แบบฝึกทักษะกีฬาวอลเลย์บอลขั้นพื้นฐาน

แบบฝกทกั ษะกฬี าวอลเลยบ อลขัน้ พื้นฐาน

โดย
นายกรวิชญ เกตุทะนงค
ครู วทิ ยฐานะ ครชู าํ นาญการ
โรงเรยี นบางไทรวทิ ยา
อําเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรอี ยุธยา
กลุมสาระการเรยี นรูสุขศกึ ษาและพลศกึ ษา

พระบรมราโชวาท

"...การกฬี านน้ั จะตองมีการฝก ซอมใหดี ท้งั ในทางวิชาการ คอื เทคนคิ และทง้ั ในทาง กาย คอื ความ
แขง็ แรงสมบูรณ ถา ขาดสองอยา งนี้ จะทําใหไมส ามารถปฏบิ ตั ิภาระของตวั ใหได ชัยชนะ จงึ ตอง
เตรยี มตวั เตรยี มกายของตนใหดเี พอื่ ท่จี ะได ไมต อ งปราชัย..."

"พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู ิพลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร"
ความตอนหนึง่ ในพระบรมราโชวาท

พระราชทานแกคณะกรรมการจัดการแขงขนั ฟุตบอล ส.ส.มหากุศล
ณ พระตําหนักจิตรลดารโหฐาน
วันที่ ๒๖ กันยายน ๒๕๑๒

ประวัติกีฬาวอลเลยบอล

กีฬาวอลเลยบอลถอื กาํ เนิดขึน้ ในป ค.ศ. 1896 โดยนายวลิ เลยี ม จ.ี มอรแกน และนายเจมส พ.ี ซลั ลิแวน
ผอู ํานวยการฝา ยพลศกึ ษาของสมาคม Y.M.C.A. เมอื งฮอลโยค รฐั แมสซาชเู ซตส ประเทศอเมริกา ซ่ึงไดเ กิดข้ึน
เพียง 1 ป กอนการแขง ขนั กีฬาโอลิมปกสมยั ใหม ครง้ั ที่ 1 ณ กรงุ เอเธนส โดยเขามีความคิดท่ตี อ งการใหมีกฬี า
สาํ หรบั เลน ในชว งฤดหู นาวแทนกฬี ากลางแจงเพื่อออกกาํ ลงั กายพักผอ นหยอนใจยามหิมะตก
เขาไดเ กิดแนวความคิดท่ีจะนาํ ลกั ษณะและวิธกี าร เลน ของกีฬาเทนนสิ มาดดั แปลงใชเ ลน จึงใชตาขายเทนนสิ ซงึ่
ระหวางเสาโรงยิมเนเซียม สูงจากพื้นประมาณ 6 ฟุต 6 น้ิว และใชยางในของลกู บาสเกตบอลสูบลมใหแนน แลวใช
มือและแขนตโี ตข ามตาขา ยกันไปมา แตเ นื่องจากยางในของลกู บาสเกตบอลเบาเกินไป ทําใหล กู บอลเคลอื่ นท่ชี า
และทศิ ทางท่ีเคลื่อนไปไมแ นน อน จงึ เปล่ยี นมาใชลกู บาสเกตบอล แตลูกบาสเกตบอลก็ใหญ หนักและแข็งเกินไป
ทําใหม ือของผูเลน ไดรบั บาดเจบ็

จนในทสี่ ดุ เขาจงึ ใหบ รษิ ัท Ant G. Spalding and Brother Company ผลิตลูกบอลที่หมุ ดวยหนงั และบุ
ดวยยาง มีเสนรอบวง 25-27 น้ิว มีนา้ํ หนกั 8-12 ออนซ หลังจากทดลองเลนแลว เขาจึงชื่อเกมการเลน นีว้ า "มินโท
เนตต" (Mintonette)

ค.ศ.1896 ไดมีการประชมุ สัมมนาผูน ําทางพลศกึ ษาทวี่ ิทยาลัยสปริงฟลด (Spring-field College) นายวิ
ลเลยี ม จี มอรแกน ไดส าธิตวิธีการเลนตอหนาทีป่ ระชุมหลงั จากที่ประชมุ ไดช มการสาธิต ศาสตราจารย อลั เฟรด ที
เฮลสเตด (Alfred T. Helstead) ไดเสนอแนะใหมอรแ กนเปล่ยี นจากมนิ โทเนตต (Mintonette) เปน
"วอลเลยบ อล" (Volleyball) โดยใหความเหน็ วาเปนวธิ กี ารเลน โตล ูกบอลใหลอยขา มตาขายไปมาในอากาศ โดยผู
เลน พยายามไมใหลกู บอลตกพืน้

