ศิลปวัฒนธรรม (ปวส. ทอ_clone

ศิลปวฒั นธรรม

วฒั นธรรม

หมายถึง วถิ ีการดําเนินชวี ติ ของคนในสังคมเปน็
ขนบธรรมเนียมท่ีกําหนดใชห้ รือท่ีเคยประพฤติปฏิบตั ิ
สืบต่อกันมา ที่สมาชกิ ในสังคมรบั รเู้ ข้าใจรว่ มกัน

ทกุ อย่างท่ีมนุษย์สรา้ งข้ึนมานับต้ังแต่ภาษา
นบธรรมเนียมประเพณีศาสนากฎหมาย ศิลปะ
จริยธรรม เพื่อชว่ ยให้มนุษย์สามารถดํารงอยู่ต่อไปได้

พระราชบัญญตั ิวฒั นธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2553

ได้ให้ความหมายไวว้ า่ วฒั นธรรมหมายถึง
วถิ ีการดําเนินชวี ติ ความคิด ความเชอ่ื ค่านิยม
จารีตประเพณี พิธกี รรม และภมู ปิ ญั ญา ซ่งึ กล่มุ ชน
และสังคมได้ร่วมกัน สร้างสรรค์ ส่ังสม ปลกู ฝัง สืบ
ทอด เรยี นรู้ ปรับปรงุ และเปลี่ยนแปลง
เพ่ือให้เกิดความเจรญิ งอกงาม ท้ังทางด้านจติ ใจ
และวฒั ถอุ ย่างสันติ

ความสําคัญของประเพณีไทย

1. เปน็ มรดกทางวฒั นธรรมท่ีบง่ บอกความเป็นชาติไทย

2. ทําให้คนในสังคมได้ทํากิจกรรมร่วมกันมีความสามคั คี

ลักษณะสําคัญของวฒั นธรรม

1.เกิดจากการเรียนรู้ วฒั นธรรมไมใ่ ชส่ ิ่งที่ติดตัว
มนายืต้ังแต่เกิด เปน็ ส่ิงที่เรียนรจู้ ากการเปน็ สมาชกิ
ของสังคม

2.วฒั นธรรมเปน็ มรดกทางสังคม เชน่ ภาษาพูด
ภาษาเขยี นที่ชว่ ยให้สมาชกิ ในสังคมส่ือสารเขา้ ใจ
ตรงกัน

ประเภทของประเพณีไทย

1. จารีตประเพณีหรอื กฎศีลธรรม เปน็ ประเพณีท่ีมี
ศีลธรรม มลี ักษณะบงั คับให้สมาชกิ ต้องปฏิบัติ

-เปน็ ท่ียอมรับและถือปฏิบตั ิของคนในสังคม
-ไม่ขัดต่อกฎหมายบา้ นเมือง หรอื ศีลธรรมอนั ดีท้ังหลายของ
คนในสังคม
-การเล้ียงดบู ดิ ามารดายามแก่เฒา่

2. ขนบประเพณี คือ ขนบธรรมเนียมที่กําหนดใชห้ รือ
ที่เคยประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมา ที่สังคมวางกฏเกณฑ์ไว้
อย่างเป็นระเบียบแบบแผน

3. ขนบธรรมเนียมประเพณี เป็นแนวทางเป็นพิธที ี่เก่ียว
กับการวางตนในสังคม การปฏิบัติในการดําเนินชวี ติ
ประจาํ วนั ท่ีปฏิบัติกันมาจนเคยชนิ เปน็ เรอื่ งที่ทกุ คน
ควรทํา ฝ่าฝืนอาจถกู ตําหนิได้วา่ ไมม่ ีมารยาท

• ประเภทของวฒั นธรรม ตามพระราชบญั ญตั ิ

วัฒนธรรมแห่งชาติ พุทธศักราช 2485
1. คติธรรม เปน็ วฒั นธรรมเกี่ยวกับหลักในการดําเนินชวี ติ

