เอกสารประกอบการอบรมมารยาทไทย ครั้งที่ ๖

คำนำ

มารยาทไทยเป็นเอกลักษณ์สำคัญอย่างหนึ่งที่แสดงถึงความเป็นชาติไทย
ตามที่สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ ได้กล่าวว่า มารยาทหมายถึง
กิริยาอาการที่ควรประพฤติปฏิบัติอย่างมีขอบเขตหรือมีระเบียบแบบเผน อัน
เหมาะสมแกก่ าลเทศะและสงั คม ได้แก่ การยืน เดนิ น่ัง นอน การแสดงความเคารพ
การรับและการส่งของ ดังนั้นมารยาทไทยจึงเป็นสิ่งทีแ่ สดงถึงเอกลักษณ์ความเปน็
ไทย เป็นระเบียบแบบแผนแห่งการประพฤติปฏิบัติแบบไทย ที่บรรพบรุ ษได้กำหนด
ขึ้นและดัดแปลงให้เหมาะแก่บริบทแห่งยุคสมัยเพื่อให้ลูกหลานได้ปฏิบัติและสืบ
ตอ่ มา

สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ได้ดำเนินโครงการ
อบรมมารยาทไทย มาอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ในครั้งน้ี เป็นปีที่ 6 โดยได้จัดทำและเรียบเรียง
เอกสารประกอบการอบรม โครงการอบรมมารยาทไทย ฉบับนี้ขึ้นเพื่อเป็นแนวทาง
ในการให้ผู้อบรมได้เรียนรู้และปฏิบัติมารยาทไทยที่ถูกต้อง โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือ
ส่งเสริมและสนับสนุนการแสดงออกด้านการใช้มารยาทให้กับเยาวชนและผู้เข้า
อบรมสามารถปฏิบัติและถ่ายทอดแก่ผู้อื่นได้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสาร
ประกอบการอบรมฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียน นักศึกษา และประชาชนใน
การสบื สานเอกลักษณ์ความเป็นไทยสบื ไป

ผศ.ดร.คารว์ พยงุ พันธ์
ผู้อำนวยการสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลยั ราชภฏั ภเู ก็ต

สารบัญ ข

เรือ่ ง หน้า
คำนำ ก
สารบญั ข
สารบญั ภาพ ค
ความหมาย “มารยาทไทย” 1
การแสดงความเคารพ 1
1
1. การไหว้ (วันทนา หรือ วันทา) 4
2. การกราบ (อภิวาท) 7
3. การถวายความเคารพพระมหากษัตริย์
การส่งและการรบั ส่งิ ของ 12
1. การสง่ สง่ิ ของให้ผู้ใหญแ่ ละการรับส่งิ ของจากผู้ใหญ่ 12
อ้างอิง 27

สารบัญภาพ ค

ภาพที่ หนา้
1 การประนมมอื 2
2 การไหว้ ระดบั ที่ 1 3
3 การไหว้ ระดับที่ 2 3
4 การไหว้ ระดับที่ 3 3
5 การถอยเท้าและเปิดสน้ เท้า 4
6 การไหว้ผู้เสมอกัน 4
7 ทา่ เตรียมกราบ 5
8 จังหวะที่ 1 อญั ชลี 5
9 จังหวะที่ 2 วนั ทา (วันทนา) 6
10 จงั หวะที่ 3 อภิวาท 6
11 การเดนิ เข่า 7
12 การกราบ 7
13 การนัง่ พบั เพียบประสานมือ 7
14 การถวายบังคมจงั หวะที่ 1 8
15 การถวายบังคม จังหวะที่ 3 9
16 การถวายบงั คมจงั หวะที่ 3 9
17 การหมอบเฝ้า 10
18 การหมอบกราบ 10
19 การถวายคำนบั 10
20 การถอนสายบวั แบบสากลนิยม 11
21 การถอนสายบวั แบบพระราชนยิ ม 11
22 ถือสง่ิ ของ ยืนตรง 12
23 ก้าวเท้าขวา ส่งส่งิ ของ 12
24 ถอยเท้า ยืนตรง ไหว้ 13
25 ถือส่งิ ของ ยืนตรง 13