ค.ศ. 1928 ดร.จอรจ เจ ฟเชอร (Dr. George J. Fisher) ไดปรับปรงุ และเปล่ยี นแปลงกติกาการเลน
วอลเลยบ อล เพื่อใชในการแขงขนั กฬี าวอลเลยบ อลในระดบั ชาติ และไดเผยแพรกีฬาวอลเลยบอลจนไดรับสมญา
นามวา บิดาแหงกฬี าวอลเลยบอล
การเขา มาในประเทศไทย

วอลเลยบ อลไดแพรเ ขามาในประเทศไทยตัง้ แตช วงไหนนัน้ ยังไมมหี ลักฐานแนชัด แตชาวไทยบางกลุมเร่ิม
เลน และแขง ขนั วอลเลยบ อลในชวงสงครามโลกครั้งท่ีสอง ป 2477 กรมพลศกึ ษาไดจัดพิมพกติกาเผยแพรโ ดย
อาจารยนพคณุ พงษส วุ รรณซ่งึ จัดใหมีการแขงขนั กีฬาประจาํ ปและบรรจุกฬี าวอลเลยบ อลหญิงเขาไวในรายการ
แขง ขันเปนคร้งั แรกโดยใชกตกิ าการเลนระบบ 9 คน และตงั้ แตน น้ั มากฬี าวอลเลยบอลกพ็ ัฒนาข้ึนมาโดยตลอด
ตอ มาเมื่อป 2500 ไดมีการประชุมหารอื พจิ ารณาจัดต้ังสมาคมขึน้ มารบั ผิดชอบ จนกระทง่ั มีการจดั ต้งั สมาคม
วอลเลยบอลสมัครเลนแหงประเทศไทย (Amateur Volleyball Association of Thailand) อยา งเปนทางการขึ้น
เมื่อวันท่ี 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2502 และเปล่ยี นระบบการแขง ขันเปน 6 คน และตอ มาไดบรรจุเขาในหลกั สูตรชั้น
มัธยมศึกษาตอนตน เม่ือป 2521 หลกั สูตรชั้นมธั ยมศกึ ษาตอนปลายเม่อื ป 2524[1]
องคก รบรหิ ารกีฬาวอลเลยบอล

สมาคมกฬี าวอลเลยบอลแหง ประเทศไทย (อังกฤษ: Thailand Volleyball Association) เปนองคกร
กีฬาระดับชาติ สาํ หรับบรหิ ารกีฬาวอลเลยบ อลของไทย ทําหนา ที่จัดการแขง ขนั กฬี าวอลเลยบ อลอยา งเปน
ทางการ ทัง้ วอลเลยบอลในรมและวอลเลยบ อลชายหาด และใหการสนับสนุนวอลเลยบอลทีมชาติของไทย สมาคม

กฬี าวอลเลยบอลแหง ประเทศไทย เปนสมาชกิ ของสมาพนั ธว อลเลยบ อลเอเชยี และสหพนั ธว อลเลยบ อลระหวาง
ประเทศ ซึง่ สงผลใหก ีฬาวอลเลยบ อลของไทยเปน ทีย่ อมรบั ทัง้ ระดบั ทวีปและระดับโลก สํานักงานใหญต ั้งอยูที่การ
กีฬาแหงประเทศไทย หัวหมาก กรงุ เทพมหานคร

สมาพันธว อลเลยบ อลเอเชยี (องั กฤษ: Asian Volleyball Confederation (AVC)) หรอื ท่เี รียกกันโดยยอ
วา เอวซี ี เปนองคกรกีฬาระดบั ทวปี สําหรบั บริหารกีฬาวอลเลยบ อลในทวีปเอเชยี และเขตโอเชยี เนยี ทัง้
วอลเลยบอลในรม และวอลเลยบอลชายหาด สมาพันธว อลเลยบอลเอเชียเปนสมาชกิ ของสหพนั ธวอลเลยบ อล
ระหวางประเทศ สาํ นักงานใหญต้งั อยทู ่ีกรงุ เทพมหานคร ประเทศไทย

สหพันธวอลเลยบ อลระหวา งประเทศ (ฝร่งั เศส: Fédération Internationale de Volleyball (FIVB))
หรอื ท่ีเรยี กกนั โดยยอวา เอฟไอวีบี เปน องคก รกีฬาระดับโลก เปน องคก รสงู สุดสาํ หรบั บรหิ ารกีฬาวอลเลยบ อล ท้งั
วอลเลยบ อลในรม และวอลเลยบอลชายหาด สํานกั งานใหญต ้งั อยทู ี่โลซาน ประเทศสวิตเซอรแลนด

