RK_01_2022

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 51

pociągokilometrów, co oznaczało wzrost Masa ładunkowa w kolejowych przewozach towarowych
o 4,1 mln pociągokilometrów (5,3%). Śred- w latach 2012-2021
nia odległość przewozu ładunków wyniosła
w 2021 r. 230 km - o 4 km mniej w porów- 350
naniu do 2020 r.
300
Masa ładunków w 2021 r. była
większa także od tej z 2019 r. Przewiezio- 250
no o 7,2 mln ton więcej (3,1%). W zakresie
pracy przewozowej wzrost wyniósł 0,1%, 200 231,3
co przełożyło się na 78 mln tonokilome- 233,2
trów, a w zakresie pracy eksploatacyjnej 150 228,9
miał miejsce spadek o -0,9%, czyli 0,7 mln 224,8
pociągokilometrów. Średnia odległość 100 222,2
zmniejszyła się o 6,7 km. 239,9

dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu 250,3
Transportu Kolejowego: 236,4
223,2
- W przewozach towarowych 243,6
w 2021 r. w porównaniu z 2020 r. sytuacja
była stabilniejsza, na rynku nie było już ta- 50
kiej dozy niepewności, a przewoźnicy do-
stosowali się do nowych realiów. Słabszymi 0 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
miesiącami były jedynie styczeń i luty, ale 2012
od marca przewozy były już na stabilnym
poziomie. W ostatniej dekadzie jedynie to transport drogowy w głównej mierze
w 2018 r. została przewieziona większa jest beneficjentem tych zmian. W perspek-
masa towarów. Mimo to zauważalna jest tywie całego rynku niepokojący jest fakt,
tendencja utraty przez transport kolejowy że transport towarów koleją jest ciągle za
udziałów w rynku względem transportu mało konkurencyjny w stosunku do trans-
drogowego. W Polsce z roku na rok sukce- portu drogowego.
sywnie zwiększa się masa i wolumen prze-
wiezionych dóbr, jednak dane pokazują, że RK

Powstała Komisja Techniczna
ds. kabiny maszynisty

W siedzibie Polskiej Izby Kolei odbyło się spotkanie Z ramienia Polskiej Izby Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei
Komisji Technicznej do spraw kabiny maszynisty. w spotkaniu wzięli udział - Sławomir Jankowski – Przewodniczący
Rady Izby, Adam Musiał – Dyrektor Generalny oraz Aleksandra
Wchodzące w struktury Izby Kolei podmioty gospodarcze Jasińska – Project Manager, która zajmuje się koordynacją dzia-
zainicjowały powołanie do życia Komisji Technicznej, której pod- łań komisji.
stawowym celem jest podniesienie poziomu wiedzy w zakresie
stosowania najnowszych rozwiązań technicznych i systemowych, Komisja na przewodniczącego wybrała Damian Midurę,
analiza potrzeb klienta oraz wypracowanie standardów w zakresie natomiast wiceprzewodniczącym został Tomasz Kloska. W cza-
podniesienia jakości i bezpieczeństwa kabiny maszynisty. sie spotkania przyjęto, że najważniejsze cele powołania Komisji
Technicznej ds. Kabiny Maszynisty to:
W skład Komisji weszli:
• Jacek Łosiakowski, FAMOR S.A  • przedstawienie i analiza potrzeb producenta w zakresie
• Mariusz Chmara, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe tematycznym komisji.

„CHATE” Spółka Jawna, Lech Chmara- Zdzisław Tok • analiza innowacyjnych rozwiązań dedykowanych dla
• Tomasz Kloska, Darpol Sp. z o.o. sp. k. branży transportowej.
• Dariusz Jasiński, Darpol Sp. z o.o. sp. k.
• Michał Migasiewicz, RAIL - BOHAMET Sp. z o.o. • współpraca podmiotów kooperujących na linii projektant
• Jerzy Rygier, SSK Rail Sp. z o.o. - producent taboru – kontrahent biznesowy.
• Damian Midura, Midura Group Sp. z o.o.
• wypracowanie standardów przedstawienie komplekso-
wej ofert rynkowej.

Szanowni Państwo, firmy zrzeszone w Izbie Kolei Kontakt:
[email protected]
Zapraszamy Państwa do konsultacji dotyczących kolejnych obszarów tematycznych
i kojarzenia zainteresowanych firm gotowych współtworzyć kolejne komisje technicze.

52 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

PKP Intercity stawia
na rozwój i inwestycje

Z 19 do 27 mld zł zwiększają się środki, jakie PKP Intercity więcej niż obecnie), 35 hybrydowymi ze-
zainwestuje do końca obecnej dekady. W efekcie przewoźnik społami trakcyjnymi (obecnie brak), 2466
planuje uruchamiać w 2030 roku około dwa razy więcej wagonami (o 18% więcej niż obecnie) oraz
pociągów i zaoferować pasażerom wysoki oraz jednolity 38 siedmiowagonowymi składami typu
standard podróży. W ramach zwiększonych nakładów na push-pull (obecnie brak).
inwestycje spółka przeznaczy do 2030 roku 24,5 mld zł na
unowocześnienie floty, a na przyjazne środowisku stacje Wysoki i jednolity
postojowe – 2,6 mld zł. standard podróży

Nowoczesny, lokomotyw hybrydowych elektryczno-spa- Wyższy komfort i funkcjonalność
rozbudowany park linowych o Vmax 160/120 km/h, na które 5 zapewni nowy design przestrzeni wewnątrz
taborowy stycznia br. przewoźnik ogłosił postępowanie pociągów. Normą we wszystkich pociągach
oraz 28 nowych lokomotyw manewrowych. PKP Intercity ma być m.in. klimatyzacja,
W perspektywie do 2030 roku PKP Ponadto w planach jest również moderni- gniazdka elektryczne, dostęp do usługi ga-
Intercity planuje zakup 35 i modernizację 54 zacja 13 lokomotyw spalinowych SM42 do stronomicznej, możliwość skorzystania z wi-fi
elektrycznych zespołów trakcyjnych oraz wersji dwuagregatowej. Dzięki inwestycjom oraz platformy multimedialnej, ułatwienie
zakup 162 (w tym wielosystemowych) i mo- w perspektywie 2030 roku standardem staną dostępu dla osób z niepełnosprawnościami
dernizację 87 lokomotyw elektrycznych, się podróże z prędkością 160-250 km/h, co i o ograniczonej możliwości poruszania się,
zakup 926 i modernizację blisko 1,5 tysiąca pozwoli skrócić czasy przejazdów. miejsca specjalne dla opiekunów z dziećmi
(1489) wagonów, a także zakupy: 35 hy- oraz miejsca do przewozu rowerów.
brydowych zespołów trakcyjnych (HZT), W efekcie wielomiliardowych in-
38 siedmiowagonowych składów piętro- westycji w 2030 roku PKP Intercity będzie Docelowo PKP Intercity planuje
wych typu push-pull wraz z 45 lokomoty- dysponować 429 lokomotywami różnego oferować pasażerom podróże w ramach
wami elektrycznymi wielosystemowymi, 16 rodzaju (o 11% więcej niż obecnie), 109 trzech kategorii: ekonomicznej, średniej
elektrycznymi zespołami trakcyjnymi (o 47% oraz wysokiej. Pociągi kategorii wysokiej
zapewnią połączenia między największymi

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 53

Aktualizacja strategii rozwoju i inwestycji
PKP Intercity z perspektywą do 2030 roku.

Większe nakłady na inwestycje

19 27Z  do mld zł 24,5 mld zł 2,6 mld zł

zwiększają się środki, na nowoczesny tabor na przyjazne środowisku
stacje postojowe
jakie PKP Intercity zainwestuje

2030do roku

miastami (wydłużane sezonowo do popularnych miejsco- kategorie, dostosowane do odpowied- będzie dysponować 52 stacjami po-
wości turystycznych) i z najkrótszym czasem przejazdu niego standardu uwzględniającego stojowymi i bocznicami kolejowymi
(szybszym od samochodu i konkurencyjnym wobec sa- potrzeby taborowe w danej lokali- na terenie całej Polski.
molotu). Połączenia będą obsługiwane pojazdami EZT, zacji pod kątem realizacji rozkładu
mogącymi jeździć z prędkością maksymalną 250 km/h. jazdy. W 2030 roku PKP Intercity RK

Pociągi kategorii średniej połączą główne aglo- REKLAMA
meracje, zatrzymując się w mniejszych ośrodkach, jak
również będą kursować za granicę. Ta kategoria będzie
obsługiwana przez klasyczne składy wagonowe o mak-
symalnej prędkości 200 km/h.

Pociągami kategorii ekonomicznej będzie można
podróżować pomiędzy głównymi aglomeracjami z za-
trzymaniami w mniejszych miastach i miejscowościach.
W tej kategorii pasażerowie będą mogli korzystać z elek-
trycznych zespołów trakcyjnych, hybrydowych zespołów
trakcyjnych, składów typu push-pull oraz klasycznych
składów wagonowych, które będą jeździć z maksymal-
ną prędkością 200 km/h.

Inwestycje w nowoczesne,
przyjazne środowisku stacje
postojowe

Aby zapewnić wysoki standard obsługi nowocze-
snego taboru, do 2030 roku PKP Intercity zainwestuje
2,6 mld zł w przyjazne środowisku stacje postojowe
i zaplecza techniczne. Unowocześnienie infrastruktu-
ry technicznej przyniesie standaryzację obiektów. Po
zakończeniu inwestycji będą one podzielone na trzy

54 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

RZĄDOWY PROGRAM
PRZYSTANKOWY

zwiększa dostęp do kolei w całej Polsce

Dzięki rządowemu programowi budowy lub modernizacji LED zapewnia wygodę i bezpieczeństwo
przystanków kolejowych na lata 2021 – 2025 kolej w całej także po zmroku. Dostęp do kolei zapew-
Polsce jest dostępniejsza dla podróżnych, w tym osób nia dodatkowe dojście do peronu od stro-
o ograniczonej możliwości poruszania się. W ramach projektu ny przejazdu kolejowo-drogowego, przy
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. zmodernizują lub wybudują którym ustawiono wiatę na rowery. War-
nowe przystanki w ponad 170 lokalizacjach. Podróżni tość inwestycji ze środków budżetowych
korzystają już z nowego peronu w Niemojkach. Prace to blisko 2,3 mln zł netto.
realizowane są już w 37 miejscach*.
Prace w kolejnych
Prace zakończyły się już na stacji pasażerów na trasie Siedlce – Czerem- lokalizacjach
Niemojki w woj. mazowieckim. Podróżni cha. Nowy peron jest wyższy, co ułatwia
od września ubiegłego roku korzystają już wsiadanie i wysiadanie z pociągów. Przy- Obecnie prace o wartości ponad 110
z przebudowanego peronu o długości 200 gotowano wygodne i bezpieczne dojścia, mln zł realizowane są w 37 lokalizacjach*.
m. Zapewnia on większy komfort obsługi w tym dla osób o ograniczonej mobilności. Wśród nich jest m.in. budowa nowych przy-
i bezpieczeństwo Antypoślizgowa nawierzchnia zwiększa stanków - np. Otomino w woj. pomorskim,
Boguszów-Gorce Dzikowiec i Świdnica
bezpieczeństwo. Na peronie są nowe
wiaty, ławki, czytelne oznakowanie
i tablice informacyjne. Ener-
gooszczędne oświetlenie

Niemojki - nowe wiaty zapewniają wyższy
komfort oczekiwania na pociąg

Stacja Niemojki - pierwszy obiekt zmodernizowany
z Rzadowego programu przystankowego

