BAB 2 T5- RTLENGKAP-NOTA

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

MODUL 2: T5-REKOD TAK LENGKAP-

Pengenalan

1. Rekod tak lengkap merujuk kepada cara merekod simpan kira sesuatu perniagan tanpa
menggunakan sistem catatan bergu.

2. Sebab-sebab berlaku rekod tak lengkap ialah :
a) tiada rekod perakaunan bertulis
b) membuat catatan tunggal (satu akaun sahaja)
c) urus niaga dicatatkan dalam Buku Tunai sahaja.
d) kurang pengetahuan mengenai cara merekod perakaunan

3. Rekod perakaunan yang tidak lengkap menyebabkan Imbangan Duga tidak boleh
disediakan dan seterusnya unung atau rugi tidak boleh diperoleh.

4. Kelemahan Rekod Tak Lengkap ialah :
i) Imbangan Duga tidak dapat disediakan. Ini menyukarkan untuk mengesan
kesilapan yang berlaku.
ii) Maklumat yang tidak lengkap tentang jualan, belian dan belanja serta hasil
perniagaan menyukarkan penyediaan penyata kewangan.
iii) Sukar untuk mengesan dan mengawal jika berlaku penipuan atau manipulasi
maklumat kewangan.

5. Walaupun seseorang peniaga tidak mempunyai rekod perakaunan yang lengkap,
untung atau rugi perniagaan masih boleh ditentukan melalui 2 kaedah iaitu :

A) Kaedah Perbandingan Modal

1. Dalam kaedah ini, untung atau rugi perniagaan ditentukan dengan membandingkan
modal awal dan modal akhir.

2. Secara asasnya modal yang tidak diketahui, diperolehi melalui aset ditolak dengan
liabiliti. ( Modal = Aset – Liabiliti). Setiap pelarasan perlu diambil kira.

3. Dalam pada itu, ambilan yang dibuat oleh peniaga serta modal tambahan yang
dibawa masuk perlu juga diambilkira untuk memperolehi untung atau rugi bersih yang
sebenar.

4. Kaedah ini digunakan apabila terdapat maklumat terhad atau minima seperti modal
awal dan modal akhir.

4. Untung atau rugi bersih diperolehi melalui format berikut :

Penyata Untung Rugi bagi tahun berakhir ……...

RM RM

Modal akhir xx

+ Ambilan xx

xxx

- Modal awal xx

Modal tambahan xx (xx)

Untung/rugi bersih xx

1

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Contoh 1 : Berikut adalah maklumat bagi Peniaga Rashdan Baba yang tidak menyimpan

rekod perakaunan yang lengkap pada 31 Disember 2020. Kirakan untung

atau rugi berdasarkan maklumat yang diberikan.

RM

Modal awal 50 000

Modal akhir 80 000

Ambilan 5 000

Modal tambahan 12 000

Penyelesaian :

Penyata Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 2020

Modal akhir RM RM
+ Ambilan 80 000
50 000 5 000
- Modal awal 12 000 85 000
Modal tambahan
Untung bersih 62 000
23 000

Contoh 2 : (mengambil kira aset, liabiliti dan pelarasan)

Harun Salim Bachik adalah seoarang peniaga yang tidak menyimpan buku akaun
perniagaannya mengikut sistem catatan bergu kerana dia tidak belajar
perakaunan semasa di sekolah menengah. Berikut adalah maklumat aset dan
liabiliti perniagaannya bagi tahun berakhir 31 Disember 2020.

1 Januari 2020 31 Disember 2020
RM
RM
18 000
Kenderaan 18 000 7 500
4 675
Alatan pejabat 5 000
535
Inventori 3 450 2 060
1 765
Tunai di tangan 415
250
Akaun Belum Terima 1 680 75
40
Akaun Belum Bayar 1 485

Overdraf bank 1 200

Diskaun diberi Belum Bayar 80

Komisen Belum Terima 85

Maklumat tambahan :
i) Kenderaan perlu disusutnilaikan dengan kadar 20% setahun.
ii) Harun Salim Bachik membawa masuk sebuah mesin kira lama bernilai RM

300 ke dalam perniagaannya tetapi tiada catatan dibuat.
iii) Dia juga mengeluarkan barang-barang dari kedai bernilai RM 75 sebulan

untuk kegunaan sendiri.

