วันปิยมหาราช

ข้าพระพุทธเจ้า
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาเภอบ่อไร่

วันปิยมหาราช ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม
ข อ งทุ ก ปี เป็ น วัน ค ล้ า ยวั น ส ว รร ค ตข อ ง
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เนอื่ งจากพระองค์ทรงเป็นที่รักใคร่อย่างล้นเหลือ
ของพสกนิกรท้ังชาวไทยและชาวต่างประเทศ
พระองค์จึงได้รับการถวายพระราชสมัญญานาม
วา่ “สมเด็จพระปิยมหาราช” ซ่ึงมีความหมายว่า
“พระมหากษัตริย์ท่ีทรงเป็นที่รักย่ิงของปวงชน”
ด้วยความสานึกในพระมหากรุณาธิคุณ รัฐบาล
จึงได้ประกาศให้วันท่ี 23 ตุลาคม เป็น “วันปิย
มหาราช”

ประวัติของวันปยิ มหาราช
วันที่ 23 ตุลาคม เป็นวันคล้ายวันสวรรคตของ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
โดยพระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ต่อ
ประเทศไทยหลายด้าน และสิ่งทโี่ ดดเด่นคือ การประกาศ
เลิกทาส เป็นการหยุดวงจรการเป็นทาส เพราะเมื่อ
สมัยก่อนหากพ่อแม่เป็นทาส ลูกที่เกิดมาก็ต้องเป็นทาส
ต่อไปเรื่อยๆ ทางราชการจึงได้ประกาศให้วันที่ 23
ตุลาคมของทุกปีเป็นหน่ึงในวันระลึกถึงความสาคัญของ
เหตุการณ์ในชาติ โดยเรียกว่า “วันปิยมหาราช” พร้อม
ท้ังกาหนดให้วันนเี้ ป็นวันหยุดราชการ

ความสาคัญ
วนั ปิยมหาราช เป็นวนั สวรรคต ของพระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี 5 ในทกุ ๆ ปีหน่วยงาน

ราชการจะมีการวางพวงมาลาดอกไม้ ท่ีพระบรมรูปทรงมา้ อยา่ งพรอ้ มเพรยี ง เพ่ือราลกึ ถงึ พระมหากรุณาธิคณุ

ของสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั

การเลกิ ไพร่ เลกิ ทาส
แต่ด้ังเดมิ นนั้ ประเทศไทยของเรา มพี ลเมอื งทเ่ี ป็นชนชน้ั ทาสมากกว่า 30% ของพลเมืองท้งั ประเทศ

เนอื่ งจากการไดร้ บั วรรณะทาสน้นั จะถูกสบื จากสายเลอื ด หากพ่อแม่เป็นทาส ลูกกจ็ ะเป็นทาสด้วย โดยทาสน้นั
แบ่งออกเป็น 7 ประเภทใหญๆ่
1. ทาสสินไถ่: เกดิ จากการขายตวั เป็นทาส ทาสประเภทนมี้ กั ยากจน
2. ทาสในเรือนเบีย้ : เกดิ จากการท่ีแมเ่ ปน็ ทาส พ่อเป็นนายทาส
3. ทาสมรดก: เกดิ จากการสง่ ต่อมรดกของนายทาสท่ีเสียชีวิตลง สง่ ใหน้ ายทาสคนต่อไป
4. ทาสท่านให้: ทานทไี่ ด้รบั มาจากผ้อู นื่
5. ทาสทัณฑโ์ ทษ: กรณีทบ่ี คุ คลน้นั ถกู ลงโทษ แตไ่ ม่สามารถหาเงนิ มาชดใชไ้ ดห้ มด ถา้ หากมนี ายทาสมา

ชว่ ยเหลอื ถือวา่ บุคคลนั้นกลายเป็นทาสของนายทาสคนนน้ั
6. ทาสท่ชี ่วยไว้จากความอดอยาก: คือการขายตนเองใหน้ ายทาส เพอื่ หลีกหนีจากความอดอยากที่เผชญิ อยู่
7. ทาสเชลย: เกดิ จากการที่ประเทศหรอื พลเมอื งนนั้ ๆ แพ้สงคราม จงึ ถูกผู้ชนะสงครามนาคนเหล่านั้นไปเป็น

ทาสรับใช้

การจะหลุดออกจากการเปน็ ทาสน้นั มี 6 วิธี
1. การหาเงนิ มาไถถ่ อนตนเอง
2. การบวชทตี่ อ้ งไดร้ ับการยนิ ยอมจากนายทาส
3. การหลบหนจี ากการเป็นเชลยในสงคราม
4. การแตง่ งานกับชนช้นั สูงกว่า
5. การแจ้งความนายจ้างวา่ เปน็ กบฏ และตรวจสอบว่าเปน็ จรงิ
6. การประกาศจากรชั กาลที่ 5 ให้มีการเลิกทาส

