ใบความรู้ เรื่อง ไม้เทพทาโร

ใบความรู้ เรอื่ ง ไมเ้ ทพทาโร

ไม้เทพทาโร หรือคนในภาคใต้เรียกวา่ “จวง” หรือ “จวงหอม” เปน็ ไม้หอมท่มี ีการกล่าวถึงต้งั แตโ่ บราณกาล
ผู้เขียนเคยได้ยินแตช่ ่อื และไม่เคยรูม้ าก่อนวา่ จวง หรอื จวงหอม ที่คนใต้เรยี กนน้ั คอื ตน้ เดียวกบั “เทพทาโร”
น่ันเอง
ลักษณะทว่ั ไปของไมเ้ ทพทาโร

เทพทาโรเป็นไมย้ นื ต้นขนาดกลาง ไมผ่ ลัดใบ เรอื นยอดเป็นพมุ่ กลบั ทึบ ใบมสี ีเขียวเขม้ ลาตน้ เรยี บไม่มี
พพู อน เปลือกต้นสเี ทาอมเขียวหรืออมนา้ ตาล คอ่ นขา้ งเรยี บ แตกเป็นรอ่ งยาวตามลาตน้ เม่อื ถากเปลอื กออก
จะมีกลนิ่ หอม กงิ่ มลี กั ษณะอ่อนเรียว เกล้ยี งและมักมีคราบขาว ใบเปน็ ชนิดใบเด่ียว ออกเรยี งสลบั กนั เป็นใบ
รปู รแี กมรูปไข่ หรอื รปู ไขแ่ กมรูปขอบขนาน เน้ือใบค่อนขา้ งหนา ผิวใบเกล้ียง ทอ้ งใบมคี ราบขาว ปลายใบ
แหลม โคนใบแหลมและกลม ยาวประมาณ 7 - 20 ซม. ก้านใบเรยี วเล็ก 2.5 - 3.5 ซม. ดอกออกเปน็ ชอ่ สขี าว
หรอื เหลืองออ่ น มีกล่ินหอม ออกดอกตามปลายกิ่งเป็นกระจกุ ยาว 2.5 - 7.5 ซม. กา้ นช่อดอกจะเรียวยาวและ
เล็กมาก ผลมขี นาดเลก็ และกลม ขนาดเสน้ ผ่าศูนย์กลางประมาณ 7 มม. ผลออ่ นมสี เี ขียว ผลแก่มีสีมว่ งดา ก้าน
ผลเรยี ว ยาวประมาณ 3 - 5 ซม. ลักษณะเนื้อไม้มีสเี ทาแกมนา้ ตาล มกี ลุ่มหอมฉุน มีริ้วสเี ขียวแกมเหลือง เน้อื
ไมเ้ ปน็ มันเล่ือม เสย้ี นตรง หรือสบั สน เปน็ คลน่ื บา้ งเล็กน้อย เหนียว แข็งพอประมาณ เล่ือย ไส้กบ ตบแต่งง่าย
สารสาคญั ในเนอื้ ไม้ จะพบ d - camphor ทใ่ี ช้แทน sassafras ได้ดใี หน้ า้ มนั ทมี่ สี ารหอม คอื safrol และ
cinnamic aldehyde และยังพบ safrol ในเปลือกต้นและใบ การขยายพนั ธุไ์ มเ้ ทพทาโรทน่ี ิยมปฏิบตั ิกันคอื
การขยายพนั ธด์ุ ้วยการเพาะเมล็ดและการปกั ชา

ต้นเทพทาโรเปน็ ไมห้ อมที่มีคุณคา่ ทางเศรษฐกิจ จงึ สมควรที่จะปลกู สรา้ งสวนป่าไมเ้ ทพทาโรขึ้นในที่ที่มคี วาม
ช่มุ ช่ืนเพยี งพอ เพราะเทพทาโรจะชอบข้ึนอยู่บนเขาในป่าดงดิบ พบมากทสี่ ดุ ทางภาคใต้ อาจจะปลกู ใตร้ ่มไม้
อ่นื หรอื ปลูกเปน็ ไม้แซมสวนป่า นา่ จะเจรญิ เตบิ โตดีกว่าปลูกเปน็ ไม้เบิกนาในท่โี ล่งแจง้

เทพทาโร เป็นไมย้ นื ต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สงู 10-30 เมตร ไมผ่ ลดั ใบหรอื
ผลัดใบระยะสั้น เรอื นยอดโปรง่ ถงึ เปน็ พุ่มกลมทบึ สเี ขียวเข้ม ลาต้นเรยี บ
ไม่มีพพู อน เปลอื กตน้ สเี ทาอมเขียว หรือเทาอมนา้ ตาล แตก เปน็ ร่อง
ตามยาวลาต้น เมื่อถากเปลือกออกเปลือกช้ันใน มีสนี ้าตาลอมแดง มกี ล่ิน
หอม กิ่งมลี ักษณะอ่อนเรียว เกลยี้ ง และมักมี คราบขาว