เชน่ ความขยันหม่ันเพียร ความประหยัด ความเสียสละ
2. เนติธรรม เป็นวฒั นธรรมท่ีเก่ียวกับกฎหมาย ท่ีสมาชกิ

ในสังคมต้องปฏิบตั ิตาม
3. วตั ถธุ รรม เปน็ วฒั นธรรมทางวตั ถเุ กี่ยวกับการกิน

เครอื่ งมอื เครือ่ งใชใ้ นชวี ติ ประจาํ วนั และที่อยู่อาศัย
4. สหธรรม เปน็ วฒั นธรรมทางสังคมที่ทําให้คนในสังคม

อยู่รว่ มกันอย่างมคี วามสุข รวมท้ังการเปน็ ระเบียบ
มารยาทในสังคม เชน่ มารยาทในการรบั ประทาน การ
ไปงานมงคล

1. วฒั นธรรมที่เป็นวตั ถุ ซ่งึ ได้แก่ ส่ิงประดิษฐ์และ
เทคโนโลยีต่าง ๆ ท่ีมนุษย์คิดค้นผลิตข้นึ มา เชน่
สิ่งก่อสรา้ ง อาคารบา้ นเรือน อาวธุ ยุทโธปกรณ์
เครอ่ื งอาํ นวยความสะดวกต่าง ๆ เป็นต้น

2.วฒั นธรรมท่ีไมใ่ ชว่ ตั ถุ หมายถึง อดุ มการณ์ ค่านิยม
แนวคิด ภาษา ความเชอื่ ทางศาสนา ขนม
ธรรมเนียมประเพณี ลัทธกิ ารเมือง กฎหมาย วธิ กี าร
กระทํา และแบบแผนในการดําเนินชวี ติ ซ่งึ มลี ักษณะ
เปน็ ามธรรม ท่ีมองเห็นไมไ่ ด้

ปัจจยั ที่ส่งเสริมการเกิดข้นึ ของวฒั นธรรมไทย

• สภาพทางภมู ศาสตรข์ องแต่ละภาค

• ภมู ิศาสตร์ส่ิงแวดล้อม คนไทยใชน้ าในลําคลอง
ในการประกอบอาชพี เกษตรกรรม และใชใ้ น
ครัวเรอื น จงึ มีการสร้างสรรค์วฒั นธรรมท่ีสัมพันธ์
กัน ระหวา่ งความกตัญญูรู้คุณกับความเชอื่ ทาง
ศาสนา

•องค์ประกอบของวฒั นธรรม

วฒั นธรรมเป็นผลจากการท่ีมนุษย์ได้เขา้ ควบคมุ ธรรมชาติและพฤติกรรมของมนุษย์
ทําให้เกิดการจดั ระเบยี บทางสังคม ระบบความเชอื่ ศิลปกรรม ค่านิยมและวทิ ยา
การต่าง ๆ อาจแยก องค์ประกอบของวฒั นธรรมได้เป็น 4 ประการ

1. องค์มติ (CONCEPT) คือ ความคิด ความเชอ่ื ทางพุทธศาสนา ความเขา้ ใจ

2. องค์พิธกี าร (USAGE) หมายถึง ขนบธรรมเนียมประเพณีท่ีแสดงออก
ในรูปพิธกี รรม

3. องค์การ (ORGANIZATION) หมายถึง กล่มุ ท่ีมีการจดั อย่างเปน็
ระเบียบหรือมโี ครงสรา้ งอย่างเปน็ ทางการ มกี ารวางกฎเกณฑ์
ระเบียบข้อบงั คับและวตั ถปุ ระสงค์ไวอ้ ย่างแน่นอน

• 4. องค์วตั ถุ (INSTRUMENTAL AND SYMBOLIC OBJECTS)
ได้แก่ วฒั นธรรมทาง วตั ถทุ ้ังหลาย เชน่ บา้ น โบสถ์ วหิ าร รวม
ตลอดถึงเคร่อื งมือเครื่องใชต้ ่าง ๆ