ทกั ษะในการเลน วอลเลยบ อล

การเลนกีฬาวอลเลยบ อลมีทักษะสว นบุคคลพืน้ ฐานทจ่ี ําเปนตองใชสําหรบั การเลนหลายประเภท ซงึ่ ผูเริม่
เลน วอลเลยบอลจําเปนตอ งเริ่มฝกในพ้นื ฐานเหลาน้ี สําหรบั ในตอนนจี้ ะไดนาํ เสนอทกั ษะตา งๆ ท่ีจําเปน สาํ หรบั
การเลน วอลเลยบอลในภาพรวมทกุ ทกั ษะ เพอ่ื ที่จะไดท ราบวาแตละทักษะมวี ิธกี ารและความสําคัญอยา งไร
รูปแบบทักษะพื้นฐาน ซ่งึ ทกั ษะทั้งหมดจําเปนตอ งใชใ นการแขง ขนั ในการฝกนอกจากผูเลน จะสามารถปฏิบัติ
ทักษะพ้ืนฐานท้งั หมดไดแลวยังตองสามารถเชอื่ มโยงการเลนในแตละทักษะไดด ว ย สําหรบั การเลนเปนทมี นน้ั หาก
ผเู ลนไมม ีความชํานาญในแตละทักษะพืน้ ฐานทีเ่ กีย่ วกบั การเลน วอลเลยบอลก็จะทําใหก ารเลนเปนทีมทําไดยาก

ทกั ษะท1ี การอันเดอรว อลเลย บ อล

ลักษณะทาทางเตรียมเลน บอลของผเู ลนมีลกั ษณะดังน้ี
1. หงายมือทั้งสองขา ง
2. เอามอื หนึง่ ไปวางชอ นทับอีกมอื หนงึ่
3.รวบมอื ใหน้ิวหัวแมม อื ชดิ ตดิ กัน มดั
4. ใชม ือใดมอื หน่งึ กาํ หมดั
5. ใชอีกมอื หนึ่งโอบหมดั
6. ใหนิ้วหวั แมมือท้งั สองชดิ ตดิ กัน .กาํ มือ
7.กาํ มือทัง้ สองขา ง
8.นาํ มือทง้ั สองขา งมาชิดกนั
9.ใหน ว้ิ หวั แมมอื ท้งั สองขางเสมอกนั

ทาการอนั เดอร
1. ยนื เทา ใดเทา หนงึ่ อยขู า งหนา หางกัน ประมาณ 1 ชวงไหล
2 ยอ เขา ลงใหหวั เขา เลยปลายเทาเล็กนอ ยกมลําตัวใหห ัวไหลอยใู นแนวระดบั ของเขา
3 ยกสน เทา ข้นึ เล็กนอ ย นํา้ หนกั ตัวอยูท่ีปลายเทาทัง้ สองขาง ตรงบรเิ วณโคนหัวแมเ ทา ใตฝาเทา
4 จับมอื ในทา ท่ีถูกตอ ง แขนท้งั สองเหยยี ดตึง ตามองท่ีลูกบอล

ทกั ษะท2่ี การสง ( เซ็ต )

การยกมอื ทั้งสองในการเซต็
1. ยกมือท้งั สองขึน้ ประมาณหนา ผาก มือทงั้ สองหางจากใบหนา ประมาณ 1 กาํ มือ ( 10 เซนตเิ มตร)
2. กางนิ้วออก กางขอศอกออกเล็กนอย ขอ ศอกอยูระดับเสมอไหลหรอื สงู กวา เล็กนอ ย กางน้วิ ออกน้ิวงอ
เปน
3. เคลือ่ นที่ไปที่ลกู บอลจะตกใหลกู บอลอยเู หนอื ศีรษะบรเิ วณหนา ผาก
4. ยอเขา ยกมอื ใหจุดสัมผัสบอลกับนิ้วมอื หางจากหนา ผาก 20 ซ.ม

ทกั ษะที 3 การตบลกู วอลเลยบอล

1. การวงิ่ เคลอื่ นท่เี ขา หาจุด
2. เตรยี มกระโดดหา งจากจดุ ทลี่ กู บอลตกประมาณ 1 ฟตุ
3. กระโดดเหวีย่ งแขนทง้ั สองไปขางหลัง น้าํ หนักตัวไปขา งหลัง เขา งอ
4. เหวีย่ งแขนทั้งสองข้ึนขา งหนา พรอ มกับถบี เทา ทัง้ สองกระโดดลอยตัว ข้นึ ตรง ๆ
5. แขนขวาเงื้อไปขางหลงั งอแขนเล็กนอย แบมือ ตามองดูบอลตลอดเวลา
6. จงั หวะทจ่ี ะตบ ใหก ดไหลซายลง พรอมกบั ตบลูกบอลใหแ รงสงจากขอ มือ ศอก ไหล และลาํ ตวั
7. ลงสูพ ืน้ ดว ยเทาท้งั สองในลกั ษณะยอตวั

ทกั ษะท4่ี การเสิรฟลูกวอลเลยบอล
การเสริ ฟเปนการรกุ วิธหี นงึ่ การแขงขนั จะเริม่ จากการเสิรฟ เสมอ ลูกเสิรฟที่มพี ลังและมปี ระสทิ ธภิ าพ

