การประกันคุนภาพภายนอก

รายงาน เรื่อง การประเมินคุณภาพภายนอก จัดท าโดย นางสาวสุภาวดีมาดินด ารหัสนักศึกษา 6392110005 คณะศึกษาศาสตร์ สาขาการศึกษาปฐมวัย เสนอ อาจารย์วิราณีสุขทรัพย ์ รายงานเรื่องนี้เป็ นส่วนหนึ่งของรายวิชาการพัฒนาหลกัสูตรและมาตรฐานการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเรียนที่ 2/2565

การประเมินคุณภาพภายนอก การประเมินคุณภาพภายนอก หมายถึง กระบวนการในการรวมรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติของ บุคลากรในสถานศึกษาตามแผนปฏิบตัิการประจา ปีที่สอดคลอ้งกบัมาตรฐาน ตวับ่งช้ีเพื่อตดัสินความสา เร็จ ตามกณฑ์ที่ก าหนดโดยบุคคลภายนอกที่ไม่มีส่วนเกี่ยวเกี่ยวข้องกับสถานศึกษาการประเมินคุณภาพภายนอก สถานศึกษาในกระบวนการประกันคุณภาพการศึกษาของไทยมีหน่วยที่รับผิดชอบคือส านักงานรับรอง มาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา(องค์การมหาชน) หรือ สมศ. หลักการน าการประเมินภายนอกไปใช้ 1. เป็ นการประเมินเพื่อพัฒนา ไม่เน้นการตัดสินใจ 2. ยึดหลักความเที่ยงตรง โปร่งใส่ มีหลักฐานข้อมูล 3. มุ่งสร้างความสมดุลระหว่างเสรีภาพทางการศึกษา กับจุดมุ่งหมายทางการศึกษา 4. มุ่งใช้ความเป็ นกัลยาณมิตร 5. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน วัตถุประสงค์ของการประเมินคุณภาพภายนอก 1.พื่อตรวจสอบยืนยันสภาพจริงในการด าเนินงานของสถานศึกษา 2. เพื่อสะท้อนข้อมูลจุดแข็ง จุดอ่อน ของสถานศึกษา 3. เพื่อให้ข้อมูลเสนอแนะในการปรับปรุงสถานศึกษา 4. เพื่อส่งเสริมให้มีการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง 5. เพื่อรายงานผลการประเมินคุณภาพการศึกษาตามมาตรฐานของ สถานศึกษา วิธีการประเมินคุณภพภายนอก การประเมินคุณภาพภายนอกเป็ นการประเมินเชิงคุณภาพ เน้นหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence Based) ที่สะท้อนผลลัพธ์การด าเนินงาน โดยใช้การตัดสินใจของผู้เชี่ยวชาญ (Expert Judgment) และการตรวจทาน ผลการประเมินโดยคณะกรรมการประเมินในระดับเดียวกัน (Peer Review) ให้ครอบคลุมองค์ประกอบ ท้งัระบบแบบองคร์วม (Holistic Approach)

