โครงการชุมชนปลอดบุหรี่ของ ทต.มะรือโบตก

R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชนในเขตพื้นที่ เทศบาลตำบลมะรือโบตก ห่างไกลบุหรี่

ค�ำน�ำ ปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาสังคมที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อตัวผู้เสพ ครอบครัว ชุมชน และสังคมระดับประเทศ รัฐบาลจึงมีนโยบายเร่งด่วนโดยก�ำหนดให้การแก้ไข และป้องกันปัญหายาเสพติดเป็น “วาระแห ่งชาติ” ซึ่งการน�ำนโยบายดังกล ่าวไปสู ่ การปฏิบัติที่เกิดผลส�ำเร็จจะต้องได้รับความร ่วมมือจากชุมชน หน ่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม อาสาสมัครประจ�ำหมู่บ้าน ดังนั้นจึงควรสร้างการรับรู้ความเข้าใจ เกี่ยวกับชนิดของสารเสพติด ประเภทและโทษของสารเสพติดดังกล่าวรวมถึงการป้องกัน การบ�ำบัดรักษาการฟื้นฟูสมรรถภาพของผู้เสพ ส�ำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ11 ได้ด�ำเนินงานกิจกรรมการพัฒนางานประจ�ำสู่การวิจัยของหน่วยงานในพื้นที่รับผิดชอบ เพื่อวิเคราะห์หาปัญหาในชุมชน และการน�ำปัญหาดังกล่าวมาแก้ไขให้เกิดประสิทธิภาพ แก่คนท�ำงาน และเกิดประสิทธิผลแก่ชุมชนให้ได้รับประโยชน์มากที่สุด ส�ำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 11 จังหวัดสงขลา หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ข้อมูลซึ่งผ่านการวิเคราะห์สังเคราะห์อย่างมีประสิทธิภาพฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ แก่ทุกหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ทั้งเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติ ต่อไป กลุ่มการวิจัยและการพัฒนาระบบเครือข่าย N

สารบัญ เรื่อง หน้า บทน�ำ 5 กระบวนการในการจัดการแก้ไขปัญหางานประจ�ำ 7 กรอบแนวคิดในการแก้ไขปัญหา 8 แนวทางที่ใช้ในการแก้ไขปัญหาตามหลักวิชาการ แนวคิดหรือทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 9 แนวทางการด�ำเนินการ 11 ศึกษาบริบทชุมชน 12 ค้นหากลุ่มเป้าหมายและวิเคราะห์สาเหตุของการใช้สารเสพติด 14 ก�ำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา 15 ผลลัพธ์การแก้ไขปัญหาการติดสารเสพติดประเภทบุหรี่ 19 เรื่องเล่าชาวชมรม 20 เอกสารอ้างอิง 22

แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชนในเขตพื้นที่ เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ เทศบาลต�ำบลมะรือโบตก ต�ำบลมะรือโบตก อ�ำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส 4 5 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

บทน�ำ องค์การอนามัยโลกให้ความหมายว่า ยาเสพติด หมายถึง สิ่งที่เสพเข้าไปแล้ว จะเกิดความต้องการทั้งทางร่างกายและจิตใจต่อไปโดยไม่สามารถหยุดเสพได้และจะต้อง เพิ่มปริมาณมากขึ้นเรื่อย ๆ จนในที่สุดจะท�ำให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บต่อร่างกายและจิตใจขึ้น ซึ่งเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าการสูบบุหรี่มีผลเสียต่อสุขภาพท�ำให้เกิดโรคและการเสียชีวิต ทั้งคนที่สูบบุหรี่และผู้ที่ได้รับควันบุหรี่ เช่น โรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคถุงลมโป่งพอง โรคมะเร็งปอด โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ แต่ก็ยังเป็นเรื่องน่าแปลก ที่ปัจจุบันบุหรี่ยังสามารถซื้อ-ขายได้ง่ายอย่างถูกกฎหมาย จากสถิติรายงานสถานการณ์ การบริโภคยาสูบในประเทศไทยปี2562 ของศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยา (ศจย.) พบว่า ประชากรที่มีอายุ15 ปีขึ้นไป เป็นผู้สูบบุหรี่ 10.7 ล้านคน (ร้อยละ 19.1) อัตราการบริโภคยาสูบตามกลุ ่มอา ยุ15-18 ปีเท ่ากับร้อยละ 7.8 โดยในภาพรวม อัตราการสูบบุหรี่มีแนวโน้มลดลง ยกเว้นกลุ่มอายุ19-24 ปีแต่เมื่อเทียบกับสถิติการสูบบุหรี่ ของคนในความรับผิดชอบของเทศบาลต�ำบลมะรือโบตก จ�ำนวน 1,274 ราย คิดเป็น ร้อยละ25.34ของประชากรทั้งสิ้นจ�ำนวน 8,301คน ซึ่งจากตัวเลขจะเห็นว่าการสูบบุหรี่ ในพื้นที่มีแนวโน้มสูง และผู้สูบมีอัตราเฉลี่ยสูงที่สุดในช่วงอายุ18 - 40 ปี เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกได้เล็งเห็นความส�ำคัญต่อการแก้ไขปัญหาการสูบบุหรี่ ในชุมชนเนื่องจากในพื้นที่มีการสูบบุหรี่เกิดการแพร่กระจายเป็นอย่างมากและจากการส�ำรวจ ของพื้นที่มีแนวโน้มของนักสูบหน้าใหม ่ในเด็กและเยาวชนเพิ่มสูงขึ้น เทศบาลต�ำบล มะรือโบตกจึงได้ประกาศแนวทางการท�ำงานอย ่างเป็นรูปธรรมโดยใช้หลักศาสนา น�ำการเมือง หลักคุณธรรมจริยธรรม ซึ่งผู้บริหารมีความตระหนักว่าหากคนและชุมชน ได้รับการพัฒนาให้เข้มแข็งจะส่งผลให้สังคม หมู่บ้าน ต�ำบลเข้มแข็ง ในที่สุด ด้วยความมุ่งมั่นอย่างเต็มก�ำลังความสามารถของผู้บริหารที่เป็นบุคคล ในท้องถิ่นมีประสบการณ์การท�ำงาน มองความก้าวหน้าของชุมชนในระยะยาวจึงมุ่งมั่น ท�ำงานอย ่างแน ่วแน ่ที่จะน�ำพาชุมชนไปสู ่จุดหมายปลายทางการพัฒนาที่ก�ำหนดไว้ โดยก�ำหนดวิสัยทัศน์พันธกิจ และยุทธศาสตร์การพัฒนาที่ครอบคลุม ปัญหา สาเหตุ ความต้องการแก้ไขปัญหาของชุมชน และปลุกจิตส�ำนึกในการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ด้วยการมีส่วนร่วมคิด ร่วมท�ำ ร่วมตัดสินใจ และร่วมรับผิดชอบ ในการพัฒนา ตลอดถึง 4 5 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