สามารถ ขมคแู ขงขันและเชงิ ความเปนผูคมุ เกมการเลนไดด วย จดุ ประสงคข องการเสริ ฟ อยทู ีก่ ารทําคะแนน
โดยตรงทาํ ลายยุทธวธิ ีการรุกของฝา ยตรงขา มลดภาระการต้งั รบั ของฝา ยตน สรางโอกาสท่ไี ดเ ปรยี บในการตอบโต
ลกู เสริ ฟทดี่ ีสามารถทาํ ความหนักใจใหฝา ยตรงขา มอนั เปนการทาํ ลายขวัญและจิตใจของคแู ขง ขนั ทําใหเ กิดความ
รวนเร็วขาดความสัมพนั ธในการรุกไดท างหนงึ่ ดวย ผเู ลนจึงควรหาความชํานาญ โดยการฝก หดั เสิรฟ ดวยวธิ ีใดวิธี
หนง่ึ ทเี่ หมาะสมและดที ่ีสุด หรอื ตามความถนดั ของผเู ลนแตละคน

หลักสําคัญในการเสริ ฟ มดี ังน้ี ทา ทางในการเสริ ฟ
1. ตาํ แหนงการยืน
2. การโยนลูกบอล
3. การเหว่ียงแขน
4. จดุ ทีม่ อื กระทบลกู บอล ทา ทางในการเสิรฟ

กอนท่ีผเู ลน จะเริม่ ทาํ การเสิรฟตอ งรูตัวเองวาตนเองถนัดเสริ ฟ
ทา ทางแบบใดตามทีไ่ ดฝก ฝนมา ถาเคยฝกฝน หรือถนัดเสิรฟ ลกู
ทา ทางแบบใดตองเสิรฟลกู ตามแบบนน้ั ตลอดการแขงขัน
เพราการเปลีย่ นทา ทางการเสิรฟบอ ย ๆ ยอ มทาํ ใหประสิทธภิ าพ
การเสริ ฟ เสียไป ตาํ แหนง การยืน กอ นที่จะเร่ิมเสริ ฟ ทุกคร้งั ผูเลนตองยืนตามจุดหรือตาํ แหนง ทเ่ี คย
ฝกซอ มมา มีผูเลนจํานวนมากที่ขาดความสงั เกตในเรือ่ งนพ้ี อจับลกู บอลเขามายนื ในเขตเสิรฟกเ็ สริ ฟ ลกู ไป
ตามใจตนเอง การยืนหางจากเสน หลังใกลหรือไกลเพียงใด ยืนหา งจากมมุ สนามมากนอยเพียงใด ก็ตองยืน
ทจ่ี ุดน้นั ตลอดทกุ คร้ังที่ทาํ การเสริ ฟ เพราะจะทาํ ใหความแรงความเร็วและทิศทางของลูกบอลเปน ไปตาม
เปาหมายที่ตอ งการและทาํ ใหก ารเสริ ฟมีผลเสียนอ ยดว ย การโยนลกู บอล ความสงู ขณะโยนลกู บอลขึน้
ตองสมํา่ เสมอ เชน ความสูงจากมอื ที่โยน ประมาณ 3 – 4 ชวงของลกู บอล ก็จะตองโยนลกู บอลใหมีความ
สูงเชนนี้ตลอดไปเพราะการโยนลกู สูงบางต่ําบาง ทาํ ใหแ รงทีใ่ ชตีและทศิ ทางของลูกขาดความแมน ยาํ
นอกจากนี้การโยนลกู ใกลตวั หางตวั บา ง เอยี งไปซายบา งขวาบา ง ก็ยอ มมผี ลตอการตีลูกบอลดว ย การ
เหวี่ยงแขน การเสริ ฟใหลูกบอลพงุ ไปตามทศิ ทางและมีความแรงตามทตี่ อ งการขึน้ อยูกบั การเหวี่ยงแขน
ดวย ผเู สริ ฟเคยเหวยี่ งแขนในลักษณะใด มอื หางจากลกู บอลเทา ไรจะตอ งทาํ อยา งน้นั ทุกครัง้ ท่ีเสิรฟ จึง
ตอ งฝก ฝนการเหว่ยี งแขนใหค ลายกับเคร่อื งจกั รที่มจี งั หวะการทาํ งานอยา งสม่าํ เสมอ จุดทม่ี ือกระทบลูก
บอล ลักษณะของมอื และจดุ ท่ีมือกระทบลกู บอลตองเหมอื นกันทุกครงั้ ท่ีตลี ูกบอลในทา นนั้ ๆ ดวย เชน
การแบมอื ตดี านหลงั ตรงสว นกงึ่ กลางของลูกบอล ก็ ตอ งทาํ ในลักษณะเชน นีต้ ลอดทุกลกู ทเ่ี สริ ฟ เพราะ
การออกแรงและจดุ ท่ตี ลี ูกบอลแตกตางกันก็ยอมทําใหทิศทางของลูกบอลทพ่ี ุงออกไปแตกตางกันดวย