สารบญั ภาพ (ตอ่ ) ง

ภาพที่ หน้า
26 ก้าวเท้าขวา ย่อตวั ส่ง 13
27 ไหว้ขณะย่อตวั 14
28 ถอยเท้าขวา ยืนตรง 14
29 ก้าวเท้าขวา สง่ สง่ิ ของ 14
30 ถอยเท้า ยืนตรง คำนับ 15
31 ถือส่งิ ของ ยืนตรง 15
32 ก้าวเท้าขวา ลงเข่าซ้าย ส่งสง่ิ ของ 16
33 ถอยเท้าขวา ยืนตรง คอ้ มตวั ไหว้ 16
34 ถือสง่ิ ของ ยืนตรง 17
35 ก้าวเท้าขวา ลงเขา่ ซ้าย สง่ ส่งิ ของ 17
36 ไหว้ขณะลงเข่าซ้าย 17
37 ถอยเท้าขวา ยืนตรง 17
38 ถือสง่ิ ของ ยืนตรง คำนับ 18
39 ก้าวเท้าขวา ลงเขา่ ซ้าย สง่ สง่ิ ของ 18
40 ถอยเท้าขวา ยืนตรง คำนับ 18
41 เดนิ เข่า ถือสง่ิ ของ ชายและหญงิ 19
42 วางส่งิ ของเยือ้ ทางขวาเหนอื เข่า 19
43 กราบผู้ใหญ่ 19
44 ส่งส่งิ ของ 19
45 ยืนตรง ค้อมตัว ไหว้ 20
46 ก้าวเท้าขวา โนม้ ตัวรับ 20
47 ยืนตรง 20
48 ยืนตรง คำนับ 21
49 ก้าวเท้าขวา โนม้ ตวั รับ 21
50 ยืนตรง คำนับ 21

สารบญั ภาพ (ตอ่ ) จ

ภาพที่ หน้า
51 ยืนตรง ค้อมตัวไหว้ 22
52 ก้าวเท้าขวา ยอ่ ตัวรบั 22
53 ถอยเท้าขวากลับ ยืนตรง 22
54 ยืนตรง ค้อมตัวไหว้ 23
55 ก้าวเท้าขวา ลงเข่าซ้าย รบั ส่งิ ของ 23
56 ถอยเท้าขวา ยืนตรง 23
57 ก้าวเท้าขวา ลงเข่า พร้อมรบั ไหว้ 24
58 รับสง่ิ ของ 24
59 ถอยเท้าขวา ลกุ ขนึ้ ยืนตรง 24
60 เดนิ เขา่ 25
61 นงั่ พบั เพียบกราบ 25
62 รบั สง่ิ ของ 25
63 วางส่งิ ของเยอื้ งทางขวาเหนอื เข่านงั่ ประสานมือ (สนทนา) 26
64 กราบลา 26

1

มารยาทไทย

ความหมาย “มารยาทไทย”
“มารยาท” หมายถึง กิริยา วาจาที่สุภาพเรียบร้อยทีบ่ คุ คลพงึ ปฏิบัติในสังคม

โดยมีระเบียบแบบแผนอันเหมาะสมตามกาลเทศะ
มารยาทไทยครอบคลมุ ถึงกิริยา วาจาตา่ งๆ เช่น การแสดงความเคารพ การ

ส่ง และการรบั ส่งิ ของ การยืน การเดนิ การนั่ง การนอน การแสดงกิริยาอาการ การ
รับประทานอาหาร การให้และรับบริการ การทักทาย การสนทนา การใช้คำพูด การ
ฟงั การใช้เครื่องมือสอ่ื สาร รวมทั้งการประพฤติปฏิบตั ใิ นพธิ กี ารต่างๆ

การแสดงความเคารพ
การแสดงความเคารพมีหลายลักษณะ เช่น การประนมมือ การไหว้ การ

กราบ การคำนบั การถวายความเคารพ การทีจ่ ะแสดงความเคารพในลกั ษณะใดนั้น
ตอ้ งพิจารณาผู้ทีจ่ ะรบั เคารพดว้ ยว่าอยูใ่ นฐานะเชน่ ใด หรือในโอกาสใด แล้วจงึ แสดง
ความเคารถให้ถูกต้องและเหมาะสม การแสดงความเคารพแบง่ ได้ดงั น้ี คือ

1. การไหว้ (วันทนา หรือ วนั ทา)