มีส่วนร่วมในการจัดการตนเองโดยผ่านกระบวนการ “ประชาคมสัญจร” เพื่อให้เกิด จิตส�ำนึกในการรับผิดชอบต่อสังคม และปรับกระบวนทัศน์ในการท�ำงานอย่างเป็นระบบ ขั้นตอน และน�ำไปสู่แนวร่วมการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชน ดังวิสัยทัศน์ที่ว่า “มะรือโบตกเมืองน่าอยู่ ชุมชนเข้มแข็ง ภายใต้หลักการบริหารจัดการที่ดี การศึกษาก้าวไกล อนามัยก้าวหน้า แก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม” กลุ่มเป้าหมาย 1.1. กลุ่มนักสูบหน้าเดิม และนักสูบหน้าใหม่ 1.2. ครัวเรือนที่มีผู้สูบบุหรี่ 1.3. พื้นที่ห้ามสูบบุหรี่ตามกฎหมาย พื้นที่เป้าหมาย พื้นที่ในเขตรับผิดชอบของเทศบาลต�ำบลมะรือโบตกทั้ง 7 หมู่บ้าน และองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นเครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดน ภาคใต้ประกอบด้วยจังหวัดปัตตานีจังหวัดนราธิวาสและจังหวัดยะลาจ�ำนวน 15แห่ง เป้าหมาย เพื่อพัฒนาเทศบาลต�ำบลให้ท�ำหน้าที่เป็นศูนย์ประสานงานเครือข ่ายด้าน การควบคุมการบริโภคยาสูบและจัดการเรียนรู้ได้รวมถึงพัฒนากลไกในการขับเคลื่อน การพัฒนากิจกรรมและงานด้านการควบคุมการบริโภคยาสูบโดยใช้ศักยภาพของชุมชนท้องถิ่น ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. จ�ำนวนผู้ติดสารเสพติดประเภทบุหรี่ลดลง 2. พื้นที่รับผิดชอบของเทศบาลต�ำบลมะรือโบตกเป็นชุมชนปลอดบุหรี่ 3. สภาพแวดล้อมภายในพื้นที่ปลอดโปร่งไร้มลภาวะจากควันบุหรี่ 6 7 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

กระบวนการในการจัดการแก้ไขปัญหางานประจ�ำ 1. ปัญหางานประจ�ำที่ค้นพบ คือ : ปัญหาผู้บริโภคยาสูบทั้งในวัยเด็กและวัยท�ำงานไม่สามารถแก้ไขให้ลดน้อยลง 2. สาเหตุของปัญหา คือ : - เด็กและเยาวชนขาดทักษะ ความรู้ของยาเสพติดให้โทษ - ความคึกคะนองในช่วงวัยของเด็กและเยาวชน - การติดสารนิโคตินในบุหรี่ - บุหรี่เถื่อนในพื้นที่สามารถหาซื้อได้ง่าย 3. ผลกระทบของปัญหา คือ : -ผลเสียต่อสุขภาพของผู้สูบเองและคนรอบข้างจากการได้รับควันบุหรี่มือสอง 4. แนวทางในการแก้ไขปัญหา คือ : การให้คนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาโดยวิธีการ ดังนี้ - การสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพและความเชี่ยวชาญในการควบคุม การบริโภคยาสูบโดยเอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง - การพัฒนาศักยภาพการจัดการหลักสูตรและการจัดการองค์ความรู้ของ ศูนย์ประสานงานเครือข่ายและการจัดการเรียนรู้ - สนับสนุนการพัฒนากลไกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเครือข่าย 6 7 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

กรอบแนวคิดในการแก้ไขปัญหา ข้อมูลด้านสังคม 1) ลักษณะประชากร 2) จ�ำนวนผู้สูบบุหรี่ 3) การสูบบุหรี่ของคนใกลชิด 4) การให้ความรู้เกี่ยวกับสารเสติด ให้โทษประเภทบุหรี่และกฎหมาย พฤติกรรมการใช้สารเสพติด ประเภทบุหรี่ แนวทาง มาตรการ ในการแก้ไขปัญหา ผลลัพธ์ - จ�ำนวนผู้ติดสารเสพติดประเภทบุหรี่ลดลง - ชุมชนปลอดบุหรี่ ภาพที่ 1 กรอบแนวคิดการแก้ไขปัญหา 8 9 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