2

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

iv) Pada 1 Julai 2020, dia telah memasukkan RM 1 000 ke dalam akaun bank
perniagaannya.

v) Peruntukan hutang ragu dianggarkan sebanyak 5% daripada penghutang.

Sediakan penyata untung rugi bagi Perniagaan Harun Salim Bachik bagi tahun
berakhir 31 Disember 2020.

Penyelesaian :

Langkah 1 : Cari modal awal (modal pada 1 Januari 2020)

Aset : RM RM
Kenderaan
Alatan pejabat 18 000 28 630
Inventori akhir 5000 (2 765)
Tunai 3 450 25 865
Akaun belum terima 415
Komisen Belum Terima 1 680
85
- Liabiliti :
bank 1 200
Akaun Belum Bayar 1 485
Diskaun diberi belum bayar
80
Modal Awal

Langkah 2 : Cari modal akhir (modal pada 31 Disember 2020)

Aset : RM RM
Kenderaan
- Susut nilai terkumpul 18 000 14 400
Alatan pejabat (3 600)
Tambahan mesin kira 7 800
Inventori akhir 7 500 4 675
Tunai 300
Akaun belum terima 535
2 060 1 957
- Peruntukan hutang ragu (103)
Komisen belum terima 40
250 29 407
- Liabiliti : 1 765
bank (2 090)
Akaun belum bayar 75 27 317
Diskaun diberi belum bayar

Modal akhir

3

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Langkah 3 : Sediakan Penyata Untung Rugi

Perniagaan Harun Salim Bachik
Penyata Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 2020

Modal akhir RM RM
+ Ambilan 27 317
25 865
- Modal awal 1 300 900
Modal tambahan 28 217
Untung bersih
(27 165)
1 052

Contoh 3 : Pn. Rosmah adalah seorang peniaga yang tidak menyimpan buku akaun

perniagaannya mengikut sistem catatan bergu. Modal perniagaannya pada 1

Januari 2020 ialah RM18 000. Berikut adalah maklumat aset dan liabiliti

perniagaannya pada 31 Disember 2020.

RM

Lengkapan 4 600

Inventori akhir 5 750

Penghutang 6 360

bank 2 440

Akaun belum bayar 3 780

Kadar bayaran terdahulu 500

Belanja am belum bayar 1 220

Pinjaman bank 3 000

Maklumat tambahan :
i) Pada tahun itu, sebuah komputer bernilai RM1 400 di bawa masuk untuk

kegunaan perniagaan.
ii) Ambilan barang sepanjang tahun ialah RM4 800.

Sediakan penyata untung rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 2020.

4

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Penyelesaian :

Langkah 1 : Cari modal akhir (modal pada 31 Disember 2020)

Aset : RM RM
Lengkapan
Alatan pejabat 3 780 4 600
Inventori akhir 3 000 1 400
Akaun belum terima 1 220 5 750
bank 6 360
Kadar bayaran prabayar 2 440

- Liabiliti : 500
Akaun belum bayar 21 050
Pinjaman bank
Belanja am belum bayar (8 000)
Modal Awal 13 050

Langkah 2 : Sediakan Penyata Untung Rugi

Kedai Rosmah
Penyata Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 2020

Modal akhir RM RM
+ Ambilan 13 050
1 400 4 800
- Modal awal 18 00 17 850
Modal tambahan
Rugi bersih 19 440
-1 550

5

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

B) Kaedah Analisis

1. Pengiraan untung atau rugi mengikut kaedah perbandingan tidak dapat membantu
peniaga untuk mengetahui jualan, belian, hasil dan belanja perniagaan bagi satu jangka
masa tertentu.

2. Oleh yang demikian, analisis dibuat terhadap hasil dan belanja aset dan liabiliti bagi
sesuatu tempoh perakaunan untuk menyediakan Akaun Penamat dan Kunci Kira-Kira..