การปฏิบัติในท่าไหว้ประกอบด้วยกิริยา 2 ส่วน คือ การประนมมือและการ
ไหว้

การประนมมือ (อัญชลี) เป็นการแสดงความเคารพโดยการกระพุ่มมือ
เล็กน้อยให้ปลายน้ิวมือทั้งสองขา้ งชิดกัน ฝ่ามือท้ังสองประกบเสมอกนั แนบหวา่ งอก
หลายนิ้วเฉียงขึ้นพอประมาณ แขนแนบลำตัวไม่กางศอก ทั้งชายและหญิงปฏิบัติ
เหมือนกัน การประนมมือนีใ้ ช้ในการสวดมนต์ ฟังพระสวดมนต์ ฟงั พระธรรมเทศนา
ขณะสนทนากบั พระภิกษุ รบพรจากผู้ใหญ่ และรบั ความเคารพจากผู้มีอายุน้อยกว่า
เปน็ ต้น

2

ภาพที่ 1 การประนมมือ
การไหว้ (วันทนา หรือ วันทา) เป็นการแสดงความเคารพโดยการประนมมือ
แล้วยกมือทั้งสองขึ้นจรดใบหน้า ให้เห็นว่าเป็นการแสดงความเคารพอย่างสูง การ
ไหว้แบบไทย แบง่ ออกเปน็ 3 ระดบั ตามระดบั ของบุคคล
ระดบั ที่ 1 การไหว้พระ ได้แก่ การไหว้พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รวมท้ัง
ปูชนียสถาน ปูชนียวัตถุ ที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ในกรณีที่ไม่สามารถกราบแบบ
เบญจางคประดิษฐ์ได้ให้ประนมมือแลว้ ยกข้ึนพร้อมกบั ค้อมศีรษะลง ให้หัวแม่มือจรด
หว่างควิ้ หลายน้วิ ชีแ้ นบสว่ นบนของหนา้ ผาก
ระดับที่ 2 การไหว้ผู้มีพระคุณ และผู้ที่มีอายุมาก ได้แก่ ปู่ ย่า ตา ยาย พอ่
แม่ ครู อาจารย์ และผู้ทีเ่ ราเคารพนบั ถือ ให้ประนมมือแลว้ ยกข้ึนพร้อมกบั ค้อมศีรษะ
ลงให้หัวแม่มือจรดปลายจมูก ปลายน้ิวชแี้ นบหวา่ งคิว้
ระดับที่ 3 การไหว้บุคคลทั่วๆ ไป ที่เคารพนับถือหรือผู้ที่มีอายุมากกว่า
เล็กน้อยให้ประนมมือ แล้วยกขึ้นพร้อมกับค้อมศีรษะลงให้หัวแม่มือจรดปลายคาง
ปลายน้วิ ชีแ้ นบปลายจมกู
สำหรับการไหว้ในระดับที่ 3 นี้จะแสดงความเคารพผู้ที่มีอายุเท่ากันหรือ
เพ่ือนกนั ได้ด้วย โดยยืนตรงไหว้ไม่ตอ้ งค้อมศีรษะ

3

ภาพที่ 2 การไหว้ ระดบั ที่ 1 ภาพที่ 3 การไหว้ ระดบั ที่ 2

ภาพที่ 4 การไหว้ ระดับที่ 3
อนึ่ง สำหรับผู้หญิง การไหว้ท้ัง 3 ระดับ อาจจะถอยเท้าข้างใดข้างหนึง่ ตาม
ถนัดไปข้างหลังครึ่งก้าว แล้วย่อเข่าลงพอสมควรพร้อมกับยกมือขึ้นไหว้ กรณีการ
ไหว้ผู้เสมอกนั ให้ยืนตรงไหว้

4

ภาพที่ 5 การถอยเท้าและเปิดสน้ เทา้ ภาพที่ 6 การไหวผ้ ูเ้ สมอกนั
2. การกราบ (อภิวาท) เป็นการแสดงความเคารพอย่างสูง มี 2 แบบ

2.1 การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ เป็นการใช้อวัยวะทั้ง 5 คือ
หนา้ ผาก มือและข้อศอกทั้ง 2 เข่า ทั้ง 2 สัมผัสกับพ้ืน การกราบมี 3 จงั หวะ คือ