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 55

Zawiszów na Dolnym Śląsku, Strzyżów Za- Infrastruktury. Celem programu jest prze- kolejowych, a także sfinansowanie prac, zwią-
chód na Podkarpaciu, Szczebrzeszyn Miasto ciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu zanych z dostępnością miejsc parkingowych
na Lubelszczyźnie, Tomaszówek w woj. łódz- oraz zwiększenie dostępności transportu dla pasażerów.
kim, Wietrzychowo na linii Nidzica – Olsztyn, kolejowego - najbardziej ekologicznego zbio-
a także Dąbrówka Zabłotnia na trasie Skar- rowego środka transportu. W „Rządowym Programie budowy
żysko Kamienna – Radom czy Groszowice lub modernizacji przystanków kolejowych na
na odcinku Radom-Dęblin. Zaplanowane zadania inwestycyjne lata 2021-2025” uwzględniono 355 lokaliza-
umożliwią podróżnym dostęp do kolejowej cji w całej Polsce. Na liście podstawowej są
W RAMACH PROJEKTU komunikacji wojewódzkiej i międzywoje- 173 lokalizacje, a na liście rezerwowej 182.
PKP POLSKIE LINIE wódzkiej. Na ten cel przeznaczono 1 mld zł.
KOLEJOWE S.A. Środki zostaną wykorzystane m.in. na wybu- RK
ZMODERNIZUJĄ LUB dowanie lub zmodernizowanie przystanków
WYBUDUJĄ NOWE * stan na 18 lutego 2022r
PRZYSTANKI W PONAD REKLAMA
170 LOKALIZACJACH

Dla 29 lokalizacji* toczą się obecnie
postępowania przetargowe. Dotyczą one
m.in. budowy nowych przystanków w Ko-
szalinie, Kołobrzegu, Zgierzu czy Koniecpolu
w województwie śląskim.

Stacja Niemojki
- przebudowany peron

Ponadto PKP Polskie Linie Kolejowe
S.A. planują ogłosić jeszcze w tym roku poste-
powania przetargowe dla 54 lokalizacji, w tym
przebudowę peronów w Zamościu, Mińsku
Mazowieckim, a także budowę nowych przy-
stanków m.ni. w Grudziądzu, Nowym Sączu,
Pile, Rzepinie czy Łodzi.

Rządowy Program
dla lepszej komunikacji
kolejowej

W maju 2021 r. przyjęto uchwałę
Rady Ministrów w sprawie ustanowienia
„Rządowego Programu budowy lub mo-
dernizacji przystanków kolejowych na lata
2021-2025”, przedłożoną przez Ministra

56 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

BEZPIECZEŃSTWO

na przejazdach kolejowych

Sektor infrastruktury kolejowej wiąże się z szeregiem wymagań z zakresu komunikacji,
bezpieczeństwa oraz systemów alarmowych, gdzie dostarczone rozwiązania muszą wykazywać się
niezawodnością przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.

Aby podnieść bezpieczeństwo oraz rozbudowę oraz interfejsy dla innych, już • Intuicyjność obsługi;
efektywność działania infrastruktury ko- działających urządzeń. • Elastyczna rozbudowa o funkcje
lejowej, C&C Partners na bazie wielolet-
niego doświadczenia dostosowała swoje Kamery na przejazdach analizy obrazu, w tym rozpozna-
rozwiązania do specyfiki tego obszaru, kolejowych wanie numerów tablic rejestra-
biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy cyjnych, wjazd na czerwonym
oraz wymagania klientów - spółek PKP Wieloletnie doświadczenie w zakre- świetle;
PLK S.A. oraz PKP S.A. Dostarczane przez sie zaawansowanych systemów monitoringu • Kompleksowe rozwiązanie plug
C&C systemy nie tylko wspomagają zarzą- wizyjnego, w tym systemów z analizą obrazu, and play;
dzanie oraz organizację pracy służb kole- pozwoliło nam stworzyć rozwiązanie speł- • Wsparcie i serwis autoryzowa-
jowych, ale przede wszystkim podnoszą niające standardy wyznaczone przez PKP nych partnerów na terenie polski;
bezpieczeństwo pasażerów oraz mienia Polskie Linie Kolejowe S.A. • Rozwiązanie gotowe do rozbu-
na obszarach i terenach kolejowych, co dowy pod przyszłe potrzeby za-
przy zastosowaniu najnowszych rozwią- Dzięki temu, dostarczany przez nas mawiającego;
zań technicznych zapewnia optymalizację system telewizji przejazdowej uzyskał „Do- Przedstawiony system bazuje na na-
kosztów eksploatacji. puszczenie do stosowania na liniach kolejo- szych autorskich produktach i oprogramowa-
wych PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.”. Tym niu. Sercem systemu monitoringu wizyjnego
Oferowane systemy wdrażamy dla samym znaleźliśmy się w gronie kilku firm jest platforma zarządzania obrazem VDG
pojedynczych obiektów (dworców, peronów, w Polsce, które posiadają uprawnienia do Sesnse. Dodatkowo systemy monitoringu
przejazdów kolejowych) lub jako zintegro- dostaw oraz uruchomienia systemu moni- są rozszerzone o inteligentną analizę ob-
wany system dla całej linii kolejowej. Wdra- toringu na przejazdach kolejowych kat. B razu, która umożliwia identyfikację zda-
żane przez nas systemy odpowiadają za zgodnych z instrukcją le-111. rzeń np. rozpoznawanie numerów tablic
bezpieczeństwo i komunikację w infrastruk- rejestracyjnych oraz sygnalizacja wjazdu
turze kolejowej, umożliwiając modularną Kluczowe cechy systemu tele- na czerwonym świetle.
wizji dla przejazdów kolejowych kat. B
(CC-KOLEJ-TVU-KATB):

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 57

W zakresie dostarczanych rozwią- O C&C Partners • systemy zdalnego zamykania
zań stawiamy wyłącznie na rzetelnych i otwierania dworców kolejowych;
i sprawdzonych Partnerów. Dlatego szafy C&C Partners na przestrzeni 30 lat
zewnętrzne z dedykowanym podtrzyma- swojej działalności, rozwinęła swój poten- • systemy zarządzani bezpieczeń-
niem zasilania pochodzą z firmy DELTA - cjał w zakresie: stwem obiektów kolejowych w ra-
światowego lidera w produkcji rozwiązań mach platformy PSIM +
dla przemysłu oraz telekomunikacji. Roz- • rozwijania oferty produktowej
wiązania DELTA charakteryzują się trwa- i systemowej Potwierdzeniem jakości oraz odpo-
łością i niezawodnością w działaniu, co jest wiedniego dostosowania oferowanych przez
niezwykle istotne z punktu widzenia two- • świadczenia wysokiej jakości usług nas rozwiązań są referencje zrealizowanych
w zakresie obsługi klienta, logisty- dostaw i uruchomionych systemów m. in. na:
rzenia komplekso- ki, obsługi posprzedażowej.
• Pomorskiej Kolei Metropolitar-
wego systemu. Konstrukcja C&C Partners od 1998 roku jest czę- nej w Gdańsku;
szaf zapewnia utrzymanie układu zasilania ścią holenderskiego holdingu TKH Group,
na stabilnym poziomie. Natomiast w przy- który zrzesza ponad 70 firm o dużym po- • Linii Obwodowej w Warszawie;
padku utraty zasilania, system będzie działał tencjale innowacyjnym, których wspólnym • Liniach kolejowych E65, E59,
przez ponad 8 godzin. Żywotność układu mianownikiem jest specjalizacja w produkcji
zasilania w połączeniu z bardzo wysoką oraz dystrybucji rozwiązań telekomunika- Lk405, Lk219; Lk354; E20;
ochroną elementów systemów przed wa- cyjnych, pasywnych dla sieci LAN, a także • Dworcach kolejowych w Bydgosz-
runkami zewnętrznym, gwarantuje nieza- zaawansowanych systemach zabezpieczenia
wodność systemu na lata. technicznego. C&C Partners to zespół blisko czy, Tczewie, Gdańsku Głównym
100 wysokiej klasy specjalistów, której po- i wielu innych.
tencjał uzupełnia dedykowana do prac pro-
gramistycznych i rozwojowych grupa ponad Obejrzyj film
70 programistów i inżynierów elektroniki. z naszej realizacji
Przejazd kolejowy
C&C Partners od wielu lat dostarcza Trzemeszno
rozwiązania dla sektora kolejowego w Pol-
sce. Są to: Mateusz Sadowski

• własnej produkcji kable światło- Kierownik projektu w C&C Partners
wodowe wraz z osprzętem (odpo- [email protected]
wiadające wymaganiom instrukcji
le-108);

• systemy monitoringu wizyjnego
SMW zgodne z wymaganiami in-
strukcji IPI-4;

• kolumny SOS w ramach syste-
mów SPA zgodne z wymagania-
mi instrukcji IPI-4;

• kompleksowe systemy zabezpie-
czenia obiektów dworcowych;

58 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

NIK oceniła
Centralny Port
Komunikacyjny

Najwyższa Izba Kontroli zbadała stan przygotowań w Ministerstwie Infrastruktury zainicjowa-
do budowy nowego lotniska centralnego dla Polski. no prace nad programami operacyjnymi lub
wykonawczymi do ww. strategii.

Przypomnijmy, że Centralny Port Koncepcja Centralnego Opóźnienia
Komunikacyjny to planowany węzeł prze- Portu Komunikacyjnego harmonogramu
siadkowy między Warszawą i Łodzią, który
ma zintegrować transport lotniczy, kolejowy W opinii NIK koncepcja CPK była NIK zarzuca ogólnikowy charakter
i drogowy. W ramach tego projektu w od- zgodna z celami polityk i strategii rzą- harmonogramu realizacji CPK. Jak również
ległości 37 km na zachód od Warszawy, dowych, formułowanych od 2007 roku niemożliwe do dotrzymania terminy reali-
na obszarze ok. 3.000 hektarów zostanie i opierała się na zweryfikowanych i zaktu- zacji poszczególnych zadań. Za przykład
wybudowany Port Solidarność, który bę- alizowanych analizach wykonanych w latach podaje wejście w życie specjalnej ustawy
dzie w stanie obsługiwać 45 mln pasaże- wcześniejszych. Przewidywała podział in- do końca 2017 r., czyli w ciągu niespełna
rów rocznie. westycji na trzy zasadnicze komponenty: dwóch miesięcy od przyjęcia Koncepcji
lotniskowy, drogowy i kolejowy. CPK. Natomiast opracowanie Programu
Jak zaznacza NIK w swoim raporcie Wieloletniego miało nastąpić w pięć mie-
największa obecnie rządowa inwestycja Z ustaleń kontrolnych wynika jed- sięcy od przyjęcia Koncepcji CPK. Do tego
w Polsce czyli budowa Centralnego Portu nak, że w Koncepcji CPK nie przedstawiono jednak nie doszło i chociaż prace nad pro-
Komunikacyjnego już na starcie ma opóź- pełnego uzasadnienia biznesowego przed- jektem Programu wieloletniego zostały
nienie. Oznacza to, że zagrożone jest za- sięwzięcia. Szczególnie harmonogramu zainicjowane w CPK sp. z o.o. niezwłocz-
kończenie budowy lotniska do końca 2027 związanego z powstawaniem kosztów i ko- nie po jej utworzeniu to konsultacje oraz
roku. Podkreśla się również, że nadal nie rzyści, wyliczeń finansowych spodziewa- zmiany projektu, spowodowane licznymi
wiadomo ile dokładnie będzie kosztować nych korzyści oraz oszacowania korzyści zastrzeżeniami Ministerstwa Finansów
CPK, ani skąd będą pochodzić pieniądze na utraconych. Obowiązująca wówczas Stra- i Centrum Analiz Strategicznych, trwały
ten projekt. W ocenie NIK, niezbędne jest tegia rozwoju transportu do 2020 roku do października 2020 r.
niezwłoczne przeprowadzenie rzetelnej (z perspektywą do 2030 roku) wymagała,
analizy kosztów i korzyści, zarówno tych by podjęcie ostatecznej decyzji o budowie W wyniku nierzetelnego planowania
ekonomicznych, jak i społecznych, jakie ma nowego lotniska centralnego było uzależ- etapu przygotowawczego w Koncepcji CPK,
przynieść budowa największego lotniska nione m.in. od uzasadnienia ekonomicznego. poszczególne zadania zostały zrealizowa-
w naszym kraju. Zaznaczono, że resort infrastruktury dążył ne z opóźnieniem – sięgającym nawet 2,5
do uwzględnienia założeń Koncepcji CPK roku – w stosunku do przyjętych założeń.
Izba deklaruje, że podstawowym w innych dokumentach strategicznych odno-
celem kontroli NIK było zbadanie czy stan szących się do transportu. I tak we wrześniu NIK zwraca uwagę, że przedłużające
przygotowania do budowy, którym kiero- 2019 r. Rada Ministrów przyjęła Strategię się prace nad projektem Programu wielo-
wał Pełnomocnik Rządu do spraw CPK przy Zrównoważonego Rozwoju Transportu do letniego dotyczyły jedynie lat 2020-2023.
pomocy spółki Centralny Port Komunika- 2030 roku, która uwzględniała kierunki Dokumentem wykonawczym do Programu
cyjny sp. z o.o. był zgodny z założeniami. działań przyjęte w Koncepcji CPK. Ponadto będzie Dokument Wdrażający, który ma
zawierać w szczególności harmonogramy

