ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออก ยุคโจมง ใหม่

ประวตั ิศาสตรเ์ อเชยี ตะวันออก

ญ่ปี นุ่ ยุคโบราณ ยคุ โจมง
(Jomon Period)

ยุคโจมง

มีการชีว่าชาวญี่ปนุ่ มีพืนฐานทางพนั ธุกรรม
รว่ มกับชาวเอเชยี ตะวนั ออก

เริ่มต้นในยคุ ก่อนประวัตศิ าสตรข์ องญป่ี นุ่ ประมาณ
14,000 ปกี ่อนคริสต์ศกั ราชถงึ 300 ปกี อ่ นคริสตศ์ ักราช ระหว่าง
หมเู่ กาะญป่ี ่นุ กบั แผน่ ดินใหญข่ องทวีปเอเชยี ยงั คงเช่ือมต่อกันดว้ ย
แผ่นน้าแข็ง นักวชิ าการสนั นิษฐานวา่ มนษุ ย์ Homo sapiens ได้
อพยพจากทางตะวันออกและตะวันออกเฉียงใตข้ องเอเชียมาอาศยั
บนหม่เู กาะญป่ี นุ่ ในชว่ ง 35,000 ปีกอ่ นครสิ ต์ศักราช นักโบราณคดี
ไดค้ น้ พบเครอื่ งมอื หนิ ท่ีอยู่อาศัย และซากดึกด้าบรรพ์ของมนษุ ย์ใน
ยคุ นันทัว่ หมเู่ กาะญีป่ ุ่น นอกจากนี การศกึ ษาใน พ.ศ. 2531 ยังชีวา่
ชาวญีป่ นุ่ มีพืนฐานทางพนั ธุกรรมร่วมกับชาวเอเชยี ตะวนั ออก

รปู แบบการดา้ รงชวี ิต

เป็นไปไดว้ ่าเปน็ บรรพบรุ ษุ ของชาวไอนุในญี่ปุ่นปัจจุบนั คอื ชาวโจมง

มีการดา้ รงชวี ิตแบบนกั ลา่ จับปลาและใชเ้ ครอ่ื งมือ
หิน นักโบราณคดีได้คน้ พบเครือ่ งมอื หิน ท่อี ยูอ่ าศัย และซาก
เปลือกหอยในยคุ นนั ทว่ั หมเู่ กาะญี่ปุน่ ในยุคไดม้ กี ารกลา่ วว่า
สมาชิกของวฒั นธรรมโจมงมอี ยู่ด้วยกันหลายกลุ่ม และ
เป็นไปไดว้ า่ เปน็ บรรพบุรษุ ของชาวไอนใุ นญป่ี ุ่นปจั จบุ ัน ไดท้ ิง
ร่องรอยทางโบราณคดีไว้อย่างชัดเจนทสี่ ุด วฒั นธรรมโจมง
นีอาจนับได้อยา่ งคร่าว ๆ ว่าอยรู่ ว่ มสมัยกับอารยธรรมใน
เมโสโปเตเมีย ลมุ่ แมน่ ้าไนล์ และลุ่มแมน่ า้ สินธุ

ชาวไอนุ คือ ชนพนื เมืองบนเกาะฮกไกโดในประเทศญปี่ นุ่

การขยายตวั ของประชากร มีหลักฐานว่าวัฒนธรรมโจมงมีประชากรหนาแนน่
สงู ที่สุดแหง่ หนึ่งในบรรดากลุ่มประชากรท่ี
ด้ารงชวี ติ ดว้ ยการลา่ สตั ว์

วัฒนธรรมแบบกึง่ อยู่ตดิ ทน่ี ีได้น้าไปสูก่ ารเพิม่ ขึนของประชากร
หลกั ฐานวา่ วัฒนธรรมโจมงมปี ระชากรหนาแน่นสูงท่ีสุดแห่งหน่งึ ในบรรดา
กล่มุ ประชากรทดี่ า้ รงชีวติ ดว้ ยการลา่ สัตว์ การศกึ ษาแผนท่ีทางพนั ธกุ รรมโดย
ลยุ จี ลูกา กาวัลล-ี สฟอรซ์ า แสดงใหเ้ หน็ รูปแบบของการขยายตวั ทาง
พันธกุ รรมจากพนื ที่ในทะเลญป่ี นุ่ ไปยังพืนทีอ่ ่นื ๆ ในเอเชียตะวันออก การ
ขยายตวั ของกลุ่มประชากรชาวโจมงครงั นีอาจแผ่ไปจนถงึ ทวปี อเมริกาผา่ น
เส้นทางเลยี บชายฝั่งมหาสมุทรแปซฟิ กิ การขยายตัวครงั นนี บั ว่าเป็นครงั ที่
ส้าคัญทสี่ ดุ เปน็ อันดับสามของเอเชยี ตะวนั ออก

ยคุ หินใหม่

ชาวโจมงในยุคกลางจนถึงยุคปลาย
จงึ เปน็ การใช้ชวี ิตแบบอยู่ติดที่ หรอื อยา่ งนอ้ ยก็เป็นแบบกึ่งตดิ ที่

ขอ้ เทจ็ จรงิ ท่วี ่าเคร่ืองดนิ เผานันแตกหกั ได้งา่ ยและยอ่ มไมม่ ีประโยชนก์ บั ผู้
ด้ารงชีวติ แบบลา่ สตั วซ์ ึง่ ตอ้ งย้ายถน่ิ ฐานอยเู่ สมอ ดว้ ยเหตุนใี นยุคกลางจนถงึ ปลายชาวโจมง
จึงนา่ จะเปน็ คนพวกแรกในโลกที่ดา้ รงชีวิตแบบอยตู่ ิดที่ หรอื อย่างนอ้ ยก็เป็นแบบก่ึงตดิ ท่ี

ยคุ หนิ ใหม่ ทะเตะอานะ แปลวา่ หลุม
ชิคิ แปลวา่ แบบ
ทีอ่ ยอู่ าศัยของชาวโจมงเรยี กว่า
“ทะเตะอานะชคิ ิจเู คียว” จเู คียว แปลว่า บา้ นเรอื น

ชาวโจมงใชเ้ ครือ่ งมอื หนิ ทังแบบท่ขี นึ รปู ด้วยการสกดั และการบด และใชธ้ นู
อกี ทังยงั น่าจะช้านาญในการหาของป่า-ลา่ สัตวแ์ ละการประมง ชาวโจมงอาศยั ในถา้ ซ่ึง
ภายหลงั ได้ย้ายมาอาศยั ในหลุมขดุ ตืน ๆ และบ้านท่สี ร้างขึนบนพนื ดิน เรยี กทอี่ ยอู่ าศยั แบบ
นวี ่า “ทะเตะอานะชคิ ิจูเคียว” คอื มกี ารขุดดินเปน็ รปู ส่ีเหลีย่ มหรอื วงกลมจากนนั กต็ งั เสาข้าง
ใน ต่อก็มุงลังคาลงมา ตรงกลางเป็นกองไฟเอาไวใ้ ห้ความอบอุ่นและแสงสว่าง มีรูระบาย
อากาศและควนั จากกองไฟ

การแตง่ กาย

นักโบราณคดกี ลา่ ววา่ สว่ นใหญ่เปลือยกายหรอื สวมเพียงเสอื ท่ที ้าจาก
หนังสัตว์ ขนสัตว์และเส้นใยเปลอื กต้นไม้

ยคุ สมยั ในยคุ โจมง

เครอื่ งปน้ั ดนิ เผายคุ แรก โดยอาศยั หลักฐานทาง
โบราณคดี อกี ทงั ยงั เปน็ พ

วกแรกทท่ี า้
เครอ่ื งมอื หนิ ความเก่าแก่ของเคร่ืองดนิ เผาเหลา่ นไี ดร้ บั การระบุ
ภายหลังสงครามโลกครังที่สอง

อยา่ งไรกต็ าม นกั วชิ าการชาวญป่ี นุ่ บางคนเชอ่ื วา่ การ
ผลติ เครอื่ งดนิ เผาเกดิ ขึนบนแผน่ ดนิ ใหญก่ อ่ น

เนอ่ื งจากแหล่งเคร่ืองดนิ เผาในบริเวณซึง่ อยู่ในประเทศจนี และรัสเซยี ปจั จบุ นั นันไดผ้ ลิตเครอ่ื งดินเผา
ชาวโจมงไดป้ นั้ ต๊กุ ตาและภาชนะจากดินเหนียวและท้าลวดลายอยา่ งซบั ซ้อนดว้ ยการกดดนิ ที่ยงั หมาด
อยดู่ ว้ ยเชือกทงั แบบทฟ่ี ่นั เป็นเกลียวและไม่ฟั่น และกิง่ ไม้

ยคุ โจมงตอนตน้ ถงึ ทา้ ยสดุ

มอี ุณหภูมิตา่้ อากาศหนาว เนอ่ื งจากหมู่เกาะญี่ปุ่นกับแผ่นดนิ ใหญข่ องทวีปเอเชยี ยงั คง
เชอ่ื มตอ่ กันด้วยแผน่ นา้ แขง็ อาศัยอยู่ในถา้

เกิดการเปลย่ี นแปลงของอณุ หภมู ิ มกี ารขยายตัวของประชากรอย่างมาก
เร่มิ ออกมาสรา้ งทอ่ี ยู่อาศัยที่

เรียกวา่ “ทะเตะอานะชคิ ิจูเคียว”

อณุ หภูมิต่า้ ลง อากาศหนาว จา้ นวนประชากรหดตวั ลงตามสภาพอากาศ มี
การเปลยี่ นแปลงอย่างส้าคญั เกดิ ขนึ ในแง่โบราณคดี โดยการเพาะปลูกและเก็บเกยี่ วได้

สะทอ้ นถงึ การอพยพเข้ามาผสมปนเปกนั
ของชาวแผ่นดนิ ใหญ่จากเอเชียตอนเหนอื และชาวแปซิฟกิ ตอนใต้ องคป์ ระกอบเหล่านนั มีทงั เทพปกรณมั
ชนิ โต ประเพณีการแต่งงาน ลีลาทางสถาปตั ยกรรม และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี เช่น ภาชนะเคลอื บเงา
ส่ิงทอ คันธนทู ีท่ ้าโดยการอัดไมต้ ่างชนิดเขา้ ดว้ ยกนั งานโลหะ และงานแกว้

เหตกุ ารณท์ น่ี า่ สนใจ ยงั ไม่สามารถชีชัด
ไดว้ า่ มันคอื อะไร ?

ต๊กุ ตาดินเผาโดกุของประเทศญี่ปุ่นทีย่ งั ไมส่ ามารถชีชัดได้วา่ มนั

คืออะไร ตุ๊กตาดนิ เผาโดกเุ ปน็ ผลงานประตมิ ากรรมโบราณทมี่ อี ายุ
สมยั กอ่ นประวตั ศิ าสตร์ ถกู จัดอยใู่ นยุคสมัยโจมง อายุราว 1,100-
300 ปกี อ่ นครสิ ตกาล และสินสดุ วิวฒั นาการลงในสมัยโกกิ เมือ่ ราว
400-300 ปกี อ่ นคริสตกาล ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และ
การขุดคน้ ทางโบราณคดี

ตุ๊กตาโดกุกลายเป็นสญั ลกั ษณ์ ชอื่ สากลของตกุ๊ ตาโดกุ
ทังหมด คอื ชาโกกโิ ดกุ มีลักษณะเด่นคือ มีดวงตาขนาดใหญ่มาก
แลดูคล้ายกับตาแมลง รปู ร่างคลา้ ยกับผูห้ ญงิ ที่มีหน้าอกยื่น ต้นแขน
ตน้ ขาอวบอ้วน มีการตกแตง่ บรเิ วณสว่ นหวั ของตุ๊กตาคลา้ ยกบั การ
สวมมงกฎุ บริเวณร่างกายมีการปน้ั ตกแต่งอยา่ งละเอยี ด ดคู ล้าย
กบั การสวมเสอื ผา้ ปกคลมุ ทั่วเรือนร่าง

นักวชิ าการตังสมมติฐานว่าตุ๊กตาโดกถุ กู สรา้ งขึน เพื่อใชใ้ นศาสนา หรอื เปน็ สว่ น
หน่ึงในการประกอบพธิ ีฌาปนกจิ ของผู้คนในยุคนันจากการค้นพบมกี ารจา้ กัดอยแู่ คใ่ นพืนท่ี
ไมไ่ ดก้ ระจายออกไปยังทอ่ี ่นื อย่างการใส่ข้าวของเครอื่ งใช้ของผตู้ ายลงหลุมฝงั ศพ
นอกจากนตี กุ๊ ตาโดกอุ าจเป็นเครอื่ งรางของขลังในสมัยนนั มีความเชอื่ วา่ จะขบั ไลส่ งิ่ ชว่ั รา้ ยได้
จากการที่พบตกุ๊ ตาเหล่านีในสภาพท่ีชา้ รุดเสียหายแตกหกั ตามสสุ าน กอ่ ใหเ้ กดิ สมมติฐานวา่
อาจถูกนา้ มาใชป้ ระกอบพธิ กี รรมทางไสยศาสตร์ โดยอาจท้าหนา้ ทเี่ ปน็ ตวั แทนในการรับ
เคราะหร์ า้ ยแทนบคุ คลจรงิ นอกจากนียงั มีความเชอื่ ว่าผ้สู รา้ งไดร้ บั เอาลกั ษณะและรปู ลักษณ์
มาจากมนษุ ยต์ า่ งดาวท่มี ามอบวทิ ยาการความร้ทู างดา้ นเกษตรกรรมใหแ้ กม่ นุษยโ์ ลก

อกี ขอ้ สมมตฐิ านหนึง่ ที่นา่ สนใจ
คอื ตวั ตุก๊ ตาชาโกกโิ ดกุถูกสร้างขึนใน
ลกั ษณะที่อวบอ้วน และเนน้ ไปยังรปู ลกั ษณ์
ของผูห้ ญิงอยา่ งชัดเจนนี อาจมคี วาม
เชือ่ มโยงกบั ลกั ษณะรปู ร่างการตังครรภ์
ของสตรี หรอื อาจเปน็ เคา้ โครงชุดเกราะ
ของนกั รบในสมยั นัน ถูกนับถือในฐานะ
ของเทพีของความอดุ มสมบูรณ์ อกี ทังยัง
เป็นสญั ลักษณท์ ่ีเป็นขวญั กา้ ลังใจใหค้ ุณแม่ที่
ใกลค้ ลอด คลอดบตุ รออกมาได้อย่าง
ปลอดภัย ในปจั จุบนั ไดม้ ีการน้ามาท้าเป็น
เครอ่ื งประดบั

สถานทพี่ บตกุ๊ ตาดนิ เผาโดกุ คือ แหลง่ โบราณคดอี ันเป็นสถานท่ฝี งั ศพของคนโบราณ
นอกจากนยี ังถูกพบในสถานทีป่ ระกอบพธิ ีกรรมทางศาสนา รวมถงึ พบในสถานท่ีอยอู่ าศัย หรอื
แหล่งพักพงิ ของคนสมัยโบราณ โดยถกู พบทบี่ ริเวณแท่นบูชา จะสงั เกตได้วา่ ตุ๊กตาเหลา่ นีถูกพบใน

สถานที่ 2 แหง่ หลกั ๆคือ สสุ าน และบ้านพัก

เกร็ดความรู้

ค้าว่า โจมง ในภาษาญ่ีปนุ่ แปลว่า ลาย
เชอื ก ซง่ึ สือ่ ถงึ ลวดลายบนภาชนะหรอื ต๊กุ ตาดิน
เผาในยุคนันซงึ่ ท้าโดยใชเ้ ชือกพันรอบกง่ิ ไมแ้ ลว้
กดทาบลงบนวัสดุ

มกี ารคาดคะเนไวว้ ่า ชาวญีป่ ุ่นในยคุ ดงั กล่าวมี
อายขุ ยั เฉลี่ยเพียง 15 ปี เป็นยุคท่กี ารแพทยย์ ังไม่พฒั นา
และมที รัพยากรอาหารไมม่ ากเพยี งพอ สง่ ผลใหอ้ ายุขยั
เฉลี่ยของคนในยคุ นนั ลดลงอยา่ งมากมาจากอัตราการ
เสยี ชวี ิตของเดก็ ทารก นอกจากนี คนญ่ีปุ่นยุคโจมงท่มี ี
สขุ ภาพที่ดีจะมอี ายขุ ยั เฉล่ยี ราว 30 ปี

หากหญิงชาวญ่ปี ุ่นในยุคนนั ไมม่ ีประสบการณ์
การตังครรภห์ ลายครงั ตังแต่อายยุ งั นอ้ ย ๆ อาจท้าให้คน
ญี่ปุ่นสูญพนั ธ์ุได้