ทา่ เตรียม
ชาย นั่งคุกเข่าตัวตรงปลายเท้าตั้ง ปลายเท้าและส้นเท้าชิดกัน นั่งบนสันเทา้
เขา่ ทั้งสองหา่ งกนั พอประมาณ มือทั้งสองวางคว่ำเหนือเขา่ ทั้งสองขา้ ง น้ิวชิดกัน (ท่า
เทพบตุ ร)
หญิง นงั่ คกุ เข่าตัวตรงปลายเทา่ ราบ เข่าถึงปลายเท้าชิดกัน นั่งบนส้นเท้า มือ
ท้ังสองวางคว่ำเหนือเข่าท้ังสองขา้ ง น้วิ ชิดกนั (ทา่ เทพธดิ า)
ท่ากราบ
จงั หวะที่ 1 (อัญชล)ี ยกมือขึน้ ในทา่ ประนมมือ
จงั หวะที่ 2 (วนั ทนา หรือ วันทา) ยกมือขึน้ ไหว้ตามระดับที่ 1 การไหว้พระ
จังหวะที่ 3 (อภิวาท) ทอดมือทั้งสองลงพร้อมๆ กัน ให้มือและแขนท้ังสองขา้ ง
ราบกับพื้น คว่ำมือห่างกันเล็กน้อย พอให้หนา้ ผากจรดพ้ืนระหวา่ งมือท้ังสอง
ชาย ศอกท้ังสองขา้ งตอ่ จากเข่าราบไปกับพื้น หลงั ไม่โกง่
หญิง ศอกท้ังสองขา้ งคร่อมเข่าเลก็ น้อย ราบไปกับพ้ืน หลงั ไม่โกง่

5
ทำสามจังหวะให้ครบ 3 ครั้ง ยกมือขึ้นไหว้ในท่าไหว้พระ แล้ววางมือคว่ำ
เหนือเข่าทั้งสองข้าง ในท่าเตรียมกราบ จากนั้นให้เปลี่ยนอิริยาบถตามความ
เหมาะสม

ภาพที่ 7 ท่าเตรียมกราบ

ภาพที่ 8 จงั หวะที่ 1 อญั ชลี

6

ภาพที่ 9 จงั หวะที่ 2 วันทา (วนั ทนา)

ภาพที่ 10 จงั หวะที่ 3 อภิวาท
2.2 การกราบผใู้ หญ่ เปน็ การกราบผู้มีพระคณุ และผู้ที่มีอายมุ าก ได้แก่ ปู่
ย่า ตา ยาย พ่อ แม่ ครู่ อาจารย์ และผู้ที่เราเคารพ ผู้กราบทั้งชายและหญิงนั่งพับ
เพียบทอดมือทั้งสองข้างลงพร้อมกัน ให้แขนทั้งสองค่อมเข่าที่อยู่ด้านล่างเพียงเข่า
เดียว มือประนมตั้งกับพื้นไม่แบมือ ค้อมตัวลงให้หน้าผากแตะส่วนบนของมือที่
ประนม ในขณะกราบ ไม่กระดกนิ้วมือรับหน้าผาก กราบเพียงคร้ังเดียว จากนั้นให้

7

เปลี่ยนอิริยาบถโดยการนัง่ สำรวมประสานมือ แล้วเดินเข่าถอยหลังพอประมาณจึง
ลกุ จากไป

ภาพที่ 11 การเดินเข่า ภาพที่ 12 การกราบ

ภาพที่ 13 การนงั่ พบั เพียบประสานมือ

3. การถวายความเคารพพระมหากษัตรยิ ์
3.1 การถวายความเคารพแบบโบราณราชประเพณี เป็นการถวาย

ความเคารพพระมหากษตั ริยแ์ บบโบราณราชประเพณี ในงานพระราชพิธีสำคญั แบ่ง
ออกได้ดังน้ี

8
3.1.1 การถวายบังคม
ก่อนที่จะถวายบังคับต้องนั่งอยู่ในท่าเตรียม คือ นั่งคุกเช่าปลายเท้าตั้ง
นั่งบนส้นเท้าเช่นเดียวกันทั้งชายและหญิง มือทั้งสองวางคว่ำเหนือเข่าทั้งสองข้าง
ชายนง่ั แยกเข่าได้เลก็ น้อย หญงิ น่ังเข่าชิด
การถวายบังคม แบ่งออกเป็น 3 จงั หวะดงั นี้
จังหวะที่ 1 ยกมือขึ้นประนมระหว่างอก ปลายนิ้วตั้งขึ้นต่ำกว่าคาง
เล็กน้อย แขนแนบลำตวั ไม่กางศอก
จงั หวะที่ 2 ทอดมือทีป่ ระนมลงพร้อมค้อมตัวลงเล็กนอ้ ย สายตามองที่
หัวแม่มือ แล้ววาดมือขึ้นพร้อมเอนตัวไปข้างหลังพองาม ให้ปลายนิ้วหัวแม่มือและ
หลายน้วิ ชีจ้ รดหนา้ ผาก มือท้ังสองไม่แยกจากกัน เงยหนา้ ขึ้นเลก็ น้อย
จงั หวะที่ 3 วาดมือทีป่ ระนมลง พร้อมค้อมตวั และใบหนา้ กลับลงมาอยู่
ในท่าจังหวะที่ 1 ทำสามจังหวะให้ครบ 3 คร้ัง แล้วจงึ ลดมือลง วางคว่ำเหนือเข่าทั้ง
สองขา้ ง การถวายบงั คมนี้ จะใช้ในกรณีทีช่ ายหรือชายกับหญงิ ไปถวายบงั คมร่วมกัน
ถ้าเป็นหญงิ หรือกล่มุ หญงิ ลว้ นให้ใช้วธิ หี มอบกราบ