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 59

Marzec 2017 Kalendarium CPK

Rekomendacja budowy KLUCZOWE ZDARZENIA
CPL przez KERM

Wrzesień 2017 Maj 2018 Sierpień 2019

Zmiana ustawy Uchwalenie ustawy o CPK Dofinansowanie CPK sp z o.o.
o PPL 300 mln zł
(planowano na luty 2018)

2017 2018 2019 2020 2022

Listopad 2017 Listopad 2018 Październik 2020
Przyjecie koncepcji CPK Powołanie CPK sp. z o.o. Zatwierdzenie planu
z kapitałem 10 mln zł
Kwiecień 2017 wieloletniego
Powołanie Pełnomocnika (planowano na luty 2018)
Rządu ds. CPK
Źrdło: Opracowanie własne NIK na podstawie
wyników kontroli (stan na koniec 2020 r.)

realizacji oraz budżety poszczególnych sp. z o.o. Nadzór właścicielski nad spółką potrzeb inwestycji oraz wynegocjowania
przedsięwzięć. Dokument ten nie został Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o. warunków tego rodzaju finansowania.
jednak dotychczas przyjęty. W efekcie brak sprawuje Pełnomocnik Rządu ds. Central-
jest pełnego harmonogramu rzeczowo-fi- nego Portu Komunikacyjnego. Koszty komponentu lotniczego osza-
nansowego Programu CPK. cowano w Koncepcji CPK na 16–19 mld zł,
Kontrola wykazała jednak, że w ra- kolejowego na 8–9 mld zł. Natomiast kompo-
Jakie koszty mach przygotowania do budowy CPK nie nentu drogowego na 1,7 mld zł. Oznacza to,
sporządzono dotychczas studium wyko- że łączny koszt przedsięwzięcia oszacowano
NIK przypomina, że Spółkę Celo- nalności dla całego Programu CPK, które na kwotę 34,9 mld zł. Zaznaczyć jednak na-
wą, powołaną na podstawie ustawy o CPK określiłoby warunki jego realizacji niezbęd- leży, ze w przypadku kolei kwota odnosiła się
do realizacji Koncepcji CPK, wyposażono ne dla osiągnięcia zakładanych celów, oraz jedynie do tzw. etapu „0”, na który składała
w środki finansowe w wysokości 310 mln kompleksowego planu finansowego dla się: budowa linii kolejowej Warszawa – Łódź,
zł, pozwalające na funkcjonowanie i reali- pełnego okresu inwestycji. Program wie- budowa węzła CPK wraz z dworcem oraz
zację zadań ustawowych. Środki na finan- loletni dotyczy jedynie lat 2020-2023. układem torowym zawierającym łączniki
sowanie realizacji ustawowych zadań CPK Dotychczas wszystkie realizowane zada- pomiędzy istniejącymi liniami. Kolejne inwe-
sp. z o.o. do końca 2023 r. zostały określo- nia miały zabezpieczone środki finanso- stycje założone w Koncepcji CPK określono
ne w Programie wieloletnim na poziomie we. Podobnie w perspektywie do 2023 r. na lata 2020-2030 na kwotę 35–40 mld zł.
9,23 mld zł. Mają one pochodzić z emisji zapewnione są środki na realizację etapu NIK podkreśla jednak, że takie podejście
skarbowych papierów wartościowych i zo- przygotowawczego. Od 2023 r. planowane czyli nie zawarcie pełnych wydatków na
staną wniesione przez Skarb Państwa na jest długoterminowe finansowanie dłużne kolej wynikało z tego, że na tym etapie nie
podwyższenie kapitału zakładowego CPK co jednak wymaga dokładnrgo określenia było przesądzone czy w zaproponowanym
kształcie rozbudowa systemu
Zakładane koszty CPK
kolejowego będzie realizowana, jak
ŁĄCZNY KOSZT 34,9 mld zł również nie wskazano, który z podmiotów,
spółka CPK czy PKP PLK SA będzie te in-
Koszty komponentu 16-19 mld zł westycje realizował. Szacunek kosztów
lotniczego (w oparciu o poziom cen z 2017 r.) został wy-
8-9 mld zł konany na podstawie szacowania kosztów
Koszty komponentu wynikających ze studium wykonalności kolei
kolejowego 1,7 mld zł Źrdło: Opracowanie własne NIK dużych prędkości Y oraz benchmarku kosz-
na podstawie wyników kontroli tów analogicznych budowli dworcowych.
Koszty komponentu Przy obecnej inflacji i wzroście kosztów
drogowego pracy, a także cen materiałów budowalnych,
szacunkowe koszty rozbudowy krajowej
koszty rozbudowy 0 35-40 mld zł sieci kolejowej mogą już być nieaktualne.
krajowej sieci kolejowej
5 10 15 20 25 30 35 40 mln zł Zmiana nastąpiła w czerwcu 2020
przewidziane na lata r. kiedy to zarząd CPK sp. z o.o. zatwierdził
2020-2030

60 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Wydatki na CPK W części dotyczącej analizy opła-
calności komponentu lotniczego wskazano,
Koszty wydatków do końca 2020 r. w związku że wartością krytyczną dla projektu CPK
z realizacją działań wskazanych w Koncepcji CPK jest ruch pasażerski na poziomie 24,3 mln
pasażerów w 2030 r.
wyniosły 95,6 mln zł
Wydatki
4,3 mld zł 84,7 mld zł 6,6 mld zł
Kontrola NIK wykazała, że nakła-
Koszty obsługi Wydatki CPK sp. z o.o. Wydatki PPL poniesione dy na CPK (do końca 2020 r.) wyniosły ok.
Pełnomocnika (w tym nakłady przez PPL na analizy 96,5 mln zł. Były to:
Rządu ds. CPK inwestycyjne) dotyczące CPK
• koszty obsługi Pełnomocni-
Plan inwestycyjny Komponentu Kolejowe- a było 30 mln 392 tys.). ka Rządu ds. CPK – 4,3 mln zł,
go do 2034 roku określający zestawienie Prognoza Urzędu Lotnictwa Cy- czyli 68 proc. maksymalnego li-
inwestycji kolejowych koniecznych dla funk- mitu określonego na ten okres
cjonowania przyszłego portu lotniczego wilnego z 2017 r. zakładała, że w 2025 r. w ustawie;
obsłużonych zostanie 65,3 mln pasażerów
W przypadku komponentu drogo- (Koncepcja z 2010 r. prognozowała 50,8 • wydatki CPK sp. z o.o. (w tym na-
wego do dnia zakończenia kontroli w CPK mln), a w 2035 r. będzie to 94,5 mln pasa- kłady inwestycyjne) w wysokości
sp. z o.o. nie został utworzony Podprogram, żerów (według Koncepcji z 2010 r. – 78,2 84,7 mln zł;
a wszystkie inwestycje dotyczące sieci dro- mln). W pracach nad Koncepcją CPK za-
gowej, związane z budową CPK, są realizo- kładano, że w 2027 r. PLL LOT przewiozą • wydatki poniesione przez PPL na
wane samodzielnie przez GDDKiA. na połączeniach z/do Warszawy 19 mln analizy dotyczące CPK w wyso-
pasażerów. kości 6,6 mln zł.
Przepustowość CPK
W związku z epidemią COVID-19, W samym 2020 r. CPK sp. z o.o. wy-
Początkowo w Koncepcji CPK PLL LOT przygotowały aktualizację pro- dała 57,9 mln zł na realizację powierzonych
określono przepustowość lotniska na po- gnozy pasażerskiej, w oparciu o założenie jej zadań w ramach Komponentów Lot-
ziomie 45 mln pasażerów rocznie (w sce- wstrzymania wszelkich działań zmierza- niskowego i Kolejowego (65 proc. planu
nariuszu optymistycznym) oraz udział na jących do rozbudowy infrastruktury lot- finansowego po aktualizacji). Dotyczyły
rynku przewozów pasażerskich na poziomie niska na one wydatków:
40-45 proc. Uzasadniono to tym, że przy-
jęte w 2010 r. prognozy rozwoju rynku po- Okęciu oraz przeniesienie wszyst- • HR (43,6 mln zł),
twierdziły się niemal w 100 proc. (na 2015 kich operacji do CPK w IV kwartale 2027 • funkcjonowania biura (4 mln zł),
r. zakładano 30 mln 395 tys. pasażerów, r. Narodowy przewoźnik obniżył prognozę • IT (4,7 mln zł),
rozwoju ruchu pasażerskiego o 34 proc. • zakupu usług prawnych (0,4 mln

ZAAWANSOWANIE KOMPONENTU KOLEJOWEGO zł),
• doradztwa (1,9 mln zł),
CPK sp. z o.o. uruchomionych zostało 12 projektów kolejowych: • podróży służbowych i reprezen-