3. Kaedah analisis dapat membantu mencari untung atau rugi kasar dan seterusnya
untung atau rugi bersih.

4. Kaedah ini melibatkan penyediaan Akaun Kawalan Penghutang dan Pemiutang.

Contoh : Seorang peniaga, Castello tidak menyimpan rekod perniagaannya dengan

lengkap. Berikut adalah penilaian aset dan libiliti pada 1 Julai 2019 dan 30

Jun 2020.

1 Julai 2019 30 Jun 2020

RM RM

Perabot 8 000 8 600

Kelengkapan 6 500 5 500

Inventori 1 700 1 920

Akaun belum terima 1 600 1 250

Akaun belum bayar 2 300 2 110

Gaji belum bayar - 120

Insurans prabayar 50 80

Buku Tunai (Ruangan Bank)

2019 RM 2020 RM
Jan. 1 1 500
2020 Baki h/b 3 870 Jun 30 Perabot 2 870
Jun 30 3 130
Belian 1 460
2020
Jul. 1 Jualan 5 690 Akaun Belum Bayar 300
720
Akaun Belum Terima 6 230 Gaji 2 400
3 410
Insurans
15 790
Kadar bayaran

Sewa

Baki h/b

15 790

Baki b/b 3 410

Anda dikehendaki :

a) Mencari jumlah belian dan jumlah jualan
b) Menyediakan Akaun Perdagangan dan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 Jun 2020.
c) Penyata mengira modal pada 1 Julai 2019
d) Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 Jun 2020.

6

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Penyelesaian :

a) Akaun Kawalan Belum Terima

2019 RM 2020 RM
6 230
Jul 1 Baki b/b 1 600 Jun 30 Bank 1 250

2020 Baki h/b 7 480

Jun 30 Jualan 5 880

7 480

2020

Jul 1 Baki b/b 1 250

Jumlah jualan = Jualan kredit + Jualan tunai
= RM5 880 + RM5 690
=RM11 570

Akaun Kawalan Belum Bayar

2020 RM 2019 RM
2 300
Jun 30 Bank 3 130 Jul 1 Baki b/b
2 940
Baki h/b 2 110 2020 5 240

Jun 30 Belian 2 110

5 240

2020

Jul 1 Baki b/b

Jumlah belian = Belian kredit + Belian tunai

= RM2 940 + RM2 870

=RM5 810

b) Akaun Perdagangan dan Untung Rugi bagi tahun brakhir 30 Jun 2020

RM RM
11 570
Inventori Awal 1 700 Jualan
11 570
+ Belian 5 810 5 980
890
7 510
6 870
- Inventori akhir 1 920

Kos Jualan 5 590

Untung Kasar 5 980

11 570

Gaji 1 580 Untung Kasar
Insurans 270 Rugi Bersih
Kadar Bayaran 720
Sewa 2 400
Susut Nilai Perabot* 900
Susut Nilai Lengkapan* 1 000
6 870

*SN Perabot : RM8 000 + RM1 500 – RM8 600 = RM900
*SNLengkapan : RM6 500 - RM5 500 = R1 000

7

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

c) Penyata Mengira Modal pada 1 Julai 2019

RM RM

Aset pada 1 Julai 2019:

Perabot 8 000

Lengkapan 6 500

Inventori akhir 1 700

Akaun belum terima 1 600

Insurans prabayar 50 21 720

- Liabiliti :

Akaun belum bayar (2 300)

Modal Awal 19 420

Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 Jun 2020

Aset Bukan Semasa RM RM Ekuiti Pemilik RM
19 420
Perabot 8 600 Modal awal
890
Lengkapan 5 500 14 100 - Rugi bersih 18 530

Modal akhir 2 110
120
Aset Semasa
20 760
Inventori akhir 1 920 Liabiliti Semasa

Akaun belum terima 1 250 Akaun belum bayar

Bank 3 410 Gaji belum bayar

Insuran prabayar 80 6 660

20 760

8

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Contoh Soalan 1

Karunakaran a/l Kandasamy adalah seorang peruncit yang merekodkan perniagaannya
Zindegi Enterprise tanpa mengikut sistem catatan bergu. Berikut adalah senarai aset dan
liabiliti perniagaannya.