ลักษณะของการเสริ ฟ การเสิรฟ โดยท่วั ไปแบงออกเปน 2 ลักษณะใหญ ๆ คือ
1. การเสิรฟลกู มือลาง
2. การเสิรฟ ลูกมือบน

ทกั ษะท5ี .การสกัดกน้ั ( ปอ งกันการตบ )

1. ยืนแยกเทาออกประมาณ 1 ชว งไหล
2. มือทงั้ สองยกขนึ้ กางฝา มอื ออก
3. งอเขาเลก็ นอ ย
4. ศีรษะตัง้ ตรงมองไปขางหนา 5. กระโดดขึ้นเพ่อื สกดั กัน้ ลูกตบของฝา ยตรงขา ม

กติกากฬี าวอลเลยบอล ฉบบั สรปุ

'วอลเลยบ อล' เปน กฬี าท่ไี ดร บั ความนยิ มอยางมากในประเทศไทย เพราะมีฟอรมการเลนทยี่ อดเย่ียมและ
ทีมเวิรคทีด่ ี - กฎและกติกา การเลนวอลเลยบอล

‘วอลเลยบ อล’ เปนกฬี าทไี่ ดรบั ความนิยมอยา งมากในประเทศไทย เพราะมีฟอรมการเลน ทีย่ อดเย่ียม
และทีมเวิรคที่ดี นักกฬี าแตละคนผานการฝกซอมอยางหนกั เพื่อจะไดแ สดงศักยภาพทีม่ ที ั้งหมดกบั การแขง ขนั ใน
แตล ะครั้ง
กฎและกติกา การเลน วอลเลยบอล

มนี กั กีฬาวอลเลย บอลทมี ชาตหิ ลายคนทีม่ ีช่อื เสียงและชนะเลิศการแขงขันตา งๆ มากมาย อาทิ ทดั ดาว
นึกแจง , ปลืม้ จิตร ถนิ ขาว, นศุ รา ตอ มคํา, มลกิ า กนั ทอง, อรอมุ า สิทธริ ักษ เปนตน นกั กีฬาเหลา นจ้ี ึงเปน แรงบัล
ดาลใจใหก ับเด็กๆ เยาวชน และนักกีฬารนุ นอ ง ในการเดนิ ตามความฝน บนเสนทางการเปน นักกีฬาวอลเลยบอล

การชมกฬี าวอลเลยบอล หลายคนอาจจะยังไมเ ขา ใจมากนัก อาทิ การวนหนาทีข่ องนักกีฬาในสนาม การ
เสริ ฟ การเลน จังหวะในแตละแดน เปนตน วันน้แี คมปส -สตารจึงมีกฎกตกิ าการแขง ขนั วอลเลยบ อลมาฝากกนั คะ
เพือ่ การชมกีฬาวอลเลยบอลใหสนุกและไดอรรถรสในการชมมากยิง่ ขน้ึ

กฎขอ ที่ 1 พน้ื ทเ่ี ลนลูกบอล
สนามมาตรฐานทใ่ี ชแขง ขนั มีลักษณะเปน รูปสเี่ หล่ียมผนื ผาขนาด 18 x 9 เมตร ลอ มรอบดวยเขตรอบ

สนาม กวา งอยางนอ ย 3 เมตร ทุกดาน ทีว่ างเหนือพนื้ ตองไมม ีสงิ่ ใดกีดขวาง สูงข้ึนไปอยางนอย 7 เมตร จากพืน้
สนาม แตสาํ หรบั การแขงขนั ระดบั โลกของสหพันธวอลเลยบอลนานาชาตแิ ละการแขงขันทีเ่ ปนทางการ เขตรอบ
สนามตองกวา งอยา งนอ ย 5 เมตร จากเสน ขาง และ 6.5 เมตร จากเสนหลงั ท่วี า งเหนอื สนามตองสูงจากพืน้ ข้ึนไป
อยางนอย 12.50 เมตร

กฎขอที่ 2 ตาขา ย
ตาขายจะถกู ขึงเปน แนวดิ่งเหนือเสน แบงแดน สาํ หรบั ทีมชาย ขอบบนสุดตอ งสงู จากพืน้ 2.43 เมตร ทีม

หญิงสงู 2.24 เมตร โดยความสูงของตาขายวดั ท่ีบรเิ วณกึง่ กลางของสนาม ความสูงของตาขาย (ทีเ่ หนอื เสน ขา งทั้ง
สองดาน) ตอ งสูงเทา กัน
กฎขอ ท่ี 3 ลูกบอล