Lp. Nazwa projektu tacji (0,4 mln zł),
1 Budowa linii kolejowej nr 85 na odc. Warszawa Zachodnia–CPK–Łódź– Niciarnia bez odcinka • usług marketingowych i PR (2,3

w obrębie Węzła kolejowego CPK. mln zł).
2 Budowa Węzła kolejowego CPK. CPK sp. z o.o. zatrudniała 255 osób
3 Budowa tunelu dalekobieżnego w Łodzi wraz z włączeniem w linię nr 14. w 2020 r., z czego w Komponencie Lotnisko-
4 Budowa linii kolejowej nr 85 na odc. Łódź–Sieradz Północny. wym – 41 osób, w Komponencie Kolejowym
5 Budowa linii kolejowej nr 86 na odc. Sieradz Północny–Kępno. – 59, w Komponencie Nieruchomości – 22,
6 Budowa linii kolejowej nr 86 na odc. Kępno–Czernica Wrocławska. w Komponencie Strategia i Rozwój – 25
7 Budowa linii kolejowej nr 86 na odc. Czernica Wrocławska–Wrocław Główny. osób. Pozostałe 108 osób było zatrudnio-
8 Budowa linii kolejowych nr 267 i 268 na odc. Żarów–Świdnica–Wałbrzych–granica państwa. nych w Pionach Dyrektora Wykonawczego,
9 Budowa linii kolejowej nr 29 na odc. Ostrołęka–Łomża. Finansowym, Komunikacji i PR, Prezesa
10 Budowa linii kolejowych nr 54 i 56 na odc. Trawniki–Krasnystaw Miasto i Wólka Orłowska–Za- Zarządu. Do końca 2021 r. spółka plano-
wała zwiększyć zatrudnienie do 587 osób,
mość. z czego w Komponencie Lotniskowym o 91
11 Budowa linii kolejowych nr 58 i 632 na odc. Łętownia–Rzeszów. osób (do 132), w Komponencie Kolejowym
12 Budowa linii kolejowej nr 170 na odc. Chybie–Jastrzębie Zdrój–Godów–Granica Państwa. o 74 osoby (do 133), w Komponencie Nie-
ruchomości o 35 osób (do 58), w Kompo-
nencie Strategia i Rozwój o 26 osób (do 51).
NIK wskazuje, że realizacja powyż-
szego planu oznaczałaby ponad dwukrotne
zwiększenie zatrudnienia w komórkach

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 61

merytorycznych, przy równoczesnych pla- zharmonizowanie, z uwzględnie- niu do użytku CPK, w celu przygo-
nach zlecania licznych prac i usług pod- niem wszystkich zidentyfikowa- towania operacji ewentualnego
miotom zewnętrznym. W opinii NIK, stan nych ryzyk; przeniesienia ruchu lotniczego
zatrudnienia powinien wynikać z rzetelnej • ustalenie pełnego planu finanso- oraz kontynuowania działalno-
analizy potrzeb w zakresie zasobów ludz- wania Programu CPK, ze wska- ści PPL w warunkach rynkowej
kich oraz zidentyfikowania wszystkich pla- zaniem niezbędnych nakładów konkurencji.
nowanych zadań pod względem sposobu oraz źródeł pozyskania środków
ich wykonania (zasoby własne spółki czy finansowych; RK
zlecenie usług zewnętrznym podmiotom). • wypracowanie planu działalności
Brak takiej analizy może powodować nie- Lotniska Chopina oraz strategii Na podstawie raportu NIK: Budowa Centralnego
uzasadniony wzrost kosztów wynikający rozwoju PPL w okresie po odda- Portu Komunikacyjnego, Departament Gospodarki,
z dublowania niektórych zadań oraz nad-
miernego zatrudnienia w sytuacji zlecania AUTOPROMOCJA Skarbu Państwa I Prywatyzacji NIK.
usług podmiotom zewnętrznym.

Ryzyka

NIK podkreśla mimo wszystko, że
stwierdzone nieprawidłowości w budowie
CPK, ze względu na wczesny etap inwesty-
cji, nie wywołały dotychczas negatywnych
skutków. Jednakże NIK zidentyfikowała
także ryzyka i zagrożenia związane z re-
alizacją inwestycji:

• ryzyko niezapewnienia finan-
sowania w przyszłości części
przedsięwzięć zaplanowanych
w dalszych etapach inwestycji
(ze względu na nieopracowanie
planu finansowego Programu
CPK, który wskazałby źródła fi-
nansowania wszystkich przedsię-
wzięć w całym okresie realizacji
inwestycji);

• ryzyko nieuzasadnionego wzro-
stu kosztów finansowania zadań
w zakresie zarządzania projektami
(związane z planowaniem jedno-
cześnie istotnego wzrostu stanu
zatrudnienia w CPK sp. z o.o. oraz
zatrudnienia doradcy zewnętrz-
nego);

• wysokie prawdopodobieństwo
nieukończenia budowy w wy-
znaczonym w Koncepcji CPK ter-
minie, czyli do końca 2027 r. (ze
względu na obecny stan zaawan-
sowania odbiegający od wskaza-
nych tam terminów).

W szczególności NIK wnioskowała
do Pełnomocnika Rządu ds. CPK o:

• opracowanie analiz wykonalno-
ści poszczególnych projektów lub
podprogramów oraz wypraco-
wanie harmonogramu realizacji
Programu CPK, zapewniające ich

62 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Przewozy pasażerskie
w Europie ze stratami

Najnowszy raport CER pokazuje straty z powodu COVID

CER, czyli Wspólnota Kolei Europej- Przewozy pasażerski ALBERTO
skich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejo- MAZZOLA
wej opublikowała raport pokazujący straty Ten obszar przewozów kolejowych
jakie poniosła europejska branża kolejowa ucierpiał zdecydowanie najbardziej. Szcze- Dyrektor
od początku wybuchu pandemii w Europie gólnie słabym był okres od listopada 2020 wykonawczy CER
do końca zeszłego roku. Deficyt to blisko do kwietnia 2021 kiedy to przychód spadł
50 mld euro. Na straty jakie poniosła kolej, o 50%, Znaczne były też spadki w liczbie - Kryzys COVID w ubiegłym roku nadal
czyli blisko 50 miliardów euro to składają pasażerów. Trochę lepiej było w okresie miał duży wpływ na koleje. W 2021
się braki około 27 mld euro w 2020 r. oraz letnim czyli od maja 2021 do października roku przychody komercyjne spadły
około 23 mld euro w kolejnym. W rezultacie 2021gdzie przychody spadły o około 25%. o 33% w porównaniu z rokiem 2019.
w ostatnich dwóch pandemicznych latach Co istotne spadkowym był również kolejny Pod koniec 2021 r. członkowie CER
stracono około 33% obrotu. W przewozach sezon zimowy ( -28% przychodów). wznowili kursowanie tej samej licz-
pasażerskich było to ponad 46 mld euro by pociągów co w 2019 r., ale przy
na usługach pasażerskich (-41% w 2020 Na spadki w przewozach pasa- zmniejszonej liczbie pasażerów (spa-
r. i -36% w 2021 r.). Natomiast w towaro- żerskich wpływ miało wiele czynników. dek o 35%). Pokazuje to, że członkowie
wych prawie 4 mld euro straty na usługach Szczególnie ten rynek odczuł skutki wpro- CER kontynuowali świadczenie usług
wadzanych restrykcji i ograniczeń. Swoje w latach 2020 i 2021, dowodząc odpor-
przewozowych (-12% w 2020 r. negatywne skutki przyniosły również ne- ności systemu kolejowego, utrzymując
i -10% w 2021 r.). gatywne, ale nie prawdziwe informacje ruch ludzi i towarów w całej Europie.
o zagrożeniach Jednak kwota utraconych przychodów
z transportu kolejowego w Unii Euro-
pejskiej osiągnęła alarmujący poziom
50 mld euro. Pozostawiony bez korekty
będzie miał długotrwałe skutki.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 63

Straty w przychodach i wolumenie (w pasażerokilometrach) porównując 2021 i 2020 rok do 2019 r.

0%

-10% -38% -35% -39% -46% -51% -51% -51% -50% -52% -50% -45% -37% -28% -22% -24% -22% -24% -28%
-20% -46% -43% -45% -53% -56% -46% -35% -31% -31% -27% -29% -35%
-30% PAŹ -64% -60% -66% -65% -64% -63% MAJ
-40% LIP SIE WRZ LIS GRU STY LUT MAR KWI CZE LIP Przychód Wolumen GRU
-50% SIE WRZ PAŹ LIS
-60%
-70%

związanych z podróżowaniem transpor-
tem zbiorowym.

Przewozy towarowe

W tym obszarze straty nie były tak
znaczące. Można uznać, że pandemia nie
miała, aż tak negatywnych skutków dla
frachtu. Raport CER informuje, że po zała-
maniu w styczniu 2021 r. straty w przycho-
dach osiągnęły poziom 10%, w porównaniu
do 2019 r. Stwierdza się nawet, że zarówno
pod koniec 2020, jak i 2021 roku mieliśmy
do czynienia z tendencją wzrostową.

Infrastruktura pandemii do września 2021 roku mieli od- rezygnację z pobierania opłat, na co ze-
notowywać około 10 procentowy spadek zwalała dyrektywa UE. Z takiej regulacji
Jak podkreśla CER, podczas gdy w przychodach z tytułu pobierania opłat zdecydowały się skorzystać takie państwa
liczba pasażerów jest mniejsza niż w 2019 za dostęp do infrastruktury kolejowej. Jest jak Francja, Włochy, Austria.
roku oraz odnotowało się spadki w masie to związane z tym, że niektóre władze zde-
przewożonych towarów, to i tak zachowy- cydowały się na zmniejszenie lub czasową RK
wano ruch na europejskich sieciach kolejo-
wych. Zarządcy infrastruktury od początku

Zmiany w przewozach towarowych porównując 2020/2021 rok do 2019 r.

0% -14%
-2% -14%
-4%
-6% -13%
-8% -14%
-10%
-12% -10%
-14% -11%
-16%
-8%
LIP -8%

-5%
-6%

-4%
-7%
-11%
-14%
-11%
-12%
-9%
-11%
-8%
-10%
-8%
-11%
-7%
-8%
-10%
-10%
-8%
-9-%9%
-9%
-10%
-9%
-11%

-6%
-7%

-3%
-4%
Przychód Wolumen

SIE WRZ PAŹ LIS GRU STY LUT MAR KWI MAJ CZE LIP SIE WRZ PAŹ LIS GRU

64 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

PIERWSZY TUNEL
na trasie Łódź Fabryczna
– Kaliska/Żabieniec

Maszyna TBM Faustyna wykonała pierwszy jednotorowy tunel kolejowy na podziemnej trasie Łódź
Fabryczna - Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec. Powstają nowe możliwości połączeń dalekobieżnych,
regionalnych i aglomeracyjnych. Trzy przystanki zwiększą dostępność kolei. Inwestycja realizowana
przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. o wartości ponad 1,5 mld zł netto jest współfinansowana
z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Inwestycja związana z budową tuneli tworzą pierścienie tunelu. Usunięto ponad Większa maszyna, TBM Katarzyna
kolejowych między stacjami Łódź Fabryczna 220 000 m3 gruntu. o średnicy ponad 13 metrów drąży dwuto-
– Kaliska/Żabieniec, to kontynuacja budowy rowy 2,7 km tunel od ulicy Stolarskiej do
Łodzi Fabrycznej, która ze stacji końcowej W kolejnym etapie TBM Faustyna stacji Łódź Fabryczna o długości ok. 2,7 km.
stanie się przelotowa. Przez ścisłe centrum zostanie obrócona o 180 stopni. Na przeło- TBM wykonał ponad 460 m podziemnego
Łodzi pojadą pociągi regionalne i dalekobieżne mie marca i kwietnia planowane jest rozpo- połączenia. Tarcza zbliża się do skrzyżowa-
– na osi wschód – zachód i północ – południe. częcie drążenia drugiego tunelu w kierunku nia Drewnowska/Karskiego.
Sprawniejsze będą podróże koleją na sieci stacji Łódź Żabieniec.
kolejowej. Wzrośnie rola i atrakcyjność kolei.

Maszyna TBM Faustyna wydrą-
żyła pierwszy z 4 jednotorowych tuneli.
To odcinek, który łączy dwutorowy tunel
główny w kierunku Łodzi Fabrycznej ze
stacjami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec.
Tunel, od ul. Długosza pod Al. Włókniarzy
do ul. Stolarskiej, ma długość 940 m i śred-
nicę 8,5 m. Trasa połączy m.in. przystanek
Łódź Koziny ze stacją Łódź Kaliska.

