำปี ท5่ี /5 เลขท่ี 22

เสนอ
ครู พชรกมล พูลลำย
โรงเรียนอยุธยำวทิ ยำลยั

กรดแอบไซซิก (Abscisic acid)
เป็ นฮอร์โมนท่อี อกฤทธ์ิยบั ย้งั กำรเจริญเติบโตของพชื ทำให้พชื ทนต่อ

สภำวะเครียดต่ำงๆได้ดี มีบทบำทในกำรเจริญพฒั นำของเอม็ บริโอ กำรพกั ตวั
ของเมลด็ และของตำพชื พบในพชื ท่ีมีระบบท่อลำเลยี งท่วั ไป มอสส์ สำหร่ำย
แต่ไม่พบในลเิ วอร์เวริ ์ต กำรออกฤทธ์ิทำงสรีรวทิ ยำทส่ี ำคญั ของกรดแอบไซ
ซิกที่สำคญั

กำรตอบสนองต่อกำรสัมผสั (Thigmotropism)
กำรเคลอ่ื นไหวที่เกดิ ขนึ้ จำกกำรเปลย่ี นแปลงของแรงดันเต่ง (Turgor

Movement) หรือกำรเปลยี่ นแปลงของปริมำณน้ำภำยในเซลล์พชื ซ่ึงส่งผลให้
พชื บำงชนิดสำมำรถตอบสนองต่อส่ิงเร้ำภำยนอกได้รวดเร็วยงิ่ ขนึ้

กำรตอบสนองต่อนำ้ (Hydrotropism)

กำรเคลอ่ื นทข่ี องพชื จำกปัจจัยของนำ้ และควำมชื้น ซึ่งรำกของพชื
ส่วนใหญ่ มกั งอกไปยงั ทศิ ทำงท่มี นี ำ้ และควำมชื้นหล่อเลยี้ งเสมอ

กำรตอบสนองต่อสำรเคมี (Chemotropism)

กำรเคลอื่ นที่ของพชื โดยกำรเจริญเข้ำหำหรือหลกี หนีจำกสำรเคมี
บำงอย่ำงเป็ นส่ิงเร้ำ อย่ำงเช่น กำรงอกของหลอดละอองเรณูไปยงั รังไข่ของ
พชื โดยมสี ำรเคมบี ำงชนิด เช่น กลูโคส (Glucose) และกรดมำลคิ (Malic
Acid) เป็ นส่ิงเร้ำ

กำรเบนเน่ืองจำกแรงโน้มถ่วงของโลก (Gravitropism)

กำรเคลอื่ นไหวเข้ำหำแรงโน้มถ่วงของโลก (positive gravitropism)
รำกของพชื จะเจริญไปในทิศเดยี วกบั แรงโน้มถ่วงของโลก เม่ือพชื มีลำต้นและรำกทอด
นอนไปตำมพนื้

กำรเคลอ่ื นไหวหนีแรงโน้มถ่วงของโลก (negative gravitropism)
ลำต้นของพชื จะเจริญไปในทิศตรงข้ำมกบั แรงโน้มถ่วงของโลกเสมอ

กำรเบนเน่ืองจำกแสง (Phototropism)

เป็ นกำรเบนของพชื โดยมแี สงซึ่งเป็ นส่ิงเร้ำภำยนอก มกั พบได้กบั พชื ทปี่ ลูกใน
ร่ม ซ่ึงสำมำรถจำแนกได้สองประเภทคอื
 กำรเบนเข้ำหำแสง (Positive phototropism) - ปลำยยอดของพชื จะพยำยำม

เบนเข้ำหำแสง
 กำรเบนออกจำกแสง (Negative phototropism) - รำกของพชื จะพยำยำมงอก

ไปยงั ทศิ ทำงทไ่ี ม่มีแสง

จบิ เบอเรลลนิ (Gibbrerllin)
เป็ นฮอร์โมนพชื ที่มโี ครงสร้ำงโมเลกลุ ขนำดใหญ่ ควบคุมกำร

เจริญเตบิ โตและมอี ทิ ธิพลต่อกระบวนกำรทำงพฒั นำกำรรวมท้งั กำรยดื ของ
ข้อ กำรงอก กำรพกั ตวั กำรออกดอก กำรแสดงเพศ กำรชักนำกำรสร้ำง
เอนไซม์ รวมท้งั กำรชรำของดอกและผล

ไซโทไคนิน (Cytokinin)

เป็ นกลุ่มของสำรควบคุมกำรเจริญเติบโตทม่ี บี ทบำทสำคญั ในกำร
ควบคุม กำรแบ่งเซลล์ กำรขยำยตวั และกำรเปลย่ี นแปลงของเซลล์พชื มีผล
ต่อกำรข่มของตำยอด กำรเจริญของตำข้ำง และกำรชรำของใบกำรออกฤทธ์ิ
ของสำรกลุ่มนีค้ ้นพบในนำ้ มะพร้ำว

ทรอพซิ ึม (Tropism)

กำรเคลอื่ นไหวของพชื โดยมีทศิ ทำงเกย่ี วข้องสัมพนั ธ์กบั ทิศทำงของ
ส่ิงเร้ำกำรเคลอ่ื นไหวแบบนี้ จะทำให้ลำต้นของพชื โค้งเข้ำหำหรือหนีสิ่งเร้ำ
ที่มำกระต้นุ น้ัน ถ้ำโค้งเข้ำหำเป็ น Positive tropism แต่ถ้ำโค้งหนีกเ็ ป็ น
Negative tropism

นูเทชัน (nutation)
กำรเคลอื่ นไหวของพชื ทป่ี ลำยยอดโบกไปมำขณะเจริญเตบิ โต

เนื่องจำกสิ่งเร้ำภำยในของพชื เอง

พลั ไวนัส (Pulvinus)
กล่มุ เซลล์ทม่ี ขี นำดใหญ่ผนังเซลล์บำง มคี วำมไวสูงต่อสิ่งเร้ำทมี่ ำ

กระตุ้น อยู่บริเวณโคนก้ำนใบของพชื บำงชนิด เช่น ต้นไมยรำบ

ภำวะเครียด (Stress)
เป็ นสภำวะควำมเครียดทเี่ กดิ จำกปัจจัยภำยนอก ได้แก่ สภำวะ

แวดล้อมทไี่ ม่เหมำะสมต่อกำรเจริญเตบิ โต ส่งผลให้พชื มกี ำร
เจริญเตบิ โตทผี่ ดิ ปกตไิ ปจำกเดิม

แรงดนั เต่ง (Turgor pressure)

แรงดนั ทเี่ กดิ ขนึ ภำยในเซลล์ เกดิ ขนึ เนื่องมำจำกน้ำแพร่เข้ำไปภำยใน
เซลล์แล้วดนั ให้เซลล์เต่งหรือบวมขนึ มำ เมื่อน้ำเข้ำไปภำยใน เซลล์มำก
เกนิ ไปในกรณที เี่ ป็ นเซลล์สัตว์อำจเกดิ กำรแตกได้ แต่หำกเป็ นเซลล์พชื มักจะ
ไม่มกี ำร แตกของเซลล์เน่ืองจำกมีผนังเซลล์คงรูปร่ำงไว้

สภำพพกั ตวั ของเมลด็ (Seed dormancy)
ช่วงท่เี มลด็ พชื ยงั ไม่พร้อมทจ่ี ะงอกขนึ้ เป็ นต้นพชื ใหม่ได้ ดงั น้ัน

กำรเพำะเมลด็ บำงชนิดอำจต้องทำลำยกำรพกั ตัวของพชื ก่อน เพอื่ ให้
เมลด็ งอกได้เร็วยงิ่ ขนึ้

สำรควบคุมกำรเจริญเตบิ โตของพชื (Plant growth regulator)

สำรเคมใี ดๆ ทีพ่ ชื ผลติ ขนึ้ เอง และไม่ได้ผลติ โดยพชื ซ่ึงมีผลในกำร
ควบคุมกำรเจริญเติบโตของพชื ท้งั ในทำงส่งเสริมและยบั ย้งั กำร
เจริญเติบโต และสำมำรถทำงำนได้ที่ควำมเข้มข้นต่ำ แต่จะต้องไม่ใช่
สำรอำหำรพชื

ออกซิน (Auxin)

กรดอนิ โดลแอซีติก (indoleacetic acid) เรียกย่อว่ำ
IAA เป็ นฮอร์โมนทีพ่ ชื สร้ำงจำกกล่มุ เซลล์เนือ้ เยอ่ื เจริญบริเวณยอดอ่อน
และรำกอ่อนแล้วแพร่ไปยงั เซลล์อน่ื

เอทลิ นี (Ethylene)

เป็ นแก๊สไฮโดรคำร์บอนที่มีโมเลกลุ เลก็ เกดิ จำกกำรเผำไหม้และผลติ ได้
ตำมธรรมชำติระหว่ำงกำรสุกของผลไม้ กระตุ้นกำรหำยใจของผลไม้หลงั
กำรเกบ็ เกย่ี ว แก๊สเอทลิ นี ใช้เพอ่ื กำรบ่มผลไม้

สตริโกแลกโทน (Strigolactone)
เกย่ี วข้องกบั กำรยบั ย้งั กำรเจริญของตำข้ำง ในปัจจุบันมนุษย์ยงั

สำมำรถสังเครำะห์สำรท่ีมสี มบัตคิ ล้ำยฮอร์โมนพชื เพอ่ื นำมำใช้
ประโยชน์ทำงกำรเกษตรอกี ด้วย

ฮอร์โมนพชื (Plant hormone)
เป็ นสำรเคมที พ่ี ชื สร้ำงขึน้ มำเพอื่ ควบคุมกำรเจริญเตบิ โตของ

พชื และใช้เป็ นกำรตอบสนองต่อสิ่งเร้ำของพชื ด้วย สำรทค่ี วบคุมกำร
เจริญเตบิ โตของพชื นีเ้ รียกว่ำ ฮอร์โมนพชื

ฮีทช็อคโปรตนี (Heat-shock protein)
เป็ นแชเพอโรนโปรตนี ท่ี ช่วยควบคุมกำรจัดรูปร่ำงของโปรตีน

อน่ื (protein folding) ป้ องกนั กำรเกำะกล่มุ ของโปรตนี กำร
สังเครำะห์โปรตนี ใหม่กำรหลง่ั โปรตนี และควบคุมกำร ทำงำนของ
โปรตนี