สมเดจ็ พระปิ ยมหาราช (รัชกาลท่ี 5)
สมเด็จพระ ปิ ยมหาราช หรือพระนามเต็มว่า

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระ
จลุ จอมเกลา้ เจา้ อย่หู วั ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเดจ็
พระจอมเกลา้ ฯ และสมเดจ็ พระเทพศิรนิ -ทราบรมราชินี ประสตู ิ
เม่ือวนั ท่ี 20 กนั ยายน พ.ศ. 2396 พระนามเดิมว่า “สมเด็จเจา้
ฟา้ ชายจฬุ าลงกรณ์” เม่ือพระชนม์ 9 พรรษาไดร้ บั สถาปนาเป็น
กรมหม่ืนพิฆเนศวรสุรสงั กาศ ต่อมาอีก 4 ปี ไดเ้ ล่ือนเป็น “กรม
ขุนพินิตประชานาถ” บรมราชาภิเษกครั้งแรกเม่ือวันท่ี
11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 มีประราชกรณียกิจสาคญั มากมาย
คือ

การเลิกทาส ออกพระราชบัญญัติเลิกทาสท่ีแท้จริงข้ึน เรียกว่า “พระราชบัญญัติทาส ร.ศ.124”
(พ.ศ.2448) เลิกเรื่องลูกทาส ในเรือนเบ้ียอย่างเด็ดขาด เด็กที่เกิดจากทาส ไม่เป็นทาสอีกต่อไป
การซื้อขายทาสเป็นโทษทางอาญา ส่วนผู้ท่ีเป็นทาสอยู่แล้ว ให้นายเงินลดค่าตัวให้เดือนละ 4 บาท
จนกว่าจะหมด
การปฏิรูประเบียบบริหารราชการ ได้ทรงปรับปรุงหน้าท่ีของกรมต่าง ๆ ที่มีอยู่แต่เดิมให้เป็นระเบียบ
เรียบร้อยโดยรวมกรมต่าง ๆ ที่มีอยู่มากมายเวลาน้ันเข้าเป็นกระทรวง กระทรวงหนึ่ง ๆ ก็มีหน้าท่ีอย่าง
หนึ่ง หรือหลายอย่างพอเหมาะสม
การศึกษา ทรงโปรดให้จัดตั้งโรงเรียนหลวงข้ึนในพระบรมมหาราชวัง แล้วมีหมายประกาศชักชวนพระ
บรมวงศานุวงศแ์ ละข้าราชการให้สง่ บุตรหลานเข้า เรยี น โรงเรียนภาษาไทยนี้

การศาล ทรงตงั้ กระทรวงยตุ ิธรรมขนึ้ เพ่อื รวบรวมศาลตา่ ง ๆ ใหม้ าขนึ้ อยใู่ นกระทรวงเดยี วกนั
การคมนาคม ไดโ้ ปรดเกลา้ ฯ ใหข้ ยายถนนบารุงเมือง ถนนท่ีทรงสรา้ งใหม่ คือ ถนนเยาวราช ถนน
ราชดาเนินกลาง ถนนราชดาเนนิ นอก ถนนดนิ สอ ถนนบรู พา ถนนอณุ ากรรณ เป็นตน้

การสุขาภิบาล ไดท้ รงตงั้ กรรมการขึน้ คณะหน่ึง เพ่ือดูแลจัดตงั้ โรงพยาบาลขึน้ หลายแห่ง เช่น
ศริ ริ าชพยาบาล โรงพยาบาลบางรกั โรงพยาบาลโรคจิต และโรงเลยี้ งเดก็

การสงครามและการเสียดนิ แดน ท่านทรวงควบคมุ การเสียดนิ แดนของไทย หากหลีกเล่ียงไม่ได้
ก็พยายามทาใหไ้ ดป้ ระโยชนจ์ ากการเสยี ดินแดนใหม้ ากท่ีสดุ

การเสดจ็ ประพาส ระหวา่ งท่ียงั มีผสู้ าเรจ็ ราชการแทนพระองค์ กไ็ ดเ้ สดจ็ ประพาสต่างประเทศหลายท่ี เพ่ือดู
แบบอยา่ งการปกครอง และนามาแกไ้ ขดดั แปลงใชใ้ นประเทศของเราบา้ ง

การศาสนา ทรงเป็นองคศ์ าสนปู ถมั ภกโดยแทจ้ รงิ ในดา้ นพระพทุ ธศาสนา
การวรรณคดี ทรงเป็นนกั ประพนั ธ์ ซง่ึ มีความชานาญทงั้ ทางรอ้ ยแกว้ และรอ้ ยกรอง เช่น ไกลบา้ น ลิลติ นิทราชาครติ
เงาะป่า พระราชพิธีสบิ สองเดือน เป็นตน้

ห้องสมุดประชาชนอาเภอบ่อไร่
ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาเภอบอ่ ไร่

แหล่งทม่ี า : https://www.bru.ac.th