อิสลามกับระบบการเมืองการปกครอง อิสลามเป็นศาสนาที่วางกฏระเบียบทุกประการของมนุษย์ และให้มนุษย์ปฏิบัติภารกิจในฐานะผู้แทนของอัลลอฮ์ ดังนั้นจึงมีการก�ำหนดกฏกติกาว่าด้วยการเมืองการปกครอง เพื่อใช้ศักยภาพในการพัฒนาชีวิตให้เป็นไป ตามความประสงค์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงอ�ำนาจอันแท้จริงในสากลจักรวาล แนวทางที่ใช้ในการแก้ไขปัญหาตามหลักวิชาการ แนวคิดหรือทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 8 9 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ฐานคิดส�ำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาของพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตก 1. ร่วมคิด ร่วมท�ำ ร่วมพัฒนา ร่วมรับผิดชอบ ยึดหลักการมีส่วนร่วมในการ บริหารงานโดยกระบวนการประชาคม ให้มีการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคน ในชุมชน โดยประสานความร่วมมือจากกลุ่มและองค์กรโดยมีกลุ่มประชาชน กรรมการ หมู่บ้าน ชุมชน สมาชิกสภาเทศบาลต�ำบล หน่วยงานภาครัฐฯ เข้าร่วมประชาคมอย่างมี ส่วนร่วม ใช้กระบวนการประชาคมกระตุ้นและระดมความคิดเพื่อการจัดท�ำวิสัยทัศน์ ยุทธศาสตร์การพัฒนา มีการบริหารงานโดยยึดหลักคุณธรรม ปฏิบัติงานด้วยความถูกต้อง โปร่งใส รับฟังความคิดเห็นของประชาชนเพื่อประโยชน์แก่ส่วนรวม มีการบริหารงาน ด้วยความชอบธรรมด้วยระเบียบกฏหมาย มุ่งรักษาคุ้มครองผลประโยชน์ของประชาชน อย่างถูกต้อง และยุติธรรม โดยคุณธรรมจริยธรรม หลักความโปร่งใส 2. เทศบาลรู้อะไรให้ประชาชนรู้ด้วยด้วยการเปิดเผยข้อมูลการด�ำเนินงานอย่าง ตรงไปตรงมาและพร้อมให้ประชาชนตรวจสอบและรับรู้ข้อมูลได้ตลอดเวลา ประชาชน ต้องมีส่วนรับรู้และสามารถแสดงความคิดเห็นในกระบวนการตัดสินใจและตรวจสอบ โดยยึดหลักประชาชนเป็นแกนหลักในการพัฒนา ยึดหลักความคุ้มค่าในการบริหารงาน โดยใช้จ่ายงบประมาณตามความต้องการของประชาชน 3. พัฒนาจากความเป็นตัวตนของคนต�ำบลมะรือโบตกกล่าวคือ มองปัญหาจาก บริบทที่แท้จริงของคนในชุมชนบนวิถีการด�ำเนินชีวิตแบบช่วยเหลือเอื้ออาทร พึ่งพาตนเอง และพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน สร้างคนมะรือโบตกให้มีจิตสาธารณะร ่วมกันจัดการ ทรัพยากรชุมชนให้เกิดประโยชน์สูงสุด ร ่วมฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยเน้นคนเป็น ศูนย์กลางในการพัฒนา ในหลักการของการพัฒนามุ่งเน้นให้แกนน�ำในกลุ่มต่าง ๆ เช่น ปราชญ์ชุมชน กลุ่มข้าราชการบ�ำเหน็จบ�ำนาญ และประชาชนในชุมชนเป็นผู้ริเริ่มร่วม ด�ำเนินการ โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และส่วนราชการในพื้นที่เป็นผู้หนุนเสริม กระบวนการในการค้นหาทุนและศักยภาพทางสังคมเพื่อขับเคลื่อนการท�ำงานร่วมกัน น�ำไปสู่การพัฒนาอย่างต่อเนื่องดังค�ำกล่าวที่ว่า“ชุมชนร่วมขับเคลื่อนการพัฒนาราชการ และท้องถิ่นร่วมหนุนเสริม” โดยใช้รูปแบบกิจกรรมที่สอดคล้องกับความต้องการของ ชุมชน คือ การมีส ่วนร ่วมทุกขั้นตอนของประชาชนที่มีส ่วนได้เสียรวมทั้งการท�ำงาน แบบบูรณาการกับภาคีเครือข่ายภายในและภายนอกต�ำบลจนเป็นรูปธรรมในการจัดการตนเอง 10 11 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

แนวทางการด�ำเนินการ การแก้ไขปัญหาการติดสารเสพติดประเภทบุหรี่ในเด็กเยาวชน และคนวัยท�ำงาน ในพื้นที่ต�ำบลมะรือโบตกด้วยวิธีการเน้นการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนในการลด เลิก การสูบบุหรี่ มีวิธีด�ำเนินการ 4 ขั้นตอน 1. ศึกษาบริบทของชุมชน โดยการศึกษาเอกสาร สังเกต สัมภาษณ์ 2. ค้นหากลุ่มเป้าหมายโดยความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายในพื้นที่ 3. วิเคราะห์สาเหตุของการใช้สารเสพติดประเภทบุหรี่ 4. ก�ำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา 10 11 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ศึกษาบริบทชุมชน ต�ำบลมะรือโบตก เป็นชื่อเรียกภาษายาวีซึ่งเป็นชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง ภาษาไทย เรียกว่า”ต้นไข่เน่า”เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอ�ำเภอระแงะจังหวัดนราธิวาส ตั้งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดนราธิวาสระยะทาง25กิโลเมตรและตั้งอยู่ห่างจากตัวอ�ำเภอระแงะ 13 กิโลเมตร มีพื้นที่ 10.243 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 6,420 ไร่ มีจ�ำนวนชุมชน ในเขตเทศบาล 12 ชุมชน 1,762 ครัวเรือน ประชากรทั้งสิ้น 8,301 คน (ที่มา : TCNAP ปี2564) มีสถานศึกษาตั้งอยู ่ในเขตพื้นที่เทศบาล 32 แห่ง มีลักษณะภูมิประเทศ โดยทั่วไปเป็นพื้นที่ราบเชิงเขาจึงท�ำให้ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทั้งการท�ำสวนยางพารา และสวนผลไม้ซึ่งการท�ำสวนยางพาราถือเป็นอาชีพหลัก ที่ท�ำรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่มากที่สุดส่วนการท�ำสวนผลไม้นั้นเป็นเพียงอาชีพเสริม เพื่อสร้างรายได้เสริมให้กับครอบครัวเท ่านั้น ด้านการอยู ่อาศัยประชาชนในท้องถิ่น จะพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน นิยมสร้างบ้านอยู ่รวมกันเป็นกลุ ่มเครือญาติพี่น้อง เป็นการอยู่ร่วมกันแบบครอบครัวใหญ่วัฒนธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณีของพื้นที่ 12 13 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