ใบ เปน็ ใบเด่ียว ออกตรง กนั ขา้ ม เรียงเวยี นสลับ รูปรีแกมรูปไข่ หรอื รปู
ไข่แกมรูปขอบขนาน เนอ้ื ใบค่อน ข้างหนา ผิวใบเกลยี้ ง ท้องใบมนี วลขาว
อมเทา ใบแก่อายุมากมสี ีแดง เสน้ ใบหลัก 1 เสน้ เสน้ ใบข้างโคง้ 3-7 คู่
นูนข้นึ ท้งั สองด้าน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ถงึ มน กวา้ งประมาณ 2.5-
6 เซนติเมตร ยาวประมาณ 5-20 เซนตเิ มตร ก้านใบเรยี วเลก็ สีเขยี วออ่ น
เขียวอมเหลอื ง หรอื แดง ยาวประมาณ 1.2-3.5 เซนติเมตร

ดอก สีขาวหรือเหลอื งอ่อน มีกล่ินหอม ออกเปน็ ชอ่
ตามปลายก่ิง เปน็ กระจุกยาวประมาณ 2.5-10.0
เซนตเิ มตร 1 ช่อ มปี ระมาณ 13-14 ดอก กา้ นชอ่
ดอกเรียวยาวประมาณ 5.0–6.0 เซนติเมตร และเล็ก
มาก

ผล มีขนาดเลก็ เกลี้ยง ทรงกลม เส้นผ่าศนู ย์กลาง
ประมาณ 7 - 8 มิลลิเมตร มีกลน่ิ หอม ผลออ่ นมีสเี ขียว
เมอ่ื แก่มสี ีมว่ งดา กา้ นผลเรียว ยาวประมาณ 3-5
เซนติเมตร ท่ีข้วั มีกลบี เลย้ี งรปู ถว้ ย ไม่มีซ่หี ยักติดอยู่
กา้ นผลสว่ นบนพองออก

เนอ้ื ไม้ ทง้ั จากส่วนลาตน้ และราก มสี ีเทาแกมน้าตาล เป็น
มันเลอ่ื ม เสย้ี นตรงหรือเส้ียนสนเลก็ นอ้ ย เน้อื เหนียว แขง็
พอประมาณ เลื่อยไสกบตกแตง่ ง่าย มีกล่ินหอมเฉพาะตวั
เทพทาโร ที่พบในภาคใต้ทุกส่วนของลาตน้ มีกล่ินหอมตั้งแต่
ใบ เน้ือไม้ เปลอื กตน้ ผล ดอก ราก และเปลือกราก

ชมุ ชนเขากอบแหล่งผลิตภัณฑ์ “แกะสลักไมเ้ ทพทาโร” ใหญท่ ่สี ุดในตรัง

ตรัง - ชมุ ชนเขากอบ แหลง่ ผลติ ภณั ฑ์ “แกะสลกั ไม้
เทพทาโร” ใหญท่ สี่ ดุ ของ จ.ตรงั ททท.หนนุ ชวนไป
เยอื นเทย่ี วชมแบบครบวงจร จนสามารถก้าวไกลไปใน
ระดบั โลก แถมบางชน้ิ ยงั มรี าคานบั หมนื่ นบั แสนบาท
เลยทเี ดยี ว

“ไมเ้ ทพทาโร” หรือไมจ้ วงหอม สว่ นใหญจ่ ะพบตามป่าดงดิบ และมีมากในภาคใตข้ องไทย รวมทั้งที่ จ.ตรัง ใน
อ.หว้ ยยอด วงั วิเศษ และ อ.รัษฎา แมป้ ัจจุบนั ไมเ้ ทพทาโรจะมีจานวนลดลง และถูกโค่นทิ้งเป็นจานวนมาก จน
เหลือเพยี งตอ และรากท่ีฝงั อยใู่ นดิน แตส่ าหรับชาว จ.ตรงั กลับเล็งเห็นคณุ ค่าของไม้ท้องถนิ่ ชนิดนี้ ด้วยการ
นามาแกะสลักเปน็ ผลิตภณั ฑ์ตา่ งๆ จนสร้างชื่อเสียงไปทัว่ ท้ังประเทศ