Maszyna drążąca tunel montowa-
ła jednocześnie obudowę. Wykorzystano
4284 tubingi – półkoliste elementy, które

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 65

Trzy przystanki zwiększa Tunel łączy Polskę Widzew, Fabryczna, Żabieniec). Projekt jest
dostępność do kolei niezwykle skomplikowany, wykonywany
w Łodzi Tunel średnicowy to projekt POIiŚ pod centrum miasta i w niełatwym tere-
5.1-15 „Udrożnienie Łódzkiego Węzła nie. Więcej informacji o projekcie http://
Trzy przystanki będą zintegrowane Kolejowego (TEN-T), etap II, odcinek Łódź tunel-laczypolske.pl/.
z komunikacją miejską i ułatwią podróże Fabryczna - Łódź Kaliska/Łódź Żabie-
w mieście i aglomeracji. Na przystanku niec” - kontynuacja budowy dworca Łódź Projekt jest współfinansowany
Łódź Śródmieście (w rejonie skrzyżowania Fabryczna, który z dworca końcowego sta- przez Unię Europejską ze środków Funduszu
ul. Zielonej z ul. Zachodnią i al. Kościuszki) nie się przelotowym. Przez ścisłe centrum Spójności w ramach Programu Operacyjnego
wzmocniono konstrukcję budynków. Wy- Łodzi będą jeździły pociągi regionalne i da-
konawca zakończył prace przygotowaw- lekobieżne – na osi wschód – zachód (przez Infrastruktura i Środowisko.
cze - demontaż torowiska tramwajowego stacje Łódź Widzew, Fabryczna i Kaliska)
oraz sieci. Zgodnie z wymogami pracują i na osi północ – południe (przez stacje Łódź RK
archeolodzy. Rozpoczęto budowę ścian
szczelinowych między ulicami: Zachodnią REKLAMA
i Wólczańską. Przekładane są podziemne
instalacje. W ustaleniu z miastem wpro-
wadzono tymczasową organizację ruchu.

Przystanek Łódź Polesie budowany
przy zbiegu ulic Ogrodowej i Karskiego, na
odcinku dwutorowego tunelu, od komory
rozgałęźnej przy ul. Drewnowskiej/Stolar-
skiej do Dworca Fabrycznego. Na poziomie
ok. 24 m poniżej ulicy będą perony. Dostęp
zapewnią windy i schody ruchome. Ściany
szczelinowe tworzą już zewnętrzny korpus
przystanku. Jest górny strop obiektu oraz
strop oddzielający poziom -1 od poziomu
-2. Wykonawca wydobywa gruntu.

Na przystanku Łódź Koziny (u zbie-
gu al. Włókniarzy i ul. Drewnowskiej) bu-
dowane są ściany szczelinowe zewnętrznej
konstrukcji. Rozpoczęła się budowa płyty
stropowej. Następnie powstaną kolejne
elementy przystanku tzw. płyta pośred-
nia i denna.

Bezpieczeństwo
priorytetem

Postęp drążenia zależy od warun-
ków geotechnicznych. Maszyny przechodzą
przez zróżnicowany teren: zawodnione
grunty, twarde i duże głazy, piaski. TBM
mają bieżący serwis np. na głowicy TBM
wymianę narzędzi skrawających oraz dys-
ków tnących. Dokładny przebiegu tunelu
utrzymują urządzenia monitorujące i kon-
trolujące. Pracę maszyn nadzoruje perso-
nel w kabinie, wewnątrz TBM-u. Specjalna
konstrukcja maszyn zapobiega osiadaniu
terenu, osuwaniu się ziemi i drganiom.
Ograniczona jest ingerencja i kolizje z miej-
ską infrastrukturą (sieci energetyczne,
ciepłownicze, gazowe, wodne itp.). Wyko-
nawca na bieżąco monitoruje teren i do-
konuje pomiarów drgań.

66 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Modernizacja
stacji Warszawa
Zachodnia

Kolejny nowy peron na stacji Warszawa Zachodnia
w marcu zostanie oddany do użytku podróżnych. Budowane
jest zadaszenie, przejście podziemne i tunel tramwajowy.

Inwestycja realizowana przez PKP udostępniony pasażerom. Podobnie jak Prace prowadzone są przy utrzymaniu
Polskie Linie Kolejowe S.A. zapewnią po- oddane już do użytku perony ( nr 6 i 7) bę- ruchu pociągów. Obok peronu nr 8 budowa-
dróżnym komfortowy dostęp do pociągów dzie spełniał oczekiwania wszystkich po- ne są tory i sieć trakcyjna oraz montowane
na ważnej warszawskiej stacji. Projekt za dróżnych. Będzie w pełni zadaszony oraz
ok. 2 mld zł netto ubiega się o dofinanso- wyposażony w ławki, gabloty i tablice in-
wanie ze środków unijnych POIiŚ. Peron nr formacyjne. Na peronie będzie także osło-
8 Warszawy Zachodniej w marcu zostanie nięta poczekalnia.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 67

rozjazdy. Rozpoczęły się prace przy połącze- windy, system dynamicznej informacji oraz Więcej informacji
niu linii obwodowej z linią radomską. Ciężki szerokie przejścia ułatwią dostęp do pocią- o projekcie na stronie: 
sprzęt demontuje zbędne obiekty nad torami gów. Łatwiejsze będzie łączenie podróży stolicadobrychrelacji.pl
w kierunku stacji Warszawy Włochy. Przy- koleją z komunikacją miejską. Bezpieczne
gotowana będzie nowa konstrukcja, która zarządzanie ruchem kolejowym zapewnią ZESKANUJ KOD QR
umożliwi bezkolizyjny przejazd pociągów. nowoczesne urządzenia i systemy kompu-
terowe. Projekt „Prace na linii średnico-  Projekt ubiega się o dofinansowanie
Zaawansowana jest budowa przej- wej w Warszawie na odcinku Warszawa przez Unię Europejską ze środków Funduszu
ścia podziemnego. Ekipy pracują na dwóch Wschodnia - Warszawa Zachodnia” wart Spójności w ramach Programu Operacyjnego
kondygnacjach: dla pieszych i tramwajowej. jest ok. 2 mld zł netto. Realizacja przewi-
dziana do 2023 r. Infrastruktura i Środowisko.

AUTOPROMOCJA RK

Trasa piesza - około 700 metrów długości
i 60 metrów szerokości - połączy perony 1-8
z peronem nr 9 na linii obwodowej. Prze-
widziano przestrzeń na lokale użytkowe.

INWESTYCJA
REALIZOWANA
PRZEZ PKP PLK S.A.
ZAPEWNIĄ PODRÓŻNYM
KOMFORTOWY DOSTĘP
DO POCIĄGÓW NA
WAŻNEJ WARSZAWSKIEJ
STACJI

Warszawa Zachodnia zapewni
oczekiwany komfort podróży. Wszystkie
perony będą zadaszone. Ruchome schody,

68 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Optymalizacja - odpowiedź
na wyzwania kolei po pandemii

Firma Basement sp. z o.o., działająca na rynku profesjonalnego Najważniejszymi modułami
oprogramowania od 2008 roku, wyspecjalizowała się w tworzeniu systemu DisPro są:
aplikacji i systemów informatycznych dla sektora kolejowego,
transportowego, smart city oraz bankowo-finansowego. • Planowanie i wycena kosztów
• Realizacja przewozów
W wyniku sektorowej specjaliza- Lata funkcjonowania w branży i zdo- • Utrzymanie i tabor
cji oraz wykwalifikowanym pracownikom bywane doświadczenie pomogło we wprowa- • Raporty księgowości zarządczej
Spółka zbudowała unikalne kompetencje, dzeniu na rynek wielu Wśród najważniejszych • Optymalizacja i automatyzacja
pozwalające tworzyć wysokiej jakości roz- wdrożeń należy wymienić system dedy-
wiązania elastycznie dopasowywane do kowany przewoźnikom towarowym oraz Ostatni z wyżej wymienionych mo-
potrzeb konkretnych Klientów. pasażerskim - DisPro, odwzorowujący rze- dułów – Optymalizacja i automatyzacja
czywiste procesy planowania i prowadze- – został zrealizowany w ramach projektu
Sektor kolejowy jest dla Basement nia kolejowych przewozów towarowych badawczo rozwojowego trwającego od
kluczowy od początku działalności spółki, i pasażerskich. 1.12.2018 do 28.02.2022 roku pod nazwą:
czyli już – 14 lat. Początkiem było stworze-
nie systemu informatycznego dla jedne- Charakterystycznym elementem
go z przewoźników towarowych. Od tego systemu DisPro jest aplikacja mobilna
momentu Basement jest obecny na rynku DisPro Mobile, dzięki której wymiana in-
rozwiązań wspierających przewoźników formacji pomiędzy służbami pociągowy-
kolejowych, nieustannie ulepszając i rozbu- mi, a dyspozytorami, jest szybka i prosta.
dowując nasze rozwiązania. W Europie na Służby pociągowe mogą na bieżąco zgła-
rynku kolejowym współpracuje z globalną szać problemy oraz posiadają stały dostęp
marką - Hitachi Europe Ltd. do informacji o aktualnych planach służb,
zmianach i rozkładach jazdy.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 69

„Platforma informatyczna do planowania Przygotowano również specjalizowany w badanych podmiotach, mogłoby zredu-
rozkładów jazdy, pracy taboru, drużyn algorytm, który analizuje dane wejściowe kować od 3 do 7 etatów lub zredukować
pociągowych przewoźników pasażer- pod kątem miękkich parametrów konfigu- stosową liczby nadgodzin, jako że wszyscy
skich”, w ramach działania 1.1 Projekty B+R racyjnych. Algorytm sygnalizuje miejsca, przewoźnicy zwracali uwagę na problem
przedsiębiorstw Programu Operacyjnego gdzie miękki parametr może zaszkodzić związany z pozyskaniem pracowników na
Inteligentny Rozwój 2014-2020, współfi- w uzyskaniu optymalnego wyniku. stanowisko maszynisty. W związku z obecną
nansowanego ze środków Europejskiego sytuacją rynkową oraz inflacją, wyżej wska-
Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dalszym z etapów realizowanego zane koszty, zarówno związane z kosztem
projektu była weryfikacja kosztowa opraco- energii elektrycznej czy też utrzymaniem
Przedmiotem projektu były bada- wanych prototypów. Porównywano realnie pracowników nieustannie rosną, a co za tym
nia przemysłowe i eksperymentalne prace poniesione koszty bieżącej pracy przewoźni- idzie rynek dostrzega coraz silniejsza potrze-
rozwojowe prowadzące do stworzenia na- ka oraz potencjalne koszty, jakie przewoźnik bę ich optymalizacji dzięki rozwiązaniom
rzędzia zalgorytmizowanego planowania poniósłby dzięki wykorzystaniu systemu informatycznym jak nasze.
kolejowego transportu pasażerskiego. opierającego się na trzech opracowanych
Optymalizacja będąca przedmiotem ana- przez nas podczas badań prototypach: Dzięki opracowanym innowacyjnym
lizy dotyczy zmniejszenia ilości zużytego algorytmom system DisPro 2.0 umożliwia
taboru na pokrycie przejazdów pociągo- • optymalne obiegowanie, przewoźnikowi kolejowemu jeszcze dosko-
wych (stworzenie obiegów), stworzenia na • optymalne tworzenie służb pla- nalsze planowanie zasobów kolejowych dla
podstawie wygenerowanych obiegów różnych scenariuszy wykonania tych usług,
optymalnej ilości zmian planowych, nowych wycenę kosztów ich świadczenia, a także
przy uwzględnieniu kodeksu pracy • optymalne pokrycie zamówień. kontrolę operacyjną ich wykonania w cza-
oraz innych specyficznych dla bran- Ostatecznie badania wykazały ob- sie rzeczywistym.
ży kolejowej ograniczeń i uwarunkowań. niżenie kosztów ogółem o 2,5-3,5% w za-
leżności od badanego miesiąca i podmiotu. Wieloletnie doświadczenie na rynku
We wstępnej fazie projektu skupiono Pracownicy przewoźników wskazywali, że kolejowym oraz wysoko specjalizowana
się na pracach badawczych, ukierunkowa- największe oszczędności związane były wiedza IT pozwala Basement skutecz-
nych na zbadanie potrzeb przewoźników z kosztami eksploatacji -m.in. energia, pa- nie wspierać przewoźników kolejowych
oraz poznanie ich konkretnych uwarunko- liwo, utrzymanie infrastruktury, obniżenie w zwiększaniu efektywności kosztowej
wań, praktyk, a także problemów, z którymi częstotliwości wykonywania przeglądów, działalności, podnoszeniu jakości świad-
borykają się w funkcjonowaniu przedsiębior- ograniczenie pustych przejazdów. Zdefi- czonych usług i zwiększaniu zadowolenia
stwa. Na bazie tych badań i dzięki współpra- niowano, że wdrożenie systemu opierające- pracowników i klientów.
cy z pięcioma przewoźnikami kolejowymi, go się na 3 prototypach optymalizacyjnych
stworzonoswoistą mapę dla realizowanego
projektu - ranking oraz metrykę celów.