Kenderaan 1 Januari 2020 31 Disember 2020
Alatan pejabat RM RM
Inventori
Bank 40 000 36 000
Tunai 4 200 8 000
Akaun belum terima 16 500 17 400
Akaun belum bayar 1 200 (kt) 5 700 (dt)
Insurans belum bayar 1 160
Insurans prabayar 780 10 460
Gaji belum bayar 3 450 6 920
7 890
-
160 240
- 800
-

Maklumat tambahan :
i) Dalam tahun tersebut Karunakaran telah membawa sebuah komputer bernilai

RM 3 800 untuk digunakan dalam perniagaan.
ii) Beliau telah mengeluarkan barang niaga bernilai RM 150 sebulan untuk kegunaan

peribadi.
iii) Untung bersih perniagaan ini bagi tahun berakhir 31 Disember 2020 ialah RM3 560.

Anda dikehendaki menyediakan :
a) Penyata menghitung modal pada 1 Januari 2020
b) Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2020

9

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Contoh Soalan 2 : (SPM 2002)

Phua Chu Beng ialah seorang peniaga yang mempunyai sebuah perniagaan iaitu Kedai
Runcit PCB. Beliau menyimpan rekod perakaunan dengan tidak mengikut sistem catatan
bergu. Berikut adalah maklumat aset dan liabiliti perniagaannya pada 31 Mei 2002.

Premis 1 Jun 2001 31 Mei 2002
Perabot RM RM
Akaun belum terima
Inventori 20 000 20 000
Akaun belum bayar 8 560 ?
Bank 21 420
Gaji belum bayar 9 570 25 600
Modal 18 350 11 410
4 670 19 320

- 8 920
45 879 430
?

Maklumat tambahan :

i) Pada 11 September 2001, beliau telah membawa masuk perabot rumahnya RM 1 680
ke dalam perniagaan.

ii) Pada tahun ini, beliau telah mengambil barang niaga RM 980 dan tunai RM 500
untuk kegunaan sendiri.

iii) Baki akaun seorang akjaun belum terima RM 250 telah dihapus kira sebagai hutang
lapuk.

iv) Premis disusutnilaikan 10% setahun.

Anda dihendaki menyediakan :

a) Penyata mengira modal pada 31 Mei 2002.
b) Penyata untung rugi bagi tahun berakhir 31 Mei 2002.

10

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Jawapan 1

a) Penyata Menghitung Modal pada 1 Januari 2020

RM RM

Aset :

Kenderaan 40 000

Alatan pejabat 4 200

Inventori akhir 16 500

Tunai 780

Akaun belum terima 13 450

74 930

- Liabiliti :

bank 1 200

Akaun belum bayar 7 890

Insuran belum bayar 160 9 250

Modal pada 1 Januari 2020 65 680

b) Zindegi Enterprise

Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2020

Aset Bukan Semasa RM RM Ekuiti Pemilik RM
65 680
Kenderaan 36 000 Modal awal 3 800
69 480
Alatan pejabat 8 000 44 000 + Modal tambahan 3 560
73 040
Aset Semasa 17 400 + Untung bersih (1 800)
Inventori akhir 10 460 - Ambilan 71 240
Akaun belum terima
Bank 5 700 34 960 Liabiliti Semasa 6 920
Tunai 1 160 78 960 Akaun belum bayar 800
Insuran prabayar Gaji belum bayar
240 78 960

11

PA Ting. 5 : MODUL 2:Rekod Tak Lengkap

Jawapan 2

a) Penyata Modal pada 31 Mei 2002

RM RM

Aset :

Premis 20 000

- Susut nilai terkumpul premis (2 000) 18 000

Perabot 10 240

Akaun belum terima 25 600

- Per hutang ragu (250) 25 350

Inventori akhir 11 410

Bank 8 920

73 920

- Liabiliti :

Akaun belum bayar 19 320

Gaji belum bayar 430 (19 750)

Modal pada 31 Mei 2002 54 170

b) Penyata Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Mei 2002

Modal pada 31 Mei 2002 RM RM
+ Ambilan 54 170
45 870
- Modal pada 1 Jun 2001 1 680 1 480
Modal tambahan 55 650
Untung bersih
(47 550)
8 100

12