ข้ันตอนการประเมินคุณภาพภายนอกของส านักงานรับรองมาตรฐานและ ประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) 1.สถานศึกษาประเมินตนเอง (Self-Assessment)แล้วจัดส่งรายงานการประเมินตนเองให้หน่วยงาน ต้นสังกัดวิเคราะห์ SAR ส่งให้ สมศ. 2. สมศ.วิเคราะห์ขอ้มูลพ้ืนฐานของสถานศึกษา (Pre-Analysis) จากฐานข้อมูล ของหน่วยงานต้นสังกัด 3.คณะผปู้ระเมินภายนอกประชุมพิจารณาผลการดา เนินงานของสถานศึกษาร่วมกบัวิเคราะห์ขอ้มูลพ้ืนฐาน (Pre-Assessment) เพื่อวางแผนการลงพ้ืนที่ตรวจเยยี่ม 4.คณะผปู้ระเมินภายนอกลงพ้ืนที่ตรวจเยยี่ม (Site Visit) เพื่อประชุมเสวนาสร้างสรรค์กับผู้มีส่วนได้ส่วน เสีย เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพกับบุคลากร หลักฐานเชิงประจักษ์ และหน่วยงาน บุคคลที่มีเกี่ยวข้อง เพิ่มเติม รวมท้งัทา รายงานผล ประเมินด้วยวาจา 5. คณะผู้ประเมินภายนอกจัดท ารายงานผลการประเมินคุณภาพภายนอก (EQAReport) พร้อมข้อเสนอแนะ เพื่อการปรับปรุงพัฒนาคุณภาพการศึกษา แล้วจัดส่งให้ สมศ. เพื่อพิจารณาให้การรับรองผลการประเมิน จากน้นัสมศ.จะจัดส่งให้กับสถานศึกษาและหน่วยงานต้นสังกัด

แนวทางการประเมิน 1. ใช้ผู้ประเมินจาก สมศ. 2. ใช้มาตรฐานการประกันคุณภาพของสถานศึกษา 3. ใช้เกณฑ์ของ สมศ. เพื่อยืนยันผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา 4. ใช้เวลาการประเมินตามสภาพการด าเนินการงานของสถานศึกษาจาก SAR 5. ใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อยืนยันความสอดคล้องของผลประเมิน 6. เกณฑ์การประเมินมี 5 ระดับ คือ ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง ขั้นตอนการจัดท ารายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา จากแผนภาพที่ 1 แสดงข้นัตอนการจดัทา รายงานประเมินตนเองของสถานศึกษา โดยมีรายละเอียดในแต่ละข้นัตอนดงัน้ี 1.แต่งตั้งคณะท างาน สถานศึกษาควรแต่งต้งัคณะทา งานจดัทา รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา ประกอบด้วย คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้บริหาร ครู และบุคลากรผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และในกรณีที่เป็ นสถานศึกษาขนาดเล็กอาจก าหนดให้มีผู้รับผิดชอบการจัดท ารายงานประเมิน ตนเองของสถานศึกษาได้ตามความเหมาะสม 2.รวบรวมข้อมูลสารสนเทศ การรวบรวมขอ้มูลสารสนเทศเป็นข้นัตอนสา คญัที่จะทา ใหร้ายงานประเมินตนเองมีความสมบูรณ์ มี คุณภาพตรงตามสภาพของสถานศึกษา ซึ่งข้อมูลสารสนเทศที่จะต้องรวบรวมแบ่งออกเป็ น 2 ส่วน ไดแ้ก่

