จังหวัดนครสวรรค์

N จัง a ห k วัดนครสวรรค์ hon Sawan จังหวัดที่เป็นประตูสู่ภาคเหนือ... วรลักษณ์ ม.4/5 เลขที่ 4

คำ นำ รายงานเล่มนี้จัดทำ ขึ้นมาเพื่อใช้ในการศึกษาเกี่ยวกับ จังหวัดนครสวรรค์ ทั้งในเรื่องประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ และข้อมูลอื่นๆที่เกี่ยวกับจังหวัดนครสวรรค์ โดย ได้ศึกษาผ่านแหล่งความรู้ต่างๆทั้งในหนังสือและเว็บไซต์ และได้รวบรวมข้อมูลมาจัดทำ รายงานเล่มนี้ ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำ รายงานเล่มนี้จะ เป็น. ประโยชน์ต่อผู้ที่ต้องการศึกษาไม่มากก็น้อย คณะผู้จัดทำ ก

สารบัญ ข บทนำ สารบัญ ประวัติ สัญลักษณ์ คำ ขวัญ ต้นไ้ประจำ จังหวัด ภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ วัฒนธรรมและประเพณี สถานที่ท่องเที่ยว บรรณานุกรม ก ข 1 4 4 4 5 10 15 24 30 หน้า

สันนิษฐานว่าเมืองนครสวรรค์มีชื่อปรากฏมาตั้งแต่ก่อน สุโขทัยเป็นราชธานี มีชื่อในศิลาจารึกของสุโขทัย โดย เรียกว่าเมืองพระบาง เป็นเมืองหน้าด่านที่สำ คัญในการ ทำ ศึกสงครามตั้งแต่สมัยสุโขทัย, กรุงศรีอยุธยา, ธนบุรี จนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ ภายหลังเรียกชื่อว่า เมืองชอน ตะวัน และเปลี่ยนเป็นนครสวรรค์ในที่สุด แต่ชาวบ้าน โดยทั่วไปเรียกกันติดปากว่า เมืองปากน้ำ โพ ใน ประวัติศาสตร์มีหลักฐานทางโบราณคดีบ่งชี้ว่า นครสวรรค์เคยเป็นเมืองเกษตรกรรมมาตั้งแต่ยุคต้น ประวัติศาสตร์ เป็นศูนย์กลางของการคมนาคม เป็นที่ตั้ง ของกลุ่มชนชาวจีนที่มาทำ มาค้าขายระหว่างประเทศ ประวัติ 1

เมือง พระบาง เป็นเมืองโบราณในสมัยสุโขทัยคู่กับ เมืองคนที โดยตัวเมืองพระบางอยู่ที่เมืองนครสวรรค์เก่า ส่วนเมืองคนทีสันนิษฐานว่าอยู่ที่บ้านโคน ริมฝั่ง แม่น้ำ ปิง จังหวัดกำ แพงเพชร จากข้อมูลในศิลาจารึกสมัย สุโขทัย เมืองพระบางถูกผนวกรวมกันเข้ากับ อาณาจักร สุโขทัย ในสมัย พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ และตั้งตัวเป็น อิสระเมื่อสิ้นสมัย พ่อขุนรามคำ แหงมหาราช และถูก ผนวกรวมอีกครั้งในสมัย พระยาลิไท พระองค์ได้ ประดิษฐาน พระพุทธบาท พร้อมทั้งศิลาจารึกวัดเขากบ ไว้ที่ เขากบ ปัจจุบันอยู่ใจกลางเมืองนครสวรรค์ ใน สมัย พระมหาธรรมราชาที่ 3 (ไสลือไท) ที่ประกาศให้ สุโขทัยเป็นเอกราชได้รวมเมืองพระบางไว้ใน อาณาเขตด้วย มื่ออำ นาจของกรุงศรีอยุธยากล้าแข็งขึ้น เมืองพระบางจึง ไปขึ้นกับกรุงศรีอยุธยาในที่สุด มีหลักฐานใน ตำ นาน มูลศาสนา ว่า พระญาณคัมภีร์ ขอที่สร้างวัดในอยุธยา เมื่อ พ.ศ. 1972 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 ไม่ อนุญาตจึงมาขอที่ที่เมืองพระบาง เจ้าเมืองพระบางไม่ยก ที่ให้ อ้างว่าเป็นข้าขอบขัณฑสีมาของอยุธยา เมื่ออยุธยา ไม่ให้ ทางเมืองพระบางก็ให้ไม่ได้ 2

ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ได้มีการปฏิรูปการปกครองหัวเมืองส่วนภูมิภาค นครสวรรค์ได้เป็นที่ตั้ง มณฑลนครสวรรค์ ซึ่งเป็น 1 ใน 4 มณฑลที่ตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2438 ในการจัดตั้ง มณฑล นครสวรรค์ ได้รวมเอาหัวเมืองทางแม่น้ำ เจ้าพระยาตอน เหนือขึ้นไปจนถึงแม่น้ำ ปิงเข้าด้วยกัน 8 เมืองได้แก่ นครสวรรค์ ชัยนาท อุทัยธานี พยุหะคีรี มโนรมย์ สรรคบุรี กำ แพงเพชร และ ตาก โดยมีพระยาดัสกร ปลาศ (ทองอยู่ โลหิตเสถียร) เป็นข้าหลวงเทศาภิบาลคน แรก ตั้งที่ว่าการมณฑลอยู่ที่เมืองนครสวรรค์ การจัดรูป ปกครองในลักษณะ มณฑล ได้ดำ เนินการ มาจนถึง พ.ศ. 2475 จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ยุบมณฑลและ ระเบียบเทศาภิบาลของเก่าไปให้คงไว้แต่หัวเมืองและ อำ เภอ โดยให้ทุกเมืองมีฐานะเท่าเทียมกัน ปฏิบัติราชการ ขึ้นตรงต่อเจ้ากระทรวง และรับคำ สั่งจากเจ้ากระทรวง โดยตรง 3

สัญลักษณ์ ตราจังหวัดนครสวรรค์ รูปวิมาน ตามที่เชื่อถือกันมาว่าบนสวรรค์นั้น เป็นที่อยู่ของเหล่าเทพทั้งหลาย เมื่อจังหวัด นี้ชื่อว่า นครสวรรค์ แปลว่า เมืองของชาว สวรรค์ จึงได้นำ เอาวิมานมาเป็นสัญลักษณ์ ของเมืองนี้ เมืองสี่แคว พักผ่อนบึงบอระเพ็ด แห่มังกร ปลารสเด็ดปากน้ำ โพ คำ ขวัญจังหวัดนครสวรรค์ "ต้นเสลา"เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ เรือนยอด กลมทึบ กิ่งห้อยลง ใบเป็นใบเดี่ยวออกตรง ข้ามกัน แผ่นใบรูปขอบขนาน ปลายใบ เรียวแหลมเป็นติ่งโค้งมน ผิวใบมีขนนุ่ม ทั้งสองด้าน ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง สีม่วง ม่วงอมชมพูหรือม่วงอมขาว ต้นไม้ประจำ จังหวัด 4

ภูมิศาสตร์ สภาพภูมิประเทศของจังหวัดนครสวรรค์อยู่ในดินแดนของลุ่ม น้ำ เป็นต้นกำ เนิดของแม่น้ำ สายหลักของภาคกลาง นั่นคือ แม่น้ำ เจ้าพระยา ซึ่งเกิดจากการไหลบรรจบของแม่น้ำ สอง สายจากภาคเหนือ ได้แก่ แม่น้ำ ปิงและแม่น้ำ น่าน ด้วยเหตุ นี้ นอกจากนี้ยังมีภูเขาขนาดย่อมกระจัดกระจายในอำ เภอต่าง ๆ 5

จังหวัดนครสววรค์เป็นที่ราบค่อนข้างเรียบแคบบริเวณที่ราบ ลุ่มแม่น้ำ โดยเฉพาะตอนกลางของจังหวัด ซึ่งอยู่ในเขตอำ เมืองฯ, อำ เภอบรรพตพิสัย, อำ เภอชุมแสง, อำ เภอ ท่าตะโก, อำ เภอโกรกพระ และอำ เภอพยุหะคีรี สภาพพื้นที่ ทางทิศตะวันตก (เขตอำ เภอลาดยาว, อำ เภอแม่วงก์, อำ เภอ แม่เปิน และอำ เภอชุมตาบง) และทิศตะวันออก (เขตอำ เภอ หนองบัว, อำ เภอไพศาลี, อำ เภอตากฟ้า และอำ เภอตาคลี) มีลักษณะเป็นแบบลอนลูกคลื่น ยกตัวขึ้นจากตอนกลางของ จังหวัด สูงจากระดับน้ำ ทะเลปานกลาง 50-150 เมตร มีพื้นที่ประมาณ 9,597 ตารางกิโลเมตร เป็นจังหวัดที่มี ความสำ คัญในทาง ประวัติศาสตร์ อีกจังหวัดหนึ่งของ ประเทศไทย มีพื้นที่ติดต่อกับหลายจังหวัด ได้แก่ ด้าน เหนือ ติดต่อกับ จังหวัดพิจิตร และ กำ แพงเพชร ทางตะวัน ออกติดกับ จังหวัดเพชรบูรณ์ และ ลพบุรี ด้านใต้ติดกับ จังหวัดสิงห์บุรี , ชัยนาท และ อุทัยธานี ส่วนด้านตะวัน ตกติดกับ จังหวัดตาก 6

7

ลักษณะภูมิอากาศ มีลักษณะร้อนชื้น มีช่วงฤดูฝนและฤดูแล้งที่เห็นเด่นชัด ฤดู ฝนได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้อยู่ในช่วงเดือน ตุลาคม ส่วนฤดูหนาวอยู่ในช่วงเดือนตุลาคมถึงมกราคมได้ รับอิทธิพลความเย็นมาจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ สำ หรับปี 2555 ช่วงเดือนมกราคมมีอากาศหนาว อุณหภูมิต่ำ สุด 17.90 องศาเซลเซียส และช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือน พฤษภาคม มีอากาศร้อนถึงร้อนจัด อุณหภูมิสูงสุด40.80 องศา เซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ย 28.00 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำ ฝนเฉลี่ย 1,118.70 มิลลิลิตร และฝนตกทั้งหมด 123 วัน สภาพภูมิอากาศของจังหวัดนครสวรรค์ สัมพันธ์กับ ปริมาณน้ำ ฝนในแต่ละปี หากปีใดปริมาณน้ำ ฝนมากกว่า 1,200 มิลลิเมตรต่อปี จะเกิดปัญหาน้ำ ท่วม ถ้าปริมาณฝน ต่ำ กว่า 1,000 มิลลิเมตรต่อปี จะประสบปัญหาฝนแล้ง ทั้งนี้ สืบเนื่องจากสภาพพื้นที่ของจังหวัดที่มีลักษณะคล้ายท้อง กระทะ หรือผีเสื้อกางปีกบิน 8

ข้อมูลภูมิอากาศของจังหวัดนครสวรรค์ เดือน ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ทั้งปี อุณหภูมิ สูงสุดเฉลี่ย °C (°F) 32.2(9 0) 34.8(94 .6) 36.8(98 .2) 38.1(10 0.6) 35.9(9 6.6) 34.6(94 .3) 34.0(9 3.2) 33.3(91 .9) 32.5(90 .5) 32.1(89 .8) 31.5(88 .7) 31.0(87 .8) 33.9(93.02) อุณหภูมิต่ำ สุดเฉลี่ย °C (°F) 18.1(64 .6) 21.7(71 .1) 24.1(75 .4) 25.7(78 .3) 25.4(77 .7) 25.0(77 ) 24.5(76 .1) 24.3(75 .7) 24.0(75 .2) 23.6(74 .5) 21.3(70 .3) 18.2(6 4.8) 22.99(73.39) หยาดน้ำ ฟ้า มม (นิ้ว) 9.8(0.3 86) 14.9(0. 587) 30.0(1. 181) 60.9(2. 398) 138.7(5 .461) 117.1(4. 61) 134.1(5 .28) 194.9(7 .673) 231.6(9 .118) 144.4(5 .685) 35.3(1. 39) 7.3(0.2 87) 1,119(44.055 ) วันที่มี หยาดน้ำ ฟ้า โดยเฉลี่ย 1 2 3 5 12 14 16 18 18 14 4 1 108 แหล่งที่มา: กรมอุตุนิยมวิทยา ตารางแสดงอุณหภูมิของจังหวัดนครสววรค์ตลอดทั้งปี 9

พืชเศรษฐกิจที่สำ คัญของจังหวัดนครสวรรค์ คือ ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ถั่วเขียว ถั่วเหลือง ถั่วลิสง อ้อย ฝ้าย งา และมันสำ ปะหลัง โดยเป็นแหล่งปลูกข้าวที่ ใหญ่ที่สุดในภาคเหนือเป็นแหล่งปลูกข้าวโพดที่ใหญ่เป็นที่สองในภาค เหนือ รองจากจังหวัดเพชรบูรณ์ และเป็นแหล่งปลูกอ้อยมากในภาคเหนือ รองจากจังหวัดกำ แพง เพชร (1) ข้าวนาปี เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำ คัญของจังหวัด นครสวรรค์ อำ เภอ ที่มีเนื้อที่ ทำ นามากที่สุดได้แก่ อำ เภอบรรพตพิสัย อำ เภอลาดยาว วิธีการเพาะปลูกของจังหวัดมีแบบปักดำ หว่านน้ำ ตม หว่าน สำ รวย แต่ปัจจุบันเกษตรกรรมไม่นิยม เพาะปลูกแบบปักดำ เพราะ ขาดแคลนแรงงาน ทำ ให้ต้นทุนการผลิตสูง ช่วงฤดูการเพาะปลูกเริ่มเดือน พฤษภาคม พื้นที่การเพาะปลุกส่วนใหญ่เป็นนาน้ำ ฝน ดังนั้น ผลผลิตจึงขึ้น อยู่กับอิทธิพลของสภาวะแวดล้อมทางธรรมชาติเป็นส่วนใหญ่ เช่น ฝนแล้ง ฝนทิ้งช่วงหรือภาวะน้ำ ท่วม เป็นต้น เศรษฐกิจ 10

(2) ข้าวนาปรัง ในจังหวัดนครสวรรค์มีแหล่งปลูกข้าวที่สำ คัญที่สุด คืออำ เภอชุมแสง อำ เภอบรรพตพิสัย สำ หรับการเพาะปลูกใน พ.ศ. 2552 มีการจำ กัดพื้นที่เพาะปลูก เนื่องจากน้ำ มีไม่เพียงพอ จากการที่มีการผลิตในสาขาเกษตรกรรมเป็นสาขาหลัก จึงทำ ให้มี แหล่งรองรับสินค้าการเกษตรหลายแหล่ง โดยเฉพาะข้าวมีตลาด กลางข้าว 8 แห่ง ที่อำ เภอเมืองนครสวรรค์ อำ เภอพยุหะคีรี และ อำ เภอเก้าเลี้ยวโดยมีตลาดกลางข้าว " ท่าข้าวกำ นันทรง " ได้ชื่อว่า เป็นตลาดกลาง ข้าวเปลือกที่ใหญ่และมีชื่อ เสียงที่สุดของประเทศ นอกจากนี้เพื่อส่งเสริมการส่งออกข้าวออกสู่ตลาดต่างประเทศ ได้จัด ตั้งศูนย์ส่งออกข้าวแบบเบ็ดเสร็จที่ท่าข้าวกำ นันทรง และศูนย์ส่งเสริม การส่งออกที่ศาลากลางจังหวัดนครสวรรค์ชั้นล่าง จากการที่มีการผลิตในสาขาเกษตรกรรมเป็นสาขาหลัก จึงทำ ให้มี แหล่งรองรับสินค้าการเกษตรหลายแหล่ง โดยเฉพาะข้าวมีตลาด กลางข้าว 8 แห่ง ที่อำ เภอเมืองนครสวรรค์ อำ เภอพยุหะคีรี และ อำ เภอเก้าเลี้ยวโดยมีตลาดกลางข้าว " ท่าข้าวกำ นันทรง " ได้ชื่อว่า เป็นตลาดกลาง ข้าวเปลือกที่ใหญ่และมีชื่อ เสียงที่สุดของประเทศ นอกจากนี้เพื่อส่งเสริมการส่งออกข้าวออกสู่ตลาดต่างประเทศ ได้จัด ตั้งศูนย์ส่งออกข้าวแบบเบ็ดเสร็จที่ท่าข้าวกำ นันทรง และศูนย์ส่งเสริม การส่งออกที่ศาลากลางจังหวัดนครสวรรค์ชั้นล่าง 11

การประมง เป็นอีกหนึ่งแหล่งรายได้ทางเศรษฐกิจของ จังหวัดนครสวรรค์เนื่องด้วยมีแหล่งน้ำ มากและเป็นพื้นที่ที่มี ปลาน้ำ จืดเยอะ แหล่งประมงน้ำ จืดที่ใหญ่ที่สุด ได้แก่ บึงบอระเพ็ด มีเนื้อที่ ประมาณ 132, 737 ไร่ และยังมีแม่น้ำ สองสายที่สำ คัญ คือ แม่น้ำ ปิง (แม่น้ำ ปิงรวมกับแม่น้ำ วัง) และแม่น้ำ น่าน (แม่น้ำ น่านรวมกับแม่น้ำ ยม) ไหลมารวมที่บริเวณปากน้ำ โพ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของแม่น้ำ เจ้าพระยา นอกจากนี้ ยังมี แหล่งน้ำ ต่าง ๆ เช่น ลำ คลอง หนอง บึง คิดเป็นพื้นที่ ที่ทำ การประมงน้ำ จืด ประมาณ 209,867 ไร่ ปริมาณสัตว์น้ำ ที่จับได้จาก แหล่งน้ำ ธรรมชาติ ประมาณ 12,312386 กิโลกรัมต่อไร่ มูลค่าประมาณ 344,626,948 บาท การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ จืด ในปี 2552 จำ นวน 13,830 ครัว เรือน ในพื้นที่ 15,322 ไร่ รวม 19,733 บ่อ บริมาณสัตว์ น้ำ ที่จับได้จากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ประมาณ 36,699,761.61 กิโลกรัมต่อปี มูลค่าประมาณ 695 ล้านบาท พื้นที่ที่ทำ การเพาะเลี้ยงมากที่สุดคือ อำ เภอเมืองนครสวรรค์ 4,511.36 ไร่ 7,249 บ่อ 12

จังหวัดนครสวรรค์มีมูลค่าผลผลิตของผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด GPP (Gross Provincial Product) ปี 2555 ทังสิน 109,840 ล้านบาท แบ่งเป็นภาคเกษตร 38,070 ล้านบาท คิดเป็น สัดส่วนร้อยละ 34.66 นอกภาคเกษตร 71,770 ล้านบาท คิด เป็นสัดส่วนร้อยละ 65.34 อัตราการเปลี่ยนแปลงจากปี 2545 สาขาอุตสาหกรรมท่ีส้าคัญ 5 อันดับแรกได้แก่ การเกษตร กรรม การล่าสัตว์และการป่าไม้ ร้อยละ 33.47 ของ GPP อุตสาหกรรม ร้อยละ 19.12 ของค่าGPP การขายส่งการขาย ปลีกการซ่อมแซมยานยนต์ร้อยละ12.12ของค่าGPPการศึกษา ร้อยละ6.84 ของค่า GPP และการบริหารราชการแผ่นดิน การป้องกันประเทศ การประกันสังคมภาคบังคับ ร้อยละ 4.79 ของค่า GPP 13

อีกทั้งด้านการท่องเที่ยวก็สร้างรายได้ให้กับจังหวัด นครสวรรค์ได้มากเช่นกัน ด้วยความที่มีแหล่ง ธรรมชาติที่มีความสวยงามหลากหลาย อีกทั้งยังเป็นจุด เริ่มต้นของแม่น้ำ เจ้าพระยาทำ ให้มีนักท่องเที่ยวเข้ามา มากและเพิ่มรายได้ให้แก่ผู้คนท้องถิ่น การท่องเที่ยวที่หลากหลายสามารถเรียกนักท่องเที่ยว ได้มากพอควร อีกทั้งร้านอาหารต่างๆที่มีชื่อเสียง คาเฟ่ ตลาดริมแม่น้ำ เจ้าพระยา ทำ ให้มีเพจในโซเชียลได้ รวบรวมแหล่งต่างๆที่น่าไปของจังหวัดนครสวรรค์ซึ่ง เป็นการเพิ่มรายได้และกระตุ้นเศรษฐกิจของจังหวัด นครสวรรค์ 14

วัฒนธรรมและประเพณี วัฒนธรรมประเพณีของชาวจังหวัดนครสวรรค์ เป็นมรดกเก่าแก่ที่สืบทอดมาเป็นเวลานาน มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์และ โบราณคดีปรากฏชัดเจน วิถีชีวิตของชาวจังหวัด นครสวรรค์ ได้มีวิวัฒนาการต่อเนื่องมาจนถึง ปัจจุบัน และเนื่องจากประชากรของชาวจังหวัด นครสวรรค์มีหลายเชื้อชาติประเพณีต่าง ๆ ที่ สืบทอดจึงมีแบบอย่างตามเชื้อชาตินั้น ๆ และนำ มาผสมกลมกลืนกันเป็นประเพณีและวัฒนธรรม ของจังหวัดนครสวรรค์ที่น่าสนใจมีดังนี้ 15

ประเพณีแห่เจ้าพ่อ เจ้าแม่ เป็นประเพณีของชาวไทยเชื้อสายจีนที่อาศัยอยู่ในจังหวัด นครสวรรค์ จัดขึ้นเป็นประจำ ทุกปีในช่วงเทศกาลตรุษจีน เพื่อความเป็นศิริมงคล การแห่เจ้านี้เริ่มทำ ครั้งแรกในปี พ.ศ.2475 และได้ปฏิบัติสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน พิธีแห่จะ ตรงกับวันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 1 ของชาวจีน โดยแห่กลางคืน (ชิ วชา) และกลางวัน (ชิวสี่) ในขบวนแห่ประกอบไปด้วย ขบวนเชิดมังกรทอง ขบวนเชิดสิงห์โต ขบวนเอ็งกอ นอกจาก นี้มีขบวนรถนางฟ้า เจ้าแม่กวนอิม และขบวนดนตรีจีน ฯลฯ ประเพณีแห่เจ้านี้ จัดทั้งในอำ เภอชุมแสงและใน อำ เภอเมืองนครสวรรค์ แต่ที่ยิ่งใหญ่มากจะเป็นประเพณีแห่ เจ้าแม่ปากน้ำ โพ ในอำ เภอเมืองนครสวรรค์ 16

ประเพณีแข่งเรือของชาวจังหวัดนครสวรรค์ จะจัดขึ้นเป็น ประจำ ทุกปีในช่วงเทศกาลออกพรรษา โดยวัดที่ตั้งอยู่บริเวณ ริมฝั่งแม่น้ำ เจ้าพระยาจะจัดรวมกับงานประจำ ปีของวัด เช่น งาน ปิดทองไหว้พระของวัดเขาหรือวัดจอมคีรีนาคพรต งานประจำ ปี ของ วัดเกาะหงส์ เป็นต้น ในงานจะมีการนำ เรือขนาดกลาง หรือเรือขนาดเล็กจากสถานที่ต่างๆ มาทำ การแข่งขันกัน มีเสียง เชียร์อย่างสนุกสนาน ปัจจุบันได้จัดประเพณีแข่งเรือของชาว จังหวัดนครสวรรค์ ที่หน้าศาลากลางจังหวัด มีการแข่งขันชิง รางวัลถ้วยพระราชทานของ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งจะนำ สิ่งของต่าง ๆ ทั้งอาหาร และผลไม้ มาวางขายมากมาย การแข่งขันเรือจะจัดขึ้น 2 วัน ประเพณีการแข่งเรือ 17

ประเพณีสงกรานต์ ของชาวจังหวัดนครสวรรค์ จัดขึ้น เป็นประจำ ทุกปีในแต่ละท้องถิ่น โดยจะมีการ ตักบาตรข้าวสาร และอาหารแห้งในวัด และสถานที่ ราชการ มีการสงฆ์น้ำ พระ รดน้ำ ดำ หัวผู้ใหญ่ สาดน้ำ เล่น แต่ที่น่าสนใจได้แก่ ประเพณีสงกรานต์ของชาว บ้านเขาทอง ต.เขาทอง อ.พยุหะคีรี ซึ่งอยู่ห่างจากตัว จังหวัดนครสวรรค์ เป็นระยะทางประมาณ 19 กม. ชาวบ้านเขาทองจะทำ บุญในตอนเช้าพอบ่ายก็จะไป รวมกันที่ลานวัด มีการละเล่นในประเพณีตรุษ สงกรานต์ ได้แก่ การละเล่นจับข้อมือสาว นางสาก นางควาย และการร้องรำ ทำ เพลง ได้แพร่หลายความ นิยมมาตั้งแต่ พ.ศ. 2483 ได้แก่ การละเล่นรำ โทน หรือรำ วง ประเพณีสงกรานต์ 18

การตักบาตรข้าวสารอาหารแห้ง การสงฆ์น้ำ พระ รดน้ำ ขอพร 19

กิจกรรมจับข้อมือสาว เป็นประเพณีที่ชาวบ้านเขาทองถือปฏิบัติกันมา ยาวนาน เมื่อเสร็จสิ้นจากการทำ นา ชาวบ้านจะมารวมกลุ่มกันที่วัดเขา ทองกลางหมู่บ้าน หนุ่มสาวก็ได้เกี้ยวพาราสีกันบ้าง ร้องเล่นเต้นรำ กัน เช่น เต้นกำ รำ เคียว รำ กลองยาว แต่ในสมัยก่อนเกิดมีเรื่องวิวาท ระหว่างหนุ่มต่างถิ่นและหนุ่มพื้นที่ตีกันบ้าง ทำ ร้ายกันบ้าง เพราะ แย่งสาวๆ กัน จึงเกิดประเพณีจับข้อมือสาวขึ้นเพื่อให้หนุ่มต่างถิ่น หรือเจ้าถิ่นที่มาเที่ยวงานเขาทอง เมื่อต้องตาถูกใจสาวคนไหนก็ สามารถเดินเข้าไปขอจับข้อมือสาวคนนั้นพาเดินเที่ยวงานได้เลย เพราะการเดินเที่ยวอยู่ในงาน ก็อยู่ในสายตาพ่อ-แม่ หนุ่มๆ ก็ไม่ เกิดเรื่องวิวาทกันแต่อย่างใด หลังจากนั้นชาวบ้านเขาทองก็ถือเป็นประเพณีสืบต่อกันมา หนุ่มๆ ที่ ต้องการจับมือสาวๆ ก็ต้องมาเที่ยวสงกรานต์ที่นี่ นักท่องเที่ยวที่เดิน ทางมาเที่ยวงานสงกรานต์เขาทอง จะเห็นวัยรุ่นหนุ่ม-สาว, ผู้สูงอายุ เดินจับมือกันเที่ยวงานอย่างมีความสุข 20

ประเพณีการเลี้ยงข้าวแช่ เป็นประเพณีที่ปฏิบัติต่อเนื่องกันมา นับ 100 ปี ของชาวบ้านบางมะฝ่อ อ.โกรกพระ จัดขึ้นใน เทศกาลสงกรานต์เพียงวันเดียว โดยมีกำ หนดให้ตรงกับวันหยุด ราชการ เพื่อให้ชาวบ้านบอกญาติพี่น้อง ซึ่งอยู่สถานที่ต่าง ๆ กัน มาร่วมทำ บุญ เหมือนเป็นการประชุมญาติพี่น้องของแต่ละบ้าน ด้วย วันที่ 13 เมษายน ชาวบ้านทุกคนจะไปร่วมทำ บุญ ตักบาตรพระสงฆ์บนศาลาการเปรียญแล้วมรรคทายกจะประกาศ ให้ทราบว่า สงกรานต์ปีนี้จะทำ บุญกี่วัน วันก่อนสุดท้ายของการ ทำ บุญสงกานต์จะมีการนำ อัฐของบรรพชนไปตั้งรวมกัน ณ ศาลา การเปรียญ มีการสวดอภิธรรม ระยะนี้เองมรรคทายกจะประกาศ ทั่วไปว่าปีนี้ใครจะศรัทธาทำ ข้าวแช่บ้าง ซึ่งก็จะมีผู้รับทำ หลาย ราย พอถึงวันนัดก็จะนำ ข้าวแช่และกับแกล้มบรรจุในภาชนะอย่า งดีซึ่ จัดใส่สาแหรกมีสาวงามหาบเดินไปวัด แต่งกายพื้นบ้าน สวยงาม ถึงวัดเวลา 11.00 น. จัดถวายพระสงฆ์ เมื่อพระสงฆ์ฉัน อิ่มแล้ว ก็ยกลงมาจัดเลี้ยงกันจนถึงเวลา 13.00 น. พระสงฆ์จะ แสดงพระธรรมเทศนา เมื่อพระสงฆ์แสดงธรรมจบ ก็มีการสรง น้ำ พระสงฆ์ในวัดทุกรูป จากนั้นจะมีการเล่นสงกรานต์ของหนุ่ม สาวเป็นที่สนุกสนาน ประเพณีการเลี้ยงข้าวแช่ 21

ประเพณีลอยกระทง เป็นประเพณีสำ คัญของคนไทยประเพณี หนึ่ง จัดขึ้นในวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 จังหวัดนครสวรรค์ ได้ จัดงานนี้เป็นประจำ ทุกปีและที่น่าสนใจ คือ การลอยกระทงสายของ หมู่บ้านหน้าผา เขตเทศบาลนครนครสวรรค์ ซึ่งเริ่มจัดมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2504 เดิมเรียก การลอยกะลา ต่อมาเปลี่ยนเป็นการลอยกระทง จุดประสงค์ของการจัด เพื่อสร้างความสมัครสมานสามัคคีของ ชาวบ้าน โดยแรกเริ่มได้ให้ชาวบ้านออกทุนทรัพย์คนละเล็กละ น้อยจัดทำ กระทง โดยใช้กะลากับต้นมะพร้าว นำ มาทำ ความสะอาด แล้วติดกระดาษสี ภายในบรรจุดอกไม้ ธูป เทียน ปัจจุบันได้จัด ซื้อกะลาจากที่ต่าง ๆ เป็นจำ นวนนับหมื่นมาทำ ซึ่งชาวบ้านหน้าผา จะช่วยกันทำ กระทงนี้เป็นเวลา 1 เดือน คือ ในเดือนตุลาคม พอถึง วันงาน คือ วันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ชาวบ้านจะประดิษฐ์ ต้นไม้ด้วยโคมไฟธรรมชาติที่ทำ จากกะลา ตั้งแต่เวลา 18.00 น. เป็นต้นไป ในบริเวณงานตั้งแต่บริเวณหน้าศาลเจ้าพ่อเจ้าแม่ หน้าผาไปจนถึงเหนือโรงเรียนลาซาลโชติรวี จะมีกระทงกะลาวาง เป็นแถว เพื่อให้ประชาชนนำ ไปลอยในแม่น้ำ โดยมีสะพาน ทอดยาวไปกลางแม่น้ำ เวลา 19.00 น. จะนำ กระทงลงเรือแล้วไป ทอดสมอเหนือโรงเรียนลาซาลโชติรวีแล้ว จึงปล่อยกระทงที่ เรียกว่า กระทงนำ โดยผู้ใหญ่ของชาวบ้าน เวลา 20.00 น. จาก นั้นประชาชนจะช่วยกันปล่อยกระทงลงน้ำ ลอยเป็นสายไปตาม ลำ น้ำ สวยงามมาก ประเพณีลอยกระทง 22

พิธีลอยกระทงของจังหวัดนครสวรรค์มักจะจัดขึ้นที่ 'พาสาน' ซึ่ง เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่เป็นจุดเริ่มต้นของแม่น้ำ เจ้าพระยา 23

สถานที่ท่องเที่ยว 1. อุทยานต์สวรรค์ สวนสาธารณะขนาดใหญ่ที่เปรียบเสมือนปอดของเมือง นครสวรรค์ และเป็นสวนสาธารณะที่ได้รับรางวัล จุด เด่นที่มองเห็นมาแต่ไกลคือ มังกรสวรรค์ขนาดใหญ่ที่ ตั้งตระหง่านอยู่ตรงกลาง รายล้อมด้วยมังกรขนาดเล็ก 4 ตัว สามารถไปออกกำ ลังกายได้ รวมถึงไปชมวิวสวยๆ ของอุทยานต์ได้ 24

2. บึงบอระเพ็ด บึงทะเลสาบน้ำ จืดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในไทย ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 3 อำ เภอในจังหวัด นครสวรรค์ และเป็นถิ่นอาศัยของนกนานาชนิด มี สัตว์และพันธุ์พืชน้ำ เป็นจำ นวนมาก รวมทั้งจระเข้ ในพื้นที่บางส่วนเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า 25

3. พาสาน เป็นอาคารสุดล้ำ ต้นแม่น้ำ เจ้าพระยา ที่เราจะเห็นได้ถึงความ อลังการทางสถาปัตยกรรมค่ะ ที่นี่เป็นแหล่งการเรียนรู้ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ประเพณี การท่องเที่ยว และมีลาน ประดิษฐานองค์เจ้าแม่กวนอิมให้นักท่องเที่ยวได้ไปสักการะ 26

26

4. ศาลเจ้าพ่อนาคราช เป็นศาลเจ้าเก่าแก่ที่ดูสวยงาม ด้วยสถาปัตยกรรมจีนที่ ผสมผสานกับไทย ในตำ บลจันเสน อำ เภอตาคลี มี ความเชื่อของชาวบ้านในตำ บลจันเสนว่า ที่แห่งนี้มี เจ้า พ่อนาคราช คอยช่วยดูแลทรัพย์สมบัติใต้พื้นดิน ทั้งหมดอยู่ ศาลเจ้าพ่อนาคราช นั้นจึเป็นศูนยรวมจิตใจ ของชาวบ้าน และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงพุทธศิลป์ แบบจีนโบราณให้นักท่องเที่ยวได้ชื่นชมความสวยงาม นั่นเอง 27

28

5. เขาหน่อ ภูเขาหินปูนรูปทรงแปลกตาที่มองเห็นมาแต่ไกลทุกครั้ง เวลาสัญจรผ่านไปมาบนถนนพหลโยธินช่วงรอยต่อ ระหว่างจังหวัดนครสวรรค์กับกำ แพงเพชร เป็นแหล่งท่อง เที่ยวที่น่าสนใจอีกแห่งหนึ่ง ของนครสวรรค์ เริ่มจากเขา หน่อ ซึ่งเป็นสถานที่ที่มีความสำ คัญทางประวัติศาสตร์เมื่อ พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 เคยเสด็จประพาส 29

เขาหน่อ แบ่งออกเป็น 2 ส่วน เขาพระพุทธบาท และ เขานางพันธุรัต สำ หรับใครที่จะไปสักการะ รอย พระพุทธบาท ก็สามารถขึ้นเขาหน่อได้ทาง เขา พระพุทธบาท โดยทางขึ้นค่อนข้างสูงและชัน บันไดกว่า 700 ขั้น บางช่วงชันถึง 90 องศา แต่เมื่อถึงด้านบนก็จะ ได้เห็นทิวทัศน์ที่สวยงาม 30

บรรณานุกรม 30 http://www.nakhonsawan.go.th/ http://123.242.166.5/webnkw/nsinfo/generaldata/index.p hp?tagpage=gdata2 https://travel.trueid.net/detail/r1Z7e7QEG4B0 https://e-report.energy.go.th/area/Nksawan.htm https://www.baanjomyut.com/76province/north/nakhon sawan/costom.html http://www.thaiheritage.net/nation/oldcity/nakhonsaw an1.htm

โรงเรียนซางตาครู้สคอนแวนท์ 146 ถนนเทศบาลสาย 1 แขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร 1000 Tel: 02-465-0954 , 02-890-0977 Email: [email protected]