Kolejnym etapem projektu było
opracowanie serii prototypów oprogra-
mowania i algorytmów optymalizacyj-
nych. Opracowane algorytmy wyposażone
są w parametry konfiguracyjne zgodnie
z rankingiem celów, z podziałem na mięk-
kie (takie, które mogą zostać zmienione,
np. podróż pasażerem) i twarde (takie,
które nie mogą zostać zmienione, np. ko-
deks pracy, prędkości na linii), dzięki czemu
z tych samych algorytmów mogą korzystać
zarówno mniejsi jak i więksi przewoźnicy,
zgodnie ze swoją specyfiką i potrzebami.

70 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Chcesz prowadzić
koleje wąskotorowe?

Z PORADNIKIEM BĘDZIE ŁATWIEJ

Dr. Inż.
IGNACY GÓRA

Prezes UTK

Koleje wąskotorowe są bardzo popularną atrakcją - W opracowaniu tym opisaliśmy wa-
turystyczną, którą można spotkać w każdym regionie runki formalne niezbędne do rozpo-
naszego kraju. Urząd Transportu Kolejowego wydał poradnik częcia eksploatacji kolei wąskotorowej.
dla przedsiębiorców i samorządów zainteresowanych Ponadto, na końcu poradnika znajdują
prowadzeniem przewozów na liniach wąskotorowych. się dodatkowe informacje, w postaci
omówienia najistotniejszych kwestii
dotyczących przejazdów kolejowo-
-drogowych oraz opis procesu nadzoru.
Poradnik przygotowany został w opar-
ciu o ustawę o transporcie kolejowym
i wydane na jej podstawie przepisy.

Według danych Urzędu Transportu W opracowaniu znajdują się infor- • opracowanie regulaminu tech-
Kolejowego w Polsce istnieje około 30 linii wą- macje związane z rozpoczęciem działalności nicznego kolei wąskotorowej.
skotorowych o długości ok. 400 km. W 2020 z podziałem na obowiązki:
roku przewiozły ok. 560 tys. pasażerów (rok Podstawowe wytyczne
wcześniej ponad 900 tys.). Większość kolei • uzyskanie świadectwa bezpie- prowadzeniem przewozów
wąskotorowych obsługuje turystów w sezo- czeństwa; na liniach wąskotorowych
nie letnim, głównie w okresie wakacyjnym.
• uzyskanie świadectw dopuszcze- WNIOSEK
W opracowaniu UTK potencjalni nia do eksploatacji typu; Formularz wniosku znajduje się na
operatorzy i przewoźnicy znajda odpowiedzi stronie UTK, odnośniki do poszczególnych
na praktycznie wszystkie pytania dotyczące • opracowanie przepisów we- wniosków wskazane zostały w poradniku.
prowadzenia przewozów. wnętrznych;

• opracowanie dokumentacji sys-
temu utrzymania;

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 71

Wszystkie dokumenty wysyłane do kolejowej oraz zasady i wymagania orga- Obecnie obowiązujące przepisy prawa kra-
Prezesa UTK, w tym szczególnie wnioski nizacyjne związane z utrzymaniem i eks- jowego nie przewidują różnic w traktowa-
oraz załączniki do wniosków, powinny być ploatacją pojazdów kolejowych. niu kolei normalnotorowej i wąskotorowej
podpisane zgodnie z zasadami reprezentacji – oprócz stanowisk związanych z prowa-
danego wnioskodawcy. Wnioskodawca może DOKUMENTACJA dzeniem pojazdów kolejowych.
działać przez powołanego pełnomocnika. SYSTEMU UTRZYMANIA
INNE OBOWIĄZKI
ŚWIADECTWO Użytkownik pojazdu kolejowego Zarządca infrastruktury w ramach
BEZPIECZEŃSTWA powinien posiadać Dokumentację syste- posiadanych przepisów wewnętrznych musi
mu utrzymania dla każdego typu pojazdu założyć dokumentację związaną z utrzyma-
Dokument uprawiający do prowa- kolejowego. niem linii kolejowej, tj.: Książkę kontroli stanu
dzenia działalności na rynku kolejowym torów; Książkę kontroli obchodów torów;
tak dla zarządcy infrastruktury, jak i prze- Obowiązek posiadania Dokumen- Dziennik oględzin rozjazdów; Arkusze ba-
woźnik kolejowy. tacji systemu utrzymania („DSU”) reguluje dania technicznego rozjazdów. Natomiast
rozporządzenie w sprawie ogólnych warun- zgodnie z ustawą Prawo budowlane musi
W myśl przepisów ustawy o transpo- ków technicznych eksploatacji pojazdów założyć książki obiektu budowlanego, jakim
rcie kolejowym, świadectwo bezpieczeństwa kolejowych. DSU to jeden z najważniejszych są tor kolejowy, rozjazdy, obiekty inżynieryj-
to dokument potwierdzający zdolność bez- dokumentów dotyczących utrzymania po- ne (jeżeli występują), budynki stacyjne itd.
piecznego prowadzenia ruchu kolejowego jazdów kolejowych. Określa sposób postę-
i wykonywania przewozów kolejowych wy- powania w procesie utrzymania pojazdu. W POLSCE ISTNIEJE
dawany podmiotom zwolnionym z obowiąz- OKOŁO 30 LINII
ku uzyskania certyfikatu bezpieczeństwa REGULAMIN TECHNICZNY WĄSKOTOROWYCH
i autoryzacji bezpieczeństwa. Podmiotami KOLEI WĄSKOTOROWEJ O DŁUGOŚCI OK. 400 KM
zwolnionymi z tego obowiązku są m.in. za-
rządcy infrastruktury i przewoźnicy prowa- Zarządca wąskotorowej infrastruk- Przewoźnik kolejowy musi dodat-
dzący działalność na kolei wąskotorowej. tury kolejowej powinien opracować regula- kowo założyć i prowadzić rejestr pojaz-
min techniczny. Konieczność opracowania dów kolejowych (rejestr eksploatującego)
ŚWIADECTWA DOPUSZCZENIA regulaminu wprowadza rozporządzenie zgodnie z postanowieniami rozporządzenia
DO EKSPLOATACJI TYPU Ministra Infrastruktury w sprawie ogólnych w sprawie sposobu prowadzenia rejestru
warunków prowadzenia ruchu kolejowego oraz sposobu oznakowania pojazdów ko-
Świadectwo dopuszczenia do eks- i sygnalizacji, dział IV prowadzenie ruchu na lejowych. Ponadto przewoźnik powinien
ploatacji typu to dokument uprawniający do liniach kolejowych wąskotorowych. wystawić świadectwa sprawności technicz-
eksploatacji odpowiednio typu pojazdu kole- nej dla posiadanych pojazdów kolejowych
jowego, typu budowli albo typu urządzenia. PRACOWNICY zgodnie z rozporządzeniem.
ZWIĄZANI Z PROWADZENIEM
Świadectwa zobowiązani są uzyskać I BEZPIECZEŃSTWEM RUCHU RK
przede wszystkim producenci wyrobów KOLEJOWEGO
kolejowych. Szczegółowe rozwinięcie ww. informacji:
Na kolei zasadniczo rozróżnia się 11 Koleje wąskotorowe. Poradnik Prezesa UTK
PRZEPISY WEWNĘTRZNE stanowisk regulowanych: dyżurny ruchu,
nastawniczy, zwrotniczy, kierownik pociągu,
Przepisy wewnętrzne określają wa- ustawiacz, manewrowy, rewident taboru,
runki techniczne oraz zasady i wymagania automatyk, toromistrz, dróżnik przejazdowy,
dotyczące bezpiecznego prowadzenia ruchu prowadzący pociągi lub pojazdy kolejowe.
kolejowego, utrzymania infrastruktury

REKLAMA

72 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

PODATEK ESTOŃSKI

- stare rozwiązania w „nowych szatach”

Jednym z ciekawszych rozwiązań Nowego Ładu jest nie spowoduje konieczności rezygnacji z tej
złagodzenie warunków progowych skorzystania z eCIT, czyli metody rozliczeń.
z podatku estońskiego.
Do systemu estońskiego można
Przypomnijmy, że podatek estoński, Ładu zrezygnowano z bezwzględnej koniecz- wejść niezależnie od tego, jakie osiąga się
to nic innego jak zatrzymany podatek docho- ności dokonywania nakładów, czynienia wy- przychody. Nie ma też limitu przychodów,
dowy w spółce. Przypomnieć trzeba, że to datków. Z oczywistych względów nie oznacza które można osiągnąć w ramach systemu,
rozwiązanie kierowane jest wyłącznie do to jednak zupełnej dowolności, gdyż nie mamy a po przekroczeniu których trzeba zrezy-
podmiotów płacących podatek dochodowy od do czynienia ze zwolnieniem z podatku, ale gnować z tej formy rozliczeń.
osób prawnych, czyli dotyczy spółek koman- z pewną ulgą pozwalającą na zawieszenie nali-
dytowych, spółek komandytowo-akcyjnych, czania i opłacania zaliczek na podatek CIT, jak Ministerstwo Finansów szeroko in-
spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i samego CIT na koniec roku obrachunkowego. formuje, że od początku 2022 r. korzystanie
i spółek akcyjnych. Uproszczony system po- z estońskiego CIT obwarowane jest tylko
datku estońskiego, zwany też ryczałtem od System jest nadal ukierunkowany na dwoma warunkami.
dochodów spółek, obowiązuje w wprawdzie to aby Spółki nakłady i inwestycje ponosiły,
od zeszłego roku, ale ułatwienia i uproszcze- ale nie jest to już warunek bezwzględny. Pierwszy dotyczy tego, aby struk-
nia weszły w życie z początkiem tego roku. tura firmy była prosta, czyli żeby spółka,
Nowy system podatku estońskie- która korzysta z estońskiego CIT nie miała
W poprzedniej wersji przepisów go jest skonstruowany bardziej łagodnie, innych spółek zależnych i jej wspólnikami
(obowiązujących do końca 2021 r.) dotyczą- a tym samym pozwala na kumulowanie były jedynie osoby fizyczne.
cych podatku estońskiego CIT poza innymi zysku brutto w długim okresie czasu, po
ograniczeniami wymagano od spółek, aby po- to aby planowaną inwestycję zrealizować Drugi warunek to posiadanie mini-
nosiły określone nakłady inwestycyjne. Innymi dopiero za jakiś czas. malnego zatrudnienia. W spółce musi praco-
słowy Spółki zmuszone były do wydatkowania wać co najmniej 3 pracowników, niezależnie
tych środków. W efekcie atrakcyjność tego Należy podkreślić, iż od stycznia br. od tego, czy to na umowę o pracę, czy na
rozwiązania okazała się znacznie mniejsza zatrzymanie i niewydatkowanie zysku brut- umowę zlecenia.
niż planowało to Ministerstwo Finansów. to nie będzie skutkować uznaniem, iż
spółka naruszyła za- Wyraźnie też widać, iż jest duża przy-
W nowym stanie prawnym, sady podatku estoń- chylność ustawodawcy i Ministra Finansów
obowiązującym wraz z wpro- skiego, a tym samym dla tego rodzaju podatku, bowiem na swo-
wadzeniem Polskiego
ich stronach M.F. informuje:
„Dla przedsiębiorstw, które
dopiero startują w biznesie,

czyli zakładają swoją spółkę
lub są małymi podatnikami
są tu pewne uproszczenia.
Np. przedsiębiorca, który startuje
ma aż 4 lata, żeby dojść do poziomu 3
pracowników”.
Zgodnie art. 28f ust. 1 ustawy
o podatku dochodowym od osób praw-
nych (dalej jako CIT), podatnik który

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 73

się zdecydował na ryczałt od dochodów końca stycznia. Styczeń tego roku minął Reasumując, korzystanie z „nowe-
spółek (podatek estoński) decyzję tę podej- bezpowrotnie, więc do wyboru pozostaje go” estońskiego CIT od roku 2022 obwa-
muje na najbliższe cztery lata. Tym samym zakończyć rok podatkowy z końcem dowol- rowane jest tylko dwoma wskazanymi już
dana Spółka ma cztery lata na efektywne nego miesiąca roku 2022 i wejść w system wczesniej warunkami:
wydatkowanie zgromadzonych środków. estoński z nowym miesiącem np. marcem
2022, albo odczekać dziesięć miesięcy, • Pierwszy dotyczy tego, aby struk-
Warto wspomnieć, że tę formę opo- aby ze styczniem 2023 r. wybrać ryczałt tura firmy była prosta.
datkowania można kontynuować przez ko- od spółek.
lejne okresy czteroletnie, acz… uwzględnić • Drugi warunek to posiadanie mi-
należy zmienność prawa podatkowego. Zasada rozpoczynania danego roku nimalnego zatrudnienia.
W końcu system ryczałtu od dochodów już w ramach podatku estońskiego znacznie
spółkę obowiązuje trochę ponad rok, a już upraszcza rozliczenia podatkowe. W es- Poza tym jak wskazuje Ministerstwo
mamy zasadniczą zmianę. Wprawdzie na tońskim CIT nie trzeba bowiem prowa- Finansów „przedsiębiorca, który startu-
korzyść, ale jak widać w ostatnim czasie dzić ewidencji podatkowych w zakresie je ma aż 4 lata, żeby dojść do poziomu 3
po ilości zmian w prawie, aktualnie nic nie podatku dochodowego. Tak naprawdę zo- pracowników”.
jest pewne. staje tylko kwestia zwykłej rachunkowości
księgowej, czyli Spółka zaprzestaje ustala- Korzyści jakie może uzyskać dana
Powracając do podatki estońskiego nia dochodu podatkowego. Uproszczenie Spółka to:
wskazać trzeba, że przejście na podatek es- rozliczeń to efekt tego, że w estońskim CIT
toński jest suwerenną decyzją podatnika. wogóle ustawodawcę i fiskusa nie inte- • przede wszystkim nie musi pła-
W celu wyboru tego rozwiązania należy resuje nasz dochód osiągany na bieżąco. cić podatku dochodowego na
złożyć zawiadomienie o wyborze tej formy Nie ma znaczenia rodzaj kosztów. Liczy się bieżąco, bo ten płaci się dopiero
opodatkowania do właściwego naczelnika wyłącznie moment wypłaty zysków, przede wtedy, gdy spółka wypłaca zysk,
urzędu skarbowego. wszystkim poprzez dywidendę płaconą np. w formie dywidendy;
przez spółkę wspólnikom. To jest de facto
Można to zrobić do końca pierwsze- clou tego rozwiązania. • znaczne uproszczenie rozliczeń
go miesiąca roku podatkowego, w którym podatkowych – w estońskim CIT
chce się skorzystać z estońskiego CIT. O ile O ile wspólnicy, udziałowcy, akcjona- nie trzeba bowiem prowadzić ewi-
jednak podatnik z jakichś powodów tego riusze nie uchwalą wypłaty zysku, podatek dencji podatkowych w zakresie
nie zrobił do końca stycznia, to ma takie dochodowy od osób prawnych nie wystąpi. podatku dochodowego, zostaje
prawo także w trakcie roku podatkowego. tylko kwestia zwykłej rachunko-
W zasadzie może to zrobić w dowolnym Samo Ministerstwo Finansów wska- wości księgowej;
i dogodnym dla niego momencie, acz pa- zuje, cyt: „Dlatego w estońskim CIT nie jest
miętać wypada, że przy takim przejściu wymagana dodatkowa ewidencja księgowa • niższa efektywna stawka po-
- w trakcie roku podatkowego - trzeba i płacenie podatku na bieżąco”. datkowa niż w przypadku stan-
jednak rozliczyć CIT za miniony okres dardowych rozliczeń fiskalnych
danego roku na normalnych zasadach. Wprawdzie w większości komenta- (podatek od zysku spółki i poda-
Innymi słowy podatnik (Spółka) musi za- rzy do zmian przepisów, czy z treści „reklam” tek od dywidendy płacony przez
mknąć księgi i sporządzić sprawozdanie Nowego Ładu wspomina się o wypłacie wspólnika), bowiem wynosi ona
finansowe przed przejściem na podatek zysku, o wypłacie dywidendy, ale nie wolno w przypadku małych podatników
estoński. zapominać, iż w myśl art. 28, pkt 2 i 3 usta- (przychody do 2 mln euro) łącznie
wy o CIT, wprowadzono definicję „ukrytych 20 proc., a w przypadku większych
Samo Ministerstwo Finansów za- zysków” przez co możemy rozumieć takie podatników łączne opodatkowa-
chęca, aby lepiej podjąć taką decyzję do transfery pieniędzy do wspólników, które nie – na poziomie spółki i wspól-
są w ocenie organów podatkowych zaka- nika - wynosi tylko 25 proc.;
muflowaną dywidendą.
• brak podatku na wejściu do sys-
Jest to otwarty katalog zdarzeń temu podatku estońskiego i na
mogących doprowadzić do opodatkowa- wyjściu z tego systemu, acz tu
nia tak podatkiem CIT, jak i podatkiem PIT z pewnym warunkiem, że w Spół-
świadczenia skierowanego do wspólnika, ka w tym systemie utrzymała się
akcjonariusza. przez cztery lata.

Dlatego trudno tu rekomendować Zachęcam do bliższego zaznajomie-
jakieś rozwiązanie, bowiem decyzja jest nia się z zasadami „nowego rozwiązania”
uwarunkowana wieloma aspektami danej w zakresie podatku estońskiego, bowiem
spółki. Nie da się w ramach artykułu rozwa- jest to ciekawa alternatywa dla podmiotów
żyć choćby takich elementów jak wydatki chcących się rozwijać, a zarazem szukają-
na rzecz udziałowców, czy wydatki mogą- cych oszczędności podatkowych.
ce zostać zaznane za ukrytą dywidendę.
Mariusz W. Gotowicz

Doradca Podatkowy, Prezes Spółki Doradztwa
Podatkowego KDP GOTOWICZ w Bydgoszczy

74 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Bezpieczeństwo pasażerów
w myśl wytycznych IPI-4

Ostatnie lata to intensywny proces modernizacji infrastruktury kolejowej w Polsce. Rozwój
ten ma na celu ułatwienie dostępu do obiektów kolejowych oraz zwiększenie ilości pasażerów
podróżujących koleją.

To z kolei wymaga zapewnienia od- • Integracja systemu SMW do cen- są na lata, warto korzystać z rozwiązań
powiedniego poziomu bezpieczeństwa pa- tralnej platformy zarządzania bez- sprawdzonych producentów o wielolet-
sażerów i podróżnych. PKP Polskie Linie pieczeństwem PSIM; nich doświadczeniach.
Kolejowe S.A dostrzegły to zagadnienie, co
poskutkowało konsultacjami rynkowymi • Wsparcie techniczne dla systemu Przynależność producenta systemu
oraz stworzeniem wymagań, jakie powinny przez 10 lat; VDG Sense - firmę TKH Security do stowa-
spełniać systemy bezpieczeństwa instalowa- rzyszenie Onvif na poziomie FullMember
ne na obiektach kolejowych. • Obsługa serwisowa świadczona gwarantuje pewność rozwiązania i gwarancję
przez producenta lub autoryzowa- otwartości na wielu producentów rozwią-
Pierwsze wytyczne dotyczące sys- nego przedstawiciela posiadającego zań wizyjnych. Jest też wskaźnikiem jakości,
temów monitoringu wizyjnego pojawiły certyfikat ISO 9001:2000; zapewniającym utrzymanie najwyższych
się w 2018 roku pod nazwą „Wytyczne do- standardów.
tyczące projektowania i budowy systemów C&C Partners odpowiadając na po-
monitoringu wizyjnego (SMW) na obiektach trzeby PKP PLK, w oparciu o swoje 30-letnie W związku z faktem, iż systemy budo-
obsługi pasażerskiej IPI-4”. Wymagania te doświadczenie w zakresie systemów wizyj- wane w oparciu o wytyczne IPI-4 są obecnie
w wyczerpujący sposób opisują, jak nale- nych, w tym działających z wykorzystaniem instalowane i uruchamiane na wielu obiek-
ży dobrać urządzenia, gdzie je zainstalo- zaawansowanej analizy obrazu, przystoso- tach w Polsce, zamawiający oczekują wspar-
wać oraz jakie funkcje dane systemy mają wało platformę VMS VDG Sense do wyma- cia technicznego. Oczywistym jest, iż takie
spełniać. gań instrukcji IPI-4. wsparcie powinno odbywać się z udziałem
wykwalifikowanego zespołu inżynierów
Kluczowe wymagania Otwartość systemu pracujących w jednakowej strefie czasowej,
stawiane systemom analizy obrazu władających jednakowym językiem.
monitoringu wizyjnego
(SMW) w IPI-4 to: System VMS VDG Sense jest roz- Niezawodny sprzęt
wiązaniem europejskim. Został stworzony
• Obsługa w kamerach minimum 2 w Holandii, dostosowywany do potrzeb Kolejnym ważnym aspektem jest
strumieni obrazu, przy czym strumień klientów oraz jest nieustannie rozwijany jakość i stabilność platformy sprzętowej,
główny o rozdzielczości wymaga- przez polskich programistów. Ponieważ na której działa system VMS. IPI-4 w tym
nej dla lokalizacji kamery oraz drugi systemy monitoringu wizyjnego budowane zakresie wymaga bardzo restrykcyjnych,
strumień w rozdzielczości min. FHD; liczonych w godzinach (od 4 do 24 godzin