สรุป

โจมง คอื อะไร

ยุคหรอื สมยั แรกของประเทศญ่ปี ุน่ ภายหลงั มกี ารตงั ชือ่ นขี นึ เพราะ
นักโบราณคดีค้นพบจากเคร่อื งปนั้ ดนิ เผาท่ีใช้เชือกกดทาบลงบนวัสดุ

รปู แบบสังคม

นักโบราณคดกี ล่าว ชาวโจมงนา่ จะเป็นคนพวกแรกในโลกที่
ดา้ รงชวี ิตแบบอยู่ตดิ ท่ี หรอื อย่างน้อยก็เปน็ แบบก่งึ ติดที่
สังเกตไดจ้ ากร่องรอยของเครือ่ งป้ันดินเผาในยคุ นนั

สรุป

ดา้ รงชวี ติ แบบไหน

ด้ารงชวี ติ แบบนักลา่ สตั ว์ ประมงและใชเ้ ครอื่ งมอื หนิ

การเมอื งมหี รือไม่

ในตอนปลายของยุคโจมงเรม่ิ มกี ารปกครองเขา้ มา แต่ไม่
ปรากฏหลักฐานว่ามนี โยบายทางการเมืองแบบใดบ้าง

ความสัมพนั ธ์กับตา่ งประเทศมหี รอื ไม่

ในสมยั นยี งั ไม่มีความสัมพนั ธร์ ะหว่างประเทศ เพราะยังไมม่ ี
เทคโนโลยี ยังไม่มีการล่าอาณานคิ ม

อา้ งองิ

ประวัติของยุคโจมง
• Chainwit. (2007). ยุคโจมง. สืบคน้ เม่ือวนั ที่ 4 สงิ หาคม
พ.ศ.2563, จากเวบ็ ไซต์ https://th.m.wikipedia.org/wiki
• Vichayent1112. (2018). History of the World ยคุ โจมง.
สบื คน้ เม่ือวันท่ี 4 สงิ หาคม พ.ศ.2563, จากเวบ็ ไซต์
https://saihistory.blogspot.com/2018/04
• นิรัตตยิ า จันทราทิพย.์ (2015). ยุคโบราณ. สืบค้นเม่อื วนั ท่ี 4
สิงหาคม พ.ศ.2563, จากเว็บไซต์
https://sites.google.com/site/nirattiya96/home/yukhb
oran

อ้างองิ

ตุ๊กตาโดกุ
• GaRaven. (2013). โดกุ ต๊กุ ตาดินเผาปริศนา. สบื ค้นเม่ือวันท่ี 4
สงิ หาคม พ.ศ.2563, จากเวบ็ ไซต์
https://www.thairath.co.th/content/364050
• GaRaven. (2004). โดกุ ต๊กุ ตาดนิ เผาปรศิ นา. สบื คน้ เมอื่ วันท่ี 4
สิงหาคม พ.ศ.2563, จากเว็บไซต์
http://www.electron.rmutphysics.com/

เกรด็ ความรู้
• ANNGLE TH. (2020). เกรด็ ความร!ู้ คนญ่ีปุ่นยุคโจมงมีอายุขยั
เฉล่ียเพยี ง “15 ป”ี เท่านัน. สืบคน้ เมอ่ื วนั ที่ 4 สงิ หาคม พ.ศ.2563, จาก
เว็บไซต์ https://today.line.me/th/article/

จัดทา้ โดย นาย ณฐั นันท์ มาตสีหา วชิ าเอกภาษาญ่ปี นุ่ เกร็ดความรู้

คณะมนุษยศาสตร์และ นางสาว นชั ชา เสนาเจรญิ วิชาเอกภาษาญีป่ ่นุ
สังคมศาสตร์ นางสาว จุฑารตั น์ ขวญั คง วชิ าเอกภาษาจีน แผนบี
นางสาว ศิรนิ ทรท์ ร สมบตุ ร วิชาเอกภาษาจนี แผนเอ
สาขาวิชาภาษาตะวนั ออก นางสาว ศริ ิรตั น์ ศุภตระกูล วิชาเอกภาษาจีน แผนบี
มหาวิทยาลัยขอนแกน่