1)ขอ้มูลทวั่ ไปของสถานศึกษา เช่น จา นวนครูบุคลากรแหล่งเรียนรู้ ข้อมูลงบประมาณ ข้อมูลสภาพชุมชน โดยรวม ฯลฯ 2)ข้อมูลที่เป็ นผลการประเมิน เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับผลการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรสถานศึกษา ข้อมูล ผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนระดับสถานศึกษา ผลการประเมินคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียนผลกาทดสอบ ระดับชาติของผู้เรียน หรือผลการทดสอบอื่น ๆ สรุปผลการประเมินจากหน่วยงานภายนอกและข้อเสนอแนะ ผลการใช้แหล่งเรียนรู้ภายในและ ภายนอกสถานศึกษาผลการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา ผลการจัด กิจกรรมพัฒนาสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคม ฯลฯ 3. เขียนรายงานประเมินตนเองของสถานศึกษา สถานศึกษาสามารถกา หนดรูปแบบรายงานประเมินตนเองของสถานศึกษาไดท้ ้งัในเชิงปริมาณ และคุณภาพ ตามความเหมาะสม การน าเสนออาจเป็ นความเรียง ตารางประกอบความเรียง การบรรยายประกอบแผนภูมิ รูปภาพ หรือกราฟ ฯลฯ ตามบริบทของสถานศึกษาโดยใชภ้าษาที่อ่านเขา้ใจง่าย นา เสนอท้งัขอ้มูลเชิง ปริมาณและเชิงคุณภาพ สาระส าคัญอาจแบ่งออกเป็ น 4 ส่วน ดงัน้ี ส่วนที่ 1 ขอ้มูลพ้ืนฐาน นา เสนอขอ้มูลพ้ืนฐานของสถานศึกษาใหเ้หมาะสมเป็นไปตามสภาพจริงประกอบดว้ยจา นวนบุคลากร จา นวนนกัเรียน ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนทุกระดบัช้นัผลการทดสอบระดบัชาติฯลฯ อาจนา เสนอในรูปของ ตาราง แผนภูมิภาพ กราฟ ฯลฯ ส่วนที่ 2 ผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา น าเสนอผลการประเมินตนเองตามมาตรฐานการศึกษา 4 มาตรฐาน โดยแต่ละมาตรฐานน าเสนอในประเด็น กระบวนการพัฒนา ผลการด าเนินงาน จุดเด่น และจุดควรพัฒนา ซึ่งในการเขียนจุดเด่นของสถานศึกษา จะ แสดงถึงผลส าเร็จของการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานของสถานศึกษา เช่น ด้านคุณภาพผู้เรียน ด้าน กระบวนการบริหารจัดการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา ด้านกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้น ผู้เรียนเป็ นส าคัญด้านระบบประกันคุณภาพภายในที่มีประสิทธิผล ที่มีความโดดเด่น ภาคภูมิใจ เป็ นที่ ยอมรับของชุมชน และสังคม ส่วนการเขียนจุดที่ควรพัฒนาของสถานศึกษา จะแสดงถึงการด าเนินงาน ในด้านต่างๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานของสถานศึกษาที่ต้องได้ รับการส่งเสริมสนับสนุน และ พฒันาใหม้ีคุณภาพสูงข้ึน ส่วนที่ 3 สรุปผล แนวทางการพัฒนา และความต้องการการช่วยเหลือน าเสนอสรุปผลการประเมินตนเอง ของสถานศึกษาโดยนา ภาพรวมจากการประเมินท้งั4 มาตรฐาน มาน าเสนอในรูปแบบของจุดเด่น จุดควร พฒันาของแต่ละมาตรฐานพร้อมท้งันา เสนอแนวทางการพฒันาในอนาคตและความตอ้งการการช่วยเหลือ ส่วนที่4 ภาคผนวก น าเสนอหลักฐานข้อมูลส าคัญ หรือเอกสารอ้างอิงต่าง ๆ แบบย่อ ๆน าเสนอคณะกรรมการสถานศึกษา พิจารณาให้ความเห็นชอบหลังจากเขียนรายงานประเมินตนเองเสร็จสมบูรณ์ สถานศึกษาจะต้องน าเสนอ คณะกรรมการสถานศึกษาและหรือคณะกรรมการบริหารสถานศึกษาพิจารณาให้ความเห็นชอบ

