สื่อข้าวสีทอง

ส่งิ มชี ีวติ ดดั แปลงพันธกุ รรม

ขา้ วสีทอง

Golden rice

แนะนำกำรใชง้ ำน

คลิกเพือ่ ไปหนำ้ ถัดไป
คลิกเพื่อย้อนกลบั
คลิกเพือ่ กลบั ไปหนำ้ แรก
คลิกเพือ่ ไปหนำ้ สุดท้ำย
คลิกเพือ่ กลับมำหนำ้ สำรบัญ
คลิกเพื่อปิดหนงั สือ/ปดิ โปรแกรม

คานา

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ ข้าวสีทอง (Golden
rice) จัดทาขึ้นเพื่อใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนเกี่ยวกับส่ิงมีชีวิตดัดแปลง
พนั ธุกรรม (ข้าวสที อง) เพื่อใหผ้ ู้เรียนไดศ้ ึกษาขอ้ มลู เกีย่ วกับข้าวสีทอง ซึ่ง
เปน็ ข้าวที่ถูกพัฒนาขึ้นโดยเทคนิคทางพนั ธวุ ิศวกรรม วัตถุประสงค์ในการ
สร้างข้าวสีทอง ขั้นตอนการสร้างข้าวสีทอง รวมทั้งมีแบบทดสอบ
หลังเรียนเพื่อวัดและประเมินความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาดังกล่าวของ
ผู้เรียน หวังเป็นอย่างย่ิงว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์
สาหรับผู้เรยี นและผู้สอนได้อยา่ งดยี ง่ิ

นภา พรมฝาย
มณรี ตั น์ กันตา

(ผู้จัดทา)

สารบัญ

แนะนาการใช้งาน
ข้าวสีทองคืออะไร ?
วัตถุประสงค์
การสร้างสายพันธ์ุขา้ วสีทอง
ขั้นตอนการสรา้ งข้าวสที อง
แบบทดสอบ

ข้าวสที อง คอื อะไร ?

ขา้ วสีทอง (Golden rice) เป็นพนั ธุ์ข้าวทถี่ ูกพัฒนาขน้ึ
โดยวธิ ที างพันธุวิศวกรรม เพอื่ ให้ข้าวสามารถสังเคราะห์
เบต้า-แคโรทีน (เป็นสารตง้ั ตน้ ของวิตามินเอ) ได้
ใช้เปน็ อาหารในแหล่งพ้ืนทที่ ม่ี กี ารขาดวติ ามนิ เอ

วตั ถปุ ระสงค์ ในระยะต่อมา งานด้านพันธุวิศวกรรมพชื มุ่งเน้นการปรับปรุง
การทาพนั ธุวิศวกรรมขา้ วสที อง คุณภาพผลผลิต เช่น การพฒั นาพนั ธ์ุข้าวญ่ีปุ่น ให้เป็นข้าวทอง
หรือโกลเดนไรซ์ ซ่ึงมีสารโปรวิตามินเอสูง โดยใช้ยีนจากดอก
ยุคแรกของเทคโนโลยีพันธุวิศวกรรมพืช เกิดขึ้นใน แดฟโฟดิลและแบคทีเรีย หลังจากน้ันมีการทาโกลเดนไรซ์ 2
บริษัทเอกชนเป็นหลัก โดยมีวัตถุประสงค์หลัก ในขา้ วสายพันธ์อุ ินดิคา โดยใช้ยนี จากข้าวโพด ปจั จุบนั มีการทา
เพื่อเพิ่มผลผลิต ควบคุมคุณภาพ และพัฒนาสายพันธ์ุ ข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ กล้วย มันสาปะหลัง และมันเทศ ที่มี
ให้มีลักษณะใหม่ ๆ เช่น การต้านทานแมลงศัตรูพืช วิตามินเอ วิตามินอีและแร่เหล็กมากขึ้น เพ่ือแก้ปัญหาการ
การต้านทานไวรัสศัตรูพืช หรือการทนทานต่อยาฆ่า ขาดแคลนธาตุอาหารของประชากรในกลุ่มประเทศโลกทสี่ าม
แมลง

การสรา้ งสายพนั ธ์ขุ ้าวทอง พนั ธ์ุข้าวทอง ถกู สรา้ งขึ้นโดยการตดั ตอ่ ยนี สงั เคราะห์
เบต้าแคโรทนี เอนไซม์ไพโตนซนิ เตส (phytoene synthase)
โดย นายอินโก โปเตรคสู (Ingo Potrykus) ร่วมกับ จากต้นแดฟโฟดิล (daffodil)
นายปเี ตอร์ เบเยอร์ (Peter Beyer) และยนี ซีอาร์ทีหน่งึ (crt1)
จากแบคทีเรียเออวนิ เนยี
ยูเรโดวารา (Erwinia uredovara)
เขา้ ไปในจีโนมของข้าว ตรงสว่ นท่เี กยี่ วข้องกับเอนโดสเปิร์ม
จงึ ทาให้ขา้ วท่ีได้มีเบต้าแคโรทนี อย่ใู นเอนโดสเปริ ์ม

