3.7 การเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475

ใบความรู้ท่ี 3.7
เรอื่ ง การเปลีย่ นแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เกิดเหตุการณ์ที่สำคัญเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง
ของไทย คือ เม่อื วนั ที่ 24 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2475 คณะราษฎรได้ทำการยดึ อำนาจ และเปล่ียนแปลงการปกครองจาก
ระบอบสมบูรณาญาสิทธริ าชยม์ าเปน็ ระบอบประชาธิปไตยอนั มีพระมหากษัตรยิ ์ทรงเป็นประมุขภายใต้รฐั ธรรมนูญ

1. สถานการณ์การเมอื งการปกครองของไทยภายหลังการปฏิรูปการปกครอง
สคู่ วามทันสมยั ในสมัยรชั กาลท่ี 5

การเมืองการปกครองของไทยได้มีการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่ความทันสมัยอย่างกว้างขวางทั้งการบริหาร
ราชการแผ่นดินส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น แต่ก็ยังมิได้ถึงขั้นที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า-
เจ้าอยูห่ วั จะทรงพระราชทานรัฐธรรมนูญอนั เป็นกฎหมายสงู สุดในการปกครองของประเทศ และการจดั ตั้งรัฐสภา
ตามแบบตะวันตก เพราะพระองค์ทรงเห็นว่าขณะน้ันประชาชนไทยยังไม่พรอ้ ม ที่จะปกครองตนเองไดต้ ามระบบ
รัฐสภาภายใตร้ ัฐธรรมนญู

ต่อมาภายหลังเมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชยใ์ น พ.ศ. 2453 ได้ไม่นาน
ได้มีนายทหารกลุ่มหนึ่งวางแผนการที่จะใช้กำลังบีบบังคับให้มีการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครองแบบ
สมบูรณาญาสิทธิราชย์เป็นระบอบการปกครองที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขภายใต้รัฐธรรมนูญ เม่ือ
พ.ศ. 2454 แตไ่ ม่ประสบผลสำเรจ็ เพราะรฐั บาลทราบเบาะแสจึงสามารถจับกุมผวู้ างแผนการไดท้ ง้ั หมด เหตกุ ารณ์
ทีเ่ กดิ ขึน้ ในครัง้ น้ันภายหลังมกั จะเรยี กว่า “กบฏ ร.ศ. 130”

หลังเกิดเหตุการณ์ ร.ศ. 130 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงจัดตั้ง “ดุสิตธานี” เมือง
ประชาธปิ ไตยขั้นทดลองใน พ.ศ. 2461 โดยไดม้ ีการประกาศใช้ธรรมนญู ลักษณะการปกครองนคราภิบาลสำหรับใช้
ในการปกครองดุสิตธานี มีการเลือกตั้ง “นคราภิบาล” ซึ่งเปรยี บได้กับนายกเทศมนตรีในปัจจุบนั นคราภิบาลซึง่
ได้รับเลือกตั้งโดยเสียงข้างมากจากราษฎรในดสุ ิตธานี จะมีอำนาจในการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตา่ งๆ มาปกครองดุสิต
ธานี อย่างไรก็ตาม ดุสิตธานีก็เป็นเพียงเมืองการทดลองประชาธิปไตย แต่ก็แสดงให้เห็นถึงแนวพระราชดำริของ
รัชกาลท่ี 6 ที่ตอ้ งการให้ข้าราชบริพารของพระองค์รจู้ กั ระบอบประชาธิปไตย

ภายหลังจากที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จข้ึนครองราชย์แล้ว ได้ทรงแต่งตั้งอภิรัฐมนตรี
สภาเพือ่ เปน็ ท่ีปรกึ ษาราชการแผ่นดินในพระองค์ ทง้ั นี้เพราะพระองคท์ รงเชือ่ วา่ การแกป้ ัญหาของชาติบ้านเมอื งใน
ขณะนน้ั จะต้องอาศัยความคิดหลายๆ ความคดิ มารว่ มมือกนั พระองค์ทรงมอบหมายให้อภริ ัฐมนตรีสภาวางรปู แบบ
การปกครองทอ้ งถ่นิ ในรูปเทศบาล โดยการปรับปรงุ แกไ้ ขสขุ าภบิ าลที่มอี ยูใ่ ห้เปน็ เทศบาล แต่ไมท่ ันได้ประกาศใช้
พระราชบัญญตั กิ เ็ กดิ การเปลยี่ นแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เสยี ก่อน