เพื่อรับรองผลการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา 5.รายงานและเปิดเผยต่อผู้เกี่ยวข้อง เมื่อรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษาได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาหรือ คณะกรรมการบริหรสถานศึกษาแล้ว โครงสร้างรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา เอกสารรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา แบ่งออกเป็ น 4 ส่วน โดยแต่ละส่วนอาจประกอบด้วย เน้ือหา ดงัน้ี ส่วนที่ 1 ข้อมูลพื้นฐาน ㆍขอ้มูลทวั่ ไป ㆍข้อมูลครูและบุคลากร ㆍข้อมูลนักเรียน ㆍสรุปข้อมูลผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนระดับสถานศึกษา ㆍ ผลการทดสอบระดับชาติของผู้เรียน ㆍสรุปการใช้แหล่งเรียนรู้ภายในและภายนอกสถานศึกษา ㆍข้อมูลงบประมาณ ㆍสภาพชุมชนโดยรวม ㆍ สรุปผลการประเมินจากหน่วยงานภายนอกและข้อเสนอแนะ ส่วนที่ ๒ ผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา ㆍมาตรฐานที่ 1 คุณภาพของผู้เรียน ㆍมาตรฐานที่ 2 กระบวนการบริหารและการจัดการของผู้บริหารสถานศึกษา ㆍมาตรฐานที่ 3 กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็ นส าคัญ ㆍมาตรฐานที่ 4 ระบบการประกันคุณภาพภายในที่มีประสิทธิผล ㆍผลการประเมินภาพรวม ส่วนที่ 3 สรุปผลแนวทางการพฒันาและความต้องการการช่วยเหลือ ㆍจุดเด่น ㆍจุดควรพัฒนา

ㆍแนวทางการพัฒนาในอนาคต ㆍความต้องการการช่วยเหลือ ส่วนที่ 4 ภาคผนวก ㆍหลักฐานข้อมูลส าคัญ เอกสารอ้างอิงต่างๆ คุณสมบัติของผู้ประเมินภายนอกของสมศ. ความหมายของผู้ประเมินภายนอก ผู้ประเมินภายนอก ( External Assessor)หมายถึง บุคคลหรือหน่วยงานที่ได้รับการรับรองจาก สมศ. ให้ท าการประเมินคุณภาพภายนอกสถานศึกษาระดับต่างๆตามคุณสมบัติและหลักเกณฑ์ ที่ สมศ. ก าหนดโดยไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน คุณสมบัติของผู้ประเมินภายนอก คุณสมบัติเบื้องตัน ผู้ประเมินภายนอกการศึกษาปฐมวัย 1.มีอายตุ้งัแต่35 ปีข้ึนไป 2. มีวุฒิการกษาต้งัแต่ระดบั ปริญญาตรีข้ึนไป หรือมีประสบการณ์ดา้นการศึกษาปฐมวยั 3. มีประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านการศึกษาปฐมวัยในด้านใดด้านหนึ่ง หรือหลายด้าน เช่น ด้านการบริหารสถานศึกษา ด้านการจัดการศึกษาหรือการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เกี่ยวกับการศึกษา ปฐมวัย ด้านการนิเทศการศึกษาปฐมวัย การวัดและประเมินผลการศึกษาปฐมวัยหรือ มีประสบการณ์อื่น เกี่ยวกับการศึกษาปฐมวัยตามกลุ่มและประเภทของสถานศึกษา เป็ นต้น 4.มีทักษะการสื่อสารมีความสามารถในการไช้ะบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่จ าเป็ นในการปฏิบัติหน้าที่ คุณสมบัติเบื้องตัน ผู้ประเมินภายนอกระดับพื้นฐาน 1.อายตุ้งัแต่35 ปีข้ึนไป 2. มีวุฒิการศึกษาต้งัแต่ระดบั ปริญญาตรีข้ึนไป หรือมีประสบการณ์ระดบัการศึกษาข้นัพ้ืนฐาน 3. มีประสบการณ์คน้การศึษาข้นัพ้ืนฐาน (ประถมศึกษาหรือมธัยมศึกษา) ในดา้นใดดา้นหน่ึงหรือหลายคา้น 3.1ค้านการบริหาร สถานศึกษา เกี่ยวกบักาศึกษาข้นัพ้ืนฐาน (ประถมศึกษาหรือมธัยมศึกษา) 3.2 ดา้นการจดัการศึกษา หรือดา้นการเป็นศึกษานิเทศก์หรือดา้นการจดัการเรียนการ สอนการศึษาข้นั พ้ืนฐาน(ประถมศึกษาหรือมัธยมศึกษา) 3.3ค้านอื่น ๆ เช่น ด้านการประกันคุณภาพภายใน ด้านการวัดและประเมินผลด้านการ