ลกู บอลจะตองกลม ทาํ จากหนงั ฟอกหรือหนงั สงั เคราะหท่ยี ืดหยนุ ได หอ หุมลูกทรงกลม ทําดว ยยาง หรอื
วัสดุท่คี ลายคลึงกัน สขี องลกู บอลอาจเปน สอี อ นๆ เหมือนกันท้ังลูก หรืออาจเปนหลายสีผสมกันก็ได ลูกบอลตอ งมี
เสน รอบวงยาว 65 – 67 เซนตเิ มตร มีนํ้าหนัก 260 – 280 กรัม และมีแรงดันลม 0.30 – 0.325 กโิ ลกรมั /ตาราง
เซนติเมตร

กฎขอท่ี 4 ทมี

ใน 1 ทมี ประกอบดว ย ผูเ ลนสงู สุด 12 คน รวมกบั คณะผูฝก สอน ไดแ ก ผฝู กสอน 1 คน ผชู วยผูฝกสอน
ไมเ กิน 2 คน คณะแพทยไ ดแ ก นกั กายภาพบําบัด 1 คน และแพทย 1 คน

การแขงขันในสนาม มผี เู ลน ตวั จริงทีมละ 6 คน โดยตําแหนง ของผูเ ลนจะยืนดานหนา 3 คน ประกอบดวยผู
เลนตาํ แหนงที่ 4 (หนา ซา ย), 3 (หนา กลาง), 2 (หนา ขวา) ยนื ดา นหลัง 3 คน ประกอบดว ยผูเลนตําแหนงท่ี 5 (หลัง
ซา ย), 6 (หลังกลาง), 1 (หลงั ขวา) ซึง่ ตาํ แหนงท่ี 1 คอื ตําแหนงผเู ลนเสิรฟ สวนผูเ ลน ในสนามท่เี หลือจะมีหนาท่ี
ของแตละคนดงั น้ี

• ตวั ต้ัง หรอื ตัวเซ็ต ทาํ หนาท่ีตอ บอลในจังหวะที่สอง โดยตง้ั บอลใหก ับตัวรกุ เพื่อทาํ คะแนน ตัวเซ็ตตอง
ปราดเปรียวและวอ งไว มไี หวพรบิ ท่ดี ใี นการเลอื กตวั รุกเพอื่ ทาํ คะแนน

• ตวั บลอ็ กกลาง หรอื ตัวตีกลาง คอื ผูเ ลน ท่ีสามารถรุกไดอ ยา งรวดเรว็ มกั จะอยใู กลต วั เซต็ รวมไปถึงมีการ
บล็อกทีด่ ี สามารถขนึ้ บลอ็ กคูดา นขางของสนามได แตละทีมมักจะมผี ูเ ลน ตําแหนง น้ี 2 คน

• ตัวตีดานนอก หรอื ตวั ตดี า นซา ย หรือ ตวั ตหี ัวเสา ทาํ หนา ทต่ี บลูกหรอื บุก จากบริเวณหวั เสา ตวั ตี
จะตอ งตบลูกไดแ บบคงเสนคงวาทส่ี ุดในทมี เพราะมกั จะไดบ อลจากตัวเซต็ มากที่สดุ แตล ะทมี มักจะมีผเู ลน
ตาํ แหนงนี้ 2 คน

• ตวั ตีตรงขาม หรอื ตัวตีดานขวา ทาํ หนา ท่ีเปน แนวหนา ปกปองเกมรุกของคแู ขงเปน หลกั อยบู ริเวณเสา
อากาศดานขวา คอยบล็อกตัวตีดานซายของคูแขง และบางครั้งทําหนาท่ีเปน ตวั เซต็ สํารองดวย

• ตัวรบั อสิ ระ หรอื ลเิ บโร คือผเู ลนที่ชาํ นาญเกมรับเปนพิเศษ เปนตวั ท่ีตอบอลไดด ีทสี่ ุดของทีม และจะตอง
สวมชดุ ท่ีตางจากผูเลน คนอ่ืนในทีม ลิเบโรไมมสี ิทธบิ์ ล็อกหรอื ตบี อลขณะบอลอยูเ หนอื ตาขา ยและไมมีสทิ ธิ์เสิรฟ
บอล (ยกเวนในบางองคก ร) เมือ่ เกมหยุดสามารถเปล่ียนตัวกับผเู ลน แดนหลงั ไดโดยไมต องแจงผตู ดั สิน ลเิ บโร
สามารถเซต็ บอลเหนือศีรษะคลายตัวเซ็ตได เม่อื ยืนอยหู ลังเสนรุกเทาน้นั

กฎขอท่ี 5 หวั หนาทีม

ท้งั หัวหนา ทีมและผูฝ กสอน จะเปนผูร ับผิดชอบความประพฤติและระเบยี บวินยั ของผูร วมทีม แตมขี อ
แมวาตวั รับอสิ ระจะเปน หวั หนาทมี ไมได ตลอดการแขง ขัน ผูฝก สอนจะเปน ผูควบคุมการเลน ของทีมภายนอก
สนาม เลือกผเู ลน 6 คนแรก เปลีย่ นตวั ผูเลน และขอเวลานอก สวนผชู วยผฝู กสอนจะทําหนาที่แทนผูฝ ก สอน เมอ่ื ผู
ฝกสอนตองออกจากการทําหนาที่