ภาพ 1 ภาพทวิ ทัศน์เมอื งดุสิตธานี เมอื งทดลองประชาธิปไตย ของพระบาทสมเดจ็ พระมงกุฎเกลา้ เจ้าอยู่หวั
ภายในพระราชวังพญาไท

ทีม่ า : https://becommon.co/culture/dusit-thani-evidence/
สบื คน้ เมือ่ : 2 พฤษภาคม 2562

นอกจากน้ี พระองคย์ ังไดท้ รงมพี ระราชดำรใิ ห้มีการรา่ งรฐั ธรรมนูญสำหรบั ใช้ในการปกครองประเทศ แต่ก็
ยังมิได้ประกาศใช้ เพราะสมาชิกในอภริ ฐั มนตรีสภาบางส่วนเห็นว่าสถานการณใ์ นขณะนั้นยังไมถ่ ึงเวลาที่จะมีการ
ประกาศใชร้ ัฐธรรมนญู จนกระทง่ั ไดเ้ กดิ การเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยคณะราษฎรในทสี่ ุด

2. สาเหตุท่นี ำไปสกู่ ารเปล่ียนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

การทค่ี ณะราษฎรภายใตก้ ารนำของพนั เอกพระยาพหลพลพยหุ เสนา (พจน์ พหลโยธนิ ) ได้กระทำการยดึ
อำนาจการปกครองเม่อื วันท่ี 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 มสี าเหตุทีส่ ำคญั ดงั น้ี

1) การรับการศึกษาและแนวคิดด้านการปกครองในระบอบประชาธิปไตยตามแบบตะวันตก การท่ี
พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกล้าเจ้าอยู่หวั ทรงปฏิรูปการศึกษาและได้สง่ พระบรมวงศานวุ งศ์ ขนุ นาง ข้าราชการไป
ศึกษาตอ่ ในตา่ งประเทศ โดยเฉพาะในประเทศองั กฤษและฝรั่งเศส ทำให้ผ้ทู ไ่ี ดร้ ับการศึกษาจากต่างประเทศได้รับ
แนวคิดการเมืองการปกครองสมัยใหม่ตามแบบอย่างของประเทศในยุโรป ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 7 กลุ่มผู้รับ
การศึกษาจากต่างประเทศ ซึ่งขณะนั้นกำลังศึกษาอยู่ในประเทศฝรั่งเศสได้รวมตัวกันก่อตั้ง “คณะราษฎร” เพ่ือ
เปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ. 2475 ” ขึน้

2) ปัญหาสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำของไทยและของโลก เมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้น
เสวยราชย์ใน พ.ศ. 2468 ขณะนนั้ สถานะทางการคลงั ของประเทศกำลงั เสือ่ มโทรม เงินคงคลังถูกนำมาใช้เพือ่ แกไ้ ข
ปัญหาของประเทศเป็นจำนวนมาก ในสมัยรัชกาลที่ 5 งบประมาณรายจ่ายของประเทศสูงกว่ารายรับทุกปี
จนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่ 7 พระองค์ได้ทรงพยายามแก้ปัญหาเศรษฐกิจด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การตัดทอน

งบประมาณรายจา่ ยหลายครั้ง การปลดข้าราชการออกเป็นจำนวนมาก เปน็ ตน้ มาตรการแกไ้ ขปญั หาต่างๆ เหล่านี้
ลว้ นมผี ลกระทบต่อข้าราชการและราษฎรที่กำลังทุกข์ยากอยใู่ นขณะนั้นมากข้ึน

นอกจากนี้ ตั้งแต่ พ.ศ. 2472 เป็นต้นมาจนถึง พ.ศ. 2475 ได้เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกสืบ
เนือ่ งมาจากสงครามโลกครั้งที่ 1 ส่งผลกระทบตอ่ เศรษฐกิจของไทยอยา่ งมาก เนื่องจากสินค้าไทยไมส่ ามารถขายใน
ตลาดโลกได้ โดยรัฐบาลขณะนั้นไม่สามารถแก้ไขปัญหา เศรษฐกิจที่กำลังตกต่ำของประเทศให้ลุล่วงไปได้ ทำให้
กลายเปน็ ขอ้ อา้ งสำหรบั คณะราษฎรในการเปลีย่ นแปลงการปกครอง

3) การได้รับอิทธิพลของการเปล่ียนแปลงการปกครองของประเทศต่างๆ ในเอเชีย ขณะนั้นประเทศ
ต่างๆ ในเอเชยี กำลังเปลย่ี นแปลงการปกครองไปสรู่ ะบอบรัฐธรรมนูญ เช่น ญปี่ นุ่ ตรุ กี จีน เป็นต้น ทำให้เกิดความ
เคล่ือนไหวไปสู่ระบอบประชาธปิ ไตยในไทยดว้ ย

จากสาเหตุดังกล่าว ทำให้กลุ่มคนที่ได้รับการศึกษาในตา่ งประเทศเห็นว่าควรให้ประชาชนซึ่งเป็นเจา้ ของ
ประเทศเข้ามามีส่วนร่วมในการปกครองบ้านเมือง ซึ่งสามารถกระทำได้ด้วยการเปลี่ยนแปลงการปกครองจาก
ระบอบสมบูรณาญาสทิ ธริ าชยม์ าเป็นระบอบประชาธปิ ไตย ท่ีมพี ระมหากษัตริย์ทรงเปน็ ประมุขภายใต้รัฐธรรมนญู

3. คณะราษฎรกับการเปล่ยี นแปลงการปกครอง

การเปลีย่ นแปลงการปกครองของไทยเมอ่ื วนั ที่ 24 มิถนุ ายน พ.ศ. 2475 เกดิ ขน้ึ โดยคณะราษฎร ซึ่งมีพัน
เอกพระยาพหลพลพยหุ เสนาเปน็ หัวหนา้ บุคคลในคณะราษฎร ประกอบด้วย ทหารบก ทหารเรอื ตำรวจ และพล
เรอื น การดำเนนิ การของคณะราษฎรได้เริ่มการประชมุ อย่างเปน็ ทางการครง้ั แรกเมอื่ เดือนกมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ. 2469
ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ผู้ที่เข้าร่วมประชุมมีจำนวน 7 คน ประกอบด้วย ร้อยโทประยูร ภมรมนตรี ร้อยโท
แปลก ขีดตะสังคะ ร้อยตรีทัศนัย มิตรภักดี นายตัว ลพานุกรม หลวงสิริราชไมตรี (จรูญ สิงหเสนี) นายแนบ
พหลโยธนิ และนายปรดี ี พนมยงค์ ในทป่ี ระชุมได้ตกลงให้นายปรีดี พนมยงค์ เปน็ ประธานและหัวหน้าคณะราษฎร
ชั่วคราวไปก่อน โดยที่ประชุมมีความเห็นว่าประเทศไทยสมควรที่จะมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองที่มี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขภายใต้รัฐธรรมนูญ ซึ่งบุคคลที่ร่วมเป็นสมาชิกคณะราษฎรก่อนที่จะมีการ
เปลี่ยนแปลงการปกครองนั้นเรียกว่า “ผู้ก่อการ” ดังนั้น บุคคล 7 คน ดังกล่าวจึงถือว่าเป็นผู้ก่อการของ
คณะราษฎรรุ่นแรก ในการประชุมของผู้ก่อการคณะราษฎร รุ่นแรกได้กำหนดจุดมุ่งหมายและอุดมการณ์ หรือท่ี
เรียกว่า “หลกั 6 ประการของคณะราษฎร” เอาไว้ดังน้ี