ศิลปพื้นบา้ น



การเปลี่ยนแปลงทางวฒั นธรรม

1. การเปลี่ยนแปลงในระบบความสัมพันธข์ องบุคคล

แตกต่างไปจากเดิม เชน่ การเก่ียวข้าว

2. เพ่ือตอบสนองความต้องการของมนุษย์ให้ชวี ติ ดีข้นึ
ยกเลิกประเพณีด้ังเดิม หรือประกอบพิธใี ห้น้อยลงเพ่ือ
เป็นการประหยัดค่าใชจ้ า่ ย

3. ประชากร ประชากรมาจาํ นวนมากข้นึ ทําให้เกิดการแขง่ ขัน
ทางด้านต่างๆ เปน็ ผลให้วถิ ีการดําเนินชวี ติ เปลี่ยนแปลงไป
เชน่ การรบี เร่งทํางาน ต่างคนต่างอยู่ การชว่ ยเหลือกันลด
น้อยลง เปน็ ต้น

• วฒั นธรรมไทยกับการดําเนินชวี ติ ในสังคมไทย

1. วฒั นธรรมด้านขนบธรรมเนียมประเพณี เก่ียวกับ
การแสดงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ

2. วฒั นธรรมด้านภาษา สังคมมีภาษาเปน็ ของตน
เอง ท้ังภาษาพูด ภาษาเขยี น เพื่อเปน็ เครอ่ื งมอื ใน
การส่ือสารของคนในสังคม

กระบวนการปลูกฝังและการสืบทอดวฒั นธรรมไทย

มจี าํ เปน็ ต้องอาศัยความร่วมมือจากคนไทยทกุ คน ซ่งึ มีหลายวธิ กี าร
ด้วยกัน ดังนี้

• ส่งเสริมให้เห็นคุณค่าของประเพณีไทย โดยเฉพาะประเพณีในท้องถิ่น
ให้คนในท้องถิ่นตระหนักถึงเอกลักษ์ทางวฒั ธรรม ซ่งึ จะทําให้เกิด
ความม่นั ใจและสามารถปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงจาก
วฒั ธรรมอ่ืน ๆ ท่ีเข้ามาได้

กระบวนการปลกู ฝังและการสืบทอดวฒั นธรรมไทย

• การรณรงค์เพื่อปลกู ฝังจติ สํานึก
ความ รับผิดชอบในการอนรุ ักษ์
วฒั นธรรมให้กับคนไทยทกุ คน
เพ่ือให้ตระหนักถึงความสําคัญ
ของวฒั นธรรมวา่ เป็นเร่ืองที่ทุกคน
ต้องรับผิดชอบร่วมกัน

• ปลกู ฝังทัศนคติวา่ ทุกคนมีหน้าที่
เสริมสร้าง ฟ้ ืนฟู และการดแู ล
รักษาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ
และทางวฒั นธรรมที่เป็นสมบัติ
ของชาติ

ประโยชน์และคณุ ค่าทางวฒั นธรรม

• เปน็ ส่ิงที่ดีงามท่ีบรรพบุรษุ ได้สรา้ งสมและสืบทอด
เปน็ มรดกต่อกันมา

• ทําให้สมาชกิ ในสังคมมคี วามเป็นอนั หน่ึงอนั เดียวกัน
• สมาชกิ อยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสขุ

สรุป

วฒั นธรรม คือแบบอย่างหรือวถิ ีการดําเนินชวี ติ
ของคนในสังคม หมายความรวมถึง ความเชอ่ื ภาษา
ขนบธรรมเนียมประเพณี การใชช้ วี ติ ประจาํ วนั
วฒั นธรรมแสดงออกถึงความเจริญงอกงาม

ความเป็นระเบียบเรยี บรอ้ ย ความกลมเกลียวของ
คนในชาติ