SAINS RUMAH TANGGA

BAB2 SANITASI DALAM PENYEDIAAN
DAN PENYIMPANAN MAKANAN

2.3 Amalan Menjaga Kebersihan dan
Keselamatan Makanan

Bersama Cikgu Rozy…

Pencemaran Makanan

Pencemaran makanan
bermaksud kehadiran bendasing

ke dalam makanan yang
menyebabkan makanan tersebut

tidak selamat dimakan

Pencemaran Silang

Pencemaran silang ialah
pergerakan fizikal atau
pemindahan bakteria berbahaya
daripada seseorang, objek atau
tempat ke tempat lain.

Keracunan Makanan

Keracunan makanan ialah kesan yang
terjadi disebabkan oleh pengambilan
makanan yang mengandungi toksin

mikrob atau racun kimia.

Jenis Pencemaran Makanan

Fizikal • Mengandungi bendasing seperti
rambut,kaca dan kertas

Kimia • Bercampur dengan bahan kimia seperti
racun serangga,bahan pencuci rumpai.

• Penambahan bahan aditif seperti
pengawet makanan secara berlebihan

Biologika • Mengandungi virus,bakteria dan fungi

Mikroorganisma Bahan Kimia Haiwan,
Bendasing serangga
Punca Pencemaran perosak
Makanan dan
Perubahan
Pencemaran Silang Fizikal

Tindak Balas

Mikroorganisma

Mikroorganisma merupakan organisma hidup
yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar

manusia kecuali menerusi mikroskop.
Mikroorganisma wujud dalam pelbagai rupa,

bentuk, saiz, cara pembiakan dan habitat.
Antara contoh mikroorganisma adalah bakteria,

fungi dan virus.

Jenis dan Ciri
Mikroorganisma Penyebab

Kerosakan Makanan

BAKTERIA

• HABITAT [ tanah, air, udara, badan manusia,
badan haiwan, tumbuhan]

• CARA PEMBIAKAN [belahan dedua,
pembentukan spora, konjugasi]

• KEPERLUAN MEMBIAK [nutrient, kelembapan,
masa untuk membiak, pH, udara, suhu]

FUNGI

• [YIS] – berbentuk bulat dan bujur telur
- Mempunyai nukleus yang besar dan membran
sel yang tebal
- digunakan dalam proses penapaian

• [KULAT] – mudah dilihat
- mempunyai filament(hyphae) berbentuk seperti
rambut bercabang
- bahagian menganjur ke atas adalah spora yang
bertindak sebagai agen pembiakan
- biasanya terdapat pada roti yang rosak

VIRUS

Parasit yang mengakibatkan pelbagai jenis penyakit
kepada manusia, haiwan dan tumbuhan.

Hanya boleh dilihat guna miroskop electron
Makanan tercemar dengan virus boleh dikesan dalam
masa 1-8 jam selepas makan dan berlarutan sehingga
48 jam

Virus pada kerang dan siput yang dicemari air
kumbahan dan sayur yang tidak dibersihkan boleh
menyebabkan Hepatitis A

Pencemaran Oleh Bakteria

Makanan yang dicemari Masa

Daging, pulut kuning, sambal udang, 1-8 jam selepas makan
nasi lemak, mihun goreng,
pastri berkrim

Cara penyebaran Staphylococcus

Toksin Aureus
Gejala

Loya, muntah, sakit dibahagian perut,
cirit- birit, berpeluh

Pencemaran Oleh Bakteria

Cara penyebaran Masa
Toksin 2 jam- 8 hari bergantung pada

dos racun

Clostridium
Botulinum

Makanan yang dicemari Gejala

Makanan dalam tin seperti Mata kabur,sukar menelan,bercakap
sardin,ikan salai,kentang,kuah yang dan bernafas,otot lemah,lumpuh
sistem pernafasan
masih terdapat dalam ketuhar

Pencemaran Oleh Bakteria

Gejala Masa

Cirit Birit 6-24 jam

Clostridium
Perfringens

Makanan yang dicemari Cara penyebaran

Daging yang separuh masak Toksin

Pencemaran Oleh Bakteria

Makanan yang dicemari Cara penyebaran
Toksin
Ikan mentah, ketam dan udang,
makanan yang dibasuh atau

disediakan menggunakan air yang
dicemari bakteria

Gejala Vibrio
cholerae
Cirit- birit, muntah, sakit bahagian
perut, kehilangan air dalam badan, Masa

dahaga 1-3 hari selepas dijangkiti

Pencemaran Oleh Bakteria

Makanan yang dicemari Cara penyebaran
Sentuhan pencemaran silang
Haiwan bercengkerang, makanan
yang dipegang oleh pembawa
bakteria

Masa Salmonella Gejala

Seminggu-sebulan selepas Sakit kepala,batuk,loya,muntah,sembelit,

dijangkiti sakit bahagian perut,seram sejuk,najis

berdarah.

Pencemaran Oleh Bakteria

Makanan yang di cemari Cara penyebaran

Keju lembu,kambing panggang dan Sentuhan pencemaran silang
makanan yang dikendalikan oleh orang

yang dijangkiti

Escherichia Gejala
coli

Masa Sakit kepala,batuk,loya,muntah,sembelit,sakit
bahagian perut,seram sejuk,najis berdarah
10-15 jam

Pencemaran Oleh Bakteria

Makanan yang dicemari Cara penyebaran
Sayur-sayuran ,strawberi dan air Toksin

Masa Shigella
24-72 jam
Gejala

Sakit bahagian perut,cirit birit,najis
berdarah atau berlendir,demam

TAMAT