1. จะต้องรักษาความเป็นเอกราชในทางการเมือง ในทางศาล ในทางเศรษฐกิจ เป็นต้น ของประเทศให้
มั่นคง

2. จะตอ้ งรกั ษาความปลอดภัยในประเทศให้การประทษุ รา้ ยต่อกันลดน้อยลงใหม้ าก
3. จะตอ้ งบำรุงความสุขสมบรู ณ์ของราษฎรในทางเศรษฐกิจ โดยรฐั บาลใหม่จะหางานให้ราษฎรทุกคนทำ
จะวางโครงการเศรษฐกจิ แหง่ ชาตไิ มป่ ล่อยให้ราษฎรอดอยาก
4. จะต้องให้ราษฎรมีสทิ ธิเสมอภาคกัน

5. จะต้องให้ราษฎรมีเสรีภาพ มีความเป็นอิสรภาพ เมื่อเสรีภาพนั้นไม่ขัดต่อหลัก 4 ประการ ดังที่กล่าว
มาแลว้

6. จะใหก้ ารศกึ ษาอย่างเตม็ ท่ีแกร่ าษฎร

ภาพ 2 นาวาตรีหลวงสินธุสงครามชยั
ที่มา : https://archives.lib.ku.ac.th/
chan_page1.php?id=1
สบื ค้นเมื่อ : 2 พฤษภาคม 2562

ภาพ 3 หลวงประดษิ ฐม์ นูธรรม
ที่มา : https://www.chapanakij.com/
announce_famous/109
สืบคน้ เมื่อ : 2 พฤษภาคม 2562

ภาพ 4 พนั เอกพระยาพหลพลพยหุ เสนา
ทม่ี า : https://th.wikipedia.org/wiki/พระ
ยาพหลพลพยุหเสนา_(พจน์_พหลโยธิ
สืบค้นเม่ือ : 2 พฤษภาคม 2562

ภาพ 5 พนั ตรหี ลวงพิบูลสงคราม
ทม่ี า : https://www.wikiwand.com/th/
แปลก_พบิ ลู สงคราม
สบื ค้นเมอ่ื : 2 พฤษภาคม 2562

ภาพ 6 กลุ่มแกนนำคณะราษฎรฝา่ ยทหารเรอื
ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/คณะราษฎร

สืบคน้ เมอ่ื : 2 พฤษภาคม 2562

ภาพ 7 กล่มุ แกนนำคณะราษฎรฝา่ ยทหารบก
ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/คณะราษฎร

สบื คน้ เมอ่ื : 2 พฤษภาคม 2562

4. การเปลีย่ นแปลงการปกครองของคณะราษฎร

ภายหลังผู้ก่อการรุ่นแรกสำเร็จการศึกษาจากต่างประเทศและกลับคืนสู่ประเทศไทยแล้ว ได้มีการขยาย
สมาชิกผกู้ ่อการของคณะราษฎรให้มจี ำนวนมากขนึ้ มที ้งั ฝา่ ยทหาร ตำรวจ และพลเรือน โดยมพี ันเอกพระยาพหล
พลพยุหเสนาเป็นหัวหน้าคณะราษฎร ผกู้ ่อการคณะราษฎรทสี่ ำคญั คนอืน่ ๆ มีจำนวนหลายคน เช่น หลวงประดษิ ฐ์
มนูธรรม (นายปรีดี พนมยงค์) พันเอกพระยาทรงสุรเดช (เทพ พันธุมเสน) พันเอกพระยาฤทธิอัคเนย์ (สละ เอ
มะศริ ิ) พันโทพระประศาสน์พิทยายุทธ (วนั ชูกล่นิ ) พันตรีหลวงพิบลู สงคราม (แปลก ชตี ตะสังคะ) นาวาตรีหลวง
สินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน) นาวาตรีหลวงศุภชลาศัย (บุง ศุภชลาศัย) หลวงโกวิทอภัยวงศ์ (ควง อภัยวงค์)
เป็นต้น

ภาพ 8 พันเอกพระยาทรงสรุ เดช พนั โทพระประศาสนพ์ ทิ ยายุทธ พันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา
และพนั เอกพระยาฤทธอิ คั เนย์ “ทหารเสอื คณะราษฎร”

ที่มา : https://www.matichonweekly.com/scoop/article_41978
สืบคน้ เม่อื : 2 พฤษภาคม 2562

คณะราษฎรทำการยึดอำนาจการปกครองจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นผลสําเร็จขณะ
ประทับอยูท่ ว่ี งั ไกลกงั วล จงั หวดั ประจวบคีรีขัน เม่ือวันท่ี 24 มถิ นุ ายน 2475 พระองคท์ รงยอมรบั การเปลย่ี นแปลง
การปกครองในครง้ั นัน้ และเสดจ็ กลบั คืนสพู่ ระนคร

ภายหลังยึดอำนาจการปกครองแล้ว คณะราษฎรได้นำร่างรัฐธรรมนญู ฉบับแรกมชี ่ือวา่ “พระราชบัญญตั ิ
ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกลา้
เจา้ อยหู่ ัว เพอื่ ใหท้ รงลงพระปรมาภิไธย เม่ือวนั ท่ี 27 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2475 และมพี ธิ ีเปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎร
เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 หลังจากนั้นได้มีการจัดตั้งรัฐบาลปกครองประเทศในเวลาต่อมา
โดยมพี ระยามโนปกรณ์นิตธิ าดา (ก้อน หตุ ะสิงห์) เปน็ นายกรัฐมนตรี

ต่อมารัฐสภาได้จัดตั้งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญขึ้นเพื่อใช้แทน “พระราชบัญญัติธรรมนูญ การ
ปกครองแผ่นดนิ สยามช่ัวคราว พุทธศักราช 2475 เมื่อคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญเสรจ็ เรียบร้อยแล้ว จึงได้นำ
ข้ึนทูลเกล้าฯ เพื่อให้พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธย เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ.
2475 เรยี กว่า “รฐั ธรรมนญู แห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศกั ราช ๒๔๗๕”

จากการที่รัชกาลที่ 7 พระราชทานรัฐธรรมนูญ ฉบับถาวรนี้เอง ต่อมาทางการได้กำหนดให้วันที่ 10
ธนั วาคมของทกุ ปีเปน็ “วนั รฐั ธรรมนญู ” และเปน็ วนั หยุดราชการดว้ ย

สรปุ ลำดับเหตุการณก์ ารเปลย่ี นแปลงการปกครอง พ.ศ. 2478
- เดือนกุมภาพันธ์ 2469 มีการประชุมครัง้ แรกรงุ ปารสี เพื่อก่อตั้งคณะราษฎรและวางแผนเปลี่ยนแปลง
การปกครอง
- 8 มิ.ย. 2475 รชั กาลที่ 7 และพระบรมราชินี เสดจ็ ไปประทับวงั ไกลกงั วล จังหวัดประจวบครี ขี นั ธ์
- 24 มิ.ย. 2475 คณะราษฎรยดึ อำนาจเปลีย่ นแปลงการปกครอง
- 26 ม.ิ ย. 2475 รชั กาลท่ี 7 และพระบรมราชนิ เี สด็จกลบั กรงุ เทพฯ
- 27 มิ.ย. 2475 รัชกาลที่ 7 โปรดเกล้าให้ประกาศใช้ พ.ร.บ. รัฐธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม
ชัว่ คราว พ.ศ. 2475
- 10 ธ.ค. 2475 รัชกาลท่ี 7 พระราชทานรฐั ธรรมนญู ฉบับถาวร ณ พระทน่ี ่ังอนันตสมาคม