กฎขอ ท่ี 6 การไดคะแนน

การแขง ขนั วอลเลยบ อลจะแขง กนั เปนเซตทงั้ หมด 5 เซต โดยทมี ท่ที ําได 3 เซตกอ นจะเปนทีมท่ีชนะใน
การแขง ขนั น้ัน ซง่ึ แตล ะเซตจะแขงกนั เมือ่ ทมี ใดทีมหนึ่งทาํ คะแนนได 25 คะแนนกอ น (ยกเวนเซตสุดทา ยจะแขง
15 คะแนน) หากทาํ คะแนนได 24 -24 คะแนนเทา กัน จะตอ งแขงขันกันตอไปจนกวา ทีมใดทมี หนึ่งจะทาํ คะแนน
นําหา ง 2 คะแนน (26 -24, 27–25,……) โดยในการแขงขันแตละทมี จะไดค ะแนนเมื่อ

• ลกู บอลตกลงบนพนื้ สนามในแดนของทีมตรงขา ม
• ฝา ยตรงขา มทําผิดกตกิ า
• ฝา ยตรงขามถูกทําโทษ

กฎขอท่ี 7 โครงสรางการแขงขนั
กอนการแขง ขนั ผูตัดสนิ ท่ี 1 จะทําการเสย่ี งเพอ่ื ตัดสินวา ทมี ใดจะเสริ ฟ กอน หรืออยูแดนใดในเซตแรก

และถา ตองแขงขนั เซตตดั สนิ จะตอ งทาํ การเสยี่ งใหมอ ีกคร้ัง หลงั จากนนั้ จะทําการอบอนุ รางกายเปนเวลา
ประมาณ 10 นาที จากน้ันผูเ ลน จะตอ งยนื ประจําตาํ แหนงของตน จนกวา จะมีการเสิรฟ ลูกบอล ผูเลนจงึ จะ
สามารถเคล่อื นทีไ่ ปอยูต ําแหนง ตางๆ ไดภายในแดนและเขตรอบสนามของตน

การหมุนตําแหนง
เม่ือทมี ทรี่ ับลกู เสริ ฟ ไดสิทธทิ ําการเสริ ฟ ผูเลน จะตองหมนุ ตาํ แหนง ตามเขม็ นาฬกิ าไป 1 ตาํ แหนง
ตัวอยา ง ผเู ลน ตําแหนง ที่ 2 จะหมุนไปตําแหนงท่ี 1 เพ่อื ทําการเสิรฟ และผเู ลน ตาํ แหนง ท่ี 1 จะหมนุ ไปตาํ แหนง ท่ี
6 เปน ตน หากหมุนตาํ แหนง ผดิ ฝา ยตรงขามจะไดค ะแนนและไดเ ปน ฝายเสริ ฟแทน

กฎขอ ท่ี 8 รปู แบบการเลน
ลกู จะอยูในการเลน ตั้งแตข ณะท่ีทาํ การเสริ ฟ โดยผูตัดสนิ ท่ี 1 เปน ผอู นญุ าต โดยลูกบอลท่เี ปน ‘ลกู ดี’ คือ

การที่ลกู บอลถูกพ้ืนสนาม โดยสว นใดสว นหนึ่งของลูกไดสัมผัสพืน้ สนาม รวมทัง้ เสน เขตสนาม สวน ‘ลกู ตาย’ คือ
ลูกไมอ ยใู นการเลน ต้ังแตข ณะทีม่ กี ารทาํ ผิดกติกา โดยผตู ัดสนิ คนใดคนหนึง่ เปนผใู หสญั ญาณนกหวดี ซ่ึงการทําผิด
กตกิ าจะส้ินสดุ ลงพรอมกบั สัญญาณนกหวีด

กฎขอ ที่ 9 การเลน ลกู บอล
การถูกลูกบอล คือการกระทาํ ใดๆ โดยผูเลน ทีอ่ ยูในการเลนทกุ ลกั ษณะ ซึง่ แตล ะทมี สามารถถูกลกู ไดม าก

ท่ีสดุ 3 คร้ัง (นอกจากทาํ การบล็อก) เพอื่ สง ลกู กลับไปยงั ทีมตรงขาม ถาถูกลกู มากกวา น้ถี ือวาทําผิดกตกิ า และผู
เลน คนหนงึ่ จะไมสามารถถูกลูกบอล 2 ครง้ั ตดิ ตอกนั ได

กฎขอ ท่ี 10 ลกู บอลทีบ่ รเิ วณตาขา ย
ลกู บอลที่สงไปยังแดนของทีมตรงขา ม ตอ งขามเหนือตาขายไปยังพน้ื ท่ี ภายในแดนของฝา ยตรงขาม โดย

ลูกบอลอาจถูกตาขายไดใ นขณะท่ีกําลงั ขา มตาขาย
กฎขอ ที่ 11 ผเู ลน ที่บรเิ วณตาขา ย

ในการบล็อก ผบู ลอ็ กอาจลาํ้ ตาขา ยเขา ไปถูกลกู บอลได ถา ไมกดี ขวางการเลนลูกของทมี ตรงขา ม หรือมอื
ของผเู ลน อาจลํ้าตาขายได ถาขณะถกู ลกู เปน การถกู ลูกบอลในแดนของทมี ตนเอง แตผ เู ลน ไมส ามารถถกู ตาขาย
ระหวา งเสาอากาศ ในขณะที่กาํ ลงั เลนลกู ได จะถอื วาผดิ กตกิ าทันที

กฎขอท่ี 12 การเสริ ฟ
ผูเ สริ ฟ จะตอ งเสริ ฟจากดานหลงั ของสนาม โดยยืนไมเ ลยแนวเสนขางและหามเหยียบเสนหลงั โยนบอล

และตีกลางอากาศใหบอลขา มตาขายไปยงั แดนของคแู ขง ภายใน 8 วนิ าทหี ลงั กรรมการใหส ัญญาณ และเม่ือฝาย
เสริ ฟชนะการเลนลกู นน้ั ผทู ท่ี ําการเสิรฟอยูแลว จะทาํ การเสริ ฟ ตอ แตหากฝา ยรับลกู เสิรฟชนะในการเลนลูกนั้น
จะไดสิทธิทําการเสริ ฟ และตองหมุนตาํ แหนง กอนทําการเสิรฟ ผูเ ลน ที่หมุนจากตาํ แหนง หนา ขวาไปยังตาํ แหนงหลงั
ขวาจะเปน ผูเสิรฟ

ภาพจาก : fordfocus1998.blogspot.com
กฎขอท่ี 13 การหยุดการเลน

การหยดุ การเลน มีเพียงการขอเวลานอกและการเปลีย่ นตวั เทา นั้น โดยแตละทีมสามารถขอเวลานอกได
ไมเ กนิ 2 ครงั้ และเปล่ียนตัวผูเลน ไดไมเ กนิ 6 คน/เซต การขอเวลานอกแตละคร้ังใชเวลา 30 วนิ าที
กฎขอ ที่ 14 การหยดุ พกั และเปล่ยี นแดน

การหยุดพกั ในชว งเวลาระหวางเซต จะพักเซตละ 3 นาที ระหวางการหยดุ พักจะทาํ การเปลี่ยนแดนดวย
สว นในเซตตัดสินจะเปล่ียนแดนเมื่อทีมใดทีมหนงึ่ ทําได 8 คะแนน
กฎขอ ท่ี 15 ผูเลน ตวั รับอิสระ (LIBERO)

แตละทีมจะมสี ิทธิแตง ตั้งผเู ลนทร่ี ับไดดีเปน พเิ ศษเปน ตวั รับอสิ ระไดถ งึ 2 คน แตใ นการแขงขนั จะมผี ูเลน
ตัวรับอิสระในสนามไดเพยี งคนเดยี ว ตัวรบั อสิ ระจะตอ งสวมชุดแขงขันเฉพาะ ซึง่ มสี ีทแี่ ตกตา งจากเพอ่ื นรวมทมี อ
ยางชัดเจน และมีลกั ษณะการเลนดังนี้

• ตัวรับอสิ ระสามารถเปลี่ยนเขาแทนผเู ลน แดนหลังคนใดกไ็ ด
• ตัวรับอสิ ระไมสามารถทาํ การรกุ ไดโ ดยสมบูรณจากทุกพืน้ ทีข่ องสนาม
• ไมอนญุ าตใหตวั รบั อิสระทาํ การเสิรฟ บลอ็ ก หรอื พยายามบลอ็ ก
• ไมอนญุ าตใหเ พ่อื นรว มทมี ทาํ การรกุ โดยสมบูรณ ขณะท่ีลูกบอลอยสู งู กวา ขอบบนของตาขาย ถา ลูกนนั้
มาจากการสง ดวยน้ิวมอื ของตวั รบั อสิ ระทีอ่ ยใู นแดนหนาของทีมตนเอง

บรรณานกุ รรม

___________. กติกากีฬาวอลเลยบอล. สืบคน เมือ่ 25 เมษายน 2563. แหลง ทม่ี า
https://today.line.me/th/v2/article/VWvKzl

___________. แบบฝก ทกั ษะกีฬาวอลเลยบ อลข้ันพ้ืนฐาน. สบื คน เม่ือ 25 เมษายน 2563. แหลงทมี่ า
https://wongsakon04.wordpress.com/117-2/.