มีหลากหลาย เช่น ประเพณีเข้าสุนัต ประเพณีวันเมาลิด (ร�ำลึกถึงท่านศาสดา) ประเพณี กวนอาซูรอ เป็นประเพณีที่มีเฉพาะจังหวัดภาคใต้ชายแดนเป็นประเพณีกวนขนม ที่ชาวไทยมุสลิมท�ำขึ้นในวันที่ 10 เดือนมุฮัรรอม ซึ่งเป็นเดือนแรกของปฏิทินอาหรับ ขนมชนิดนี้เป็นขนมที่ได้จากการน�ำอาหารหลายอย ่างมารวมกันแล้วกวนให้เป็น เนื้อเดียวกันคล้ายขนมเปียกปูน เครื่องปรุงขนมที่ใช้ได้แก่ เครื่องแกง ข้าวสาร น�้ำตาล กะทิและของที่กินได้อื่นๆ เช่น มัน กล้วย ผลไม้เนื้อสัตว์ไข่ ประเพณีวันฮารีรายอ ประเพณีการถือศีลอดตามศาสนาบัญญัติอิสลามประเพณีการแต่งกายแบบมลายูพื้นเมือง 12 13 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ค้นหากลุ่มเป้าหมาย วิเคราะห์สาเหตุของการใช้สารเสพติด ต�ำบลมะรือโบตกมีประชากรที่สูบบุหรี่เป็นประจ�ำจ�ำนวน 1,274 ราย (ที่มา : TCNAP ปี2560) คิดเป็นร้อยละ 25.34 ของประชากรทั้งหมด เพศชายมีอัตรา การบริโภคยาสูบสูงกว่าเพศหญิงแบ่งเป็นช่วงอายุคือ ผู้สูบบุหรี่ที่มีอัตราการสูบสูงที่สุด จะอยู่ในช่วงอายุ18 - 40 ปีผู้สูบบุหรี่อายุน้อยที่สุด 11 ปีผู้สูบบุหรี่อายุมากที่สุด 91 ปี และมีแนวโน้มการเกิดนักสูบหน้าใหม่ในกลุ่มเยาวชนเพิ่มมากขึ้นซึ่งปัจจัยแวดล้อมที่ มีผลต่อการสูบบุหรี่ของเยาวชนคือบุคคลในครอบครัวและเพื่อนสนิท กลุ่มคนเหล่านี้ มีบทบาทส�ำคัญต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของเยาวชน กล่าวคือเยาวชนที่อาศัยอยู่ใน ครัวเรือนที่มีผู้สูบบุหรี่จะมีอัตราการสูบบุหรี่สูงกว่าครัวเรือนที่ไม่มีผู้สูบบุหรี่เยาวชนที่อยู่ ในกลุ่มสังคมเพื่อนที่สูบบุหรี่มีแนวโน้มสูบตามหรือพฤติกรรมการเลียนแบบ แต่อย่างไร ก็ตามปัจจัยดังกล่าวเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อการสูบบุหรี่ ยังมีอีกปัจจัยที่ยังขาด ความเข้มแข็งขาดความเข้มงวดคือการบังคับใช้กฎหมายควบคุมการบริโภคยาสูบ สังเกต ได้จากยังมีการขายบุหรี่ให้แก่เด็กอายุต�่ำกว่า 18 ปี รวมถึงการวางโชว์บุหรี่ ณ จุดขาย จึงท�ำให้การซื้อขายบุหรี่เป็นสิ่งปกติและหาซื้อได้ง่าย ถึงแม้ว่าการปรับราคาขึ้นของบุหรี่ จะมีให้เห็นอยู่บ่อยครั้งแต่ก็ไม่ได้เป็นเรื่องน่ากังวลใจของผู้สูบแต่อย่างใด เพราะในพื้นที่ ใกล้เคียงต�ำบลมะรือโบตกมีแหล ่งผลิตใบจากที่ขึ้นชื่อและเป็นที่นิยมของคนในพื้นที่ ซึ่งพื้นที่ดังกล่าวนั้นอยู่ในอ�ำเภอเมืองจึงง่ายต่อการเดินทางเพื่อซื้อบริโภค ประกอบกับ บุหรี่เถื่อน (ลักลอบข้ามประเทศ) ที่มีขายกันอย่างกลาดเกลื่อน ทั้งการแบ่งขายและ ขายยกซอง บุหรี่ประเภทนี้ในพื้นที่จะมีราคาถูกกว ่าราคาบุหรี่ทั่วไป ท�ำให้ประเด็น เรื่องราคาไม่สามารถใช้ควบคุมหรือก�ำกับคนในพื้นที่ได้เทศบาลจึงมีความต้องการแก้ไข ปัญหาและเฝ้าระวังการลด ละ เลิก บุหรี่ในชุมชน โดยการเฝ้าระวังเพื่อไม ่ให้เด็ก และเยาวชนรุ่นใหม่เกิดการเสพที่เพิ่มขึ้นและพยายามหาวิธีการแก้ไขลดจ�ำนวนนักสูบ รุ่นแรก ๆ ให้น้อยลงอย่างต่อเนื่อง 14 15 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ก�ำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา จากการน�ำแนวทางหลักศรัทธาและหลักปฏิบัติของศาสนาอิสลามมาเป็นต้นแบบ ในการแก้ไขปัญหาเทศบาลจึงก�ำหนดแนวทางในการด�ำเนินงานประกอบด้วย3โครงการย่อยคือ โครงการที่ 1 การสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพและความเชี่ยวชาญ ในการควบคุมการบริโภคยาสูบโดยเอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง ต�ำบลศูนย์ประสานงานเครือข่ายด้านการควบคุมการบริโภคยาสูบและจัดการเรียนรู้ มีบทบาทในการสร้างการเรียน ซึ่งต้องสามารถสรุปและถ ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับ การควบคุมการบริโภคยาสูบ ดังนั้นคณะท�ำงานของศูนย์ประสานงานเครือข ่าย ด้านการควบคุมการบริโภคยาสูบและจัดการเรียนรู้จะต้องมีการพัฒนาศักยภาพและ ความเชี่ยวชาญ เช่น ต้องมีทุนทางสังคมและศักยภาพของชุมชนท้องถิ่นที่สะท้อน ความช�ำนาญในการควบคุมการบริโภคยาสูบ จ�ำเป็นต้องมีการสนับสนุนให้ต�ำบล ศูนย์ประสานงานภาคีเครือข ่ายด้านการควบคุมการบริโภคยาสูบและจัดการเรียนรู้ 14 15 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

มีศักยภาพและความเชี่ยวชาญในการควบคุมการบริโภคยาสูบและสามารถสรุปบทเรียน น�ำมาพัฒนาแนวทางการสร้างการเรียนรู้ส�ำหรับ อปท.ภาคีเครือข่าย เพื่อสนับสนุนให้ อปท.เครือข่ายสามารถพัฒนานวัตกรรมการควบคุมการบริโภคยาสูบในชุมชนท้องถิ่นได้ การด�ำเนินงานเชิงรุก (ด้านบุคคล) 1.การรณรงค์สร้างการรับรู้และการตื่นตัวตระหนักในการควบคุมการบริโภคยาสูบ ในพื้นที่ โดยส�ำนักงานเทศบาลต�ำบลมะรือโบตกได้ร ่วมกับ สสส. และเครือข ่าย ร ่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน ่าอยู ่จัดกิจกรรมปั ่นจักรยานในพื้นที่เพื่อการขับเคลื่อน “กิจกรรมลดพื้นที่สูบ เพิ่มพื้นที่สุข” และลดคนสูบเพิ่มคนสุขในพื้นที่ใช้เส้นทางปั ่น ในพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกเป็นการเชื่อมสถานที่ในพื้นที่ที่จะน�ำร่องหรือเป็นต้นแบบ ในกิจกรรมดังนี้พื้นที่ส�ำนักงานเทศบาลต�ำบล/โรงเรียนอนุบาลวิทยปัญญามะรือโบตก/ ลานกิจกรรมชุมชนก�ำปงปาเระ/มัสยิดชุมชนบูเกะมูนิง/มัสยิดชุมชนบาโงระนะ ใช้ระยะทาง ในการปั่นโดยประมาณ 12 กิโลเมตร 2. การจัดกิจกรรมดะวะห์มือโรก สัญจรในพื้นที่เป็นการน�ำบทบัญญัติที่ปรากฏชัด ในพระคัมภีร์อัลกุรอาน และพระวจนะของท่านศาสดามูฮัมหมัดในการขับเคลื่อนกิจกรรม การ ลด ละ เลิกบุหรี่ กับสภาพพื้นที่ที่คนส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม กิจวัตรประจ�ำวัน ของคนในพื้นที่ส่วนใหญ่จะสอดคล้องกับหลักค�ำสอนและบทบัญญัติ กระบวนการ/กิจกรรมในการควบคุมการบริโภคยาสูบ 1. เตรียมกลุ่มเพื่อการออกรณรงค์ในพื้นที่เป้าหมายฟังการบายานฮีดายะห์ (ชี้น�ำแนวทางการออกเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร) หลังการละหมาดซุฮ์รี่ (ละหมาดตอนเที่ยง) 2. ออกรวมกลุ ่มเพื่อละหมาดอัสรี่ในพื้นที่เป้าหมายและบายานตะอารูฟ (แนะน�ำคณะผู้เผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร) แก่ชาวบ้านในพื้นที่ 3. ออกฆัสต์(ออกพบปะเชิญชวน) บ้านเป้าหมายในพื้นที่ 4. ละหมาดมัฆริบและรับฟังบายาน (บรรยายธรรม โดยผู้รู้) 5. ละหมาดอีซา ฉายวิดีทัศน์เรื่องพิษภัยบุหรี่ตรวจปริมาณคาร์บอนในปอด 6. พักผ่อนตามอัธยาศัย 16 17 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

7. ละหมาดยามค�่ำคืน (ละหมาดตะฮัจจุด ละหมาดวิติร) 8. ละหมาดซุบฮี่ ฟังกุลลียะฮฺซุบฮี่ 9. ประชุมสรุปผลการท�ำกิจกรรม 3. การจัดกิจกรรมฮาลาเกาะฮ์ (เตือนกันสั้น ๆ ทุกวันพุธ) เป็นการใช้โอกาส ที่บุคลากรในส�ำนักงานเทศบาลต�ำบลมะรือโบตกรับประทานอาหารเที่ยงร ่วมกัน ในทุกสัปดาห์และละหมาดร่วมกัน ในการให้ข้อคิดดีๆเพื่อเปลี่ยนแปลงตัวเองและสังคม รวมถึงแนวทางปฏิบัติการงานที่ดีในศาสนาเพื่อการใช้ในชีวิตประจ�ำวัน (ด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม) 1. การติดตั้งป้ายแบนเนอร์/ป้ายไวนิลค�ำฟัตวาของส�ำนักจุฬาฯ ป้ายไวนิล โทษและพิษภัยของบุหรี่ในบริเวณพื้นที่ห้ามสูบในสถานที่ต่างๆเช่น สนง.เทศบาลต�ำบล มะรือโบตก มัสยิดในชุมชนและโรงเรียนในพื้นที่รับผิดชอบทุกแห่ง 2. การจัดโซนพื้นที่ส�ำหรับการสูบบุหรี่ในพื้นที่สนง.เทศบาลต�ำบลมะรือโบตก 3. การห้ามไม่ให้บุคลากร ผู้มาติดต่อราชการหรือผู้ปกครอง สูบบุหรี่ในพื้นที่ ของโรงเรียนและศูนย์พัฒนาเด็กเล็กของเทศบาลต�ำบลมะรือโบตก 4. ด�ำเนินกิจกรรม “บ้านไร้ควัน” ในทุกชุมชน (ด้านการจัดการกลไกและระบบ) การประชุมกลุ่มผู้สูบบุหรี่ของ สนง.เทศบาลฯ เพื่อจัดท�ำข้อตกลงและก�ำหนด มาตรการในการปรับโทษ หากมีการฝ่าฝืนข้อตกลง การด�ำเนินงานเชิงรับ การจัดตั้งคลินิคช่วยเลิกบุหรี่ในส�ำนักงานเทศบาลต�ำบลมะรือโบตก 16 17 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

โครงการที่2 การพัฒนาศักยภาพการจัดการหลักสูตรและการจัดการองค์ความรู้ ของศูนย์ประสานงานเครือข่ายและการจัดการเรียนรู้ ต�ำบลศูนย์ประสานงานเครือข่ายการควบคุมการบริโภคยาสูบและจัดการเรียนรู้ ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พร้อมทั้งภาคีเครือข่ายก�ำหนดกลไกในการขับเคลื่อน การจัดการเรียนรู้โดยประสานงานกับ อปท.ภาคีเครือข่ายในการสนับสนุนการจัดการ เรียนรู้ให้แก่พื้นที่ตนเอง ให้สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นและด�ำเนินการได้สอดคล้อง กับความต้องการของพื้นที่ น�ำไปสู่การลดปัจจัยเสี่ยงและสร้างปัจจัยส่งเสริมสุขภาพ ในพื้นที่ได้สามารถวางแผนออกแบบการพัฒนางานเพื่อน�ำไปสู่การพัฒนากลไกการขับเคลื่อน เพื่อลดการบริโภคยาสูบ ที่สะท้อนศักยภาพและความเชี่ยวชาญในการจัดการปัญหา ของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการพัฒนาให้เกิดเครื่องมือ กลไก และวิธีการท�ำงาน ที่ตอบสนองต่อปัญหาความต้องการและจัดการองค์ความรู้ของพื้นที่ร่วมกับอปท.ภาคีเครือข่าย ภายใต้ทุนทางสังคมและศักยภาพของชุมชนท้องถิ่นที่มีอยู่ แนวทางการสรุปบทเรียน การแลกเปลี่ยนและจัดการเรียนรู้ร่วมกันขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะในระดับพื้นที่ โครงการที่3 สนับสนุนการพัฒนากลไกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเครือข่าย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเครือข่าย น�ำบทเรียนการจากการเรียนรู้มาออกแบบ การจัดการพื้นที่ด้วยการมีกลไกและรูปธรรมในการด�ำเนินงานตามชุดกิจกรรมของ การขับเคลื่อนการควบคุมการบริโภคยาสูบโดยใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง อันประกอบด้วย 1. การรณรงค์และประชาสัมพันธ์ 2. การบังคับใช้กฎหมายและมาตรการทางสังคม 3. การจัดการสภาพแวดล้อม 4. การเสริมสร้างศักยภาพ ทักษะแก่บุคคลและครอบครัว 5. การสร้างระบบช่วยลด ละ เลิก บุหรี่ โดยมีเทศบาลต�ำบลมะรือโบตก ในฐานะศูนย์ประสานงานท�ำหน้าที่สนับสนุนการด�ำเนินงาน 18 19 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ผลลัพธ์การแก้ไขปัญหาการติดสารเสพติดประเภทบุหรี่ หลังจากการด�ำเนินงานเชิงรุกของทางเทศบาลร่วมกับทุกภาคส่วนพบการเปลี่ยนแปลง การบริโภคยาสูบมีแนวโน้มลดลงสังเกตได้จากรายงานสถานการณ์การควบคุมการบริโภค ยาสูบภายในพื้นที่ระบุว่าเทศบาลต�ำบลมะรือโบตกเป็นพื้นที่ปลอดบุหรี่ 100 เปอร์เซ็นต์ ครัวเรือนภายในชุมชนทั้งหมด 1,762 ครัวเรือน เป็นครัวเรือนต้นแบบไม ่สูบบุหรี่ 706 ครัวเรือน เกิดบุคคลต้นแบบ 2,193 ราย มีสถานที่ปลอดบุหรี่ในชุมชน 223 แห่ง รวมมัสยิดเป็นพื้นที่ปลอดบุหรี่ด้วยเกิดมาตรการทางสังคมใน 60 ชุมชน มีการจัดตั้ง ศูนย์บ�ำบัดและหน ่วยบริการคลินิกช ่วยเลิกบุหรี่เพิ่มขึ้น 3 แห่ง รวมเป็น 21 แห่ง เกิดนวัตกรรมใหม่ 23 เรื่องเช่น การจัดกิจกรรมดะวะห์มือโรก กิจกรรมฮาลาเกาะฮ์ (เตือนกันสั้น ๆ ทุกวันพุธ) อีกทั้งยังส ่งผลให้จ�ำนวนประชาชนที่ติดสารเสพติดลดลง คิดเป็นร้อยละ 80 ของจ�ำนวนผู้เสพทั้งหมด ลดพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของผู้สูบประจ�ำ ลงได้ลดจ�ำนวนผู้สูบบุหรี่ในวัยรุ ่นอายุตั้งแต ่ 18 - 40 ปีได้เพิ่มระดับจากนักสูบ ที่เริ่มสูบตั้งแต่อายุ11 ปีเป็นอายุ17 ปีผู้สูบที่มีอายุมากที่สุดเดิม 91 ปีปัจจุบันลดลง เหลือ 67 ปีซึ่งเป็นการป้องกันและควบคุมนักสูบหน้าใหม ่ที่เกิดขึ้นและลดจ�ำนวน ผู้สูงอายุที่สูบบุหรี่ลงได้ได้อย่างทันท่วงทีการรณรงค์ดังกล่าวยังส่งผลให้ปัญหาด้านอื่น ๆ ลดลงเช ่นกัน เช่น ปัญหายาเสพติด น�้ำกระท่อม เนื่องจากถือได้ว ่าบุหรี่เป็นจุดเริ่ม ของสารเสพติดการเลิกบุหรี่หรือส่งเสริมให้ชุมชนปลอดบุหรี่จึงเป็นหัวใจส�ำคัญ รวมไปถึง ปัญหาความรุนแรงในครอบครัวแทบจะไม่เกิดขึ้นเลยคิดเป็นร้อยละ 0 อย่างไรก็ตาม การรณรงค์ให้คนในชุมชนเลิกบุหรี่ยังด�ำเนินการต ่อไปเรื่อยๆ จนชุมชนเหลือนักสูบ น้อยที่สุดเท่าที่พื้นที่จะท�ำได้ 18 19 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

เรื่องเล่าชาวชมรม เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกได้จัดตั้งชมรมนักสูบขึ้นมาเพื่อจัดการปัญหาบุหรี่ ในภาพเล็กก่อนโดยมีสมาชิก 50 คนซึ่งเป็นบุคคลากรภายในเทศบาล ซึ่งชมรมนักสูบ มีการเลือกประธาน รองประธาน คณะท�ำงานภายในชมรมขึ้น โดยชมรมจะได้รับ การจัดสรรพื้นที่จากเทศบาลไว้ส�ำหรับสูบบุหรี่ และมีการเตรียมถังขยะเพื่อรองก้นกรอง ขยะไว้บริเวณใกล้เคียงซึ่งหากมีการพบเจอก้นกรองบุหรี่บริเวณอื่นๆรอบเทศบาลสมาชิก ทั้งหมดจะต้องเสียค่าปรับค่าก้นกรอง ก้นกรองละ 5 บาท และในส่วนการแก้ไขปัญหา บุคคลสูบบุหรี่ของนักสูบที่เข้ามาสมัครงานใหม ่ในฐานะพนักงานจ้าง ลูกจ้างประจ�ำ ของเทศบาลในการสัมภาษณ์งานจะมีการสอบถามเรื่องการสูบบุหรี่หากบุคคลใดสูบบุหรี่ จะต้องให้ข้าราชการระดับซี6 ขึ้นไป เป็นผู้คํ้าประกันตนหรือใช้เงินสด 5,000.- บาท ในการประกันตนเอง เงินประกันตนส่วนนี้จะได้รับคืนเมื่อลาออกหรือเลิกบุหรี่ได้ในขณะที่ ยังเป็นบุคลากรของเทศบาลและจะต้องเข้าเป็นสมาชิกของชมรมด้วย ส ่วนนักสูบ ที่อยู ่ภายในชุมชนเทศบาลมีการจัดส ่งเสริมให้ความรู้เกี่ยวกับโทษของบุหรี่ที่มัสยิด ซึ่งถือเป็นศูนย์รวมจิตใจ เป็นบ้านของอัลลอฮ์พระผู้เป็นเจ้าของทุกคน ที่มัสยิดนี้จะมี โต๊ะอิหม่ามตวนดอเลาะเป็นผู้ให้ความรู้น�ำสื่อโซเชียลอิเล็กทรอนิกส์เข้ามาฉาย บรรยาย ด้วยภาพถึงโทษของบุหรี่ การสร้างความรับรู้ของโต๊ะอิหม่ามนั้น เขาไม่ได้ห้ามไม่ให้ สูบบุหรี่ไม่ได้ก�ำหนดกฎเกณฑ์หรือตั้งบรรทัดฐานส�ำเร็จ มีเพียงเรื่องการจ�ำกัดเขตการสูบบุหรี่ ให้ห่างไกลจากสถานที่ประกอบศาสนกิจเท่านั้น เขาเน้นประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ถึงภัยร้าย ของบุหรี่โดยใช้ค�ำสอนของศาสนาขัดเกลาจิตใจเน้นสร้างการท�ำความเข้าใจกับคนในชุมชน และท�ำตัวเองให้เป็นแบบอย่างที่ดีของชุมชน ถึงแม้ว่าแนวทางดังกล่าวจะเปลี่ยนแปลง ทุกคนในทันทีไม่ได้แต่ก็เป็นการสร้างความตระหนักรู้อย่างน้อยพวกเขาจะได้มองเห็น ความส�ำคัญของคนในครอบครัวและคนรอบข้าง เพียงเท่านี้ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นของ การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานของรัฐเช่น โรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพต�ำบลบ้านสะโลกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน กลุ่มจิตอาสาโรงเรียน สภาซูรอประจ�ำมัสยิด กลุ่มออกก�ำลังกาย อื่น ๆ อีกมากมาย เข้ามาเป็นหน่วยให้การสนับสนุนในเรื่องของ การเลิกบุหรี่โดย รพ.สต. มีคลินิกลด ละเลิกบุหรี่ ซึ่งจะมีการวางแผนทั้งแผนเชิงรุก และแผนเชิงรับ ส�ำหรับงานเชิงรุกนั้นจะเป็นการลงพื้นที่ให้ความรู้จัดกิจกรรม เชิญชวน 20 21 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

ให้ทุกคนหันมาดูแลสุขภาพ เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงส�ำคัญอย่าง เช่น ยาสูบ ยาเส้น บุหรี่ ภายใต้ชื่อ “คลินิกช่วยเลิกบุหรี่เคลื่อนที่” หลังจากลงพื้นที่หากมีประชาชนในชุมชนท่านใดต้องการ เลิกบุหรี่ รพ.สต. จะรับเข้าดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง โดยวิธีการรักษาหลัก ๆ นั้นจะเป็น การให้ความรู้ให้ก�ำลังใจ ควบคู่ไปกับการให้ใช้น�้ำยาบ้วนปากเพื่อลดอาการอยาก เทศบาลเอง ท�ำความเข้าใจถึงการเลิกสิ่งมึนเมาทั้งปวงว่ายากที่จะเปลี่ยนแปลง เนื่องจากการจะเลิก อะไรสักอย่างต้องอาศัยแรงบันดาลใจ เทศบาลมีการขยายพื้นที่การแก้ไขปัญหาบุหรี่ ในเชิงรุกให้เป็นวงกว้างขึ้นโดยลงพื้นที่ส�ำรวจการสูบบุหรี่ระดับครัวเรือนในชุมชนและ ก�ำหนดมาตรการรณรงค์ควบคุมการบริโภคยาสูบในทุกระดับ อีกทั้งยังสรรหาบุคคล ต้นแบบที่ไม่สูบบุหรี่หรือเลิกบุหรี่ได้แล้วมาสะท้อนปัญหาที่เกิดจากการสูบบุหรี่ โอกาส ที่พลาดไป จัดตั้งเครือข่ายโดยชักชวนให้บ้านใดที่สมาชิกในบ้านไม่สูบบุหรี่เข้าร่วมโครงการ บ้านไร้ควันเพื่อเป็นต้นแบบให้แก่บ้านหลังอื่น ๆ ในชุมชน จัดกิจกรรม “รอมฎอนนี้ เลิกบุหรี่กัน” รวมถึงการบังคับใช้กฎหมายโดยก�ำหนดสถานที่ราชการในพื้นที่ เป็นเขตปลอดบุหรี่ เช่น สถานที่ราชการของโรงเรียน เน้นการป้องกันวัยรุ่นและเยาวชนไม่ให้ เป็นนักสูบหน้าใหม ่โดยให้โรงเรียนท�ำโครงการโรงเรียนปลอดบุหรี่อย ่างเป็นระบบ ให้คุณครูเป็นผู้สอดส่องดูแลนักเรียนในโรงเรียนเรียน/สถานศึกษาให้มีการประชาสัมพันธ์ สร้างความตระหนักอย่างต่อเนื่องผ่านระบบสื่อสารของโรงเรียน มีการเรียนการสอน เรื่องยาสูบทั้งในและนอกหลักสูตร ต้องไม่มีการสูบบุหรี่ในบริเวณโรงเรียนทั้งในเวลา ราชการและในโอกาสจัดกิจกรรมต่างๆที่ใช้พื้นที่โรงเรียน ไม่มีการขายบุหรี่ในโรงเรียน มีการเฝ้าระวังป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนทั้งในโรงเรียน และนอกโรงเรียนโดยสารวัตร นักเรียน/แกนน�ำนักเรียน ผู้ปกครองชุมชน เป็นต้น และมีมาตรการกับร้านค้าปลีกในพื้นที่ ก�ำหนดให้ร้านค้าปลีกที่จ�ำหน่ายบุหรี่และผลิตภัณฑ์ยาสูบต้องไม่อยู่ในระแวกที่มีเยาวชน แผนตั้งรับเน้นผู้น�ำชุมชน อาสาสมัครพัฒนาชุมชน กลุ่มชมรมต่าง ๆ และผู้น�ำครอบครัว เป็นผู้สอดส่องดูแลบุตร ลูกหลาน เนื่องจากคนในครอบครัวจะอยู่ใกล้ชิดและสามารถ ห้ามปรามได้ดีกว ่าคนอื่นๆ ซึ่งพบว ่าครอบครัวใดที่ไม ่สูบบุหรี่ ความสัมพันธ์ของคน ในครอบครัวเป็นไปในทิศทางที่ดีและหากครอบครัวใดผู้น�ำครอบครัวมีการสูบบุหรี่บ้าง จะท�ำให้ลูกหลานไม่ค่อยเชื่อฟัง แต่ก็ไม่กล้าที่จะสูบในบ้านเช่นกัน แต่ถึงอย่างไรก็ตาม สิ่งส�ำคัญหรือภูมิคุ้มกันที่ดีของเด็กและเยาวชนก็คือครอบครัว 20 21 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

เอกสารอ้างอิง ดวงกมล คนโทเงิน .(2556). ปัจจัยชี้วัดคุณภาพชีวิตของประชาชนในเขตควบคุมมลพิษ ของประเทศไทย สืบค้นวันที่ 7 ธันวาคม 2563 จากเว็บไซต์https://so05. tcithaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/241427 ศ.นพ.รณชัย คงสกนธ์, ดร.อนุตเชษฐ์พัฒนธีร์ปพน.(2563). ศูนย์วิจัยและจัดการความ รู้เพื่อการควบคุมยา (ศจย.) คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล สืบค้นวันที่ 7 ธันวาคม 2563 จากเว็บไซต์http://www. trc.or.th/th/media/attachments/2020/07/19/..-2562.pdf กฤตตฤณ.(2561).ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) มะรือโบตกให้ศรัทธาน�ำทางเรา (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพ:ส�ำนักสนับสนุนสุข ภาวะชุมชน (ส�ำนัก3) ใจชื่น ตะเภาพงษ์.(2550). พฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักเรียนในชวงชั้นที่ 3 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน สืบค้นวันที่ 7 กรกฎาคม 2564 จากเว็บไซต์http://thesis.swu.ac.th/swuthesis /Hea_Ed/Jaichuen_T.pdf ข้อมูลพื้นฐานของเทศบาลต�ำบลมะรือโบตก.สืบค้นวันที่ 9 กรกฎาคม 2564 จากเว็บไซต์http://www.marubotokcity.go.th/guestbook การควบคุมการบริโภคยาสูบ โดยใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง เทศบาลต�ำบลมะรือโบตก.(2561) สืบค้นวันที่ 9 กรกฎาคม 2564 จากเว็บไซต์http://hsmi.psu.ac.th/ course/?p=1972 ภาพประกอบเล่มรายงาน สืบค้นจากเว็บไซต์https://www.freepik.com 22 23 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

คณะผู้จัดท�ำ คณะที่ปรึกษา นางสาวสุภาภรณ์ณ นคร ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานส่งเสริมและ สนับสนุนวิชาการ 11 นายอับดุลรอฮิม เจะโซะ นายกเทศมนตรีต�ำบลมะรือโบตก นายซัมซูดิน รอเซะ หัวหน้าฝ่ายบริหารงานสาธารณสุข ผู้เรียบเรียงและจัดท�ำเอกสาร นางสาวนพรัตน์ กอวัฒนากุล นักพัฒนาสังคมช�ำนาญการพิเศษ นางสาวอังศุมาลีพึ่งผล นักพัฒนาสังคม ปีที่พิมพ์ 2564 ออกแบบ-จัดพิมพ์ ไอคิว มีเดีย 089-4660752 22 23 R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่ R2R แนวทางการส่งเสริมทักษะให้แก่ประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลต�ำบลมะรือโบตกห่างไกลบุหรี่

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 11 เลขที่ 354 ม.2 ต.พะวง อ.เมือง จ.สงขลา 90100 โทร. 0-74330-222 แฟกซ. 0-7433-0228 เว็บไซด : http://tpso11.m-society.go.th อีเมลล : tpso-11@m society.go.th เพจ Facebook : สำนักงานสงเสริมและสนับสนุนวิชาการ 11 Facebook ศูนยเรียนรู : ศูนยเรียนรู สสว สิบเอ็ด สงขลา Line OA : @474pmdw Youtube : tpso11 songkhla