PUNCA PENCEMARAN MAKANAN

AMALAN MENJAGA KEBERSIHAN DAN

KESELAMATAN MAKANAN

• Punca pencemaran makanan dan pencemaran silang
• Jenis dan ciri mikroorganisma penyebab kerosakan

makanan

MIKROORGANISMA BAHAN
KIMIA
TINDAK BALAS
ENZIM

HAIWAN DAN BENDASING
SERANGGA
PEROSAK PERUBAHAN
FIZIKAL
PUNCA
PENCEMARAN

MAKANAN

MIKROORGANISMA

Mikroorganisma merupakan
organisma hidup yang tidak dapat

dilihat dengan mata kasar
manusia kecuali menerusi
mikroskop. Ia wujud dalam
pelbagai rupa, bentuk, saiz, cara
pembiakan dan habitat.

Bakteria Virus

Fungi

• Kokus (berbentuk spera)

BENTUK • Basilus (berbentuk rod)
• Spirilium (berbentuk pilin)

• Vibrio (berbentuk koma)

BAKTERIA CARA • Belahan dedua
PEMBIAKAN • Pembentukan spora
Mikroorganisma • Konjugasi
satu sel yang
boleh dijumpai • Tanah • Badan manusia
HABITAT • Air • Badan haiwan
di sekeliling kita.
• Udara • Tumbuhan

KEPERLUAN • Nutrien • PH
MEMBIAK • Kelembapan • Udara
• Suhu • Masa untuk
membiak

PENCEMARAN OLEH BAKTERIA

Jenis Cara Gejala Masa Makanan yang dicemari
penyebaran
Staphylococcus Loya, muntah, sakit di 1 – 8 jam selepas Daging, pulut kuning,
aureus Toksin bahagian perut, cirit- makan sambal udang, nasi
lemak, pastri berkrim.
Clostridium birit, berpeluh.
Botulinum
Spora Penglihatan kabur, mulut 2 jam – 8 hari, Makanan dalam tin
Clostridium Toksin seperti sardin atau kuah
Perfringens kering, sukar menelan, bergantung pada
yang masih terdapat
Vibrio cholorae bercakap dan bernafas. dos racun. dalam ketuhar.

Cirit-birit 6 – 24 jam Daging yang separuh
masak.

Toksin Cirit-birit, muntah, sakit 1 – 3 hari Ikan mentah, haiwan
bahagian perut, selepas bercangkerang, krustasia.
dijangkiti.
kehilangan air dalam
badan.

Jenis Cara Gejala Masa Makanan yang dicemari
Salmonella penyebaran
Seminggu – Haiwan bercangkerang,
Esherichia coli Sentuhan Sakit kepala, demam, sebulan selepas makanan yang dipegang
pencemara batuk loya, muntah, oleh pembawa bakteria
Shigella sembelit, sakit bahagian dijangkiti
n silang perut, seram sejuk, najis tersebut.

berdarah.

Sentuhan Sakit perut, cirit – birit, 10 – 15 jam Keju lembu, kambing
pencemara sakit otot, muntah, panggang, makanan yang
demam, seram sejuk, dikendalikan oleh orang
n silang sakit kepala, kencing
berdarah. dijangkiti.

Toksin Sakit bahagian perut, 24 – 72 jam Sayur-sayuran, strawberi,
cirit-birit, najis berdarah air.
atau berlendir, demam.

FUNGI YIS

KULAT Apa itu Yis?
• Berbentuk bulat dan bujur telur
Apa itu Kulat? • Mempunyai nucleus yang besar
Mempunyai filamen seperti rambung • Mempunyai membrane sel yang
bercabang, bahagian yang menganjur
ke atas mengandungi spora yang tebal
bertindak sebagai agen pembiakan. • Biasanya digunakan dalam proses
Tempat pembiakan
Tumbuhan, haiwan dan manusia. penapaian.