ภาพที่ 14 การถวายบงั คมจงั หวะที่ 1

9

ภาพที่ 15 การถวายบังคม จงั หวะที่ 3

ภาพที่ 16 การถวายบงั คมจังหวะที่ 3
3.1.2การหมอบกราบ
ให้ถวายความเคารพตั้งแต่พระมหากษัตริย์ลงมาถึงพระบรมวงศานุวงศ์
ในโอกาสที่เข้าเฝ้า โดยนั่งพบั เพียบเก็บปลายเท้าแล้วจึงหมอบลงให้ศอกทั้งสองขา้ ง
ถึงพื้นคร่อมเข่าที่อยู่ด้านล่างเพียงเข่าเดียว ประสานมือ เมื่อจะกราบให้ประนมมือ
ก้มศีรษะลง หน้าผากแตะส่วนบนของมือที่ประนม เมื่อกราบแล้วน่ังในท่าหมอบเฝา้
อีกครั้งหนง่ึ แล้วนั่งในท่าพบั เพียบตามเดมิ

10

ภาพที่ 17 การหมอบเฝา้ ภาพที่ 18 การหมอบกราบ

3.2 การถวายความเคารพแบบสากล ใช้พระมหากษัตริย์และพระบรม
วงศานวุ งศ์

ชาย ใช้วธิ ถี วายคำนบั โดยการค้อมตัวตำ่ พอสมควร

ภาพที่ 19 การถวายคำนบั
หญิง ใช้วธิ ถี วายความเคารพโดยถอนสายบวั มี 2 แบบ คือ

11
• แบบสากลนิยม ยืนตรง หันหน้าไปทางที่ประทับ วาดเท้าข้างใดข้าง
หน่งึ ไปขา้ งหลงั เลก็ นอ้ ยตามถนดั พร้อมกับยอ่ ตัวลง ลำตัวตรง หนา้ ตรง ทอดสายตา
ลงปลอ่ ยแขนทั้งสองขา้ งแล้วยืนตรง
• แบบพระราชนิยม ยืนตรง หนั หนา้ ไปทางที่ประทับวาดเท้าข้างใดข้าง
หนง่ึ ไปขา้ งหลังเล็กนอ้ ยตามถนัด พร้อมกบั ย่อตัวลง ขณะทีว่ าดเท้าให้ยกมือทั้งสอง
ขา้ งข้นึ วางประสานกนั บนหนา้ ขาเหนอื เข่า ค้อมตัวเล็กน้อย ทอดสายตาลงเสร็จแล้ว
ยืนตรง

ภาพที่ 20 การถอนสายบวั แบบสากลนิยม

ภาพที่ 21 การถอนสายบวั แบบพระราชนิยม

12
การสง่ และการรับสิง่ ของ

การส่งสิง่ ของให้ผใู้ หญแ่ ละการรับสิ่งของจากผู้ใหญ่
สิ่งของที่จะส่งหรือรับมี 2 ลักษณะ คือ สิ่งของหนักและสิ่งของเบา สิ่งของ

หนังให้ถือสองมือ สิ่งของเบาให้ถือมือเดียว โดยถือด้วยมือขวา มือซ้ายแนบลำตัว
สิ่งของที่จะส่งหรือรับควรถือตามขวาง ถ้าเป็นสมุดหรือหนังสือ ควรหันทางสันไป
ทางผู้รบั

การสง่ และรบั สิง่ ของอย่างเป็นพิธีการ
คำว่า “พิธีการ” ในที่นี้คือ การกระทำที่เป็นพิธี มีกำหนดการและมีระเบียบ
ปฏิบัตซิ ึ่งอาจไมเ่ หมือนกับวิธีปฏิบตั ทิ ีเ่ ปน็ สว่ นตัว

1)การส่งสิง่ ของขณะผูใ้ หญย่ นื
ชาย ถือสง่ิ ของเดนิ เข้าไปหา่ งจากผู้ใหญพ่ อประมาณ ยืนตรงก้าวเท้าขวา
ไปข้างหน้าพร้อมกับค้อมตัวเล็กน้อย ส่งสิ่งของแล้วถอยเท้าขวากลับ แสดงความ
เคารพ โดยการไหว้ 1 ครั้ง แล้วถอยพอประมาณ จึงหนั หลังกลบั
อีกแบบหนึ่ง ถือสิ่งของเดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณยืนตรง
คำนบั ก้าวเท้าขวาไปข้างหนา้ พร้อมกับค้อมตัวเลก็ น้อย สง่ สง่ิ ของแล้วถอยเท้าขวา
กลับ ยืนตรงคำนับ 1 ครั้ง ถอยพอประมาณจึงหันหลงั กลับ

ภาพที่ 22 ถือสิง่ ของ ยนื ตรง ภาพที่ 23 กา้ วเท้าขวา ส่งสิ่งของ

13

ภาพที่ 24 ถอยเท้า ยนื ตรง ไหว้
หญิง ถือสิ่งของเดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรงก้าวเท้า
ขวาไปขา้ งหนา้ พร้อมกับย่อตวั เลก็ น้อย ส่งิ สง่ิ ของ ไหว้ในขณะทีย่ อ่ ตัวอยแู่ ล้วถอยเท้า
ขวากลับ ยืนตรง ถอยพอประมาณจึงหดั หลงั กลบั

ภาพที่ 25 ถือสิ่งของ ยนื ตรง ภาพที่ 26 กา้ วเท้าขวา ยอ่ ตัว สง่

14

ภาพที่ 26 ไหวข้ ณะย่อตัว ภาพที่ 27 ถอยเท้าขวา ยนื ตรง
ในกรณีที่ใช้พานส่งสิ่งของให้จับคอพานทั้งสองมือ เดินเข้าไประยะ

พอประมาณทำความเคารพ (ชายคำนับ หญงิ ค้อมศีรษะเล็กน้อย) ยกพานส่งส่ิงของ
ให้ เมื่อผู้ใหญ่รับสิ่งของไปแล้วลดพานลง ถือในลักษณะเดิม ชายและหญิงทำความ
เคารพ ถอยพอประมาณจึงหนั หลังกลับ

ภาพที่ 28 ถือสิ่งของ ยืนตรง คำนบั ภาพที่ 29 กา้ วเทา้ ขวา สง่ สิ่งของ

15

ภาพที่ 30 ถอยเทา้ ยนื ตรง คำนบั
2)การส่งสิ่งของขณะผใู้ หญ่น่งั เกา้ อ้ี
ชาย ถือสง่ิ ของเดนิ เข้าไปหา่ งจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรงก้าวเท้าขวา
ลงเข่าซ้ายสง่ สิง่ ของ เสร็จแล้วยืนตรง ไหว้ 1 ครั้ง ถอยหลังพอประมาณจึงหันหลงั
กลบั

ภาพที่ 31 ถือสิง่ ของ ยนื ตรง

16

ภาพที่ 32 ก้าวเท้าขวา ลงเขา่ ซ้าย สง่ สงิ่ ของ

ภาพที่ 33 ถอยเทา้ ขวา ยนื ตรง คอ้ มตัว ไหว้
หญิง ถือสิ่งของเดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรงก้าวเท้า
ขวาไปข้างหน้า ลงเข่าซ้าย ส่งสิ่งของไหว้ขณะที่ลงเข่า เสร็จแล้วยืนตรงถอย
พอประมาณจึงหันหลงั กลับ

17

ภาพที่ 34 ถือสิ่งของ ยนื ตรง ภาพที่ 35 ก้าวเทา้ ขวา ลงเข่าซา้ ย สง่ สิ่งของ

ภาพที่ 36 ไหว้ขณะลงเข่าซ้าย ภาพที่ 37 ถอยเทา้ ขวา ยนื ตรง

ในกรณีทีใ่ ช้พานสง่ ส่ิงของ ถือพานเดนิ เข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ
ยืนตรงคำนบั ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า ลงเข่าซ้ายส่งส่ิงของ เสร็จแล้วยืนตรงคำนับ 1
ครั้ง ถอยพอประมาณจึงหนั หลงั กลับ

18

ภาพที่ 38 ถือสิ่งของ ยนื ตรง คำนบั ภาพที่ 39 ก้าวเท้าขวา ลงเข่าซา้ ย ส่งสงิ่ ของ

ภาพที่ 40 ถอยเท้าขวา ยนื ตรง คำนบั
3)การสง่ สิ่งของขณะผใู้ หญน่ งั่ กบั พืน้
ชายและหญิง ปฏิบัติเหมือนกนั ถ้าเป็นผู้ใหญ่ที่มีพระคุณหรือผู้ที่มีอายุ
มากให้ผู้ที่เข้าไปส่งสิ่งของ เดินเข่าถือสิ่งของ ห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ นั่งพับ
เพียบขาขวาทับขาซ้าย (ให้หัวเข่าซ้ายตรงผู้ใหญ่) วางสิ่งของเยื้องเข่าขวาเล็กน้อย
กราบผู้ใหญ่ 1 ครั้ง สง่ สง่ิ ของให้ผู้ใหญ่ถา้ เปน็ ของเบาให้ส่งด้วยมือขวา มือซ้ายคว่ำ

19

อยเู่ หนอื เข่าซ้าย ถ้าเป็นสิ่งของหนกั ให้ใช้ทั้งสองมือส่งสง่ิ ของ ถ้าผู้ใหญ่สนทนาด้วยก็
ให้นั่งลักษณะสำรวม เมื่อจะลากลับ กราบ 1 ครั้ง ถอยโดยวิธีเดินเข่า ห่างจาก
ผู้ใหญพ่ อประมาณลุกข้นึ ยืนจึงหันหลังกลับ

ในกรณีที่ผู้ใหญ่อายไุ มม่ ากให้แสดงความเคารพดว้ ยการไหว้ตามระดบั

ภาพที่ 41 เดินเขา่ ถือสิง่ ของ ชายและหญิง ภาพที่ 42 วางสงิ่ ของเยอ้ื ทางขวาเหนือเขา่

ภาพที่ 43 กราบผใู้ หญ่ ภาพที่ 44 ส่งสิ่งของ

20
4)การรับสิง่ ของขณะผใู้ หญย่ นื
ชาย เดนิ เข้าไปหา่ งจากผู้ใหญพ่ อประมาณ ยืนตรงไหว้ 1 ครั้งตามระดับ
ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า เปิดส้นเท้าซ้าย รับสิ่งของ ถอยเท้าขวากลับ ยืนตรงถอด
พอประมาณจึงหนั กลบั

ภาพที่ 45 ยนื ตรง คอ้ มตวั ไหว้ ภาพที่ 46 ก้าวเทา้ ขวา โนม้ ตวั รับ

ภาพที่ 47 ยนื ตรง
อีกแบบหนึ่งเดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรงคำนับก้าวเท้า
ขวาไปข้างหน้า เปิดส้นเท้าซ้ายโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย รับสิ่งของด้วยมือวา มือ

21
ซ้ายแนบลำตวั แล้วถอยเท้าขวากลบั ยืนตรงคำนบั อีก 1 ครั้ง ถอยพอประมาณจึงหนั
หลังกลับ

ภาพที4่ 8 ยนื ตรง คำนบั ภาพที่ 49 กา้ วเท้าขวา โนม้ ตัวรบั

ภาพที่ 50 ยนื ตรง คำนบั
หญิง เดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ ไหว้ตามระดับของผู้ส่ง
สิ่งของ ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าย่อตัวรับสิ่งของ แล้วถอยเท้าขวากลับ ยืนตรงถอย
พอประมาณ จึงหันหลังกลับไป

22

ภาพที่ 51 ยนื ตรง คอ้ มตัวไหว้ ภาพที่ 52 ก้าวเท้าขวา ยอ่ ตวั รับ

ภาพที่ 53 ถอยเท้าขวากลบั ยนื ตรง
5)การรับสิ่งของขณะผู้ใหญน่ ั่งเกา้ อ้ี
ชาย เดนิ เข้าไปหา่ งจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรงค้อมตวั ไหว้ตามระดับ
ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า ลงเข่าซ้ายรับสิ่งของ ถอยเท้าขวากลับ ยืนตรง ถอย
พอประมาณจึงหันหลังกลับ
ถ้าเปน็ สิ่งของหนกั ให้รบั ดว้ ยมือขวาแล้วให้มือซ้ายช่วยประคอง

23
อีกแบบหน่งึ เดนิ เข้าไปหา่ งจากผู้ใหญพ่ อประมาณ ยืนตรงคำนับ ก้าวเท้า
ขวาไปขา้ งหนา้ ลงเข่าซ้าย รับส่งิ ของดว้ ยมือขวา มือซ้ายแนบลำตัวถอยเท้าขวากลับ
ยืนตรงคำนับอีก 1 ครั้ง ถอยพอประมาณจึงหันหลงั กลบั

ภาพที่ 54 ยนื ตรง ค้อมตวั ไหว้ ภาพที่ 55 กา้ วเทา้ ขวา ลงเข่าซา้ ย รบั สิง่ ของ

ภาพที่ 56 ถอยเทา้ ขวา ยนื ตรง
หญิง เดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ ยืนตรง ก้าวเท้าขวาไป
ข้างหน้า ลงเข่าซ้าย เปิดส้นเท้าขวาเล็กน้อยพร้อมกับไหว้ตามระดับ รับสิ่งของด้วย
มือขวา มือซ้ายแนบลำตวั ถอยเท้าขวากลับ ยืนตรง ถอยพอประมาณจึงหันหลังกลับ
ถ้าเปน็ สิ่งของหนงั ให้รบั ดว้ ยมือขวาแล้วใช้มือซ้ายช่วยประคอง

24

ภาพที่ 57 ก้าวเทา้ ขวา ลงเขา่ พร้อมรบั ไหว้ ภาพที่ 58 รบั สิง่ ของ

ภาพที่ 59 ถอยเทา้ ขวา ลุกขึ้น ยืนตรง

6)การรบั สิ่งของ ขณะผู้ใหญ่นั่งกบั พื้น
ชายและหญิงปฏิบัตเิ หมือนกนั ถ้าเปน็ ผู้ใหญท่ ี่มีพระคุณหรืออายุมากให้
เดินเข่าเข้าไปใกล้ผู้ใหญ่พอประมาณ นั่งพับเพียบขาขวาทับขาซ้าย กราบผู้ใหญ่ 1
ครั้ง แล้วรับสิ่งของ วางสิ่งของเยื้องเข่าขวาเล็กน้อย ถ้าผู้ใหญ่สนทนาด้วยให้นั่งใน
ลักษณะสำรวม ก่อนจะลากลับให้กราบ 1 ครั้ง ถือสิ่งของเดินเข่าถอยพอประมาณ
ลุกขนึ้ ถอยพอประมาณจึงหันหลังกลับ

25
กรณีผู้สง่ ส่งิ ของอายไุ ม่มากให้แสดงความเคารพดว้ ยการไหว้ตามระดับ

ภาพที่ 60 เดินเข่า ภาพที่ 61 น่ังพบั เพียบกราบ

ภาพที่ 62 รับสงิ่ ของ

26
ภาพที่ 63 วางสิ่งของเยอ้ื งทางขวาเหนือเขา่ นง่ั ประสานมือ (สนทนา)

ภาพที่ 64 กราบลา

27

อา้ งอิง

ความหมายมารยาทไทย, [online.] Available. https://sites.google.com/a/
bkws.ac.th/maryath-thiy/home/khwamhmaykhxngmaryaththiy (15
กุมภาพนั ธ์ 2564)

มารยาทในการถวายความเคารพพระมหากษตั รยิ ์, [online.] Available.
https://sites.google.com/site/rasritunn/home/kar-thway-khwam-khearph-
phra-mha-ksatriy (17 กุมภาพันธ์ 2564)

มารยาทในการรบั ของและสง่ ของ, [online.] Available. https://www.m-
culture.go.th/young/ewt_news.php?nid=125&filename=index (16
กมุ ภาพันธ์ 2564)

มารยาทในการแสดงความเคารพ, [online.] Available. http://www.watgiessen.
com/index.php?lay=show&ac=article&Id=202624&Ntype=1 (15
กุมภาพนั ธ์ 2564)

สำนกั งานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหง่ ชาติ, มารยาทไทย, พมิ พ์ครั้งท่ี 4,
จำนวน 20,000 เล่ม, โรงพิมพช์ มุ ชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศ
ไทย จำกดั , หน้า 4-7 และ หน้า 25-38.