พนั ธุข์ า้ วตามธรรมชาตินั้นมีการผลิต สารเบต้าแคโรทีน

แต่สารนัน้ อยู่ที่ใบ ไมไ่ ดอ้ ยู่ในส่วนของเอนโดสเปริ ์ม

ซง่ึ อยูใ่ นเมล็ดขา้ ว

การสรา้ งสายพันธุ์ข้าวทอง

โ ด ย ก า ร ใ ช้ เ ท ค นิ ค รี ค อ ม บิ แ น น ต์ ดี เ อ็ น เ อ
(Recombinant DNA) กส็ ามารถทาได้
แต่ในกรณขี องการดดั แปลงพันธุกรรมพชื
จาเปน็ ต้องใช้ พลาสมดิ ของเซลลแ์ บคทีเรีย
เปน็ พาหะนาพาหนว่ ยพนั ธุกรรมทต่ี ้องการ
ถา่ ยโอนไปให้เซลล์พชื เปา้ หมาย

ขัน้ ตอนการสรา้ งข้าวสที อง ขน้ั ตอนการสร้างขา้ วสีทอง
โดยเทคนิคพนั ธวุ ศิ วกรรม
1.) สกดั ยีนควบคุมเบต้า-แคโรทีนจากดอกแดฟโฟดิล และ
แบคทเี รีย Erwinia uredovora

2.) นายีนท่ีได้ เช่ือมต่อกับโปรโมเตอร์และแทรกเข้าไปใน
พลาสมดิ ของแบคทีเรีย Agrobacterium tumefaciens

3.) นาดีเอ็นเอลูกผสมที่ได้ถ่ายเข้าสู่เอมบริโอของข้าว
โดยอาศยั บาดแผลของเอมบรโิ อขา้ วเปน็ ช่องทางในการถ่ายยนี

4.) นาเอมบริโอท่ีได้ไปเพาะเลี้ยงจนได้ต้นข้าวที่ให้เมล็ด
ข้าวสีทอง จากน้ันนาพันธุ์ข้าวสีทองไปผสมข้ามกับพันธุ์
พืน้ เมืองที่ทนต่อสภาพอากาศในพื้นที่เพาะปลูกและให้รสชาติ
ถูกปาก

อย่างไรก็ตาม “ข้าวสีทอง” ก็ยังไม่ใช่วิธีที่ดีท่ีสุดใน วิดีโอเก่ยี วกับสิ่งมีชวี ิตดดั แปลงพนั ธุกรรม : ข้ำวสีทอง
การแก้ปัญหาการขาดวิตามินเอ แต่การหาหนทางให้ ควำมยำว 01.31 นำที
ประชากรได้รับสารอาหารที่เพียงพอน่าจะเป็นวิธีท่ีดีที่สุด
ที่สาคัญคาถามเก่ียวกับความเส่ียงต่อสุขภาพของผู้บริโภค
หลังจากรับประทานข้าวสีทองเข้าไปแล้วและผลเสียต่อ
ส่ิงแวดล้อมในระยะยาวนั้นจะเป็นอย่างไร ส่ิงเหล่านี้คงต้อง
รอคาตอบจาก “ข้าวสีทอง” ตอ่ ไป

ขอบคณุ วิดีโอจาก : มณีรัตน์ กันตา และ นภา พรมฝาย
ทีม่ า : https://www.youtube.com/watch?v=H9YTSiYgupc

นักเรียนได้รบั ควำมรเู้ กี่ยวกับ !!!
ขำ้ วสีทองขำ้ งตน้ แลว้ พรอ้ มทำแบบทดสอบหรือยังคะเดก็ ๆ

.............. ทบทวนเนือ้ หำทั้งหมด พรอ้ มทำแบบทดสอบ
คลิก คลิก
ลองทำแบบทดสอบเพื่อวดั ควำมเข้ำใจในเนอ้ื หำกนั ดนู ะคะ

1. ข้าวสายพันธ์ุปกตติ ามธรรมชาติมีการผลติ
สารเบต้าแคโรทนี ทใี่ ด

ก. ใบ ข. เมลด็

ค. ลาต้น ง. ราก

2. การถา่ ยยีนในข้าวทาได้โดยวธิ ใี ด

ก. ถ่ายยีนโดยใช้ Gene Gun
ข. ถา่ ยยนี โดยใช้กระแสไฟฟา้
ค. ถ่ายยีนโดยใช้ Agrobacterium tumefaciens
ง. ถา่ ยยนี โดยใช้เขม็ ฉดี

3.ข้าวสีทองเป็นพนั ธข์ุ า้ วทถี่ กู พฒั นาขนึ้
เพ่ือแกป้ ญั หาในข้อใด

ก. การขาดวิตามิน เอ
ก. การขาดวิตามิน ดี
ก. การขาดวิตามนิ อี
ก. การขาดวิตามิน เค

4.เอนไซมไ์ พโตนซินเตสได้มาจากพชื ชนดิ ใด

ก. ดอกลาเวนเดอร์
ข. ดอกลลิ ลี่
ค. ดอกกุหลาบ
ง. ดอกแดฟโฟดลิ

ลองทำใหม่นะคะ คลิก

ทาข้อถัดไป คลิก

ทาข้อถัดไป คลิก

ทาข้อถัดไป คลิก

กลบั เข้าส่บู ทเรียน คลิก ปิดโปรแกรม คลิก