Makanan yang dicemari
Bijirin, kekacang dan kentang

Keperluan pembiakan
• Memerlukan makanan, oksigen, air, suhu dan PH.
• Bergantung kepada bahan organik yang kaya

dengan tenaga.
• Hidup dengan baik dalam medium berasid.

HAIWAN DAN SERANGGA PEROSAK

LALAT LIPAS TIKUS

PENYAKIT BAWAAN: PENYAKIT BAWAAN: PENYAKIT BAWAAN:
Demam kepialu, kolera, tifoid, Keracunan makanan, cirit-birit, Demam kuning
disenteri. alahan kulit, disentri.
TEMPAT PEMBIAKAN: Sampah
TEMPAT PEMBIAKAN: Najis, TEMPAT PEMBIAKAN: Najis sarap, sisa makanan.

bangkai haiwan, sisa makanan. manusia, kertas, kain. CARA PENYEBARAN KUMAN:
Mengeluarkan najis yang
CARA PENYEBARAN KUMAN: CARA PENYEBARAN KUMAN: mengandungi berjuta kuman yang
boleh memasuki makanan.
Dikeluarkan melalui air liur atau Sentuhan ketika merayap atau

muntah. mengigit makanan.

BAHAN KIMIA

Bahan Kimia Boleh Menyebabkan Keracunan Makanan

KERACUNAN KERACUNAN RACUN BAHAN
LOGAM NITRIT PEROSAK ADITIF

Berlaku dalam Berlaku apabila Berlaku secara tidak Bahan yang melebihi
beberapa minit garam atau pengawet langsung apabila had yang dibenarkan
apabila makanan makanan digunakan boleh mencemarkan
berasid disimpan petani menggunakan
dalam bekas logam secara berlebihan racun perosak untuk makanan apabila
atau bersadur logam. dalam makanan. mengelakkan hasil bahan kimia
Terjadi apabila bahan Sebagai contoh: ikan tanaman dirosakkan
logam tersebut oleh haiwan perosak. ditambah ke dalam
menjadi kemik. kering. makanan untuk

memperbaiki rasa,
tekstur dan rupa

makanan.

Sulfur Asid sorbik
dioksida dalam jeruk
dalam buah-
buahan kering. dan keju.

Asid boric Asid laktik
dalam dalam

bebola ikan minuman
dan mi. dan biskut.

PERUBAHAN FIZIKAL

Makanan mempunyai tempoh yang terhad sebelum
menjadi rosak. Makanan seperti ikan, daging,

susu, roti dan sayuran mempunyai jangka hayat
yang pendek dan akan berubah dari segi warna,

rasa, bau, rupa dan tekstur.

Antara perubahan fizikal pada makanan:
• Rupa roti berubah apabila ditumbuhi
kulat.
• Susu dan minuman yang sudah rosak
akan berketul-ketul dan berasa masam.
• Makanan yang basi mengeluarkan bau
yang kurang menyenangkan dan
ditumbuhi kulat.
• Tekstur kulit buah dan sayur kecut.
• Warna daging ayam berubah menjadi
lebam dan kering.

BENDASING

APA ITU BENDASING?
Kehadiran sesuatu seperti kulit telur, pasir,
kaca, batu, skru, rambut dan sebagainya

boleh memasuki makanan semasa
memproses, menyedia, memasak, menyaji

dan menyimpan makanan.

Contoh: Kehadiran kulit telur di
dalam nasi goreng.

Enzim ialah molekul protein kompleks yang TINDAKAN
dihasilkan oleh sel hidup berfungsi sebagai ENZIM
pemangkin dalam pelbagai proses kimia yang
terdapat dalam benda hidup.

Tindak balas enzim mempercepatkan proses
memasak sesuatu makanan – buah-buahan akan
menjadi kuning atau perang oleh tindak balas
enzim dan juga menyebabkan buah-buahan cepat
rosak.

Enzim mempercepat dan memangkin
perubahan fizikal makanan secara kimia
seperti perubahan warna, rasa dan tekstur.

THANKYOU

“EDUCATION IS THE MOST POWERFUL WEAPON WE CAN USE TO CHANGE THE WORLD”