ภาพ 9 พระยามโนปกรณน์ ติ ธิ าดา (กอ้ น หุตะสงิ ค)์ นายกรัฐมนตรคี นแรกของไทย
ดำรงตำแหนง่ เมือ่ วนั ที่ 28 มิถนุ ายน พ.ศ. 2475 – 26 มิถุนายน พ.ศ. 2476
ท่มี า : https://th.wikipedia.org/wiki/พระยามโนปกรณนติ ธิ าดา_(ก้อน_หุตะสิงห)์

สืบคน้ เมอ่ื : 2 พฤษภาคม 2562

5. ลักษณะสำคัญของพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผน่ ดนิ สยามชัว่ คราว
พุทธศกั ราช 2475

ใน “พระราชบญั ญัตธิ รรมนูญการปกครองแผน่ ดนิ สยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475” ซ่งึ เปน็ รฐั ธรรมนูญ
ฉบับแรกของไทย ระบวุ า่ อำนาจสงู สุดในแผ่นดิน ประกอบด้วย อำนาจนิติบญั ญัติ อำนาจบริหาร และ อำนาจ
ตุลาการ ซง่ึ แตเ่ ดิมเป็นของพระมหากษัตริย์ให้เปน็ ของปวงชนชาวไทย โดยพระมหากษัตริย์ทรงใชพ้ ระราชอำนาจ
ทั้ง 3 ผ่านทางรัฐสภา คณะรฐั มนตรี และศาลตามลำดับ

นอกจากนีย้ งั ได้รวมกฎหมายเลอื กตั้งสมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎรเอาไวด้ ้วยกัน 3 สมยั คือ
สมยั ทีห่ นงึ่ นับแต่วันใชร้ ัฐธรรมนูญน้เี ป็นต้นไปจนกวา่ จะถึงเวลาทีส่ มาชิกในสมัยที่สองจะเข้ารับตำแหน่ง
ให้คณะราษฎรซึ่งมีคณะผู้รักษาพระนครฝ่ายทหารเป็นผู้ใช้อำนาจแทน โดยจัดตั้งผู้แทนราษฎรชั่วคราวขึ้นเป็น
จำนวน 70 คนเปน็ สมาชกิ ในสภา
สมัยที่สอง ภายในเวลา 6 เดือน หรือจนกว่าจะจัดประเทศเป็นปกติเรียบร้อย สมาชิกในสภาจะต้อง
ประกอบด้วยสมาชกิ 2 ประเภท คือ ประเภทที่หนึ่ง ได้แก่ ผู้แทนราษฎรที่ประชาชนเลือกตั้ง ขึ้นมาจังหวัดละ 1
คน ต่อราษฎรจำนวน 100,000 คน ประเภทที่สอง ได้แก่ ผู้เป็นสมาชิกอยู่ในสมัยที่หนึ่งมีจำนวนเท่ากับสมาชิก
ประเภทท่หี น่ึง ถา้ มจี ำนวนคนเกิน ให้เลอื กกันเองว่าผู้ใดจะยังเปน็ สมาชิกตอ่ ไป แต่ถ้าจำนวนขาดให้ผู้ที่มีอยู่เลือก
บคุ คลใดๆ ขน้ึ แทนจนครบ
สมัยที่สาม เมื่อจำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักรได้สอบไล่วิชาประถมศึกษาได้เป็นจำนวนกว่าครึ่ง และ
อยา่ งชา้ ต้องไมเ่ กนิ 10 ปี นบั แตว่ นั ใชร้ ัฐธรรมนูญนี้ สมาชิกในสภาผู้แทนราษฎรจะเปน็ ผู้ท่ีราษฎรได้เลือกต้ังข้ึนเอง
ทง้ั หมด จะไมม่ ีสมาชิกประเภทท่ีสองอีกตอ่ ไป

6. ลกั ษณะสำคัญของรฐั ธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจักรสยาม พทุ ธศักราช 2475

ในรฐั ธรรมนญู ฉบบั ถาวรฉบับน้ี มสี าระสำคัญดังน้ี
1) ทางด้านนิติบัญญัติ รัฐธรรมนูญระบุไว้ให้มีสภาผู้แทนราษฎร ประกอบด้วยสมาชิก ซึ่งราษฎรเป็นผู้
เลือกต้ังขึน้ แต่มีบทเฉพาะกาลอยู่ในตอนท้าย ซึง่ ถอื วา่ เปน็ การกีดกั้นความเจรญิ ก้าวหน้าในระบอบประชาธิปไตย
เพราะไดม้ ีการกำหนดเงือ่ นไขเอาไวว้ ่า ถ้าราษฎรผูม้ สี ทิ ธอิ อกเสียงเลอื กตั้ง สมาชกิ สภาผู้แทนราษฎรตามบทบัญญัติ
แหง่ รฐั ธรรมนญู น้ี ยังมกี ารศึกษาไม่จบประถมศกึ ษาสามัญมากกว่าครึง่ หน่ึงของจำนวนท้งั หมดและอยา่ งช้า ตอ้ งไม่
เกินกว่าสิบปี นับแต่วันใชพ้ ระราชบัญญัติรฐั ธรรมนูญการปกครองแผน่ ดนิ สยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 สภา
ผแู้ ทนราษฎรประกอบด้วย สมาชกิ 2 ประเภท มีจำนวนเท่ากนั คอื สมาชิกประเภทที่ 1 ได้แก่ ผู้ทร่ี าษฎรเลือกต้ัง
ขึ้นมาตาม เงื่อนไขในบทบัญญัติตามรัฐธรรมนญู ส่วนสมาชิกประเภทที่ 2 ได้แก่ ผู้ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแตง่ ต้งั
ข้นึ ตามพระราชบัญญัติวา่ ด้วยการเลือกต้ังสมาชกิ สภาผแู้ ทนราษฎรในระหวา่ งท่ีใชบ้ ทบัญญัติเฉพาะกาล ๒๔๗๕

ภาพ 10 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยหู่ วั ทรงพระราชทานรัฐธรรมนญู แห่งราชอาณาจกั รสยาม
พุทธศักราช 2475 เมื่อวนั ท่ี 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475

ทม่ี า : https://th.wikipedia.org/wiki/รฐั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม
สบื คน้ เมอ่ื : 2 พฤษภาคม 2562

2) ทางดา้ นบริหาร พระมหากษัตริยท์ รงตงั้ คณะรัฐมนตรีขน้ึ คณะหนงึ่ ประกอบด้วย นายกรัฐมนตรี 1 คน
และรฐั มนตรอี ีกอย่างน้อย 14 คน อย่างมาก 24 คน และในการแต่งต้งั นายกรัฐมนตรี ประธานสภาผู้แทนราษฎร
เปน็ ผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ นอกจากนั้นจะเลอื กจากผู้ที่เหน็ ว่ามีความร้คู วามชำนาญเป็นพิเศษ แม้
มิได้เปน็ สมาชิกสภาผ้แู ทนราษฎรกไ็ ด้ แต่ต้องเป็นผทู้ สี่ ามารถดำรงตำแหนง่ ทางการเมอื งได้

ในระยะแรกของการใช้รัฐธรรมนูญ อำนาจการบริหารประเทศจะต้องตกอยู่ภายใต้ การชี้นำของ
คณะราษฎร ซึ่งถือว่าเป็นตัวแทนของราษฎรทั้งมวลในการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จนกว่าสถานการณ์จะเข้าสู่
ความสงบเรยี บรอ้ ย ประชาชนจึงจะมสี ทิ ธิในอำนาจอธิปไตยอย่างเต็มท่ี

ผลจากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ทำให้ประเทศไทยมีระบอบการปกครองแบบ
ประชาธิปไตยอันมพี ระมหากษตั ริย์ทรงเปน็ ประมขุ ภายใต้รัฐธรรมนูญทเี่ ปน็ กฎหมายสงู สุดในการปกครองประเทศ
ขณะเดียวกนั ราษฎรก็มสี ทิ ธิเสรีภาพเท่าเทียมกันภายใตร้ ัฐธรรมนญู ดงั กลา่ ว