ไม่ว่าจะเปน็ “พะยูน” สัตวอ์ นุรักษ์คู่ จ.ตรัง ตลอดจนรูปสัตวต์ ่างๆ หลากชนิดหลายขนาด ในราคา
ตงั้ แตช่ ้ินละ 15 บาท ไปจนถึงรูปแบบต่างๆ ที่ลูกคา้ ต้องการ เชน่ หลวงปู่ทวด เจา้ แมก่ วนอิม พญานาค ชดุ
เบญจรงค์ หรอื พชื ผลประจาถิ่น เชน่ ลกู ยางพารา มะมว่ งหิมพานต์ (หวั ครก) สะตอ ซ่งึ บางช้นิ จะมรี าคานบั
หมนื่ นับแสนบาทเลยทีเดยี ว ทาใหป้ ัจจบุ นั ได้มีการปลูกไม้ชนิดนจ้ี านวนมากเพ่ือรองรับความตอ้ งการในอนาคต

ขั้นตอนการผลติ งานแกะสลกั ไมเ้ ทพทาโรทว่ั ไป

โดยจะมีการแบ่งงานกันทาตามความถนัดของแต่ละคน ไมไ่ ด้ทาคนเดียวทุกขั้นตอน เพราะจะเสยี เวลา และ
ขัน้ ตอนในการผลิต มดี ังน้ี

ขั้นตอนแรก นาไมเ้ ทพทาโร 1 ทอ่ น มา ใชม้ ีดสับใหเ้ ปน็ รปู ร่างทต่ี อ้ งการ

ข้นั ตอนทส่ี อง นาไม้ทส่ี บั แล้วไปตากแดดประมาณ 2-3 ช่วั โมง ใหไ้ ม้แหง้ สนทิ เพราะไม้เทพทาโรจะมี
น้ามนั หลอ่ ลืน่ อยู่ทผี่ ิวไม้ หากไม่ตากให้แหง้ จะนาไปขัดลาบาก

ขัน้ ตอนทสี่ าม นาไม้ท่ีตากแดดจนแห้งแล้วไปขัดดว้ ยกระดาษทรายเบอร์หยาบ

ขน้ั ตอนทส่ี ี่ ใช้มีดตอก ตกแต่งลายให้สวยงามตามแบบที่เราต้องการ ซง่ึ ขั้นตอนนจ้ี ะต้องใชช้ ่างทม่ี ีความชานาญ
และประณตี พอสมควร เพราะหากทาไม่ดีก็จะเสียแลว้ เสยี เลย ทาใหส้ ิ้นเปลอื งไม้

ข้นั ตอนสดุ ท้าย นาไม้ท่ีแกะ และตอกลายเรียบร้อยแลว้ ไปตากแดดประมาณ 1-2 ชวั่ โมง แลว้ นาไปขดั ด้วย
กระดาษทรายเบอรล์ ะเอียดอีกครั้ง ตรวจสอบคุณภาพ ความเรยี บรอ้ ยของผลติ ภัณฑ์ หลังจากนั้นนาไปบรรจุ
ในกลอ่ ง หรือบรรจภุ ัณฑ์ทสี่ วยงามเพ่ือจาหน่ายต่อไป สาหรับระยะเวลาในการผลิตสินค้านั้น โดยทั่วไป 10 ชุด
เล็ก ใช้เวลาประมาณ 1 สปั ดาห์

ทั้งน้ี โดยเฉพาะที่ ต.เขากอบ อ.ห้วยยอด ถือเป็นแหล่งผลิตภัณฑ์แกะสลักไม้เทพทาโรใหญ่ที่สุดของ
จ.ตรงั ซง่ึ การท่องเทีย่ วแหง่ ประเทศไทย (ททท.) ได้ให้การสนบั สนุนไปเยือนอย่างครบวงจร นบั ตงั้ แตก่ ารไปชม
ตน้ เทพทาโร ตอและรากไม้ กรรมวธิ แี กะสลักและขึ้นรูป หรือการแปรรูปเป็นผลติ ภัณฑ์ต่างๆ โดยเฉพาะท่ีกลุ่ม
ผลิตภัณฑ์ไม้เทพทาโรบ้านเขากอบ ซึ่งมี นายสุภาพ พลการ เป็นประธาน และมีสมาชิก 45 คน

สาหรับช่องทางตลาดส่วนใหญ่จะวางที่ศูนย์จาหน่ายสินค้าของกลุ่ม ซ่ึงตั้งอยู่ปากทางเข้าถ้าเลเขากอบ แหล่ง
ท่องเที่ยวช่ือดัง และยังมีการสั่งออเดอร์เข้ามาด้วย รวมทั้งมีการทาตลาดเชิงรุก ด้วยการออกบูท หรือไปออก
งานโอทอปตามจังหวัดต่างๆ นอกจากนั้น ยังมีพ่อค้ามารับซ้ือไปจาหน่ายในประเทศต่างๆ อีกด้วย ถือเป็น
ความภาคภมู ใิ จอย่างมากของทางกลุ่ม ท่ผี ลติ ภัณฑ์ระดับทอ้ งถ่นิ สามารถก้าวไกลไปในระดบั โลก

ทมี่ า : https://mgronline.com/south/detail/9620000089161