การน าผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปใช้ การน าผลการประเมินหรือสารสนเทศที่ได้จากการประเมินคุณภาพภายนอกไปปรับปรุงแก้ไขพัฒนา กระบวนการปฏิบตัิงานใหด้ียงิ่ข้ึนรวมถึงการกา หนดนโยบายในการปฏิบตัิงานของหน่วยงานเพื่อให้เกิดการ พัฒนาอย่างต่อเนื่อง วัตถุประสงค์ในการน าผลประเมินไปใช้ ㆍ เพื่อเป็ นแนวทางให้สถานศึกษาน าผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปใช้พัฒนาคุณภาพ การศึกษาของสถานศึกษาอยา่งต่อเนื่องและยงยืน ั่ ㆍ เพื่อให้หน่วยงานต้นสังกัดใช้ในการก ากับ ติดตามการน าผลการประเมินไปใช้และใช้ผลประเมินในการ จัดท าแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาในสังกัดเพื่อส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือในการสร้าง พลังขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้ได้มาตรฐานที่พึงประสงค์ 1)สถานศึกษา น าผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปใช้ในการจัดท าแผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศึกษาเพื่อ ดา เนินการในการพฒันาคุณภาพคุณภาพใหด้ียงิ่ข้ึนโดยการจดัทา แผนพฒันาการจดัการศึกษาดงักล่าว ตอ้ง เป็ นการพิจารณาร่วมกันของบุคลากรในสถานศึกษา คณะกรรมการสถานศึกษา และหน่วยงานต้นสังกัดใน ระดบัเขตพ้ืนที่/จงัหวดัและผบู้ริหารสถานศึกษาตอ้งมีบทบาทสา คญั ในการขบัเคลื่อนการพฒันาคุณภาพ การศึกษาของสถานศึกษา 2) หน่วยงานต้นสังกัด และหน่วยงานในระดับนโยบาย ㆍ หน่วยงานต้นสังกัดน าผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปใช้ในการก าหนดระบบและกลไกการติดตาม การน าผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปใช้ที่ชัดเจนของสถานศึกษารวมถึงการก าหนดช่องทางการสื่อสาร การติดตามให้ชัดเจน เพื่อให้การด าเนินงานภายในมีช่องทางการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพและมีหน่วยงานที่ รับผิดชอบที่จะประสานงานกับหน่วยงานภายนอกได้ ㆍ หน่วยงานในระดับนโยบายในการก าหนดนโยบายวางแผนและจัดสรรงบประมาณให้กับการศึกษาและ การจัดกลุ่มข้อมูลเช่น การรายงานผลประเมินอภิมานคุณภาพการศึกษารายจังหวัดเป็ นข้อมูลประกอบกาวาง แผนพฒันาจงัหวดัทอ้งถิ่น เป็นการบูรณาการกบัการพฒันาดา้นอื่นๆ ใหม้ีประสิทธิภาพยงิ่ข้ึน รายงานการ ประเมินอภิมานการประเมินคุณภาพแต่ละระดับการศึกษาแสดงผลลัพธ์การจัดการศึกษาในภาพรวมและการ เปลี่ยนแปลงระดับคุณภาพซึ่งหน่วยงานระดับนโยบาย เช่น สภาการศึกษาส านักงบประมาณ สภาวิจัย แห่งชาติ คณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 3) ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น ๆ ㆍ พ่อแม่ผปู้กครองผเู้รียน และประชาชนทวั่ ไปนา ผลการประเมินคุณภาพภายนอกไปเป็นขอ้มูล ประกอบการตัดสินใจเลือกสถานศึกษาที่จะเข้าเรียนต้งัแต่ระดบัการศึกษาข้นัพ้ืนฐาน

เอกสารอ้างอิง ส านักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน