SIM F Manual Script-PTTOR

1

คู่มือการบรรยายหอ้ งจาลองเสมอื นจริง – ห้องกา๊ ซปิโตรเลยี มเหลว (LPG)
(Simulation Room F Manual – LPG Room)

วตั ถปุ ระสงค์
เพ่ือให้ผู้เข้าชมได้รับความรู้และเข้าใจภาพรวมของธุรกิจก๊าซ LPG ตั้งแต่แหล่งท่ีมาของก๊าซ LPG

กระบวนการขนส่งก๊าซและข้นั ตอนการตรวจรบั ประเภทของถงั กา๊ ซหุงต้ม การซ่อมบารุง ขนั้ ตอนการเติมกา๊ ซ
ลงถังกา๊ ซหงุ ต้ม โดยมีพ้นื ทจ่ี าลองของสถานบี ริการกา๊ ซ LPG สาหรบั รถยนต์ใหเ้ รียนรู้ รวมถึงภาคครัวเรอื นที่
มุ่งเน้นในเร่อื งความปลอดภยั และมาตรฐานของรา้ นคา้ จาหนา่ ยกา๊ ซ LPG

กลมุ่ เปา้ หมาย
ผู้เข้ารับการอบรมท่ี สถาบันพัฒนาศักยภาพธุรกิจน้ามัน (OBA) สถานีบริการก๊าซ LPG สถานีบรรจุ

กา๊ ซ LPG และรา้ นคา้ ก๊าซ LPG

ภาพรวมของธุรกิจ LPG ของ OR
LPG ยอ่ มาจาก Liquefied Petroleum Gas หรือ กา๊ ซปโิ ตรเลียมเหลว ท่ีร้จู กั กันในนามก๊าซหุงตม้

มีทมี่ าจากการกล่นั นา้ มนั และการแยกก๊าซธรรมชาติ ปตท.มีการลงทนุ สรา้ งโรงแยกกา๊ ซธรรมชาตเิ มอ่ื ปี 2528
(ปจั จบุ นั ปตท.มโี รงแยกก๊าซอยทู่ ่ี จ.ระยอง และ อ.ขนอม จ.นครศรีธรรมราช) สว่ นกอ่ นหน้าปี 2528 นั้น LPG
ไดจ้ ากการกล่ันน้ามันดิบ

OR มีการลงทุนในธุรกิจ LPG ทั้งในภาคอุตสาหกรรม โดยนาไปใช้ในกระบวนการผลิตของโรงงาน
อตุ สาหกรรม ภาคการขนส่ง นาไปใชเ้ ปน็ เช้อื เพลิงเพ่ือเตมิ รถยนต์ นอกจากน้ี ก๊าซหุงต้มของ OR ยงั เปน็ ที่นิยม
ในครวั เรือนดว้ ย

OR มีโรงบรรจุก๊าซอยู่ 3 แห่ง คือ บ้านโรงโปะ๊ จ.ชลบุรี จ.นครสวรรค์ และ จ.ลาปาง ส่วนโรงบรรจุ
ก๊าซบางจากน้นั เป็นทรัพย์สินของ ปตท. แตม่ กี ารจ้าง OR เป็นผู้ดาเนินการ และโรงบรรจทุ เ่ี หลอื อกี ประมาณ
176 แห่งทว่ั ประเทศเป็นของเอกชน

ภาพรวมภายในห้องมีทัง้ หมด 9 โซน

2

โซนที่ 1. สารคดภี าพรวมทีเ่ กยี่ วขอ้ งกับก๊าซ LPG

สารคดภี าพรวมกา๊ ซปิโตรเลยี มเหลว (LPG)
ก๊าซ LPG มักถูกเรียกว่า ก๊าซ แก๊ส แก๊สเหลว หรือแก๊สหุงต้ม ปัจจุบันเรานาก๊าซ LPG ไปใช้เป็น

เชื้อเพลิงอย่างแพร่หลาย ท้ังในครัวเรือน ร้านอาหาร ภัตตาคาร พาณิชยกรรม อุตสาหกรรมและในรถยนต์
เน่อื งจากเป็นเชื้อเพลิงท่ีเผาไหม้ไดด้ ี ก่อให้เกดิ มลพิษนอ้ ย เม่อื เผาไหมแลว้ เกดิ เขม่าน้อยกว่าเช้ือเพลงิ ชนิดอื่น
และขนส่งสะดวกไมเ่ ปลืองทีจ่ ัดเก็บ ถอื ได้วา่ กา๊ ซ LPG เปน็ สว่ นสาคัญในการผลักดนั เศรษฐกิจของประเทศ

กา๊ ซ LPG ประกอบดว้ ยไฮโดรคารบ์ อนทม่ี ีส่วนประกอบของคารบ์ อน (C) 3 อะตอม และคาร์บอน (C)
4 อะตอม ใน 1 โมเลกุล ไฮโดรคารบ์ อนกลุ่มน้ีประกอบด้วย โพรเพน (Propane) โพรพลิ ีน (Propylene) บิ
วเทน (Butane) และบิวทิลีน (Butylene) สารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่ปรากฏอยู่ในส่วนผสมของก๊าซ
ปิโตรเลียมเหลวแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ ไฮโดรคาร์บอนอ่ิมตัว (Saturated hydrocarbon) และ
ไฮโดรคารบ์ อนไม่อมิ่ ตัว (Unsaturated hydrocarbon) เนื่องจากก๊าซ LPG เป็นก๊าซบรสิ ุทธ์ิ ไม่มีสี ไมม่ กี ลิ่น
ดังนั้นบริษัทผู้ผลิตจึงต้องเติมสารประกอบจาพวกสารเมอร์แคปแทน (Mercaptan) ที่มีกล่ินเหมน็ ลงไปดว้ ย
เพ่ือให้ผู้ใช้กา๊ ซทราบเมอื่ เกดิ กา๊ ซร่ัว ก๊าซ LPG มีสภาพเป็นก๊าซและหนกั กว่าอากาศ ติดไฟได้ ช่วงของการตดิ
ไฟอยู่ท่ี 2 - 9% ของปริมาณในอากาศและอุณหภมู ิทีล่ กุ ตดิ ไฟได้เอง คอื 540 OC การที่ไดช้ อื่ วา่ กา๊ ซปโิ ตรเลียม
เหลวเนอื่ งจากตวั ก๊าซจะถกู อัดใหอ้ ยู่ในสภาพของของเหลวภายใต้สภาวะแรงดันคงท่ี โดยแรงดันจัดเกบ็ จะอยทู่ ี่
80-120 ปอนด์ตอ่ ตารางนว้ิ (Psi) เมือ่ ลดความดนั ลง ตัวกา๊ ซเหลวจะกลายเปน็ ไอ มอี ตั ราการขยายตัวประมาณ
250 เท่า จึงจาเป็นต้องบรรจุก๊าซเหลวไมใ่ หเ้ กิน 85% ของปริมาตรถังบรรจุ เพื่อความปลอดภัยในการขนสง่
และใช้งาน

LPG ได้มาจาก 3 กระบวนการหลกั คอื
1. กระบวนการกลนั่ น้ามันดิบในโรงกลัน่ น้ามนั จะไดก้ า๊ ซโพรเพนและบวิ เทนประมาณ 1-2% เกิดจากการ
เย็นตัวลงและกล่นั ตัวเปน็ ของเหลวตามช้ันต่างๆ ของหอกลั่น โดยจะอยู่ในชนั้ ใดนน้ั ขน้ึ อยู่กับชว่ งจดุ เดือด กา๊ ซ
ที่มีจุดเดือดต่าจะลอยขึ้นสูเ่ บ้อื งบนของหอกลน่ั ซ่ึงได้แก่ ก๊าซไฮโดรคาร์บอน ท่ีมีก๊าซ LPG เป็นสารประกอบ
และมีคารบ์ อน ก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซไนโตรเจน กา๊ ซไฮโดรเจนและอื่นๆ ปนอยู่
จึงต้องแยกก๊าซแต่ละชนิดออก โดยนาก๊าซ LPG มาผ่านเข้าหน่วยแยกก๊าซ (Gas Recovery Unit)

3

เพื่อแยกเอาโพรเพนและบิวเทนออกมา จากน้ันก๊าซ LPG จะถูกส่งเข้าหน่วยฟอก โดยใช้โซดาไฟ (Caustic
Soda) เพือ่ แยกเอากรด (Acid Gas) ออก แล้วก๊าซ LPG จะถูกส่งไปเกบ็ ในถงั เกบ็ ของคลงั กา๊ ซ ภายใตค้ วามดนั
และกลายสภาพเป็นของเหลว
2. กระบวนการแยกก๊าซธรรมชาติ หลังจากท่ีพบแหลง่ ก๊าซธรรมชาติ จะมีการวางแทน่ ขุดเจาะเพ่ือนาก๊าซ
ธรรมชาติท่ีอยู่ใต้ดินออกมา และส่งผ่านท่อไปยังโรงแยกก๊าซ (Gas Separation Plant) เพื่อทาการแยกสาร
ไฮโดรคารบ์ อนที่มอี ยู่ในก๊าซธรรมชาตอิ อกเป็นผลติ ภณั ฑ์ชนิดต่างๆ ซ่ึงเมอื่ เรานาก๊าซธรรมชาตทิ ี่ไดม้ าแยก จะ
ไดผ้ ลผลิตออกมาตามลาดับดงั นี้

C1 คือ กา๊ ซมเี ทน ใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม และเติมรถยนต์ ท่เี รยี กวา่ NGV , CNG
C2 คอื กา๊ ซอีเทน ใชใ้ นกระบวนการผลติ เม็ดพลาสติก อุตสาหกรรมปิโตรเคมี
C3 (โพรเพน) C4 (บวิ เทน) คือ LPG หรอื ปิโตรเลยี มเหลว มีอยู่ประมาณ 6–10% จะถกู แยก

ออกมาจากส่วนกลางของหอกลั่นและถูกนาไปเกบ็ ทีค่ ลงั ก๊าซ
C5 คอื กา๊ ซโซลนี ธรรมชาติ นาไปกลัน่ เป็นน้ามนั หรือใชใ้ นอตุ สาหกรรมปิโตรเคมี
CO2 คอื คาร์บอนไดออกไซด์หรอื น้าแขง็ แหง้ ใชใ้ นอตุ สาหกรรมถนอมอาหาร
3. กระบวนการนาเข้าจากตา่ งประเทศ ถึงแมว้ า่ ประเทศไทยจะผลติ กา๊ ซ LPG เองได้ แต่กย็ ังไมเ่ พยี งพอตอ่
การใช้งาน จึงต้องมีการนาเข้าจากต่างประเทศ โดยก๊าซ LPG จะถูกแยกมาเป็นก๊าซโพรเพนและบิวเทนใน
รูปแบบของเหลวบรรจุลงในเรอื ขนสง่ โดยเฉพาะ ซึ่งวธิ นี จี้ ะทาให้สามารถขนสง่ ได้ในปริมาณมากกว่าขนส่งเป็น
ก๊าซ LPG โดยตรง และเม่อื ถงึ ท่าขนสง่ จะตอ่ ท่อลาเลยี งจากท่าสเู่ รอื เพ่อื ปลอ่ ยก๊าซโพรเพนและบวิ เทนพร้อม
กนั ซึง่ จะรวมกันเปน็ ก๊าซ LPG ในรปู แบบของเหลวเข้าสคู่ ลังเกบ็ กา๊ ซ

โซนท่ี 2. ข้ันตอนการขนส่งก๊าซ LPG และการตรวจรับก๊าซ LPG (เป็นการนาเสนอข้อมูลผ่าน Graphic
Diagram)

2.1 ข้ันตอนการขนส่งกา๊ ซ LPG แบง่ ตามวัตถปุ ระสงค์การใช้งานได้ 3 กล่มุ
กา๊ ซท่ีได้มาท้ังหมดจาก 3 ชอ่ งทางข้างต้นจะถูกนาไปเก็บไว้ท่ีคลงั กา๊ ซกลาง ก่อนจะถกู ขนสง่ ไปยงั คลัง

ก๊าซยอ่ ยของ ปตท.และ OR ที่กระจายอยูต่ ามภมู ิภาคตา่ งๆ จานวน 7 แห่งทั่วประเทศ เพ่อื จะไดส้ ่งกา๊ ซใหแ้ ก่
ผูใ้ ชไ้ ดท้ วั่ ถึง ได้แก่ คลังกา๊ ซบ้านโรงโป๊ะ เป็นทรพั ยส์ ินของ ปตท. แตจ่ ้าง OR ดาเนนิ การ ยกเว้นในส่วนท่ีเป็น
โรงบรรจเุ ป็นทรัพย์สนิ ของ OR ส่วนคลังปิโตรเลยี มบางจากและคลงั ปิโตรเลียมนครสวรรค์นนั้ เป็นทรพั ยส์ นิ
ของ ปตท. และมีการจ้าง OR ดาเนินการ ซึ่งคลังที่เป็นทรัพย์สินของ OR เองได้แก่ คลังปิโตรเลียมลาปาง
คลังปิโตรเลียมขอนแก่น คลังปิโตรเลียมสุราษฎร์ธานี และคลังปิโตรเลียมสงขลา โดยใช้การขนส่งทางเรือ
รถไฟ และรถบรรทุกก๊าซ การขนส่งด้วยรถบรรทุกก๊าซเป็นวิธีท่ีสะดวก รวดเร็ว และเป็นที่นิยมของ

4

ผู้ประกอบการ มากที่สุด ดังนั้นรถท่ีใช้ในการบรรทุกก๊าซจึงจาเป็นต้องมีมาตรฐานตามที่ OR กาหนด คือ
จะต้องเป็นรถบรรทกุ ที่ติดต้ังถังขนาดใหญ่สาหรบั บรรจุกา๊ ซ ซ่ึงมีความจุตั้งแต่ 8-16 ตัน ปริมาณการบรรทุก
สงู สดุ จะขน้ึ อยกู่ ับนา้ หนักรถและผลิตภณั ฑต์ ามท่ีกฎหมายกาหนด และตามกาลังของรถคนั นัน้ ๆ ความสามารถ
ในการรับน้าหนกั บรรทกุ ของแต่ละเพลาจะถกู กาหนดโดยบริษทั ผผู้ ลิตรถ ตัวถังขนสง่ ก๊าซต้องออกแบบ สรา้ ง
และทดสอบแรงดนั ได้ไม่ตา่ กว่า 1.742 เมกาปาสคาล ตามที่กฎหมายกาหนด ผนงั ถงั ตอ้ งทาจากเหลก็ กล้า โดย
มีค่าอัตราสว่ นระหวา่ งคา่ ความเคน้ แรงดึงทจี่ ดุ ครากกับค่าความเค้นประลยั ไม่เกนิ 0.85 ภายในตวั ถังต้องติดต้ัง
แผ่นเหล็กกันกระฉอก (Baffle) เพื่อลดการกระฉอกของก๊าซในขณะเคล่ือนท่ีหรือหยุดกะทันหัน ความจุ
ระหวา่ งแผ่นกนั กระฉอกต้องไม่เกนิ 7,500 ลติ ร และต้องไม่มีของเหลวตกค้างระหว่างแผ่นกันกระฉอก ตอ้ งมี
ช่องให้คนผา่ นได้ไม่ต่ากว่า 410 มิลลิเมตร x 360 มิลลิเมตร แนวเช่ือมของถังทุกแนวจะต้องเช่อื มด้วยตะเข็บ
ไฟฟ้า ขั้นตอนการขนส่งก๊าซน้ัน รถบรรทุกจะเข้ารับก๊าซจากคลงั เพื่อขนส่งไปยังภาคสว่ นต่างๆ ซ่ึงแบ่งตาม
ลักษณะการใช้งานดังน้ี

2.1.1 ภาคครัวเรือน กา๊ ซหุงต้มจะถกู ขนสง่ ไปยงั โรงบรรจุก๊าซหุงต้มท่ีกระจายอยู่ในแต่ละพื้นที่
ในประเทศ โดยก๊าซหุงต้มจะถูกนาไปเก็บท่ีถังเก็บและจ่ายก๊าซเพอ่ื รอการบรรจุก๊าซลงในถังก๊าซหงุ ต้มขนาด
ต่างๆ ท่ีถูกส่งมาจากรา้ นจาหน่ายรายย่อย เม่ือทาการบรรจุก๊าซลงในถังก๊าซหุงต้มแลว้ จะนาถังดังกล่าวจดั
ส่งคนื ไปยงั ร้านจาหน่ายรายยอ่ ยเพ่อื จาหนา่ ยใหแ้ กก่ ลุ่มผู้ใชง้ านตามครวั เรอื นต่อไป

2.1.2 ภาคอสุ าหกรรม กา๊ ซ LPG จะถกู ขนส่งผ่านทางรถบรรทุกกา๊ ซไปยังถังเก็บและจา่ ยภายใน
โรงงานอุตสาหกรรมเพ่ือใช้ในการผลิต เป็นท่ีน่าสังเกตว่าปัจจุบันประเทศไทยมีความหลากหลายของ
อุตสาหกรรมท่ีใช้ก๊าซ LPG เป็นเช้ือเพลิงในการขับเคลื่อนเคร่ืองจักรมากข้ึน ซ่ึงถูกใช้ในการผลิตสินค้า
ผลิตภณั ฑ์อปุ โภคบรโิ ภค รวมท้ังผลติ ภัณฑป์ ิโตรเคมสี าหรบั จาหนา่ ยทัง้ ในและต่างประเทศ ด้วยคุณสมบัตขิ อง
กา๊ ซ LPG เม่อื ถูกนาไปใช้เป็นเชอ้ื เพลิงจะสามารถควบคุมการให้ความร้อนได้สม่าเสมอ ไมก่ ่อให้เกดิ มลพษิ ต่อ
สิ่งแวดล้อมหลังจากการเผาไหม้ และด้วยเหตุนกี้ ๊าซ LPG จึงได้รับความนิยมใช้เปน็ เชื้อเพลงิ อย่างกว้างขวาง
ในกลุม่ ของผ้ปู ระกอบการโรงงานอุตสาหกรรมตา่ งๆ

2.1.3 ภาคขนส่ง ก๊าซ LPG จะถกู ขนส่งไปยังสถานีบริการกา๊ ซ ซึง่ กระจายอยตู่ ามพน้ื ท่ี
ตา่ งๆ โดยกา๊ ซจะถกู นาไปเก็บไว้ทถี่ ังเก็บและจา่ ยภายในสถานบี รกิ าร และถูกจา่ ยให้กบั ผู้ใช้บรกิ ารภายในสถานี
บริการตอ่ ไปเพอ่ื ใช้เป็นเชอื้ เพลงิ ในรถยนต์ เป็นพลังงานทางเลือกอย่างหนงึ่ ในการคมนาคมเน่อื งดว้ ยคณุ สมบตั ิ
ในการเผาไหม้ทด่ี แี ละไมก่ ่อใหเ้ กดิ มลพิษต่อส่งิ แวดล้อม จงึ ทาให้เปน็ ท่ีนยิ มทัง้ ในกลุ่มผใู้ ช้รถยนต์ส่วนบคุ คล
รถขนส่งสาธารณะ จนกระทั่งรถบรรทุกสนิ ค้าขนาดใหญ่

5

2.2 การตรวจรับก๊าซ LPG

เมื่อรถบรรทุกก๊าซไปถึงยังโรงบรรจุก๊าซหุงต้ม โรงงานอุตสาหกรรมและสถานีบริการก๊าซ
ปิโตรเลียมเหว ก๊าซทั้งหมดจะถูกถ่ายเทจากรถบรรทกุ ก๊าซเข้าไปเก็บไว้ในถังเก็บและจ่ายก๊าซของภาคสว่ น
น้ันๆ ซึ่งถังเก็บและจ่ายก๊าซจะมีความแตกต่างกันไปตามลักษณะการใช้งาน ขั้นตอนการถ่ายเทก๊าซจาก
รถบรรทุกกา๊ ซสถู่ ังเกบ็ และจา่ ยก๊าซนั้น OR ไดก้ าหนดมาตรฐานในการตรวจรับก๊าซและขอ้ ปฏบิ ัตติ ามข้ันตอน
ดงั ตอ่ ไปนี้

ขน้ั ตอนท่ี 1 ตรวจเชค็ ความถูกต้องของเอกสารทง้ั เรอื่ งสถานท่ีส่งและปรมิ าณท่สี ัง่ หรอื บรรจุ
ขน้ั ตอนที่ 2 บันทึกนา้ หนักรถบรรทกุ ก๊าซกอ่ นการเติมเข้าถงั เกบ็ และจา่ ยกา๊ ซ
ข้ันตอนท่ี 3 กรณีลูกค้าไม่มเี ครอื่ งชง่ั นา้ หนกั สามารถตรวจสอบโดยการจดตัวเลขมิเตอร์ของตวั

รถบรรทกุ ก๊าซ
ขน้ั ตอนที่ 4 ตรวจสอบความถกู ต้องของซลี กับเอกสารกากบั การนาสง่ ว่าตวั เลขถกู ตอ้ งตรงกัน

หรอื ไมแ่ ละสภาพซีลตอ้ งไมม่ รี ่องรอยผิดปกติ
ข้นั ตอนท่ี 5 นารถเข้าตาแหนง่ ลงก๊าซทกี่ าหนด ดบั เครื่องยนต์ ปลดเกยี รว์ า่ ง ดงึ เบรกมอื หนุน

ล้อและวางป้ายเตอื นทกุ ครง้ั
ขั้นตอนที่ 6 วางถงั ดบั เพลิงและกรวยก้ัน เพอื่ ไม่ให้บุคคลทไ่ี ม่ได้รับอนุญาตเขา้ มาในพน้ื ที่
ขั้นตอนท่ี 7 คีบสายดนิ จากตวั ถงั รถถงึ จดุ ทก่ี าหนดไวบ้ ริเวณทล่ี งกา๊ ซเพื่อปอ้ งกันไม่ให้เกิด

ไฟฟา้ สถิต
ขน้ั ตอนที่ 8 ตอ่ ทอ่ รบั และจา่ ยก๊าซเขา้ กับจดุ รบั จา่ ย เร่มิ ลงก๊าซและตรวจสอบปริมาณก๊าซกอ่ น

และหลังเติมซงึ่ จะต้องไมเ่ กิน 85%
ขั้นตอนที่ 9 เปิดวาล์วรับและจ่ายกา๊ ซอยา่ งชา้ ๆ ถอดหวั จ่ายก๊าซออกหลงั จากเติมเสร็จ ข้ันตอน

นีต้ อ้ งไม่ใหม้ ีประกายไฟเพราะอาจทาให้เกดิ อนั ตรายได้
ขนั้ ตอนที่ 10 ตรวจสอบปรมิ าณก๊าซจากการชงั่ น้าหนักรถ หรอื รบั สลปิ จากมเิ ตอร์ทีต่ วั รถ ซง่ึ

ตอ้ งไม่เกนิ 85%
ขน้ั ตอนท่ี 11 บนั ทึกนา้ หนักก๊าซในใบกากับการขนส่งและลงชื่อกากับ
ขัน้ ตอนที่ 12 เก็บสาเนาใบรบั ก๊าซสว่ นสาหรับลกู ค้า โดยส่วนทเี่ หลือให้สง่ คนื กับพนกั งานขับรถ

6

โซนที่ 3. ประเภทของถังบรรจุกา๊ ซ LPG
3.1 นาเสนอ Model ถงั กา๊ ซหุงต้มของ OR มที งั้ หมด 5 ขนาด ดงั นี้

(1) (2) (3) (4) (5)

(1) ถงั กา๊ ซ ขนาดบรรจุ 4 กก (4) ถงั กา๊ ซขนาดบรรจุ 15 กก.

(2) ถังก๊าซ ขนาดบรรจุ 7 กก. (5) ถังก๊าซขนาดบรรจุ 48 กก.

(3) ถงั กา๊ ซขนาดบรรจุ 11 กก. หรอื ถงั คอมโพสติ (Composite)

ถงั ขนาด 4,7,15,48 กก. เปน็ ถังที่ใชก้ นั อยูท่ วั่ ไป ผลติ จากเหลก็ สว่ นถัง 11 กก. คือ ถัง Composite

เปน็ ถังรปู แบบใหม่ทผี่ ลิตจากพลาสตกิ ถังชัน้ ในเปน็ High Density Polyethylene (HDPE) ทมี่ คี วาม

หนาแน่นสงู พันเคลือบด้วยไฟเบอรก์ ลาสชบุ เรซิ่น ช้ันนอกเป็น HDPE เช่นกัน น้าหนกั เบากว่าถงั เหลก็

ประมาณ 10 กก. ไม่เป็นสนมิ ถังเหลก็ จะมอี ายกุ ารใช้งานประมาณ 5 ปี ซงึ่ ทุก 5 ปี ถงั เหลก็ จะตอ้ งถูกส่งกลบั

มาทดสอบ หากไมส่ ามารถใช้งานต่อได้ เชน่ ถงั รวั่ จะถกู ทาลายท้งิ ทันที แตห่ ากถงั ไมร่ ่วั ตอ้ งตรวจสอบว่ามี

ส่วนไหนชารดุ ตอ้ งซอ่ มแซมหรือไม่ ซงึ่ ตา่ งจากถงั Composite ท่ีมอี ายุการใชง้ าน 20 ปี และไมต่ อ้ งสง่ มา

ทดสอบ สามารถรับแรงดันได้ดเี ทา่ กบั ถงั เหล็ก

รูปแบบการระเหยของกา๊ ซ LPG (ผ่านจอภาพ LCD ของ Model Interactive ทเี่ ป็นถงั ผ่าครง่ึ เพือ่ จาลอง

การทางานภายในของถังก๊าซ LPG เมือ่ กดปมุ่ ระบบจะแสดงการทางาน) การบรรจกุ า๊ ซ LPG ลงถัง จะบรรจุ

เป็นของเหลวประมาณ 85% ของปรมิ าตรถัง อกี 15% เปน็ พืน้ ท่ใี หข้ องเหลวขยายตวั เพ่ือรองรบั กรณถี งั ไดร้ ับ

ความรอ้ น เช่น ในระหว่างการขนสง่ กลางแจง้ ซึ่งแรงดนั ภายในถังจะเปลย่ี นแปลงไปตามอณุ หภมู ิ สาหรับการ

ใชง้ านในครัวเรือน จะใช้ในส่วนทเ่ี ป็นไอท่รี ะเหยออกมาจากดา้ นบนของถังเม่อื มกี ารเปดิ วาลว์ เทา่ นัน้ ซง่ึ เกดิ

จากของเหลวภายในถงั ทเ่ี ดอื ดและเปลยี่ นสถานะเป็นไอ ในการเปล่ียนสถานะดงั กล่าว ก๊าซจะดดู ความร้อน

รอบๆถงั ส่งผลใหถ้ งั เย็นและเกิดหยดน้าข้นึ ทีข่ ้างถัง (หากมหี ยดนา้ เกาะขา้ งถงั อาจทาให้เกดิ สนมิ แตจ่ ะไมม่ ี

อนั ตรายใดๆ)

วิธกี ารใชง้ านกา๊ ซ LPG ในครัวเรือน : หากมีการใชง้ านต่อเนื่องนานๆ แรงดันภายในถังจะตก เนือ่ งจากกา๊ ซ
ระเหยเปล่ียนสถานะไมท่ นั จึงควรปิดเตาและหยุดใชง้ านก่อน ทิ้งไว้ประมาณคร่งึ ช่ัวโมง หรอื 1 ชั่วโมง แรงดัน
จะกลับมาเปน็ ปกติ นอกจากนีค้ วรวางถังในแนวต้ัง เพราะเม่อื มกี ารเปลี่ยนสถานะจากของเหลวกลายเป็นไอ
ก๊าซจะขยายตัว 250 เทา่ หากนอนหรือคว่าถงั ก๊าซทีอ่ ยู่ในสถานะของเหลวจะไหลมาท่ีปากวาลว์ และขยายตวั
ทันที ไฟท่ีเตาจะแรง เมื่อของเหลวลดระดบั ลง ก๊าซท่ีอยู่ในสถานะไอจะไหลออกมาแทน ไฟท่ีเตากจ็ ะเบาลง

7

สง่ ผลให้ควบคมุ เตาได้ยาก ทาให้เกดิ อันตรายข้นึ ได้ ในกรณที ีเกดิ การรั่ว ก๊าซจะขยายตัวและดดู ความร้อนจาก
บรรยายกาศ เพอ่ื เปล่ียนสถานะส่งผลใหเ้ กิดหมอกและน้าแขง็ เกาะรอบบริเวณที่รั่ว
นอกจากนีย้ ังมถี ังก๊าซ LPG ขนาดใหญ่ ที่ใชเ้ พ่ือวตั ถุประสงค์อื่นอีกดงั นี้

ปรมิ าณความจุไม่เกนิ 500 ลิตร ปริมาณความจเุ กิน 500 ลิตร ขึ้นไป

เรียกว่า ถังกา๊ ซหงุ ตม้ (Cylinder) เรยี กวา่ ถงั เกบ็ และจา่ ยก๊าซ (Bulk หรอื Bullet)

3.2 นาเสนอดว้ ยจอ Touch Screen (วางมือทาบสแกนเพื่อเริ่มใชง้ าน)

เป็นการแสดงข้อมูลของถังก๊าซ LPG ท่ีแบ่งตามวัตถุประสงค์การใช้งานเป็น 3 กลุ่ม คือ ถังก๊าซครัวเรอื น ถัง
กา๊ ซอุตสาหกรรม และถงั ก๊าซสถานีบริการ ว่ามีคุณสมบตั ิพ้ืนฐานและลกั ษณะการใช้งานอยา่ งไร

ถงั กา๊ ซแบ่งออกได้ 3 กลมุ่ ใหญ่ ดังนี้

1. ถังกา๊ ซครัวเรอื น มี 5 ขนาด คือ

1.1 ถังก๊าซ 4 กก.

คุณสมบัติพื้นฐาน :

นา้ หนกั : 4 กโิ ลกรมั

ความจุ : 9.5 ลติ ร

ความหนาผนังถัง : 2.20 มิลลิเมตร

ความสงู ถัง : 400 มิลลิเมตร

ความกว้างของถัง : 210 มลิ ลิเมตร

ความดันใช้งานสูงสดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดนั ทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

ข้อความและเคร่ืองหมายบนถังกา๊ ซหุงต้มแบบถังชนิดเหลก็ : ถังกา๊ ซหงุ ต้มทกุ ถัง ตอ้ งมเี ลข อกั ษร หรอื

เครอ่ื งหมาย ขนาดส่วนสงู ไม่น้อยกว่า 4 มลิ ลิเมตร เพอื่ แสดงให้เหน็ ได้งา่ ย ชัดเจนและถาวรดังนี้

8

1. ช่อื ผลิตภัณฑ์และความดนั ใช้งานสงู สดุ

2. รหสั หรอื เครือ่ งหมายเลขลาดับ

3. ความหนาผนงั

4. ความจเุ ปน็ ลูกบาศก์เดซเิ มตร

5. นา้ หนกั ถังเปล่า

ลักษณะการใชง้ าน : ด้วยขนาดที่เลก็ สะดวกในการเคลื่อนย้ายจึงนยิ มใชเ้ พื่อการปคิ นคิ หรอื ครวั ท่ีต้องยา้ ยทอ่ี ยู่

บ่อยๆ

1.2 ถังก๊าซ 7 กก.

คณุ สมบตั ิพ้ืนฐาน :

นา้ หนกั : 7 กโิ ลกรมั

ความจุ : 19 ลติ ร

ความหนาผนงั ถงั : 2.20 มลิ ลิเมตร

ความสงู ถัง : 465 มิลลิเมตร

ความกว้างของถงั : 290 มลิ ลิเมตร

ความดันใช้งานสงู สดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดนั ทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

ข้อความและเคร่ืองหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เครือ่ งหมาย ขนาดส่วนสูงไมน่ ้อยกวา่ 4 มลิ ลิเมตร เพือ่ แสดงใหเ้ ห็นได้ง่าย ชัดเจนและถาวรดังน้ี

1. ช่ือผลิตภณั ฑ์และความดันใช้งานสูงสุด

2. รหสั หรอื เครอื่ งหมายเลขลาดบั

3. ความหนาผนัง

4. ความจุเปน็ ลกู บาศกเ์ ดซเิ มตร

5. น้าหนกั ถงั เปล่า

ลักษณะการใช้งาน : เหมาะสาหรับครอบครัวปัจจุบันทมี่ ีขนาดเล็กท่ีอาศัยตามคอนโดเพราะมีขนาดถงั ท่ไี ม่

ใหญ่นัก ใชง้ านกา๊ ซไมม่ ากนัก

1.3 ถังกา๊ ซ 15 กก.

คุณสมบัตพิ ้นื ฐาน :

น้าหนัก : 15 กโิ ลกรัม

ความจุ : 35.5 ลติ ร

ความหนาผนังถงั : 2.40 มลิ ลิเมตร

ความสงู ถัง : 655 มิลลิเมตร

ความกวา้ งของถัง : 310 มลิ ลิเมตร

ความดนั ใช้งานสูงสุด : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดนั ทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

9

ข้อความและเครื่องหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เครือ่ งหมาย ขนาดส่วนสูงไม่นอ้ ยกว่า 4 มลิ ลิเมตร เพื่อแสดงใหเ้ หน็ ไดง้ ่าย ชัดเจนและถาวรดงั นี้

1. ช่ือผลิตภัณฑ์และความดนั ใชง้ านสูงสดุ

2. รหสั หรือเครอ่ื งหมายเลขลาดบั

3. ความหนาผนงั

4. ความจุเป็นลูกบาศกเ์ ดซเิ มตร

5. น้าหนกั ถังเปล่า

ลักษณะการใช้งาน : เหมาะสาหรบั ครอบครัวขนาดกลางถึงใหญ่ท่ีพกั อาศัยตามบ้านเรือน เป็นขนาดทเ่ี ป็นท่ี

นิยม

1.4 ถังกา๊ ซ 48 กก.

คุณสมบตั ิพน้ื ฐาน :

นา้ หนัก : 48 กิโลกรัม

ความจุ : 108.0 ลิตร

ความหนาผนงั ถัง : 2.65 มลิ ลิเมตร

ความสงู ถงั : 1,285 มิลลิเมตร

ความกวา้ งของถัง : 375 มิลลิเมตร

ความดนั ใช้งานสงู สดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

ข้อความและเครื่องหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เครือ่ งหมาย ขนาดสว่ นสงู ไม่นอ้ ยกว่า 4 มลิ ลิเมตร เพอื่ แสดงให้เหน็ ไดง้ ่าย ชดั เจนและถาวรดงั นี้

1. ชื่อผลติ ภณั ฑ์และความดันใชง้ านสูงสุด

2. รหสั หรอื เคร่ืองหมายเลขลาดับ

3. ความหนาผนงั

4. ความจเุ ป็นลกู บาศก์เดซเิ มตร

5. น้าหนักถังเปล่า

ลกั ษณะการใช้งาน : เหมาะสาหรับครวั เรือนขนาดใหญ่ ภตั ตาคารหรือหา้ งสรรพสินค้า สามารถบรรจกุ า๊ ซใน

ปริมาณทม่ี ากขนึ้

1.5 ถังกา๊ ซ 11 กก. ชนิดคอมโพสติ

คณุ สมบตั พิ น้ื ฐาน :

น้าหนกั : 11 กิโลกรมั

ความจุ : 24 ลติ ร

ความสงู ถงั : 590 มลิ ลิเมตร

ความกวา้ งของถัง : 315 มิลลิเมตร

ความดันใช้งานสงู สดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

10

ข้อความและเครอื่ งหมายบนถงั ก๊าซหงุ ตม้ แบบถงั คอมโพสติ : ถังหงุ ต้มชนิดคอมโพสติ ตอ้ งมเี ลข อักษรหรอื
เคร่อื งหมาย ขนาดส่วนสงู ไม่น้อยกวา่ 4 มลิ ลิเมตร เพ่อื แสดงให้เหน็ ไดง้ ่าย ชดั เจนและถาวรดังนี้

1. ชือ่ ผลิตภณั ฑแ์ ละความดนั ใชง้ านสงู สุด
2. ความดนั ใช้งานสูงสุดเปน็ เมกะพาสคลั
3. รหสั หรือเครอ่ื งหมายเลขลาดับ
4. ความจุเป็นลติ ร
5. น้าหนกั ถงั เปล่าเปน็ กโิ ลกรมั
ลักษณะการใช้งาน : เหมาะสาหรบั ครอบครวั ขนาดกลางถึงใหญ่เหมือนกับถังก๊าซหงุ ต้มขนาด 15 กิโลกรมั
เป็นนวัตกรรมถังก๊าซหุงต้มในครัวเรือนรูปแบบใหม่ ตัวถังถูกผลิตขึ้นจาก HDPE (High Density
Polyethylene) ซง่ึ เปน็ พลาสติกท่ีมีความหนาแนน่ สูง ส่งผลให้นา้ หนกั เบา แขง็ แรง และไมเ่ ป็นสนิม

2. ถงั ก๊าซอตุ สาหกรรม มี 3 ขนาด คือ

2.1 ถงั ก๊าซ 15 กก. (โฟลค์ ลิฟท์)

คณุ สมบตั พิ น้ื ฐาน :

น้าหนัก : 15 กิโลกรมั

ความจุ : 35.5 ลิตร

ความหนาผนงั ถัง : 2.40 มลิ ลิเมตร

ความสงู ถงั : 645 มลิ ลิเมตร

ความกว้างของถงั : 320 มลิ ลิเมตร

ความดันใชง้ านสูงสดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

ข้อความและเคร่ืองหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เคร่ืองหมาย ขนาดสว่ นสงู ไม่น้อยกวา่ 4 มลิ ลิเมตร เพ่ือแสดงให้เหน็ ได้ง่าย ชัดเจนและถาวรดังนี้

1. ช่อื ผลติ ภณั ฑ์และความดันใช้งานสูงสุด

2. รหสั หรอื เครือ่ งหมายเลขลาดบั

3. ความหนาผนัง

4. ความจเุ ปน็ ลกู บาศก์เดซเิ มตร

5. น้าหนกั ถงั เปล่า

ลักษณะการใช้งาน : ถังก๊าซที่มีรูปลักษณ์ภายนอกใกล้เคียงกับถังก๊าซขนาด 15 กก.ในครัวเรือน แต่ถูก

ออกแบบให้มีวาล์ว 3 ชดุ และเกจวดั ระดบั 1 ชดุ เพือ่ ใชง้ านกบั รถโฟล์คลฟิ ท์โดยเฉพาะ เพ่อื ให้สามารถใช้งาน

กา๊ ซได้หมดถังและถูกตอ้ งตามกฎหมาย

11

2.2 ถงั กา๊ ซ 48 กก. (2 วาลว์ )

คณุ สมบตั ิพื้นฐาน :

นา้ หนัก : 48 กิโลกรัม

ความจุ : 108.0 ลติ ร

ความหนาผนังถัง : 2.65 มลิ ลิเมตร

ความสูงถงั : 1,285 มิลลิเมตร

ความกวา้ งของถัง : 375 มิลลิเมตร

ความดนั ใช้งานสงู สดุ : 1.65 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 3.3 เมกะพาสคลั

ข้อความและเคร่ืองหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เครอ่ื งหมาย ขนาดสว่ นสงู ไมน่ อ้ ยกวา่ 4 มิลลิเมตร เพือ่ แสดงใหเ้ หน็ ได้ง่าย ชัดเจนและถาวรดังน้ี

1. ช่อื ผลติ ภัณฑแ์ ละความดนั ใช้งานสูงสดุ

2. รหสั หรือเคร่ืองหมายเลขลาดับ

3. ความหนาผนัง

4. ความจุเปน็ ลูกบาศก์เดซเิ มตร

5. นา้ หนักถังเปลา่

ลกั ษณะการใชง้ าน : เหมาะสาหรบั ใช้งานในโรงงานอตุ สาหกรรมขนาดเลก็ ภัตตาคารหรือห้างสรรพสนิ ค้า ท่ี

มปี ริมาณการใชก้ า๊ ซหุงตม้ ที่สูงและต่อเนื่อง แตต่ ้องใช้งานร่วมกบั หมอ้ ต้มไอกา๊ ซ

2.3 ถังบรรจุขนาดใหญ่แบบบนดิน (Bulk)

คุณสมบัติพื้นฐาน :

น้าหนกั : 4,184 กโิ ลกรัม

ความจุ : 8,949 ลติ ร

ความหนาผนังถงั : 6.6-11.2 มิลลิเมตร

ความกว้างของถงั : 1,610 มลิ ลิเมตร

ความยาวของถัง : 4,661 มิลลิเมตร

ความสงู ของถงั : 2,220 มิลลิเมตร

ความดันใชง้ านสูงสุด : 1.77 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 2.22 เมกะพาสคลั

ข้อความและเครื่องหมายบนถังก๊าซหุงต้มแบบถังชนิดเหล็ก : ถังก๊าซหุงต้มทุกถัง ต้องมีเลข อักษร หรือ

เคร่อื งหมาย ขนาดส่วนสงู ไม่น้อยกว่า 4 มลิ ลิเมตร เพอ่ื แสดงให้เหน็ ได้งา่ ย ชดั เจนและถาวรดังน้ี

1. ชอ่ื ผลิตภณั ฑ์และความดันใช้งานสูงสุด

2. รหสั หรอื เครอ่ื งหมายเลขลาดับ

3. ความหนาผนัง

4. ความจุเปน็ ลูกบาศก์เดซเิ มตร

5. นา้ หนักถงั เปล่า

12

ลักษณะการใช้งาน : ปริมาณความจุเกิน 500 ลิตร เรียกว่าถังเก็บและจ่ายก๊าซ (Bulk หรือ Bullet) เป็นถัง
เหล็กขนาดใหญ่ท่ีต้ังอยู่เหนือพื้นดินใช้สาหรับเก็บและจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวท่ีใช้ใน โรงบรรจุก๊าซ หรือ
โรงงานอุตสาหกรรม

3. ถังก๊าซสถานบี รกิ าร คอื ถังเกบ็ และจา่ ยก๊าซปโิ ตรเลียมเหลวสาหรับสถานีบริการยานยนต์

คณุ สมบตั ิพืน้ ฐาน :

น้าหนัก : 4,184 กิโลกรมั

ความจุ : 8,949 ลิตร

ความหนาผนังถงั : 6.7-11.2 มลิ ลิเมตร

ความกว้างของถัง : 1,700 มิลลิเมตร

ความยาวของถัง : 4,512 มลิ ลิเมตร

ความสงู ของถัง : 2,795 มิลลิเมตร

ความดันใชง้ านสงู สดุ : 1.71 เมกะพาสคลั

ความดันทดสอบ : 2.22 เมกะพาสคลั

ลักษณะการใช้งาน : ถังเกบ็ จ่ายก๊าซปิโตรเลยี มเหลว (LPG) เปน็ ถงั ใตพ้ นื้ ดิน ใชส้ าหรบั เก็บและจา่ ยก๊าซใหก้ บั

สถานีบรกิ ารเพือ่ บรรจกุ ๊าซลงถงั รถยนต์

โซนที่ 4 มาตรฐานการตรวจสภาพถังก๊าซและการซ่อมบารุงถังก๊าซ เป็นการนาเสนอสารคดีผา่ นจอ LCD
และ Model ถังกา๊ ซ

4.1 สารคดีมาตรฐานการตรวจสภาพถังก๊าซผา่ นจอ Touch Screen แบง่ เปน็ 3 กลมุ่ คือ
4.1.1 มาตรฐานถงั ก๊าซหงุ ต้มภาคครัวเรือน

ถงั ก๊าซหงุ ต้มหรือถัง Cylinder หมายถึง ภาชนะที่ใชบ้ รรจุก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลว เพื่อใชส้ าหรบั การหงุ ตม้ การให้
แสงสว่าง และเป็นพลงั งานอืน่ ๆ ปัจจุบันไดม้ ีการนาก๊าซหงุ ต้มมาใช้เปน็ เช้ือเพลิงในการประกอบอาหารแทน
การใช้ถ่านหินและเชื้อเพลิงชนิดอื่น เนื่องจากก๊าซหุงต้มเปน็ เชื้อเพลิงทส่ี ะอาด ไม่มีเขม่าและควันไฟ ซึ่งเปน็
สาเหตุท่ีทาให้บ้านเรือนสกปรกและด้วยการใช้งานที่ง่ายและสะดวกสบายจึงทาให้ก๊าซหุงต้มเป็นที่นิยมกั น
อย่างแพร่หลาย นอกจากการใช้ประโยชน์ในการประกอบอาหารแล้ว ยังสามารถนาไปใชเ้ ป็นเชื้อเพลิงในการ

13

ทาน้าร้อน อบเส้ือผ้า และอื่นๆ อีกมากมาย ด้วยเหตุผลนี้ OR จึงได้กาหนดมาตรฐานถังก๊าซหุงต้มสาหรับ
ครวั เรือน เพอื่ ใหเ้ กิดความปลอดภัย ความสะดวกสบายและการใช้งานได้อย่างมปี ระสิทธิภาพแก่ผ้ใู ชง้ าน

ถงั กา๊ ซหงุ ตม้ ภาคครัวเรือนของ OR แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
ถังก๊าซหงุ ตม้ ชนิดถังเหลก็ เปน็ ถงั ทท่ี าจากเหล็กมีการเช่ือมตะเขบ็ ดว้ ยไฟฟา้ แบง่ ออกเป็น 2 แบบ
คือ

- ถงั 2 ส่วน ประกอบดว้ ย ส่วนหวั ถังและส่วนฐานถัง ทงั้ 2 สว่ นทามาจากเหล็กกลา้ ชิ้นเดียว เม่ือนา
ทั้ง 2 สว่ นน้มี าเชือ่ มประกอบเข้าดว้ ยกัน จะมีรอยเชื่อมตามแนวเสน้ รอบวงได้ 1 รอบ

- ถัง 3 สว่ น ประกอบดว้ ย ส่วนหวั ถัง สว่ นกลางรูปทรงกระบอก และส่วนฐานถัง โดยส่วนหวั ถงั และ
สว่ นฐานถังต้องผลติ จากเหลก็ กล้าชิน้ เดียว นาไปเช่ือมประกอบเข้ากบั ส่วนกลางรปู ทรงกระบอก ซง่ึ ถงั จะมีรอย
เชื่อมตามแนวเส้นรอบวงได้ 2 รอบ สาหรบั ส่วนกลางทาดว้ ยแผ่นเหลก็ ม้วนจะมแี นวเช่ือม 1 รอบเปน็ เส้นตรง
ขนานไปกบั แนวแกนของถงั

ถังก๊าซหุงต้มของ OR ชนดิ ถงั เหล็กนตี้ ัวถงั และอุปกรณ์อ่นื ๆ ทีเ่ กี่ยวขอ้ งต้องผลติ จากวสั ดุตาม
มาตรฐานกระทรวงอุตสาหกรรมหรือ มอก. 27 ตัวถังต้องผลิตจากเหล็กกล้าท่ีมีความแข็งแรงสูง เนื้อแน่น
และทนต่อความดนั ได้ดี ท่ีสาคัญต้องมีความเรียบสม่าเสมอกนั ท่วั ทง้ั ชิ้น โดยไม่มีรอยแตกร้าว และรอยตาหนิ
ใดๆ ทัง้ สิ้น กรณที มี่ ีการประทับตราหรอื ข้อความบนถงั ความหนาของผนังถังจะต้องไมต่ า่ กวา่ 2.2 มลิ ลิเมตร

ปัจจุบัน OR ผลิตถังก๊าซหุงต้มชนดิ ถงั เหลก็ ออกมาหลากหลายขนาดตามความต้องการของผใู้ ชง้ าน โดย
แต่ละขนาดจะมีความหนาของผนงั ถังท่ีตา่ งกนั ออกไปดังน้ี

1. ถงั ก๊าซหงุ ตม้ ขนาด 4 กิโลกรมั ต้องมีความหนาของผนงั ถงั ไมต่ า่ กว่า 2.2 มิลลิเมตร
2. ถังก๊าซหุงต้มขนาด 7 กโิ ลกรมั ตอ้ งมคี วามหนาของผนังถังไม่ต่ากวา่ 2.2 มิลลิเมตร
3. ถงั ก๊าซหุงต้มขนาด 15 กโิ ลกรัม ต้องมคี วามหนาของผนงั ถังไม่ต่ากว่า 2.4 มิลลิเมตร
4. ถังก๊าซหุงต้มขนาด 48 กโิ ลกรัม ต้องมคี วามหนาของผนังถังไม่ตา่ กว่า 2.65 มลิ ลิเมตร

นอกจากมาตรฐานของตวั ถังก๊าซหงุ ตม้ แลว้ ยงั มมี าตรฐานของโกร่งกาบงั วาลว์ หรอื หูถงั ซง่ึ
เป็นส่วนสาคัญในการป้องกันวาล์วไม่ให้โดนกระแทกระหว่างการขนส่ง โดยโกร่งกาบังวาล์วต้องผลิตจาก
เหลก็ กลา้ ทีม่ คี วามหนาไม่น้อยกวา่ ความหนาต่าสดุ ของผนังถงั และต้องสามารถรับนา้ หนกั ไดไ้ ม่นอ้ ยกวา่ 5 เทา่
ของน้าหนักถัง เม่ือบรรจุก๊าซเต็มถังโกร่งกาบังวาล์วต้องมีขอบมนเรียบ และอยู่ในแนวระนาบมีขนาดความ
กว้างพอดีท่จี ะสอดรบั กับฐานถังขนาดเดยี วกันได้ และเมือ่ นาถงั ขนาดเดยี วกนั มาตัง้ ซอ้ นกนั ฐานถงั ต้องอยหู่ า่ ง
จากวาล์วไม่น้อยกว่า 5 มิลลิเมตร ฐานถังก๊าซหงุ ต้มหรอื ขาถังตอ้ งทามาจากเหลก็ กล้า ความหนาต้องไมน่ อ้ ย
กว่าความหนาต่าสดุ ของผนังถัง และต้องมีรทู ี่ตาแหน่งต่าสดุ ของสว่ นโค้ง เพื่อป้องกนั ไมใ่ ห้น้าขัง อีกทั้งมชี อ่ ง
ระบายอากาศระหว่างตัวถังและฐานถัง ซึ่งต้องเช่ือมติดแน่นกับตัวถังเปน็ ช่วงๆ มีระยะเท่าๆ กันตามแนวเส้น
รอบวง ขอบล่างของฐานถังทีส่ ัมผสั กับพื้นดินต้องม้วนเข้าด้านในเปน็ รปู ครงึ่ วงกลม เพื่อความสะอาดและเกดิ
ความปลอดภัยในการขนสง่

มาตรฐานวาลว์ ตัววาล์วต้องผลิตจากทองเหลือง ซึ่งมีคุณสมบัติทางเคมีและทางกลตามข้อกาหนดใน มอก.
915 และต้องไมผ่ ลิตจากทองเหลืองหล่อ สว่ นท่เี ป็นยางต้องผลิตจากยางสังเคราะห์ หา้ มทาจากยางธรรมชาติ

14

สปรงิ ต้องผลิตจากเหล็กกลา้ ไร้สนมิ อีกท้ังแผน่ วาลว์ ของวาล์วแบบมอื หมนุ ต้องผลิตจากไนลอน 6 หรือไนลอน
66 เท่านั้น

มาตรฐานเครื่องหมายบนถัง ข้อความและเครื่องหมายท่ีปรากฏบนถังก๊าซหุงต้ม ต้องประกอบไปด้วย ช่ือ
ผลิตภัณฑ์ รหัสถังหรือหมายเลขลาดับและความหนาของผนังถัง รวมไปถึงความจุ ที่มีหน่วยเป็นลู กบาศก์
เดซิเมตรหรือลิตร ช่ือผู้ผลิตหรือโรงงานท่ีผลิตและเคร่ืองหมายการค้าที่จดทะเบียนเป็นสิ่งที่ผู้ผลิตต้องให้
ความสาคญั เพอื่ ให้เกิดประโยชนส์ งู สุดและยิ่งไปกว่านัน้ ต้องมเี ครื่องหมายของผู้ตรวจสอบและวัน เดอื น ปี ที่
ตรวจอย่างชัดเจน รวมไปถงึ ชอ่ื หรือเครื่องหมายการค้าของผู้คา้

OR ได้กาหนดมาตรฐานการตรวจสอบสภาพถงั ก๊าซหุงต้มชนิดถังเหลก็ แก่ผูใ้ ช้งาน ให้สามารถตรวจสอบ
ด้วยตัวเองวา่ ถังทใี่ ช้งานอย่มู ีสภาพพร้อมใช้งานหรือไมด่ งั น้ี

1. ใหผ้ ใู้ ช้งานตรวจสภาพถงั โดยตัวถังต้องไม่ชารุดและเสียหายและรอยเช่ือมตอ้ งไม่มรี อยแตกร้าว
รวมไปถึงตวั ถงั ต้องไมเ่ อียง

2. ฐานถังตอ้ งไมผ่ กุ ร่อน เปน็ หลุมลกึ ไดไ้ มเ่ กินครึ่งหน่ึงของความหนาผนังถงั เดิม และเปน็ แนวรอย
ยาวไดไ้ ม่เกนิ 7.5 เซนติเมตร

3. โกร่งกาบังวาล์ว ต้องไม่มีการชารุดเสียหายจนเสียรูปทรง หรือรอยเช่ือมต้องไม่ชารุดจนไม่
สามารถป้องกันวาล์วได้

4. สังเกตสภาพถังว่าครบถ้วนสมบูรณ์หรือไม่ คือ ตัวถังต้องไม่มีรอยยุบ รอยบาด หรือรอยขูดขีด
รวมไปถึงรอยทม่ิ แทงใดๆ ท้งั สิ้นและถา้ ถงั มีรอยนนู เกนิ ร้อยละ 1 ของรัศมถี งั ถอื ว่าถงั นน้ั ไม่สามารถใชง้ านได้

5. การตรวจสภาพสีของตัวถงั ต้องไมม่ ีการถลอก หลุดร่อนจนถึงเน้อื เหล็ก จนทาให้ถงั ไม่นา่ ใช้งาน
ได้

6. การตรวจสภาพวาล์ว ปากวาล์วต้องตั้งตรงไม่เอียงจนเหน็ ได้ชัด ต้องไม่มีส่วนใดส่วนหนึ่งชารดุ
เสียหาย ตัวเลข ตัวอักษรหรอื เครอื่ งหมายต้องชัดเจน จานวนเกลยี วท่ีเหลือหลงั จากใช้เครอื่ งมือขันแน่นแล้ว
ประมาณ 3-5 เกลียว

7. ต้องมีการประทบั ตรา OR บริเวณโกรง่ กาบังวาลว์ เพื่อแสดงว่าถังก๊าซหงุ ต้มนี้เป็นทรพั ย์สินของ
OR

8. อายุการใช้งานของถังก๊าซหุงต้มท่ีมีอายุครบ 5 ปี นับจากวันผลิต ต้องทาการทดสอบ Hydro
Test ซ้า ส่วนถังที่มีอายคุ รบ 10 ปีขึ้น ต้องมีข้อความแสดงให้ทราบว่า ผ่านการส่งทดสอบ Expansion Test
ซ่ึงจะตอ้ งทดสอบทุกๆ 5 ปี

ถังก๊าซหุงต้มชนดิ Composite คือ ถงั กา๊ ซหุงต้มท่มี ีโครงสรา้ งประกอบดว้ ยถังชนั้ ใน (Liner) เป็นอโลหะ
ผลิตจากเทอรโ์ มพลาสติกหรือเทอรโ์ มเซท และพนั รอบดว้ ยเส้นใย ซ่ึงได้แก่ เสน้ ใยแกว้ (Glass fiber) หรอื เสน้
ใยคาร์บอน (Carbon fiber) หรือเสน้ ใยแอรามดิ (Aramid fiber) เคลือบด้วยสารท่ีใช้ยึดเหน่ียวเพื่อให้เสน้ ใย
อยคู่ งที่ (Matrix) ถงั ช้ันนอก ฐานและโกรง่ กาบัง ผลิตจากพลาสติก HDPE สีเขยี ว ทมี่ คี วามแข็งแรงทนต่อการ
ขูดขีดได้ดี ซึ่งสีเขียวของถังเกิดจากการเติมสีผสมลงไปในเน้ือวัสดุ โกร่งกาบังวาล์วต้องมีช่องเปิดด้านหน้า
สาหรับติดตั้งอุปกรณ์ปรับความดัน โดยมีความกว้างไม่น้อยกว่า 140 มิลลิเมตร และต้องมีช่องเปิดสาหรับ

15

ระบายก๊าซเม่ือวาล์วนิรภัยทางาน โดยช่องดังกล่าวจะต้องมีขนาดเสน้ ผา่ ศูนย์กลางไมน่ ้อยกว่า 4 เซนติเมตร
และอยูต่ รงกับตาแหน่งวาล์วนิรภัย ท้งั นี้ขนาดเสน้ ผ่าศูนยก์ ลางของโกร่งกาบงั วาล์วจะต้องเหมาะสมกับขนาด
ของฐานถัง และต้องสามารถซ้อนกันได้เพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บหรือขนส่ง สามารถเป็นหูห้ิวได้อย่าง
ปลอดภยั โกรง่ กาบังวาล์วต้องสามารถรับนา้ หนักได้ไม่น้อยกว่า 5 เทา่ ของนา้ หนกั ถังเม่อื บรรจุก๊าซเตม็ ถงั ตาม
การบรรจทุ ่กี าหนดใน มอก.151 โดยถงั ยังคงอยใู่ นสภาพเดมิ

มาตรฐานวาลว์ วาล์วสาหรบั ถงั ก๊าซหุงตม้ ชนิดคอมโพสิตเป็นวาลว์ มือหมุน หากผลิตในประเทศไทยตอ้ งไดร้ ับ
การรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม “วาล์วสาหรับก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลว” หรอื มอก.915 สาหรบั วาล์ว
มอื หมนุ ทผ่ี ลิตจากตา่ งประเทศต้องไดร้ บั การรบั รองมาตรฐานจาก UL หรอื Underwriters laboratories inc.

OR ได้กาหนดมาตรฐานการตรวจสอบสภาพถังก๊าซหุงต้มชนิด Composite แก่ผู้ใช้งาน ให้สามารถ
ตรวจสอบดว้ ยตัวเองวา่ ถังทใ่ี ช้งานอยมู่ ีสภาพพร้อมใชง้ านหรอื ไม่ดงั น้ี

1. รอยขีดข่วนที่มีสาเหตุมาจากการขัดสี การครูด หรือการหลุดลอกของวัสดุเน่ืองจากแรงเสยี ด
ทาน การตัดหรอื เซาะใหเ้ ป็นร่องที่เกิดจากวัสดุมีคม โดยตัดลงไปในเนือ้ คอมโพสิตทาให้ความหนาที่ตาแหนง่
นนั้ ลดลง จะตอ้ งมคี วามลกึ ไม่เกินรอ้ ยละ 10 ของชน้ั ความหนาของวสั ดุคอมโพสิตทใ่ี ช้พนั หรอื ความยาวรอยขดี
ขว่ นตอ้ งไม่เกนิ ร้อยละ 50 ของเส้นผา่ ศนู ยก์ ลางของถงั หรือเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางสงู สดุ ของพื้นท่ีความเสียหายตอ้ ง
ไม่เกินรอ้ ยละ 50 ของเสน้ ผา่ ศูนยก์ ลางของถัง

2. ถงั ทเี่ กดิ ความเสยี หายเน่อื งจากสารเคมีที่เกิดปฏกิ ิริยาบนผิวถัง จนสรา้ งความเสียหายตอ่ เรซิ่น
ทลี่ ้อมรอบเส้นใย จนเกิดผิวท่เี หนียวหนดื ควรทาการเปลยี่ นทันที

3. เมอ่ื เกดิ ความเสียหายของเปลอื กถงั ผู้ใชง้ านจะตอ้ งนาสง่ ผูเ้ ชี่ยวชาญทาการตรวจสอบถงั ภายใน
และเพื่อซ่อมบารงุ ถงั ตอ่ ไป

4. ความเสียหายจากเปลวไฟไหมส้ ามารถสงั เกตไดจ้ ากวสั ดคุ อมโพสิตสาหรบั พนั เปลือกถัง ฉลาก
และชิ้นส่วนท่ีไม่ใช่โลหะของวาลว์ เปดิ –ปดิ จะต้องไม่มีการเปลย่ี นสีของวัสดุ รอยไหม้จากเปลวไฟหรอื ความ
เสยี หายจากความรอ้ น

5. การผุกร่อนของตัวอุดรูถงั สามารถสังเกตได้จากตาแหน่งตัวอุดรถู ังโดยตรง เม่ือมกี ารบบุ หรอื ผุ
กรอ่ นอยา่ งรนุ แรงในตาแหนง่ นีใ้ ห้เปลีย่ นถังทนั ที

4.1.2 มาตรฐานถังกา๊ ซหงุ ต้มสาหรบั สถานทใ่ี ช้ก๊าซสาหรับโรงงานอตุ สาหกรรม
กา๊ ซหงุ ตม้ เมอ่ื ถูกใช้เป็นเชือ้ เพลิงจะสามารถควบคุมการให้ความร้อนไดเ้ ที่ยงตรงและของเสียท่ีเกดิ จากการเผา
ไหม้น้ัน ไมก่ อ่ ใหเ้ กิดมลพิษตอ่ ส่งิ แวดล้อม คุณสมบตั เิ หล่านี้จงึ ทาให้เกิดความนยิ มในการใช้งานก๊าซหงุ ต้มเป็น
เช้ือเพลิงในอุตสาหกรรมกันอย่างกว้างขวาง ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมกระจก อุตสาหกรรมยาและอาหาร
อุตสาหกรรมเครื่องกล โลหะ อุตสาหกรรมกระดาษ ส่ิงพิมพ์และอ่ืนๆอีกมากมาย ดังน้ัน OR จึงได้กาหนด
มาตรฐานของถังก๊าซหุงต้มสาหรับการใช้งานในโรงงานอุตสาหกรรมข้ึน เพ่ือความปลอดภัยของพนักงาน
ผ้ปู ระกอบการรวมถึงชุมชนโดยรอบ เพือ่ ใหใ้ ชง้ านไดอ้ ย่างมปี ระสิทธภิ าพสงู สุด

16

ถังก๊าซหุงต้มสาหรับโรงงานอุตสาหกรรมแบ่งตามลกั ษณะการใช้งานของถงั ได้ดังนี้
 ถังก๊าซหุงต้มสาหรับโรงงานอุตสาหกรรมแบบถัง Cylinder หมายถึง ภาชนะที่ใช้บรรจุ

ก๊าซปิโตรเลียมเหลว เพื่อใช้สาหรับเป็นพลังงานเชื้อเพลิงในโรงงานอุตสาหกรรม ถังก๊าซหุงต้ม OR ท่ีใช้ใน
โรงงานอุตสาหกรรมนัน้ จะเปน็ ถงั ทที่ าจากเหล็ก โดยมีการเชอื่ มตะเข็บด้วยไฟฟ้า แบ่งออกเปน็ 2 ขนาด คือ

- ถังกา๊ ซหงุ ตม้ OR ขนาด 15 กก. สาหรบั รถโฟลค์ ลฟิ ท์ เป็นถังเหล็กแบบ 2 ส่วน ซง่ึ
ประกอบด้วยสว่ นหวั และสว่ นฐาน โดยทั้ง 2 ส่วนนี้ทามาจากเหลก็ กล้าช้ินเดียวที่มีความแข็งแรงสูง ทนความ
ดันได้ดี มีคุณภาพสม่าเสมอท่ัวท้ังชิ้น ไม่มีรอยแตกหรือตาหนิอื่นๆ เมื่อนาทั้ง 2 ส่วนนี้มาเช่ือมประกอบเข้า
ดว้ ยกันจะมีรอยเชอื่ มตามแนวเสน้ รอบวงได้ 1 รอบ และแต่ละช้ินตอ้ งมีความหนาขนั้ ต่าอยู่ท่ี 2.4 มม.

- ถังก๊าซหงุ ต้ม OR ขนาด 48 กก. หวั 2 วาลว์ เปน็ ถังเหลก็ แบบ 3 สว่ น
ประกอบด้วย ส่วนหัว ส่วนกลางรูปทรงกระบอก และส่วนฐาน โดยส่วนหัวถังและส่วนฐานถังทามาจาก
เหล็กกลา้ ชิ้นเดยี ว ทมี่ ีความแข็งแรงสูง ทนความดันได้ดี มีคุณภาพสม่าเสมอทั่วทัง้ ช้ิน ไมม่ ีรอยแตกหรอื ตาหนิ
อ่ืนๆ นาไปเชื่อมประกอบเข้ากับส่วนกลางรูปทรงกระบอก ถังจะมีรอยเช่ือมตามแนวเส้นรอบวงได้ 2 รอบ
สาหรบั ส่วนกลางทาด้วยเหล็กแผน่ มว้ นจะมีแนวเช่ือม 1 รอบ เป็นเส้นตรงขนานไปกบั แนวแกนของถงั โดยแต่
ละชนิ้ ต้องมคี วามหนาขน้ั ตา่ อยู่ท่ี 2.65 มม.

โกร่งกาบังวาล์ว หรือหูถังต้องเปน็ เหล็กกล้าที่มคี วามแข็งแรงพอที่จะป้องกนั วาลว์ ไม่ให้ถูกกระแทกระหว่าง
การขนส่งหรือใช้งาน ต้องสามารถรบั น้าหนักได้ไมน่ ้อยกว่า 5 เท่าของน้าหนักถัง เม่ือบรรจุก๊าซเต็มถัง โกร่ง
กาบังวาล์วต้องมีขอบมนเรียบและอยู่ในแนวระนาบ มีขนาดความกว้างพอดีที่จะสอดรั บกับฐานถังขนาด
เดยี วกันได้ และเม่ือนาถงั ขนาดเดยี วกันมาตง้ั ซอ้ นกนั ฐานถังต้องอยู่ห่างจากวาล์วไม่นอ้ ยกว่า 5 มม.

ฐานถังกา๊ ซหุงต้มหรอื ขาถงั ต้องเป็นเหล็กกลา้ และความหนาต้องไมน่ ้อยกวา่ ความหนาตา่ สุดของผนังถัง และ
ตอ้ งมรี ทู ่ีตาแหนง่ ตา่ สุดของส่วนโคง้ เพ่อื ปอ้ งกนั ไม่ใหน้ า้ ขงั อีกทงั้ มีช่องระบายอากาศระหว่างตัวถังและฐานถัง
ซ่ึงต้องเช่ือมติดแน่นกบั ตวั ถังเป็นช่วงๆ มีระยะเท่าๆ กันตามแนวเส้น รอบวง ขอบล่างของฐานถังทส่ี ัมผสั กับ
พ้ืนดนิ ต้องม้วนเขา้ ดา้ นในเปน็ รปู คร่งึ วงกลม เพอื่ ความสะอาดและเกิดความปลอดภยั ในการขนสง่

มาตรฐานวาล์ว ตัววาล์วต้องผลิตจากทองเหลอื ง ซึ่งมีคุณสมบัติทางเคมีและทางกลตามข้อกาหนดใน มอก.
915 และตอ้ งไมผ่ ลิตจากทองเหลืองหล่อ สว่ นท่ีเป็นยางตอ้ งผลิตจากยางสงั เคราะห์ หา้ มทาจากยางธรรมชาติ
สปริงต้องผลติ จากเหล็กกลา้ ไร้สนิม อกี ทงั้ แผน่ วาลว์ ของวาลว์ แบบมอื หมนุ ต้องผลิตจากไนลอน 6 หรือไนลอน
66 เท่านั้น

ขอ้ ความและเครอ่ื งหมายบนถังก๊าซหงุ ตม้ จะเปน็ ข้อมูลเก่ยี วกบั ถัง โดยประกอบไปด้วย
- ช่อื ผลิตภัณฑ์
- รหสั ถงั หรือหมายเลขลาดับ
- ความหนาของผนังถงั
- ความจเุ ป็นลูกบาศก์เดซิเมตร หรือลติ ร

17

- นา้ หนกั ถังเปล่า
- ชอื่ ผผู้ ลติ หรือ โรงงานทีท่ า หรือเคร่ืองหมายการค้าที่จดทะเบยี น
- เคร่อื งหมายของผตู้ รวจสอบ
- เดือนปีทีท่ ดสอบดว้ ยความดนั ไฮโดรสแตตคิ
- ช่อื หรือเคร่ืองหมายการค้าของผคู้ ้า

OR ได้กาหนดมาตรฐานการตรวจสอบสภาพถังก๊าซหุงตม้ สาหรบั สถานท่ใี ช้ก๊าซในโรงงานอุตสาหกรรมแก่
ผใู้ ชง้ าน ให้สามารถตรวจสอบดว้ ยตวั เองว่า ถังทใ่ี ชง้ านอยมู่ สี ภาพพร้อมใช้งานหรอื ไม่ดังน้ี

1. ให้ผู้ใช้งานตรวจสภาพถัง โดยตัวถังต้องไม่ชารุดและเสียหายและรอยเช่ือมต้องไมม่ ีรอย
แตกร้าวรวมไปถงึ ตวั ถงั ต้องไมเ่ อียง

2. ฐานถงั ตอ้ งไมผ่ ุกร่อนเปน็ หลมุ ลึกไดไ้ มเ่ กนิ คร่ึงหน่งึ ของความหนาผนังถังเดิม และเปน็ แนว
รอยยาวไดไ้ ม่เกิน 7.5 ซม.

3. โกรง่ กาบังวาล์ว ต้องไม่มกี ารชารดุ เสียหายจนเสยี รปู ทรง หรือรอยเช่ือมต้องไมช่ ารุดจนไม่
สามารถป้องกนั วาลว์ ได้

4. สังเกตสภาพถังว่าครบถ้วนสมบรู ณ์หรือไม่ คือ ตัวถังต้องไม่มีรอยยุบ รอยบาด หรือรอย
ขูดขีด รวมไปถึงรอยท่ิมแทงใดๆ ทงั้ สน้ิ และถ้าถังมีรอยนนู เกินร้อยละ 1 ของรศั มีของถังถือวา่ ถงั นั้นไมส่ ามารถ
ใชง้ านได้

5. การตรวจสภาพสีของตวั ถัง ตอ้ งไมม่ กี ารถลอก หลดุ ร่อนจนถึงเน้ือเหลก็ จนทาใหถ้ ังไม่น่า
ใช้งานได้

6. การตรวจสภาพวาล์ว ปากวาล์วตอ้ งตงั้ ตรงไม่เอียงจนเห็นได้ชัด ต้องไม่มสี ว่ นใดส่วนหนึ่ง
ชารดุ เสยี หาย ตัวเลข ตวั อกั ษรหรอื เครอื่ งหมายตอ้ งชดั เจน จานวนเกลยี วท่ีเหลอื หลงั จากใชเ้ ครอ่ื งมือขันแน่น
แลว้ ประมาณ 3-5 เกลยี ว

7. ตอ้ งมกี ารประทบั ตรา OR บรเิ วณโกร่งกาบังวาลว์ เพือ่ แสดงว่าถังกา๊ ซหงุ ต้มน้เี ป็นทรัพยส์ นิ
ของ OR

8. อายุการใช้งานของถังก๊าซหุงต้มที่มีอายุครบ 5 ปี นับจากวันผลิต ต้องทาการทดสอบ
Hydro Test ซา้ สว่ นถังที่มีอายุครบ 10 ปขี ึน้ ต้องมีข้อความแสดงใหท้ ราบว่า ผ่านการส่งทดสอบ Expansion
Test ซง่ึ จะตอ้ งทดสอบทกุ ๆ 5 ปี

ถังเก็บและจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวในสถานท่ีใช้ก๊าซสาหรบั โรงงานอุตสาหกรรมหรือเรยี ก
อีกชื่อว่า Bulk หรอื Bullet เปน็ ภาชนะทใี่ ช้บรรจุก๊าซปิโตรเลยี มเหลวขนาดใหญเ่ พ่อื ใชใ้ นกระบวนการผลติ ใน
ระบบอตุ สาหกรรม

มาตรฐานถังเก็บและจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลว ตัวถังเก็บจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวในสถานท่ีใช้ก๊าซสาหรับ
โรงงานอตุ สาหกรรมเปน็ ถังแบบตดิ ตงั้ เหนือพื้นดิน ท่ีสามารถบรรจกุ ๊าซได้มากกว่า 500 ลิตร และต้องทาจาก
เหลก็ เชือ่ มด้วยตะเขบ็ ไฟฟา้ ตัวถังทาดว้ ยเหล็กทมี่ ีความเคน้ ประลยั (Ultimate Stress) ไมน่ อ้ ยกว่า 4 เทา่ ของ
ความเค้นท่ีเกิดขึ้น (Allowable Stress) และต้องไม่มีรอยแตกร้าวหรือส่วนบกพร่องอื่นๆ ท่ีอาจทาให้เกิด

18

อันตรายได้ ถังถูกออกแบบใหร้ บั ความกดดันของก๊าซได้ไม่นอ้ ยกว่า 1.724 เมกะปาสคาล หรือประมาณ 250
ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ผิวภายนอกของถงั เก็บและจ่ายต้องมกี ารทาสรี องพน้ื กันสนิมอยา่ งต่า 2 ครงั้ แลว้ ทาทบั ดว้ ย
สลี ดความร้อนจากภายนอกอีกไม่ต่ากว่า 2 ครัง้ เช่นกัน ถงั เก็บและจา่ ยจะถกู ยึดแนน่ กับฐานของถงั ในลักษณะ
ที่ไม่สามารถเคลือ่ นหรือลอยตวั ได้ โดยเสารับฐานรากของถังตอ้ งมคี วามม่ันคงแขง็ แรง เพยี งพอท่ีจะรับนา้ หนกั
ของถงั และน้าหนกั ของก๊าซในอัตราสงู สุดทบ่ี รรจุอย่ใู นถัง รวมถงึ น้าหนักอนื่ ๆ ทอ่ี าจกระทาต่อเสาหรือรากฐาน
นนั้ ไดโ้ ดยปลอดภยั ฐานและเสาทใี่ ชใ้ นการทาเปน็ ฐานถังเกบ็ และจา่ ยกา๊ ซนน้ั ต้องทาดว้ ยวสั ดุทนไฟทส่ี ามารถ
ทนความรอ้ นที่อุณหภมู ิ 600 OC ไดไ้ มน่ ้อยกวา่ 2 ชวั่ โมง

มาตรฐานของระบบท่อก๊าซและอุปกรณต์ ่างๆ ท่ีติดต้ังเข้ากับถังเกบ็ และจา่ ยก๊าซ ซ่ึงท้ังหมดนจ้ี ะตอ้ งได้รบั
การติดตง้ั และทดสอบความปลอดภยั ตามทก่ี รมธรุ กจิ พลงั งานกาหนดไว้ ประกอบไปดว้ ยอปุ กรณด์ งั ตอ่ ไปนี้

1. ข้อต่อท่อรับและจา่ ยก๊าซ
2. ข้อต่อท่อสาหรบั ระบายของเหลวออก
3. เกจวดั ความดัน (Pressure Gauge)
4. เกจวดั ระดับน้าก๊าซ (Level Gauge)
5. เกจวดั อณุ หภมู ิ (Temperature Gauge)
6. กลนิรภยั แบบระบาย (Safety Relief Valve) เป็นอุปกรณ์ท่ีใช้ระบายก๊าซภายในถงั เก็บและ
จ่ายกา๊ ซหรอื ท่อก๊าซเมื่อมคี วามดันเกิน 250 Psi
7. วาล์วควบคุมการไหลกลับ (Excess Flow Valve) ทาหน้าท่ีปิดอัตโนมัติเมื่อมีการไหลของ
ก๊าซมากกว่าทกี่ าหนดไว้
8. วาลว์ ป้องกนั กา๊ ซไหลกลบั (Back Check Valve) จะถูกติดต้ังทท่ี างเขา้ ของกา๊ ซเหลว (Liquid
Inlet) เพอื่ ปอ้ งกันการไหลกลบั ของก๊าซเหลว
9. วาลว์ เปิด – ปิด (Valve)
10. วาล์วฉุกเฉิน (Emergency Shut Off Valve) เป็นอุปกรณ์ทาหน้าที่ตดั การจ่ายก๊าซเม่อื เกิด
เหตฉุ กุ เฉินตา่ งๆ โดยทาการดึงกา้ นคันโยกทตี่ ดิ ต้งั บรเิ วณด้านนอกรวั้ โปร่ง
11. เคร่ืองทาไอก๊าซ (Vaporizer) เป็นอุปกรณท์ ี่ทาหน้าท่เี ปลยี่ นสถานะจากก๊าซเหลว (Liquid)
ไปเปน็ ไอก๊าซ (Vapor)
12. เครือ่ งปรบั ความดนั (Pressure Regulator) ทาหน้าที่ปรับลดความดนั ที่จา่ ยจากถังเก็บและ
จ่ายกา๊ ซและจากเครือ่ งทาไอกา๊ ซ
13.อุปกรณด์ ักตะกอนก๊าซ (Oil Trap) เป็นอปุ กรณท์ ใ่ี ชด้ ักสงิ่ สกปรกและของเหลวทปี่ ะปนมาใน
เนอื้ กา๊ ซกอ่ นจา่ ยไปยังหัวเผา

OR ได้กาหนดมาตรฐานการตรวจสอบสภาพถังเก็บและจ่ายก๊าซรวมท้ังอุปกรณ์ต่างๆ ที่ติดต้ังกับถังเก็บ
และจา่ ยแก่ผใู้ ช้งาน ให้สามารถตรวจสอบดว้ ยตัวเองวา่ ถงั ท่ใี ช้งานอยู่มสี ภาพพร้อมใช้งานหรอื ไม่ดังน้ี

1. การตรวจสอบถังเกบ็ และจ่ายกา๊ ซ ตรวจสอบได้จากการสังเกตสภาพผิวถัง โดยผิวถังจะตอ้ ง
ไม่เปน็ สนิม ไม่มีตะเข็บ สถี งั สม่าเสมอกนั ทวั่ ทั้งถัง โดยให้ทาการตรวจสอบเดือนละ 1 ครงั้

19

2. การตรวจสอบเกจวัดคา่ ตา่ งๆ ตรวจสอบไดจ้ ากการอ่านคา่ ที่ตวั เกจวัดค่านนั้ ๆ จะต้องอา่ นค่า
ได้ใกล้เคยี งกบั เกจชนิดเดียวกันทต่ี ิดกับถังเกบ็ และจ่ายก๊าซอน่ื โดยต้องทาการตรวจสอบเกจวัดค่าเดือนละ 1
คร้ัง

3. การตรวจสอบวาลว์ ตา่ งๆ ตัววาล์วต้องอยู่สภาพทด่ี ี ไม่เป็นสนิม ไม่มีก๊าซรั่วซึมและส่วนของ
วาล์ววัดระดบั นา้ ต้องอ่านคา่ ไดใ้ กลเ้ คียงวัดระดับน้าก๊าซ (Level Gauge) โดยจะต้องทาการตรวจสอบเดอื นละ
1 คร้ัง

4. การตรวจสอบระบบท่อ ท่อจะต้องอยู่ในสภาพดี ไม่ชารุด ไม่เป็นสนิม ไม่แตกลายงา โดย
จะต้องทาการตรวจสอบเป็นประจาทกุ วนั สว่ นขอ้ ตอ่ ต่างๆ ต้องไม่มีการรวั่ ซมึ โดยในส่วนข้อต่อนีจ้ ะตอ้ งทาการ
ตรวจสอบเดอื นละ 1 ครั้ง

5. การตรวจสอบเครื่องทาไอก๊าซ ระดับน้าต้องอยู่ในช่วง Min – Max ขณะเครื่องทางาน
อุณหภูมิจะต้องอยู่ในช่วง 65 – 80 OC ความดันต้องเท่ากับความดันในถังเก็บและจา่ ยกา๊ ซ และต้องไม่มกี าก
ตะกอนหรอื เศษสนมิ โดยตอ้ งทาการตรวจสอบทกุ ๆ วนั

6. การตรวจสอบวาล์วฉุกเฉิน ต้องทดสอบโดยการทดลองดึงสายสลิง ว่าสามารถปิดวาล์วได้
หรอื ไม่ ต้องตรวจสอบเดอื นละ 1 คร้ัง

7. การตรวจสอบเคร่ืองปรับความดัน จะต้องมีความดันขาเข้าอยู่ระหว่าง 80-120 Psi และ
จะต้องมคี วามดนั ขาออกอย่รู ะหวา่ ง 15-30 Psi โดยจะตอ้ งตรวจสอบทกุ วนั

8. การตรวจสอบอุปกรณ์ดักตะกอนก๊าซ จะต้องทาการเปิดวาล์วระบายด้านล่างของชุดตัก
ตะกอนเพื่อระบายตะกอนก๊าซออกมา โดยจะต้องเปิด-ปิดให้เปน็ จงั หวะเพ่ือไม่ให้ก๊าซออกมาสะสม

4.1.3 มาตรฐานถังเกบ็ และจ่ายกา๊ ซปโิ ตรเลยี มเหลวสาหรับสถานบี ริการ
ปัจจบุ นั ภาคขนสง่ ได้มกี ารนากา๊ ซปิโตรเลยี มเหลวมาใช้เป็นเชื้อเพลิงในรถยนต์กันมากข้ึน เนอ่ื งดว้ ยคุณสมบัติ
ในการเผาไหม้ทีด่ ีกว่า และของเสยี ทเี่ กิดจากการเผาไหม้นั้น ไม่กอ่ ให้เกดิ มลพษิ ตอ่ สิ่งแวดล้อม จงึ ทาให้เป็นท่ี
นยิ มท้งั ในกล่มุ ผูใ้ ชร้ ถยนตส์ ่วนบคุ คล รถขนสง่ สาธารณะไปจนกระทัง่ รถบรรทุกสนิ ค้าขนาดใหญ่ และดว้ ยเหตุ
น้ี OR ได้กาหนดมาตรฐานถังเก็บและจ่ายก๊าซ รวมไปถงึ อปุ กรณท์ ต่ี ิดตง้ั กบั ถงั เก็บและจา่ ยก๊าซในสถานบี รกิ าร
ก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลว ภายใต้ขอ้ กาหนดของกรมธรุ กิจพลังงาน ทั้งนเ้ี พ่อื จะไดใ้ หบ้ รกิ ารแกผ่ ู้ใชร้ ถยนตไ์ ด้อย่างมี
ประสิทธิภาพ พร้อมทง้ั ไดร้ บั ความปลอดภัยอย่างสงู สุดท้ังผูใ้ ช้บริการและผ้ใู ห้บรกิ าร รวมไปถึงชุมชนบรเิ วณ
โดยรอบสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลว ซง่ึ มีขอ้ กาหนดดงั ตอ่ ไปน้ี
ถังเก็บและจ่ายกา๊ ซปิโตรเลียมเหลวสาหรับสถานีบรกิ าร ตอ้ งเปน็ ถงั แบบฝังดนิ มคี วามจุตั้งแต่ 500 ลติ รข้ึน
ไป ตัวถังทามาจากเหล็กท่ีมีคุณภาพสูง เชื่อมตะเข็บด้วยไฟฟ้าท้ังหมด ต้องเป็นถังท่ีคานวณออกแบบเพ่ือ
รองรับกา๊ ซทอี่ ณุ หภูมิ 42 OC หรอื รับความดันของก๊าซได้ไม่นอ้ ยกวา่ 1.724 เมกะปาสคาล ผิวภายนอกของถัง
เก็บและจา่ ยกา๊ ซ ต้องทาทบั ดว้ ยวสั ดปุ อ้ งกนั การผุกร่อน เช่น ฟลนิ ทโ์ คท้ หรือยางแอสฟลั ทห์ รอื วสั ดุที่ใช้แทน
กันได้ ไม่น้อยกว่า 2 คร้ัง ตัวถังเก็บและจ่ายก๊าซต้องยึดแนน่ กับฐานของถังเก็บและจา่ ยกา๊ ซ และฐานของถงั
เก็บและจ่ายกา๊ ซต้องยดึ แน่นกบั เสารบั ถงั เก็บและจา่ ยกา๊ ซและฐานรากของถังเกบ็ และจา่ ยก๊าซ ในลกั ษณะท่ีไม่
อาจเคล่ือนหรือลอยตัวได้ เสารับถังเก็บและจ่ายก๊าซและฐานรากของถังเกบ็ และจ่ายก๊าซต้องมีความมน่ั คง

20

แข็งแรงเพียงพอท่จี ะรับน้าหนักของถังเก็บและจ่ายและน้าหนักของก๊าซ ในอัตราท่ีสูงสดุ ทีบ่ รรจอุ ยู่ในถงั เกบ็
และจ่ายก๊าซน้นั รวมทั้งนา้ หนกั อนื่ ๆ ท่อี าจกระทาต่อเสาหรอื ฐานรากนัน้ ได้โดยปลอดภัย

อุปกรณท์ ่ีติดตั้งกบั ถังเก็บและจ่ายก๊าซประกอบไปดว้ ยอปุ กรณ์ดังตอ่ ไปนี้
1. ข้อตอ่ ทอ่ รับและจ่ายก๊าซ
2. ข้อตอ่ ท่อสาหรบั ระบายของเหลวออก
3. วาล์วควบคุมการไหล (Excess Flow Valve) ทาหน้าท่ีปิดอัตโนมัติเม่ือมีการไหลของก๊าซ

มากกวา่ ที่กาหนดไว้
4. วาลว์ ป้องกันก๊าซไหลกลับ (Back Check Valve) จะถูกตดิ ต้ังทที่ างเขา้ ของกา๊ ซเหลว (Liquid

Inlet) เพอื่ ป้องกันการไหลกลบั ของก๊าซเหลว
5. วาลว์ เปดิ – ปิด (Valve)
6. วาลว์ ฉุกเฉิน (Emergency Shut Off Valve) เปน็ อปุ กรณท์ ี่ทาหน้าที่ปดิ ทอ่ ทางจ่ายกา๊ ซเม่ือ

เกิดเหตฉุ ุกเฉินต่างๆ โดยทาการดึงกา้ นคนั โยกท่ีติดตัง้ บริเวณนอกรว้ั โปร่งของสถานทีใ่ ชก้ ๊าซ
7. ปั๊มจ่ายก๊าซ (Filling Pump) ทาหน้าที่สูบเนื้อก๊าซจากถังเก็บและจ่ายก๊าซผ่านทางท่อเข้า

(Suction) และจา่ ยก๊าซทอ่ ทางออก (Discharge) ของตัวป๊มั ไปยงั หวั เตมิ

อปุ กรณ์ที่ตดิ ตั้งในทอ่ แมนโฮ (Man Hole) ของถงั เกบ็ และจา่ ยกา๊ ซแบบฝังดนิ ได้แก่
1. เกจวดั ความดัน (Pressure Gauge)
2. เกจวัดระดับน้าก๊าซ (Level Gauge)
3. กลนิรภยั แบบระบาย (Safety Relief Valve) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ระบายก๊าซภายในถังเก็บและ

จ่ายกา๊ ซหรอื ท่อก๊าซเม่อื มคี วามดนั เกนิ 250 Psi

OR ได้กาหนดมาตรฐานการตรวจสอบสภาพถังเก็บและจ่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวสาหรับสถานีบริการ
รวมท้ังอุปกรณต์ ่างๆ ทีต่ ิดตง้ั กับถังเกบ็ และจา่ ยแก่ผใู้ ชง้ าน ใหส้ ามารถตรวจสอบดว้ ยตวั เองวา่ ถังท่ีใชง้ าน
อยมู่ สี ภาพพร้อมใชง้ านหรือไมด่ ังนี้

1. การตรวจสอบถงั เกบ็ และจา่ ยกา๊ ซ ตอ้ งมีการตรวจสอบถงั เก็บและจา่ ยก๊าซ ที่มีอายุการใช้งาน
ครบ 6 ปี นบั ตงั้ แต่วนั ทีไ่ ดร้ ับถงั ออกจากอตุ สาหกรรมการผลติ ถงั โดยจะตอ้ งทาการทดสอบและตรวจสอบดว้ ย
กรรมวิธที ีไ่ มท่ าลายสภาพผิวเดมิ ของถัง และทาการทดสอบด้วยความดันไฮโดรสแตติก (Hydrostatic) 1.5 เทา่
ของความดนั ท่ใี ชใ้ นการคานวณออกแบบถังและรักษาความดนั ทใี่ ชท้ ดสอบใหค้ งทไ่ี วไ้ มน่ อ้ ยกว่า 30 นาที

2. การตรวจสอบเกจวัดคา่ ตา่ งๆ ตรวจสอบได้จากการอา่ นค่าทต่ี ัวเกจวดั ค่าน้ันๆ จะตอ้ งอ่านคา่
ได้ใกล้เคียงกบั เกจชนดิ เดียวกันทต่ี ิดกับถังเกบ็ และจ่ายก๊าซอ่ืน โดยต้องทาการตรวจสอบเกจวัดค่าเดือนละ 1
คร้งั

3. การตรวจสอบวาลว์ ต่างๆ ตัววาล์วต้องอยูส่ ภาพที่ดี ไม่เป็นสนิม ไม่มีก๊าซรวั่ ซึมและสว่ นของ
วาล์ววัดระดับน้าต้องอ่านคา่ ได้ใกลเ้ คียงวดั ระดบั นา้ ก๊าซ (Level Gauge) โดยจะต้องทาการตรวจสอบเดือนละ
1 คร้งั

21

4. การตรวจสอบระบบท่อ ท่อจะต้องอยู่ในสภาพดี ไม่ชารุด ไม่เป็นสนิม ไม่แตกลายงา โดย
จะต้องทาการตรวจสอบเป็นประจาทุกวัน ส่วนข้อต่อต่างๆ ต้องไม่มีการรั่วซึม โดยในส่วนข้อต่อน้ีจะต้องทา
การตรวจสอบเดอื นละ 1 ครั้ง

5. การตรวจสอบวาล์วฉุกเฉิน ต้องทดสอบโดยการทดลองดึงสายสลิง ว่าสามารถปิดวาล์วได้
หรอื ไม่ ต้องตรวจสอบเดอื นละ 1 คร้งั

6. การตรวจสอบปั๊มจ่ายกา๊ ซ จะตอ้ งสะอาดไม่มีก๊าซรว่ั ซึมออกมา เสียงป๊ัมจ่ายก๊าซขณะทางาน
ต้องเป็นเสียงเรยี บเสมอกัน โดยจะต้องทาการตรวจสอบทกุ วนั

เพื่อใหเ้ กดิ ประสิทธิภาพในการใช้งานที่ดี ตอ้ งมกี ารตรวจสอบการเสือ่ มสภาพของถัง เพือ่ ปอ้ งกนั การก่อใหเ้ กดิ
อนั ตราย โดยการทดสอบดังกล่าวจะตอ้ งมเี จา้ หนา้ ทีข่ องกรมธรุ กิจพลงั งานเข้าร่วมดว้ ย และตอ้ งทาการทดสอบ
ถังทกุ ๆ 5 ปี

4.2 การซอ่ มบารงุ ถังก๊าซ

(1) (2) (3) (4)
(5)

หลกั เกณฑ์การพจิ ารณาถงั กา๊ ซทช่ี ารุด
ส่วนที่ 1 – โกร่งกาบังชารุดเสียรูปทรง หรือรอยเช่ือมชารุดจนไม่สามารถปอ้ งกันวาลว์ ได้ โกร่งกาบงั ทา
หน้าที่ป้องกันวาล์ว หากโกรง่ กาบังชารุดหรอื เสียรูป เมื่อถังตกกระแทกอาจทาใหว้ าล์วคลายตัวได้ มีโอกาสท่ี
ก๊าซจะรัว่
สว่ นที่ 2 – ฐานถังผุกรอ่ นเป็นหลมุ ลึกเกนิ กาหนด ปกตฐิ านถงั ตอ้ งไมเ่ อยี ง ไม่เปน็ สนมิ และไมเ่ สียรปู ทรง
สามารถต้งั กบั พ้นื ได้ หากฐานถงั เอียง มีโอกาสท่ถี งั ลม้ ขณะใช้งานมโี อกาสทก่ี ๊าซจะรว่ั ซมึ ได้

22

สว่ นท่ี 3 – ปากวาลว์ เอียงจนเห็นไดช้ ดั (มสี ว่ นใดส่วนหนง่ึ ชารุดเสยี หาย) หากปากวาล์วเอียงไปด้านใดดา้ น
หน่งึ มากจนเกนิ ไปจะทาให้ไมส่ ามารถประกอบหวั ปรับความดนั ได้ หรือหากเกลียววาล์วชารุดจะสง่ ผลให้ไม่
สามารถประกอบหัวปรบั ความดนั เขา้ ไปได้สุด มีโอกาสท่ีกา๊ ซจะรวั่ ซึมได้
สว่ นที่ 4 – สถี ังก๊าซถลอก หลดุ ร่อนจนถึงเนือ้ เหลก็ ดูไม่น่าใชง้ านไม่สวยงาม หากสีถังหลุดลอกจะเกิดสนมิ
ขน้ึ ท่ีผวิ ถงั
สว่ นท่ี 5 –ตวั ถังมรี อยบุบลึก หากรอยบุบลกึ เกนิ กว่ามาตรฐานกาหนด ไมส่ ามารถนามาใชง้ านได้ เมอื่ ได้รับถัง
มาสิ่งแรกที่ควรตรวจสอบ คือ วันหมดอายุของถัง หากถังหมดอายุแล้ว ไม่ควรนามาใช้งานอีก ซ่ึงสามารถ
ตรวจสอบวันหมดอายุของถังได้ท่ีสกรีนด้านข้างถัง หรือท่ีบรเิ วณหูถัง จะมีการตอกเดือนและปีที่ทดสอบครงั้
สุดท้ายไว้ และให้นับเพิม่ อกี 5 ปี จะครบอายขุ องถัง เม่ือครบกาหนดถังจะถูกส่งกลบั มาทดสอบทโี่ รงงานเพ่อื
ทาการซอ่ มบารุง

เดือน-ปี ที่ถงั ถกู ทดสอบ เดือนปี หมดอายขุ องถงั
ครงั้ สดุ ท้าย

โซนท่ี 5 จาลองขัน้ ตอนการเตมิ ก๊าซใส่ถงั บรรจกุ า๊ ซ

เสียบสายเติมกา๊ ซต่อเข้าที่หวั วาลว์
และกดอดั กา๊ ซเข้าถงั

เมือ่ เสรจ็ แล้วถอดสายออกจะยงั คงมี
แรงดนั ออกมาจากหวั เติมกา๊ ซ

รบั ชมสารคดีเก่ียวกบั Filling Station

ในโรงบรรจจุ ะมีตราช่ังเพือ่ วัดปรมิ าณน้ากา๊ ซ LPG ให้ได้ตามมาตรฐานท่ีกาหนด การเติมน้าก๊าซในถังจะเตมิ
ตามน้าหนักถัง เช่น ถัง 15 กก. จะมีน้าก๊าซอยู่ 15 กก. การชั่งน้าหนักจะใช้วิธีเล่ือนค่าตราชั่งเข้าไปให้ได้
น้าหนักถังเปล่ารวมกับน้าก๊าซ LPG เมื่อเติมเต็ม ระบบจะตัดเองโดยอตั โนมัติ แล้วใช้ตราชั่งกลางอีกตัวเพ่อื
ตรวจสอบซา้ ซ่ึงตราชั่งทุกตวั ในโรงบรรจตุ ้องได้รับการตรวจสอบมาตรฐานจาก สานักช่ังตวงวัด กรมการค้า
ภายใน กระทรวงพาณชิ ย์ เปน็ ประจาทุกปี

23

OR เล็งเหน็ ความสาคัญของการดาเนินงานของโรงบรรจกุ ๊าซหุงต้ม ถือได้ว่าเป็นหน่ึงในกระบวนการที่สาคัญ
เนื่องจากถังก๊าซหุงต้มเป็นผลิตภัณฑ์ท่ีมีความสาคัญและเกี่ยวข้องกับชีวิตประจาวันเป็นอย่างมาก จึง
จาเป็นต้องมีแนวทางปฏิบัติงานที่ทาให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ ควบคู่ไปกับกระบวนการทางานของสถานี
บรรจุก๊าซหงุ ตม้ ท่ีคานึงถึงความปลอดภัยและผลกระทบต่อสง่ิ แวดล้อม OR ไดก้ าหนดกระบวนการสาคัญและ
จาเป็นที่ต้องมีการควบคุมการปฏิบัติสาหรับกระบวนการบรรจุก๊าซหุงต้มลงถังก๊าซครัวเรือนไว้ใน Process
Control Plan เพ่อื ควบคมุ ให้กระบวนการการบรรจุก๊าซหงุ ต้มเปน็ ไปอย่างถกู ต้อง มมี าตรฐาน รวมทงั้ คานึงถึง
ความปลอดภัยของพนักงานเปน็ สาคัญ และจะสง่ ผลถึงคุณภาพ ความเท่ียงตรงของน้าหนักก๊าซหงุ ตม้ ที่บรรจุ
โดยใน Process Control Plan ได้กาหนดมาตรฐานการควบคมุ ไวท้ กุ ข้ันตอน ตั้งแตก่ ารนับจานวนถงั เข้า การ
คัดสภาพถังก่อนบรรจุ การรับคาสัง่ ซ้ือ การทาความสะอาด การบรรจุ การชั่งน้าหนักถัง การช่ังละเอียด การ
ดูดเตมิ เนอื้ กา๊ ซ การตรวจสอบรอยรวั่ ซึมของถงั ก๊าซ การผนกึ ซีลจนถงึ การสง่ มอบให้กบั ลูกคา้

ข้ันตอนแรกเม่ือถังก๊าซหงุ ตม้ เปล่าจากรา้ นจาหนา่ ยยอ่ ย ถูกส่งกลับมายังโรงบรรจกุ ๊าซหุงต้ม พนักงานจะตอ้ ง
คดั แยกขนาดของถงั กา๊ ซหุงตม้ ก่อน ซ่งึ แบ่งออกเปน็ 4 ขนาด ไดแ้ ก่ ถงั กา๊ ซหงุ ต้มขนาด 48 กก. 15 กก. 7 กก.
และ 4 กก. จากน้ันนาถงั ดงั กล่าวเขา้ สู่ข้นั ตอนการตรวจสอบสภาพถัง ซ่ึงตัวถงั จะต้องไมม่ ีรอยบุบ ฐานต้องไม่
ชารุดเสียรปู ทรงและสามารถตง้ั ตรงได้โดยไมเ่ อียง ฐานถงั จะต้องไมผ่ กุ ร่อน โกรง่ กาบงั ต้องไม่ชารุดเสียรูปจนไม่
สามารถป้องกันวาล์วได้ สภาพสีของถังต้องไม่ถลอกหลุดร่อนเหน็ เน้อื เหล็กจนทาให้ถังดูไม่น่าใช้ สภาพปาก
วาล์วต้องตรง ไม่เอียงจนเห็นได้ชัด ตัววาล์วจะต้องไม่มีส่วนใดส่วนหนึ่งชารุดเสียหาย ตัวเลขตัวอักษรหรือ
เครื่องหมายต้องชัดเจน ไม่ลบเลือน เกลียวที่เหลือหลังจากใช้เครอ่ื งมือขันใหแ้ น่นแล้วไม่ควรเกิน 3-5 เกลียว
เม่ือตรวจสอบอายุการใช้งานจะตอ้ งไม่เกนิ 5 ปี หากครบ 5 ปีต้องนาถังดังกล่าวไปตรวจสอบสภาพถังอกี ครั้ง
ส่วนถังท่ีไม่ผ่านการตรวจสอบจะถูกนาไปซ่อมบารุง แต่ถ้าหากถังชารุดจนไม่สามารถซ่อมได้อีก จะถูกนาไป
ทาลายต่อไป

ถังก๊าซเปลา่ ทผ่ี า่ นการตรวจสอบสภาพถังแล้ว พนกั งานจะนาไปทาความสะอาดกอ่ นทาการบรรจกุ า๊ ซหุงตม้ ถัง
ก๊าซหงุ ตม้ เปลา่ ทีผ่ ่านการทาความสะอาดแลว้ จะถกู นาเข้าสขู่ น้ั ตอนการบรรจุ โดยพนักงานจะนาถงั กา๊ ซหงุ ตม้
เปล่าเข้าสู่ฐานตาช่งั ท่ถี กู ตงั้ คา่ นา้ หนักสุทธขิ องถังกา๊ ซหงุ ต้มเปลา่ และกา๊ ซเหลวไว้ โดยจะลาเลยี งถังเข้าเตมิ ทลี ะ
ถัง จากนั้นพนักงานจะนาหัวบรรจุติดต้ังเข้ากับวาลว์ ปากถัง ก๊าซหุงต้มจะถูกเติมผ่านหัวบรรจุ ซ่ึงสามารถต้ัง
ปริมาณของน้าก๊าซตามขนาดถังแตล่ ะใบได้ เมอื่ พนกั งานกดปมุ่ เติมกา๊ ซหุงตม้ นา้ กา๊ ซจะไหลตามทอ่ จากถงั เกบ็

24

และจ่ายก๊าซผ่านหัวบรรจุเข้าสู่ถังก๊าซหุงต้มตามปริมาณบรรจุที่กาหนดไว้ ด้วยความรวดเร็วและปลอดภัย
จากนน้ั ถงั ทผี่ ่านการบรรจุก๊าซหงุ ตม้ แล้วจะถูกนาไปชงั่ น้าหนกั ท่เี คร่อื งชั่งอกี คร้ัง เพ่อื ตรวจสอบปริมาณก๊าซให้
ถูกต้องตามท่ี OR กาหนด หากพบวา่ ถังใดนา้ หนกั ไมถ่ งึ ตามท่กี าหนด จะมีการเติมกา๊ ซหุงตม้ เข้าไปเพิ่ม หรอื ถงั
ใดน้าหนักก๊าซหุงต้มเกนิ จะถูกดูดออกเพ่อื ให้ได้ปริมาณตามมาตรฐานของถังที่บรรจุ และจึงจะเข้าสู่ข้ันตอน
การตรวจสอบการรัว่ ซึมของถังทีผ่ า่ นการบรรจกุ า๊ ซแลว้ โดยนาสเปรยน์ า้ ฉดี ตามตัวถงั รอยเช่อื มและวาล์ว เพ่อื
ดูฟองอากาศ หากถังใดมีฟองอากาศปรากฏ แสดงวา่ มกี ารร่วั ซมึ ของก๊าซ และจะถกู แยกออกไปทนั ที เม่ือได้ถงั
ก๊าซหุงตม้ ที่สมบูรณไ์ ม่รั่วซมึ และมปี รมิ าณตรงตามมาตรฐานท่ีกาหนดแล้ว ถงั ทั้งหมดจะถูกนาไปผนึกซีลก่อน
สง่ ใหร้ ้านจาหนา่ ยรายยอ่ ยเพ่ือจาหนา่ ยให้แกผ่ ูใ้ ช้งานตามครวั เรือนตอ่ ไป

โซนที่ 6 สถานบี ริการก๊าซ LPG สาหรับยานยนต์ แสดง Model ตู้จา่ ยทใ่ี ชใ้ นสถานีบรกิ าร LPG โดยภายในตู้
จ่ายจะมกี ารแสดงสารคดเี ก่ยี วกบั สถานบี รกิ ารผ่านหนา้ จอ Touch Screen ซ่ึงมี 3 หัวข้อใหเ้ ลือก คือ

1. มาตรฐานภาพลักษณ์และวศิ วกรรมสถานบี รกิ าร
2. มาตรฐานบรหิ ารสถานบี รกิ าร
3. มาตรฐานการปฏบิ ตั กิ รณเี กิดเหตฉุ กุ เฉินในสถานบี รกิ าร

6.1 มาตรฐานภาพลกั ษณ์และวิศวกรรมสถานีบรกิ าร
6.1.1 มาตรฐานภาพลกั ษณส์ ถานบี รกิ ารก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลว OR
 บริเวณหน้าลาน ต้องสะอาด ปราศจากขยะ ฐานบุหรี่ ฝุ่นหรือคราบสกปรก โดยต้อง

กาหนดผู้รับผิดชอบดูรักษาความสะอาดและความเรยี บร้อย ดูแลบริเวณซอกมมุ อบั ต่างๆ ให้สะอาดอยเู่ สมอ
หา้ มปลอ่ ยให้มสี ิ่งของไมจ่ าเปน็ วางอยใู่ นบรเิ วณพืน้ ทจี่ ดุ จอดรถเข้าเตมิ กา๊ ซ ให้ใช้เส้นขาวกาหนดการวางถงั ขยะ
ไว้ตามจุดต่างๆ อย่างเหมาะสม ห้ามสูบบหุ รีอ่ ย่างเด็ดขาดในบริเวณลานเติม อุปกรณ์ดับเพลิงตอ้ งอยใู่ นจดุ ที่
เขา้ ถงึ สะดวกและติดตงั้ อยูใ่ นตาแหนง่ ท่ีเหมาะสม

 บรเิ วณเกาะจ่าย
- หา้ มวางหรือเกบ็ ส่ิงใดๆ ที่ไม่จาเป็น
- ห้ามวางส่ิงของใดๆ บรเิ วณหลังต้จู ่าย
- ห้ามนาวสั ดทุ เี่ ปน็ เชอื้ เพลิงหรือสิ่งที่ทาให้เกิดประกายไฟมาไวท้ ่เี กาะจา่ ย

25

- ห้ามนาอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเลคทรอนิกสท์ ุกประเภท ยกเว้นอุปกรณ์ทผี่ ่านการรบั รอง
เปน็ อุปกรณป์ ้องกนั การระเบิด (Explosion Proof) มาไวท้ ่ีบรเิ วณเกาะจา่ ย

- ตู้จ่ายต้องสะอาดอย่เู สมอ ปราศจากฝุ่นและคราบสกปรก
- เกา้ อ้ีต้องอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน ปลอดภยั และตอ้ งดแู ลใหส้ ะอาดอย่เู สมอ
ปราศจากฝุ่นและคราบสกปรก
- อปุ กรณด์ บั เพลงิ ต้องพร้อมใชง้ านตลอดเวลา
- พนกั งานตอ้ งแตง่ กายเรียบร้อยถูกต้องตามระเบียบและติดปา้ ยพนักงาน
- บริเวณเกาะจ่ายต้องมีถงั ขยะเพยี งพอกบั การใชง้ าน
- เก็บหัวจา่ ยไว้ที่ตาแหน่ง เก็บบรเิ วณขา้ งต้จู า่ ยทกุ ครง้ั เมือ่ เสรจ็ สน้ิ การบรรจุกา๊ ซ
- ติดต้ังอุปกรณต์ รวจจับก๊าซ (Gas Detector) 1 เคร่อื งตอ่ รัศมี 50 เมตรและเปดิ ใช้
งานตลอดเวลา
- เสาเหล็กกันชนรอบเกาะจา่ ยสีแดงขาวขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 10 ซม. เท
คอนกรตี เตม็ สงู 1.10 -1.20 ม. ระยะระหว่างเสาไมเ่ กนิ 1.20 ม. หา่ งตจู้ า่ ยไม่นอ้ ยกว่า 50 ซม. อย่ใู นสภาพ
แขง็ แรงปลอดภยั
- หา้ มตดิ กระดาษ ประกาศหรอื ส่งิ อื่นใดบนตจู้ า่ ยหรอื เสาเกาะจ่าย ยกเว้นปา้ ยหา้ ม ป้าย
เตอื นและข้อปฏบิ ตั เิ มอื่ เกิดเหตฉุ กุ เฉินทกี่ าหนดไวเ้ ท่านน้ั
 บริเวณถังเกบ็ และจ่ายกา๊ ซปโิ ตรเลียมเหลว
- ต้องมีประตเู ข้า-ออกอย่างน้อย 2 บาน ห่างกันไม่ตา่ กว่า 5 ม. เป็นแบบออกด้านนอก
และลอ็ คไดจ้ ากด้านในอย่ใู นสภาพแขง็ แรง
- เสาเหล็กกันชนสีแดงขาวขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 10 ซม. เทคอนกรตี เต็ม สูง 1.10-
1.20 ม. ระยะระหว่างเสาไมเ่ กนิ 1.20 ม. หา่ งตจู้ า่ ยไมน่ อ้ ยกวา่ 50 ซม.
- หา้ มวางหรือเกบ็ สิ่งใดๆ ทไี่ มจ่ าเปน็ บริเวณถังเกบ็ และจา่ ย
- ห้ามนาวสั ดุทีเ่ ป็นเชอ้ื เพลงิ หรอื ส่งิ ท่ีทาให้เกดิ ประกายไฟมาไวบ้ รเิ วณถงั เกบ็ และจา่ ย
- ห้ามนาอปุ กรณ์ไฟฟ้าและอเิ ล็กทรอนิกส์ทุกประเภท ยกเว้นอุปกรณ์ทผ่ี ่านการรับรอง
เป็นอุปกรณป์ อ้ งกนั ระเบิด (Explosion Proof) มาไว้ท่บี ริเวณถงั เก็บและจา่ ยกา๊ ซ
- ติดต้ังเคร่ืองดับเพลิงชนิดผงเคมีแห่ง 15 ปอนด์ จานวน 2 เคร่ือง ต่อถังเก็บและจ่าย
กา๊ ซขนาด 4.3 ตนั หนึง่ เคร่อื ง และเพมิ่ ตามจานวนถงั เกบ็ และจา่ ยกา๊ ซ ตดิ ตั้งด้านนอกรัว้ โปรง่ บรเิ วณใกล้ประตู
- ติดต้ังอุปกรณ์ตรวจจับก๊าซ (Gas Detector) 1 เครื่องต่อรัศมี 50 ม. และเปิดใช้งาน
ตลอดเวลา
- ตดิ ป้ายเตอื นอันตรายและปา้ ยวธิ ีปฏบิ ตั เิ ม่อื ก๊าซรว่ั ให้สามารถเหน็ ไดช้ ดั เจน
- ระบบทอ่ ทางแข็งแรง มสี ถี กู ต้องตามท่ี OR กาหนด

26

6.1.2 มาตรฐานด้านวศิ วกรรมของสถานบี ริการก๊าซปโิ ตรเลียม OR มีดังน้ี
 บรเิ วณถังเก็บและจา่ ยก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลวพรอ้ มการติดตั้งอุปกรณเ์ ข้ากบั ถงั เกบ็ และจ่ายกา๊ ซ

- บรเิ วณข้อตอ่ หรอื ระหว่างขอ้ ต่อกับท่อ ตอ้ งมีวาลว์ เปิดปดิ
- ต้องมีวาล์วปอ้ งกนั การไหลกลับท่ีทอ่ รบั กา๊ ซเขา้ ถังเกบ็ และจ่ายก๊าซ
- ต้องมีวาลว์ ปิด-เปิดฉุกเฉินทที่ าการควบคุมการปิดเปิดได้ในระยะไกลทท่ี ่อจา่ ยกา๊ ซกอ่ น
เขา้ เครอื่ งสูบกา๊ ซ
- ต้องติดต้ังวาล์วท่ีข้อต่อท่อจ่ายก๊าซของถังเก็บและจ่ายก๊าซตามขนาดที่เหมาะสมกับ
ขนาดของทอ่ จา่ ยก๊าซ
- เคร่ืองสบู ก๊าซต้องได้รับมาตรฐานเครอื่ งสบู ตามท่ี OR กาหนด และเครอ่ื งสูบก๊าซตอ้ ง
ตดิ ตง้ั โกร่งกาบงั (Guard) ป้องกนั สายพานหรอื เพลา
- ระบบท่อทางตอ้ งใชท้ ่อเหลก็ กลา้ ชนิดที่ใชก้ บั กา๊ ซปิโตรเลยี มเหลวโดยเฉพาะ และเป็น
ชนิดไม่มีตะเข็บ (Seamless Steel Pipe) ที่ระบุไว้ตาม API 5L และทาสีของระบบท่อทางถูกต้องตาม
มาตรฐาน ไดแ้ ก่ สีเหลอื งคือท่อไอกา๊ ซ สีนา้ เงินคอื ท่อน้าก๊าซ สแี ดงคอื ท่อนา้ ดบั เพลิง
- ตัววาล์วนิรภัยแบบระบาย เม่ือถูกติดตั้งเข้ากับถังเก็บและจ่ายก๊าซแล้ว ต้องมีการ
ทดสอบพรอ้ มกับการตรวจสอบถงั เกบ็ และจ่ายก๊าซ โดยมชี ื่อหรือตราของผทู้ ดสอบ วนั เดือน ปี ที่ทดสอบติด
บนวาล์วนิรภัยแบบระบายนั้นหรอื จะใช้ป้ายที่มชี ่ือหรือตราของผ้ทู ดสอบและวัน เดือน ปี ท่ีทดสอบผูกติดไว้
และตอ้ งมีหนงั สือรบั รองการทดสอบกากบั ไว้ด้วย
- ท่อครอบวาลว์ นิรภัยแบบระบาย กาหนดให้ท่อครอบมีความสงู จากพื้นไม่น้อยกว่า 4
ม.เพื่อป้องกันการสะสมของไอกา๊ ซในบรเิ วณร้ัว
- อุปกรณ์วัดความดัน (Pressure Gauge) เป็นอุปกรณ์ท่ีวัดความดันของไอก๊าซในถัง
เก็บและจา่ ย เพอื่ ความปลอดภัยจงึ จาเป็นตอ้ งทาการสอบเทยี บ (Calibration) ตามวาระที่กาหนด
- อุปกรณ์ตรวจจับกา๊ ซ (Gas Detector) และชุดควบคุมต้องติดต้ังในสถานที่ที่สามารถ
เข้าไปตรวจสอบได้งา่ ย สง่ เสยี งดังครอบคลุมทั้งบรเิ วณเขตสถานีบริการในกรณที ีเ่ กดิ กา๊ ซร่ัว
 อปุ กรณต์ จู้ า่ ย ตจู้ ่ายกา๊ ซตอ้ งประกอบไปด้วยเคร่ืองแยกส่วนท่ีเปน็ ไอออกจากก๊าซ
ก่อนผา่ นมาตรฐานวัดปริมาณก๊าซซงึ่ มีสว่ นประกอบดังน้ี
- มาตรวดั ปริมาณก๊าซ
- วาล์วปอ้ งกนั กา๊ ซไหลผา่ น
- หัวจ่ายก๊าซและสายหัวจา่ ยกา๊ ซ
- วาลว์ ควบคุมการไหล
- ตัวเลขแสดงจานวนเงินตามปริมาณของกา๊ ซท่ีจา่ ย ซ่งึ ตูจ้ า่ ยกา๊ ซแตล่ ะตูจ้ ะต้องผ่านการ
ทดสอบและตรวจสอบจากผู้ทดสอบ โดยจะต้องตรวจสอบทั้งกอ่ นการใช้งานเม่ือตดิ ตั้งเสรจ็ ส่วนการทดสอบ
และตรวจสอบในการต่ออายุใบอนุญาตต้องมีหนังสือรับรองผลทดสอบและตรวจสอบยื่นต่อ กรมธุรกิจ
พลงั งาน การต้ังตู้จา่ ยกา๊ ซตอ้ งตัง้ ห่างจากถงั เก็บและจ่ายในสถานบี ริการไม่ตา่ กว่า 20 ม.
- หัวจ่ายก๊าซ ตอ้ งสามารถเปดิ -ปิดการจ่ายไดด้ ีทกุ ครัง้

27

- สายจา่ ยกา๊ ซตอ้ งเปน็ สายอ่อนยาวไม่เกิน 5 ม. สามารถรบั ความดันสูงสุดได้ไมน่ ้อยกว่า
9 เมกะปาสคาล

 บรเิ วณโดยรวมในสถานีบรกิ ารก๊าซปโิ ตรเลยี วเหลว
- ในสว่ นของระบบน้าดบั เพลิงในสถานีบริการ ต้องมหี ัวจ่ายนา้ ดับเพลงิ ไมน่ อ้ ยกวา่ 2 จุด

และมีปม๊ั โดยตรง ในสถานบี ริการกรณีถ้าไม่มนี ้าประปาใหต้ ่อท่อสาหรบั สบู น้าจากแหลง่ นา้ หรือทเี่ ก็บน้าซงึ่ มนี า้
อยูต่ ลอดเวลา

- ตอ้ งดแู ลรักษาระบบโทรทัศนว์ งจรปิดให้สามารถเปิดใชง้ านได้ตลอดเวลา
- ระบบไฟฟ้าและแสงสว่างต้องเปน็ ไปตามกฎกระทรวงว่าด้วย ระบบไฟฟ้าและระบบ
ป้องกนั อนั ตรายจากฟา้ ผ่าของสถานท่ปี ระกอบกจิ การนา้ มันเชอื้ เพลิง พ.ศ. 2556
- ระบบบาบัดน้าเสียมีการดูแลบารุงรักษาระบบบาบัดน้าเสียให้มีประสิทธิภาพอย่าง
ตอ่ เนื่อง ตามคมู่ ือการปฏบิ ตั คิ วบคุมน้าทิ้งของสถานบี รกิ าร PTT Station

6.2 มาตรฐานการบรหิ ารสถานีบรกิ าร
6.2.1 มาตรฐานการตรวจสอบสภาพสถานีบริการ มดี งั นี้
1. สภาพบ่อดกั ไขมนั ตระแกรง และสภาพภายในบอ่ สภาพโดยรอบของบอ่ ตอ้ งเรียบรอ้ ยไม่

มวี ัชพชี ขึน้ ปกคลมุ ห้ามตักขยะหรือสิง่ ตา่ งๆ จากบ่อดกั ไขมัน แลว้ ท้ิงออกไปดา้ นนอกสถานโี ดยเด็ดขาด
2. ปลั๊กสายไฟโดยรอบสถานตี ามเสาไฟฟ้าและอุปกรณ์ตา่ งๆ ต้องอยู่ในสภาพเกบ็ เรยี บร้อย

ตามลักษณะของจดุ น้ันๆ ไม่หลุดหอ้ ยโผลพ่ ้นพื้น หลุดจากผนังหรือเสาจนสงั เกตเห็นได้ สภาพสายไฟสมบูรณ์
ไม่มีรอยปรแิ ตกหรอื ชารดุ

3. ป้ายราคากา๊ ซปโิ ตรเลียมเหลวและชุดอปุ กรณ์ตา่ งๆ ของป้ายราคา ปา้ ยตวั เลขตอ้ งไมช่ ารดุ
หรือสลับตาแหน่งกนั ควรตรวจตราเพอ่ื ความเข้าใจทถ่ี ูกตอ้ งสาหรับลูกค้า

4. หอ้ งและบรเิ วณท่เี ก็บขยะในสถานบี ริการกา๊ ซปิโตรเลยี มเหลว ต้องสะอาดเรยี บรอ้ ย ไมม่ ี
คราบและกล่ินสะสมจนเปน็ ทก่ี อ่ ใหเ้ กดิ เช้อื โรคและพาหะของโรค ขยะตอ้ งมีการเกบ็ ไปกาจดั เปน็ ประจา ขยะที่
ยังอย่ตู อ้ งมีการจัดเกบ็ และมัดปดิ อยา่ งมดิ ชิด

5. บริเวณภายในพ้ืนที่ถังเก็บและจา่ ยก๊าซ วาล์วปิดฉุกเฉิน (Emergency Shut-off Valve)
ต้องอยใู่ นสภาพพรอ้ มใชง้ านและสปรงิ วาลว์ ทางานปกติ

6. มีเคร่ืองดับเพลงิ ตดิ ตั้งทุกตู้จา่ ยก๊าซและมีการตรวจเครื่องดับเพลิงและบันทึกวันเวลาทกุ
เดือน

7. ป้ายเตือนความปลอดภัย ป้ายน้ันต้องอยู่ในสภาพท่ดี ีอา่ นสังเกตเห็นได้ชดั เจน ไมซ่ ีดจาง
8. ตู้จ่ายก๊าซ สายยางจ่ายก๊าซ มือจ่ายก๊าซ ต้องเก็บอุปกรณ์เข้าที่ทุกคร้ังหลงั การจาหนา่ ย
สายจา่ ยกา๊ ซตอ้ งไม่แตกลายงา ไมม่ รี อยฉกี ขาด และมีการทดสอบระบบน้าดบั เพลิงเปน็ ประจา
6.2.2 มาตรฐานการใหบ้ รกิ ารเติมกา๊ ซปโิ ตรเลียมเหลวในรถยนต์ของ OR มี 3 ขัน้ ตอนได้แก่
1. การโบกรถใหล้ กู ค้านารถเขา้ มาจอดในช่องจอดรถท่ีตู้จ่ายควรเป่านกหวีดจดั การจราจรท่ี
ชัดเจน เมื่อลูกค้าเข้ามาถึงพนักงานรบี เข้าไปเสนอบริการโดยไมป่ ล่อยให้ลกู ค้ารอและหยิบป้าย “ห้ามเคลื่อน
รถ” เตรียมไว้

28

2. กล่าวทักทายลกู ค้า “สวัสดีครับ/ค่ะ” สอบถามยอดเงินหรือยอดปรมิ าณการเติมก๊าซและ
ทวนคาสง่ั ลูกค้า “เต็มถังนะครบั /คะ่ ” ขออนุญาตวางป้ายฯ แจง้ ใหล้ กู ค้าดับเคร่ืองยนตแ์ ละลงจากรถ “กรุณา
ดับเครอื่ งยนต์และลงจากรถครับ/ค่ะ” กดปมุ่ Reset ท่หี น้าจอของตจู้ ่าย ยอดเงินและยอดปริมาณจะกลายเปน็
ศูนย์ หมุนปลั๊กหรือฝาครอบวาล์วหัวรับก๊าซของรถยนต์ ต่อหัวจ่ายก๊าซเข้ากับวาล์วรับก๊าซของรถยนต์และ
หมนุ ปิดให้สนิท เปดิ วาล์วหัวจา่ ยก๊าซเพอื่ จา่ ยกา๊ ซเข้าสู่ถังเกบ็ กา๊ ซ

3. เม่ือก๊าซถูกจ่ายเข้าสู่ถังเก็บก๊าซของรถยนต์จนเต็มหรือตามปริมาณหรือราคาที่ลูกค้า
ตอ้ งการ ใหป้ ิดวาลว์ หวั จ่ายก๊าซให้สนิท แล้วถอดวาล์วหัวจ่ายก๊าซออกจากวาล์วรับของรถยนต์ หมนุ ปดิ วาล์ว
หัวรับก๊าซรถยนต์ให้แน่นสนิท แขวนหัวจ่ายก๊าซกลับสู่ตาแหน่งที่วางบริเวณตู้จ่ายก๊าซดังเดิม แจ้งค่าใช้จ่าย
“ท้งั หมด…บาทครับ/ค่ะ” รบั เงนิ กรณที อนเงนิ กลา่ ว “กรุณารอสกั ครคู่ รับ/คะ่ ” กรณใี ชบ้ ตั รเครดิต ควรใช้ท่ี
รองเซ็นต์สลิปบัตรเครดิตทุกครั้งท่ีลูกค้าชาระด้วยบัตรเครดิต กล่าวคาขอบคุณทุกคร้ัง เมื่อเสร็จสิ้นการ
ใหบ้ รกิ าร

6.2.3 มาตรฐานของพนกั งานในสถานบี รกิ ารก๊าซปิโตรเลยี มเหลวของ OR แบง่ เปน็ หลายตาแหนง่
โดยทาหน้าทแี่ ตกตา่ งกันออกไป สามารถสังเกตไดจ้ ากชดุ พนักงานดงั นี้

1. ตาแหน่งหัวหน้าพนักงานขายหน้าลานหรอื กปั ตัน มีหน้าท่ีช่วยแบ่งเบาภาระของผู้บริหาร
สถานีและเปน็ หัวหน้างานของพนกั งานขายหน้าลาน โดยจะต้องมีความรคู้ วามชานาญในงานเปน็ อยา่ งดี

2. ตาแหน่งพนักงานขายหน้าลาน มีหน้าท่ีเตรียมความพร้อมของอุปกรณ์ในการบริการ
ให้บริการการขาย ดแู ลทาความสะอาดบรเิ วณหนา้ ลานและพ้ืนท่ีโดยรอบใชว้ าจาสุภาพกบั ลูกค้า

3. ตาแหน่งพนกั งานเก็บเงิน มีหน้าที่เตรยี มความพรอ้ มของบริเวณที่เก็บเงินในการให้บริการ
เตรียมเงินสดใหเ้ พยี งพอสาหรับการรับ-ทอนเงนิ ให้กับลูกคา้ จัดทารายการสรปุ ประเภทต่างๆ เชน่ ยอดเงนิ สด
สินคา้ คงเหลอื ภาษีขายและพรอ้ มตรวจสอบความถกู ต้องของเอกสาร เสนอตอ่ ผู้จัดการสถานี

4. ตาแหน่งพนักงานทาความสะอาด มีหน้าที่ตรวจเช็คอุปกรณ์ทาความสะอาดก่อนและหลัง
การใช้งาน ทาความสะอาดภายในห้องน้าชาย-หญิง และคนพิการ ทาความสะอาดบริเวณโดยรอบห้องน้า
บนั ทึกรายงานการทาความสะอาด

6.2.4 การบรหิ ารห้องน้าในสถานีบริการกา๊ ซปิโตรเลยี มเหลวของ OR
โครงสร้างอาคารและสีของอาคารน้ันต้องอยู่ในสภาพดี บริเวณพ้ืนทางเดินรอบอาคารต้องมีความ
สะอาด อยู่ในสภาพดี บริเวณสวนหย่อมหรือไม้ประดับ ต้องมีการบารุงรักษาทุกสปั ดาห์ สัญญาณไฟขอความ
ชว่ ยเหลือในห้องนา้ คนพิการอยูใ่ นสภาพดี ไมช่ ารุด โถส้วมห้องนา้ ชายและหญงิ ตอ้ งสะอาดและพรอ้ มใช้งานอยู่
เสมอ โถปสั สาวะชายต้องไมช่ ารุดและสะอาด บริเวณอ่างล้างมือต้องไม่มคี ราบสกปรกและอยใู่ นสถานะพร้อม
ใช้งาน
6.2.5 มาตรฐานสานักงานในสถานีบริการกา๊ ซปิโตรเลียมเหลว OR ในด้านภาพลกั ษณ์และอุปกรณ์
ภายนอกสานักงานจะต้องสะอาด ไม่ควรมีสิ่งของอื่นๆ มาบดบังด้านหน้าอาคารสานักงาน มีป้าย ชื่อ-ท่ีอยู่
สถานบี รกิ ารสามารถมองเหน็ ไดช้ ัดเจน มีปา้ ยชือ่ ผจู้ ดั การสถานบี ริการพรอ้ มเบอร์โทรศัพท์ ภายในสานักงาน
โต๊ะทางานมีจานวนเพียงพอประกอบไปด้วย โต๊ะผู้จัดการสถานีบริการ โต๊ะสาหรับวางเครอ่ื งมือสื่อสารหรอื
คอมพิวเตอร์หรือจานวนตามความเหมาะสม และมีตู้เอกสารต่างๆระบบงานในออฟฟิตท่ีต้องใช้ คือ ระบบ

29

Automation ประกอบไปด้วย Back Office, CCTV ซงึ่ ประกอบไปด้วย ชดุ Monitor และกล้องวงจรปดิ ป้าย-
บอร์ดประกาศ มจี านวน 2 บอร์ด

6.3 มาตรฐานการปฏิบัตกิ รณเี กดิ เหตุฉกุ เฉินในสถานีบรกิ าร
6.3.1 กรณเี หตกุ ารณ์เชอ้ื เพลิงกา๊ ซรัว่ ไหลในสถานีบริการกา๊ ซปโิ ตรเลียมเหลว
- อนั ดบั แรกต้องหยดุ การไหลของกา๊ ซ โดยการปดิ วาล์วฉกุ เฉนิ
- ไมก่ ระทาการใดๆ ท่อี าจก่อใหเ้ กิดเปลวไฟหรอื ประกายไฟ เช่น หา้ มสตารท์ เคร่อื งยนต์ หา้ ม

ใชโ้ ทรศพั ท์มอื ถือและเตรียมเครอ่ื งดบั เพลงิ ให้พร้อม
- อพยพคนออกจากพนื้ ที่และกันผ้ทู ไ่ี ม่เก่ียวขอ้ งออกจากพื้นที่
- ขอความช่วยเหลือจากหนว่ ยงานภายนอก เชน่ หนว่ ยดบั เพลงิ รวมทัง้ แจง้ หวั หน้าหนว่ ยงาน
- ปิดทางเข้าสถานีบริการห้ามยานพาหนะและบุคคลภายนอกที่ไมเ่ กยี่ วข้องเข้ามาในสถานี

บรกิ าร
- หลังจากเหตุการณ์สงบต้องตรวจสอบว่า ปริมาณก๊าซในอากาศมีไม่พอท่ีจะติดไฟและมี

ความปลอดภัยจงึ จะสามารถเปดิ ใหบ้ รกิ ารได้
6.3.2 กรณเี หตกุ ารณ์ไฟไหมใ้ นสถานบี ริการก๊าซปโิ ตรเลยี มเหลว
- เมื่อพบเห็นไฟไหม้รีบแจ้งเตือนเหตุหรือกดสัญญาณแจ้งประเมินสถานการณ์ว่าสามารถ

ควบคุมเพลิงได้ด้วยตนเองหรอื ไม่
- หากควบคุมเพลิงไม่ไดใ้ หร้ ายงานหัวหนา้ งานทนั ที
- หัวหน้างานควบคุมเหตุโดยประเมินสถานการณ์และเรียกทีมระงับเหตุฉุกเฉินมาช่วย

ดบั เพลงิ
- ติดต่อขอความช่วยเหลือจากหนว่ ยงานภายนอกทันที
- ผู้บริหารสถานีบริการเป็นผู้ตัดสินใจใช้แผนอพยพทันทีท่ีมีเหตุการณ์ไฟไหม้ที่ไม่สามารถ

ควบคมุ ได้
- ให้ดาเนนิ การทันที เชน่ ใช้เครอ่ื งดับเพลงิ ดับไฟ
- รายงานตามลาดบั ขั้น
- ผบู้ รหิ ารสถานีบรกิ ารสรุปเหตกุ ารณ์และทารายงาน

6.3.3 กรณีเหตุการณแ์ ผ่นดนิ ไหวในสถานีบรกิ ารกา๊ ซปิโตรเลียมเหลว
- ผู้ท่อี ย่ใู นอาคารให้ยนื หรือหมอบอยู่ในส่วนของอาคารที่มีโครงสรา้ งแข็งแรง
- ให้อยู่หา่ งจากประตูระเบยี งและหน้าต่างหรอื กม้ ตวั ตา่ หลบอยูบ่ ริเวณอน่ื ๆ ท่อี ยูห่ ่างจากชั้น

วางของ
- ผู้ท่ีอยู่นอกอาคารใหอ้ ยู่ห่างจากเสาไฟฟ้าและส่งิ ห้อยแขวนต่างๆ พยายามอย่ใู นท่โี ล่งแจง้
- พจิ ารณาว่าจาเป็นต้องอพยพหรือไม่ ถา้ อพยพตอ้ งไปที่จุดรวมพลในสถานี
- ตรวจนับจานวนสารวจการบาดเจ็บและทาการปฐมพยาบาล
- ตรวจสอบกับกรมอุตุฯ ว่ายังมีแนวโน้มแผ่นดนิ ไหวอีกหรอื ไม่ ถ้ามี ให้อยู่ท่ีจดุ รวมพล หลัง

เหตุการณส์ งบใหป้ ระกาศยกเลิกภาวะฉกุ เฉนิ และสารวจความเสยี หายสง่ คนเจบ็ ไปโรงพยาบาล

30

6.3.4 กรณีเหตุถกู ปลน้ ชิงทรัพยเ์ กิดขึ้นในสถานบี ริการก๊าซปิโตรเลยี มเหลว
- ให้ทาตามคาสัง่ ของคนร้ายโดยไมแ่ สดงอาการขัดขนื และไม่ใช้อาวธุ ต่อสู้เพ่ือความปลอดภยั
- สังเกตลักษณะสาคญั ของคนรา้ ย เชน่ เสียง ความสูง การแต่งกายตาหนิ
- สงั เกตพาหนะทีค่ นร้ายใช้และเสน้ ทางท่ีคนร้ายหลบหนี
- แจ้งตารวจท้องท่ีหลังจากทคี่ นร้ายหลบหนแี จง้ หัวหน้างานและปิดทาการ
- หากมีคนเจบ็ ให้ปฐมพยาบาลหรือนาส่งโรงพยาบาลทนั ที
- รวบรวมพยานทีอ่ ยู่ในเหตกุ ารณห์ รือเหน็ เหตกุ ารณ์ไว้จนกว่าเจา้ หน้าท่ีตารวจจะมาถึง
- สารวจความเสียหายกับตารวจหา้ มค้นหาส่ิงของก่อนตารวจมาเนื่องจากอาจจะมผี ลต่อรูป

คดีรวมถึงการเกบ็ ลายนว้ิ มอื
ในการซ้อมแผนฉุกเฉินเป็นการป้องกันและระงับอัคคีภัยในสถานท่ีประกอบการเพ่ือความ

ปลอดภัย จะต้องจดั ให้มีการฝกึ ซ้อมดับเพลงิ และฝกึ ซ้อมหนีไฟเป็นประจาอย่างน้อยปลี ะ 1 ครั้ง การฝกึ ซ้อม
แผนฉกุ เฉนิ สามารถทาได้ 3 กรณี คอื

1. ขอนุเคราะห์จากหนว่ ยงานราชการ เช่น สานกั ปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั หรือสถานี
ดับเพลิงเปน็ ผ้ฝู กึ ซ้อมให้

2. หน่วยงานเอกชนที่ได้รับรองจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานตามประกาศกรม
สวสั ดิการฯ เร่ืองหลกั เกณฑก์ ารขอใบรับรองเป็นหน่วยงานฝกึ ซอ้ มแผนฉุกเฉนิ

3. กรณีที่สถานประกอบการหรอื นายจ้างรายใดทีม่ คี วามสามารถและพรอ้ มทจ่ี ะฝึกซอ้ มเอง
ได้ ให้เขียนแผนและรายละเอียดเกยี่ วกับการฝึกซ้อมย่ืนขออนญุ าตตอ่ อธิบดี เพ่ือให้การเหน็ ชอบ โดยต้องยนื่
กอ่ นการฝกึ ซ้อมไม่นอ้ ยกว่า 30 วัน

โซนที่ 7. พืน้ ที่จาลองของสถานท่ใี ชก้ า๊ ซหุงตม้ สถานบี ริการและโรงบรรจกุ า๊ ซหงุ ตม้
เป็นการนาเสนอผ่านเทคโนโลยี Kinect เปรียบเสมือนการเข้าไปในพ้ืนท่ีจาลองของสถานท่ีท้ัง 3 แห่งด้วย
ตนเอง ซงึ่ จะสามารถเหน็ เคร่ืองจกั รและอปุ กรณท์ ่ีอยภู่ ายในไดอ้ ยา่ งชดั เจน

พืน้ ที่จาลองระบบถังเกบ็ และจา่ ยก๊าซปโิ ตรเลยี วเหลว
 สถานทใี่ ชก้ า๊ ซหงุ ต้ม (FACTORY PLANT)

 สถานีบรกิ าร (GAS STATION)

31

 โรงบรรจกุ ๊าซหุงต้ม (FILLING PLANT)

ภาพประกอบ รายละเอียด
เลือกเมนหู รือข้าม VDO : ยกมือตงั้ ฉากกบั ลาตวั แลว้ วาดมอื ไปขา้ งหน้า

เลือกฟังกช์ ั่นการเลน่ : ให้โบกมือไปทางซา้ ยหรอื ขวา เพือ่ เลอ่ื น Cursor
ตามเมนูทต่ี อ้ งการ
เดนิ ในพ้นื ทจ่ี าลอง : ใหโ้ บกมือไปทางซา้ ยหรือขวาเพอื่ เดนิ เลยี้ วซา้ ย
หรอื ขวา

เดนิ ในพ้นื ที่จาลอง : ใหย้ นื่ มอื ไปข้างหน้าเพ่อื เดินหนา้ ชกั มอื กลบั มา
ด้านหลังเมอ่ื ตอ้ งการเดนิ ถอยหลงั

เลอื ก Function สาหรบั ดูมุมแปลนของพืน้ ทีจ่ าลอง : ใหร้ วมมือเขา้
หาลาตัวดา้ นหนา้ ในระดบั เอว

ยกเลิกการเลอื ก Function สาหรบั ดมู มุ แปลนของพนื้ ท่ีจาลอง : เพ่ือ
กลับสฟู่ งั กช์ ั่นเดนิ หรอื กลบั ไปหน้าเมนูใหผ้ ายมอื ออกจากลาตวั ดา้ นหนา้
ในระดับเอว

ภาพประกอบ รายละเอียด
วิธีเร่มิ เล่น : ผเู้ ล่นจะต้องยกมอื ขึ้นพรอ้ มท้งั กามอื ค้างไวเ้ หนอื ศรี ษะ
ประมาณ 3 วนิ าที จากนน้ั ใหแ้ บมือประมาณ 5 วินาที

32

ขยายขนาด : กอ่ นอืน่ ใหเ้ อามอื ทง้ั 2 ข้างลงก่อน จากนั้นยืดแขนข้างใด
ข้างหนง่ึ ไปข้างหนา้ ระดบั เดียวกับหวั ไหลพ่ รอ้ มท้ังแบมือ

ย่อขนาด : ใหเ้ อามอื ท้ัง 2 ข้างลงกอ่ น แล้วยกมอื ขน้ึ ระดับหวั ไหล่พร้อม
ทั้งกามอื จากนน้ั ผลักออกไป โดยการย่ืนแขนออก พรอ้ มทงั้ แบมอื

โซนที่ 8. การใช้กา๊ ซหงุ ต้มในครัวเรือน แสดงพ้นื ทจ่ี าลองภายในครวั เรือน ด้านข้างมหี น้าจอ Touch Screen
เพ่ือให้ผเู้ รียนร้ไู ด้ตอบคาถามเกย่ี วกบั การดาเนนิ การเมื่อเกิดกา๊ ซรัว่ ในครวั เรอื น (กรณตี อบผิด ระบบจะไม่ผ่าน
ไปยังหน้าถัดไป ต้องหาคาตอบที่ถูกต้องให้ได้เสียก่อน จากน้ันจึงจะได้รับชมสารคดีการใช้ก๊าซ LPG ใน
ครวั เรือนตอ่ ไป)

 คาถาม : เมอ่ื เกิดเหตุการณร์ ว่ั ซมึ ของกา๊ ซ ท่านจะแกป้ ัญหาอยา่ งไร
1. ปดิ วาลว์ ถังกา๊ ซ
2. ปดิ หนา้ ตา่ ง
3. ปิดสวติ ซไ์ ฟ

คาตอบ : 1. ปิดวาลว์ ถงั ก๊าซ

 คาถาม : เมอื่ เกดิ เหตุการณ์ร่ัวซมึ ของกา๊ ซ ท่านจะแกป้ ัญหาอย่างไร
1. เปดิ สวิตซ์ไฟหาทมี่ าของกลนิ่
2. เปิดหน้าต่างระบายอากาศ
3. จดุ ไฟหาทม่ี าของกล่ิน

คาตอบ : 2. เปดิ หน้าต่างระบายอากาศ

33

 คาถาม : เมอื่ เกดิ เหตกุ ารณ์ร่วั ซมึ ของกา๊ ซ ทา่ นจะแกป้ ญั หาอย่างไร
1. โทรเรียกพนกั งาน
2. นาผ้าชบุ น้าไปโปะบริเวณรอยร่ัว
3. นาผ้าชุบน้าไปโปะบรเิ วณวาลว์ ก๊าซ

คาตอบ : 2.นาผา้ ชุบน้าไปโปะบริเวณรอยรัว่
 คาถาม : เมอ่ื เกิดเหตกุ ารณ์รั่วซมึ ของกา๊ ซ ทา่ นจะแกป้ ญั หาอยา่ งไร

1. ปิดหนา้ ต่างกนั กา๊ ซรั่วไปห้องอืน่
2. เคลื่อนยา้ ยถงั ไปไวใ้ นท่ีโลง่
3. เรียกคนออกไปอยูน่ อกบา้ น
คาตอบ : 2. เคลอื่ นย้ายถงั ไปไว้ในทโี่ ลง่
 คาถาม : เมอื่ เกิดเหตกุ ารณ์รั่วซมึ ของก๊าซ ท่านจะแกป้ ัญหาอยา่ งไร
1. หาท่ปี ลอดภยั เพอื่ โทรเรียกผู้เชยี่ วชาญมาดแู ล
2. เอียงตวั ถังเพอ่ื ใหก้ า๊ ซไหลไว
3. พยายามฉายไฟหารอยรัว่ เพือ่ อุดรอยรวั่
คาตอบ : 1. หาทีป่ ลอดภยั เพ่อื โทรเรยี กผเู้ ชยี่ วชาญมาดแู ล

ในการเปิดวาล์วท่ีถังก๊าซหงุ ต้มแบบวาล์วมอื หมุนหรือแบบกอ๊ กน้า เราควรเปดิ เพียงเล็กนอ้ ย ในกรณีที่ใช้เตา
แบบอัตโนมตั ิและจดุ ไฟไม่ตดิ ห้ามเปิดสวิทต์เตาหลายครง้ั ติดต่อกัน ควรปิดสวิทต์เตาไว้สกั ครู่แลว้ จึงเปิดเตา
ใหม่ ไม่ควรเปิดก๊าซหุงต้มให้ไฟแรงท่วมภาชนะเพราะจะส้ินเปลืองก๊าซ หลังจากเลิกใช้เตาก๊าซแล้วต้องปิด
วาล์วที่ถังก๊าซหงุ ต้มกอ่ นทกุ ครง้ั เพื่อตัดการไหลของก๊าซ ปล่อยใหก้ ๊าซไหลออกจากทอ่ ยางใหห้ มด รอใหท้ ่ีเตา
กา๊ ซดับแลว้ ค่อยปิดเตาก๊าซ นอกจากนีห้ ม่นั ทาความสะอาดเตาก๊าซและตรวจอุปกรณ์ต่างๆ ทีเ่ กยี่ วขอ้ งกับกา๊ ซ
หงุ ต้มอย่เู สมอ ไมค่ วรกล้ิงหรือกระแทกถังก๊าซหุงต้ม เพราะจะทาใหต้ วั ถงั หรอื วาลว์ เกิดการเสยี หายได้ หา้ มนา
ถังก๊าซหุงต้มไปบรรจุเองทีส่ ถานีบรกิ ารก๊าซสาหรับรถยนต์ห้ามถ่ายเทก๊าซหงุ ต้มจากถังเองเพราะอาจจะเกิด
การระเบิดได้ การต้ังถังก๊าซ ควรตงั้ ใหห้ ่างจากเตาประมาณ 1.50 ม. และควรตั้งในพื้นทถ่ี า่ ยเทอากาศไดด้ ี

34

โซนที่ 9. มาตรฐาน PTT Gas Shop เป็นการจดั แสดงอุปกรณ์และสารคดีเกย่ี วกบั มาตรฐานของรา้ นค้าก๊าซ
LPG ของ OR

ปัจจุบันมีการนาก๊าซหุงต้มมาใช้เป็นเช้ือเพลิงในการประกอบอาหารแทนการใช้ถ่านหินและ
เชอื้ เพลงิ ชนดิ อน่ื เน่ืองจากกา๊ ซหงุ ตม้ เป็นเช้ือเพลงิ ท่สี ะอาด ไม่มเี ขมา่ และควันไฟ ซ่งึ เปน็ สาเหตุทาให้บา้ นเรอื น
สกปรก และด้วยการใช้งานทงี่ า่ ย สะดวกสบาย จึงทาให้กา๊ ซหุงต้มเปน็ ทน่ี ิยมใชง้ านตามบ้านเรือน ร้านอาหาร
ศนู ย์อาหารตามหา้ งสรรพสินคา้ รวมไปถึงอตุ สาหกรรมในครวั เรือน นอกจากนนั้ ยงั มกี ารนาไปใช้เปน็ เชอื้ เพลิง
ในการทานา้ ร้อน อบเส้อื ผา้ และอนื่ ๆ อีกมากมาย เพ่ือตอบสนองการใชง้ านดังกลา่ ว OR ได้มีการปรบั ปรุงรา้ น
จาหน่ายก๊าซหุงต้มรายย่อยแบบเดิมให้เป็นร้านจาหน่ายก๊าซหุงต้มในรูปแบบ PTT LPG Smart Shop ที่มี
ความทันสมยั สะอาด ปลอดภยั ซึง่ ท้ังหมดนเี้ ปน็ ไปตามที่กฎหมายกาหนด และตามมาตรฐานของ OR ภายใน
ร้าน PTT LPG Smart Shop มีการจดั จาหนา่ ยก๊าซหุงตม้ และอปุ กรณ์ต่างๆ ทีเ่ กี่ยวข้องกับการใชก้ า๊ ซหงุ ตม้ ใน
ครัวเรือน พร้อมทง้ั การให้บรกิ ารท่ีดีแก่ลกู ค้าท่ีมาใช้บรกิ าร ถังก๊าซท่ีจาหน่ายในร้าน PTT LPG Smart Shop
มีจาหนา่ ยอยู่ 4 ขนาด คือ 4 กก. 7 กก. 15 กก. และ 48 กก. ซ่ึงแตล่ ะถังล้วนไดม้ าตรฐาน มอก. และผ่านการ
ตรวจสอบมาเปน็ อยา่ งดีจากโรงงานบรรจุกา๊ ซหงุ ต้มของ OR ซง่ึ ไดม้ กี ารตรวจสอบน้าหนกั และคณุ ภาพของถัง
ก่อนการจาหน่ายอยู่เสมอทั้งน้ีเพ่ือความปลอดภัยของผู้ใช้งาน นอกจากถังก๊าซหุงต้มแล้ว PTT LPG Smart
Shop ยังมีการจาหน่ายอุปกรณ์ต่างๆ ท่ีเก่ียวข้องกับการใช้งานก๊าซหุงต้ม เพื่อตอบสนอง Lifestyle ของ
ครอบครวั ในยคุ ปัจจบุ นั ที่ต้องการความรวดเรว็ สะดวกสบายและความปลอดภยั ในการใชง้ าน อปุ กรณท์ กุ ชน้ิ
ในร้านไดร้ ับการรบั รองมาตรฐาน มอก. ซง่ึ มสี นิ คา้ ดังต่อไปน้ี

ภาพอปุ กรณ์ รายละเอียด
ชุดเตากล่องมาตรฐาน
หัวเตาทาจากเหลก็ หล่ออย่างดี ฝาครอบเตาทาจากเหล็กชุบสีดา
ทนทาน ทาความสะอาดง่าย

35

เตากลอ่ ง Tornado Power
โครงเตาทาจากสแตนเลสทุกชิ้นไม่เป็นสนิม หัวเตาทาจาก
ทองเหลอื งอย่างดี ฝาครอบเตาทาจากทองเหลอื งพเิ ศษ ออกแบบ
เป็นระบบไฟวน ขารองกระทะพร้อมถาดรองสงิ่ สกปรกแขง็ แรง
ทาความสะอาดงา่ ยใชไ้ ดด้ ีกับทุกภาชนะ
ชุดเตาช้นั ใน
โครงเตาทาจากสแตนเลสทุกชิ้นไม่เป็นสนิมพร้อมช้ันวางของ 2
ช้ัน ช่องใส่ขวดเคร่ืองปรงุ บนเตา ถาดรองส่ิงสกปรกใต้เตาเป็นส
แตนเลส ดแู ลรกั ษาง่าย หวั เตาทาจากเหลก็ หลอ่ อย่างดี ฝาครอบ
เตาทาจากเหลก็ หล่อชุบสีอลูมิเนียม ทาความสะอาดง่าย ขารอง
กระทะแขง็ แรง ทาความสะอาดง่าย ใชไ้ ดด้ กี ับทกุ ภาชนะ

ภาพอุปกรณ์ ชุดเตากล่อง 2 หัวมาตรฐาน
หวั เตาทาจากเหล็กหล่ออย่างดี ฝาครอบทาจากทองเหลืองพิเศษ
เหมาะสาหรบั ประกอบอาหารหลายอยา่ งพรอ้ มกัน

ชดุ เตากลอ่ ง 2 หัว 2 แบบ
หัวเตาทองเหลืองทาจากเหล็กหล่ออย่างดี ฝาครอบทาจาก
ทองเหลืองพิเศษ เหมาะสาหรับทาอาหารประเภท ผัด ทอด ที่
ต้องการเร่งหรือลดความรอ้ นอย่างรวดเรว็ หัวเตาอินฟาเรด ทา
จากแผ่นเซรามิคอย่างดีให้ความร้อนทั่วถึงทั้งภาชนะ เหมาะ
สาหรับอาหารประเภท ตม้ น่ึง ตุน๋ ท่ีต้องการใชค้ วามร้อนนาน
หัวปรับความดันชนดิ แรงดนั ตา่
เกลียวมือหมุนทาจากทองเหลอื งพิเศษ แข็งแรง ทนทาน ใช้งาน
ง่าย ผ่านการรับรองมาตรฐานอุตสาหกรรม

รายละเอยี ด
หัวปรับความดันชนิดแรงดันต่าแบบมี Safety Valve ติดตั้ง
Safety Valve เพื่อตัดการจ่ายก๊าซเม่ือสายยางขาด ผ่านการ
รับรองมาตรฐานอตุ สาหกรรม

36

หัวปรับความดันชนิดแรงดันสูง เกลียวมือหมุนทาจาก
ทองเหลืองพเิ ศษ แขง็ แรง ทนทาน ใชง้ านงา่ ย ปรับเรง่ ความรอ้ น
ได้ตามตอ้ งการ ผ่านการรบั รองมาตรฐานอุตสาหกรรม

ชุดหัวปรับความดันพร้อมสายยางและเข็มขัดรัด เพ่ือความ
สะดวกในการตดิ ต้ัง OR จึงออกแบบผลิตภณั ฑห์ ัวปรับแรงดนั ต่า
มีท้ังแบบ Safety Valve และแบบธรรมดา บรรจุมาพร้อมกับ
สายยางก๊าซที่ทาจากพลาสติกคุณภาพสูง ใช้กับเตาก๊าซแรงดัน
ต่า มีเครื่องหมาย PTT ประทับอยู่ในเน้ือพลาสติก ขนาดความ
ยาวมาตรฐาน 1.5 ม. จาหนา่ ยพรอ้ มเข็มขดั รดั สาย 2 ชนิ้

ร้าน PTT LPG Smart Shop นอกจากจะมสี ินคา้ คุณภาพแลว้ ยงั มีการกาหนดมาตรฐานการบริการไว้ดว้ ย ซึ่ง
ในส่วนบริการนี้จะมีพนักงานทาหน้าท่ีรับคาส่ังซื้อและพนักงานส่งถังก๊าซพร้อมติดตั้งให้กับลูกค้า โดยมีข้อ
ปฏิบตั ิดังน้ี

1. ในส่วนของการรบั คาสั่งซ้อื จากลกู คา้
- ผู้รับคาส่ังซื้อมีหน้าท่ีรับคาส่ังซื้อสินค้าจากลูกค้า ซ่ึงต้องมีสมาธิในการรับฟังและบันทึก

รายงานตา่ งๆ จากลูกค้าได้อยา่ งครบถ้วน
- ผู้รับคาส่งั ซอื้ ต้องกล่าวต้อนรบั และแจง้ ชื่อร้านค้ากา๊ ซหุงตม้ ทุกคร้งั ทร่ี บั โทรศัพท์
- สอบถามรายละเอียดผลติ ภัณฑ์ท่ีลูกค้าต้องการ สถานที่จัดส่ง ขอทราบช่ือและหมายเลข

โทรศัพท์ของลูกคา้ เพือ่ ความสะดวกในการจดั สง่
2. ในสว่ นของมาตรฐานการจัดส่งสินค้า
- พนักงานส่งสินค้าจะต้องสวมเครื่องแบบพนักงานส่งกา๊ ซของ OR
- นาใบสง่ั ซอ้ื สินคา้ และถงั ก๊าซหงุ ต้มสง่ ให้ถงึ ภายในเวลาทเ่ี หมาะสมหรอื ทีต่ กลงกับลูกคา้
- ต้องแนะนาตวั และแจ้งวัตถุประสงค์กอ่ นนาก๊าซหุงตม้ ไปสง่ ให้ลูกคา้
- ไมเ่ ขน็ หรือลากถงั ก๊าซไปกับพ้ืน
- เปลยี่ นถังกา๊ ซหงุ ต้มใหถ้ ูกวธิ ี
- ทดลองเปิดก๊าซหงุ ตม้ ให้ลูกค้าดู

*****************************************************************