• Zgodność i obsługa standardu
ONVIF;

• Zaawansowana analiza obrazu re-
alizowana w oparciu o algorytmy za-
implementowane na urządzeniach
rejestrujących;

• Budowa systemu w topologii roz-
proszonej (per obiekt) oraz zcen-
tralizowanej (do np. LCS);

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 75

w zależności od przyporządkowanej klasy) • zaawansowana integracja z syste- sieciowej i zapewnić płynny od-
czasach reakcji na usterki sprzętowe. Dlatego mem komunikacji interkomowej biór obrazu;
VMS musi pracować na wydajnych sprzęto- SOS SPA z możliwością wtapiania • przekazywanie wszelkich danych
wo rozwiązaniach czołowych producentów pełnej rozmowy w obraz kamery systemowych m.in. z analizy VCA,
serwerów, jak chociażby DELL. w jakości TrueLipSync; działań operatora na temat eks-
portu danych;
Ważne jest, aby producent części ser- • analiza obrazu VCA AI z klasy- • możliwość zmian parametrów
werowej zapewniał certyfikowaną sieć ser- fikacją obiektów, i wiele innych. zapisu z dokładnością do 1 kl./s.,
wisantów na terenie całej Polski. aby spełnić . rozdzielczości i jakości obrazu
Funkcje te mogą zostać wykorzy- w min 10 000 poziomach jako-
Otwartość platformy stane w przyszłości do rozbudowy systemu ści, sterowania każdym z wido-
i zwiększyć poziom jego bezpieczeństwa, ków operatora itd.
Obsługa kamer pochodzących od w szczególności w kontekście odporności Przykładem takiego poziomu inte-
wielu producentów przez system VMS oraz systemu na ataki hakerskie i próby zabu- gracji jest kooperacja platformy VMS Sense
konieczność zapewnienia zawansowanej rzenia pracy systemu. z systemem Winguard.
analizy obrazu VCA wymaga zastosowania Potwierdzeniem szerokich możliwo-
serwerów rejestracji obrazu. Takie podejście Integralność systemu ści realizowanych przez rozwiązanie SMW
uniezależnia system od producenta kamer. VMS Sense są zrealizowane w oparciu o wy-
Co więcej, rozwiązanie bazujące na analizie Z punktu widzenia PKP PLK nie- tyczne IPI-4 inwestycje, takie jak:
obrazu realizowanej na kamerach zgodnie zmiernie ważna jest głęboka i sprawdzona • przystanki na linii obwodowej
z zapisami instrukcji IPI-4 jest niedozwolone. integracja systemu SMW/VMS z systemem w Warszawie;
zarządzania bezpieczeństwem i informa- • stacja Lubliniec;
Stosowanie rozwiązań serwerowych cją PSIM. Zapis o konieczności integracji • stacja Warszawa Główna Oso-
niesie za sobą wiele korzyści. Poza wspomnia- systemu VMS z wcześniej wspomnianymi bowa;
ną niezależnością producencką, zapewnia systemami został zawarty w instrukcji IPI- Zaufanie do platformy oraz do-
również jakość przetwarzanego materiału, 4. Wynika z konieczności unifikacji zarzą- stęp do wsparcia technicznego skutkuje
powtarzalność analizy, a także minimalizuje dzania systemami SMW przez operatorów. kolejnymi rozpoczętymi projektami m.in.
koszty i ułatwia utrzymanie systemu. W przy- Platformą nadrzędną dla systemów SMW w Dąbrowie Górniczej, na dworcu głównym
padku VDG Sense mamy do czynienia z analizą ma zostać platforma PSIM, którą PKP PLK w Poznaniu, czy na ponad 150 przystankach
tworzoną przez producenta systemu VMS. buduje w ramach postępowania 9090/ wzdłuż linii 20 oraz E59.
Algorytmy tworzone są przez wyspecjalizowa- IRZU/00019/00211/19/P „Projekt, do- W przypadku pytań dotyczących tego,
nych ekspertów w tej dziedzinie. Sama analiza stawa i instalacja elementów prezentacji jak zaprojektować lub wykonać system mo-
obrazu ObjectR od ponad 7 lat jest stosowana dynamicznej informacji pasażerskiej oraz nitoringu wizyjnego zgodnie z wymagania-
w wielu realizacjach w Polsce, w tym inwesty- systemu monitoringu wizyjnego wraz z in- mi IPI-4, zachęcamy do kontaktu z naszymi
cjach kolejowych, a jej jakość potwierdzona frastrukturą techniczną na dworcach, sta- inżynierami.
niezależnym certyfikatem i-LIDS. cjach i przystankach kolejowych” .
Obejrzyj film
Poza wspomnianymi wysokimi stan- Zakres integracji pomiędzy SMW/ z naszej realizacji
dardami stawianymi systemowi SMW / VMS VMS a PSIM powinien zawierać:
przez IPI-4, system VDG Sense wyróżnia: Mateusz Sadowski
• możliwość wykorzystania w sys-
• redundancja programowa (1 do 1, temie wielu strumieni obrazu (na Kierownik projektu w C&C Partners
1 do wielu w układzie Edge-Cloud); poziomie min. 3 różnych strumie- [email protected]
ni), aby zaadaptować się do rozle-
• szyfrowanie danych AES256 oraz głej i wymagającej infrastruktury
szyfrowanie transmisji w systemie;

76 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

INNOWACJE
I DEKARBONIZACJA

Debata ministrów transportu państw UE

Minister infrastruktury Andrzej Adamczyk uczestniczył w nieformalnym spotkaniu
ministrów UE ds. transportu, które odbyło się w Le Bourget pod Paryżem.

Tematami poruszanymi w trakcie Andrzej Adamczyk należałoby podjąć, aby pobudzić innowacje
spotkania były m.in. dekarbonizacja trans- i stworzyć warunki dla rozwoju wszystkich
portu drogowego, innowacje w transporcie, Minister Infrastruktury gałęzi sektora transportu. Dyskutowano
atrakcyjność sektora transportu, a także o istniejących przeszkodach oraz możliwych
zmniejszenie emisji ze środków transportu - To jaskrawy przykład niespójności do zastosowania środkach wsparcia, które
(przesunięcie modalne) i rewizja sieci TEN-T. polityki transportowej z celami polityki kli- umożliwiłyby przejście z fazy eksperymen-
matycznej UE, na co Polska wraz z innymi tów do wdrażania na dużą skalę usług mo-
W dyskusji poświęconej dekarbo- państwami wielokrotnie zwracała uwagę. bilności opartych na zautomatyzowanych
nizacji transportu drogowego ministrowie Apeluję o podjęcie pilnych działań napraw- pojazdach.
rozmawiali na temat działań, jakie należy czych, abyśmy mogli pokazać, że naprawdę
podjąć, aby przyspieszyć rozwój sieci stacji chcemy ekologicznego transportu drogo- Minister Andrzej Adamczyk zazna-
ładowania pojazdów napędzanych energią wego w Europie. czył, że nowoczesne technologie transportowe
elektryczną, zachęcić do zwiększania wy- mają kluczowe znaczenie w procesie tworze-
korzystania paliwa wodorowego w sekto- Innowacje w transporcie nia efektywnego systemu transportowego.
rze transportu, a także wzmocnić zaufanie
obywateli do korzystania z obu rodzajów Podczas sesji roboczej omówiono Atrakcyjność
nisekoemisyjnych paliw. krajowe doświadczenia i działania usta- sektora transportu
wodawcze w kontekście kroków, które
Minister Andrzej Adamczyk podkre- W części spotkania poświęconej
ślił, że Polska popiera wysiłki zorientowane atrakcyjności sektora transportu pod-
na ograniczenie emisji z transportu drogo- kreślono, że kryzys wywołany pandemią
wego. Zaznaczył też, że stosowane od 21
lutego 2022 r. przepisy Pakietu Mobilności
wprowadzają m.in. obowiązek powrotu po-
jazdu do państwa siedziby przedsiębiorstwa
oraz ograniczenia w wykonywaniu prze-
wozów drogowych w ramach transportu
kombinowanego, co będzie powodować
konieczność wykonania przez pojazdy cię-
żarowe dodatkowych pustych przejazdów.
Będzie to skutkowało dodatkową emisją
CO2 w Unii Europejskiej na poziomie 3,3
mln ton CO2 rocznie.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 77

COVID-19 spowodował szereg wy- Andrzej Adamczyk:
zwań stojących przed sektorem trans- - Polska konsekwentnie reali-
portu, w tym również dotyczących zuje politykę transportową ukierun-
zatrudnienia. Ministrowie omówili kowaną na wyrównanie dysproporcji
działania, które należy podjąć, aby rozwojowych i wzrost konkurencyj-
pracę w sektorze transportowym ności niskoemisyjnych gałęzi trans-
uczynić bardziej atrakcyjną, w tym portu, w szczególności kolei.
możliwe regulacje ustawodawcze Minister podziękował rów-
w obszarze socjalnym, szczególnie nież Komisji Europejskiej za propo-
w sektorach lotniczym i morskim, zycję ustanowienia w ramach sieci
mające na celu zagwarantowanie TEN-T nowego korytarza łączącego
uczciwej konkurencji i konkuren- trzy morza: Morze Bałtyckie, Morze
cyjność europejskich operatorów Czarne i Morze Egejskie, który poza
na świecie. wzmocnieniem połączeń lądowych

NOWOCZESNE TECHNOLOGIE TRANSPORTOWE
MAJĄ KLUCZOWE ZNACZENIE W PROCESIE
TWORZENIA EFEKTYWNEGO SYSTEMU
TRANSPORTOWEGO.

Minister Andrzej Adamczyk będzie stanowił dźwignię istotnego
dodał, że konieczność stosowania się wzrostu gospodarczego dla regio-
przez przedsiębiorców do przepisów nów, przez które będzie przebiegał.
Pakietu Mobilności powoduje zwięk-
szone zapotrzebowanie na usługi - Nowy korytarz wpisuje się
transportowe, a w efekcie sztuczne w realizowany z dużą determinacją
ograniczenie konkurencyjności ope- przez grupę państw Europy Środ-
racji transportowych. kowej i Wschodniej szlak drogowy
Via Carpatia, stwarzając szanse na
Przesunięcie powstanie efektywnego multimodal-
modalne i TEN-T nego połączenia na osi północ-połu-
dnie – dodał A. Adamczyk.
Przesunięcie modalne (ang.
modal shift), które polega na przenie- Spotkania
sieniu części przewozów z transportu dwustronne
drogowego na mniej emisyjne środ-
ki transportu, tj. krótkodystansowy Na marginesie debat minister
transport morski, kolejowy, wodny Andrzej Adamczyk rozmawiał z przed-
śródlądowy lub kombinowane środki stawicielami Czech, Grecji, Rumunii,
transportu, jest jednym z głównych Finlandii, Litwy, Węgier, Łotwy oraz
celów strategicznych polityki trans- Komisji Europejskiej i Parlamentu Eu-
portowej Unii Europejskiej. W tym ropejskiego. W trakcie tych spotkań
kontekście ministrowie zastanawiali podkreślał istotne znaczenie nowego
się, jakie działania należy podjąć w celu korytarza Morze Bałtyckie - Morze
realizacji przesunięcia modalnego za- Czarne - Morze Egejskie sieci TEN-T,
równo w zakresie transportu pasażer- a także zwracał uwagę na konieczność
skiego, jak i towarowego. W tej części jego uzupełnienia o odcinek prowa-
spotkania dyskutowano również na dzący do państw bałtyckich. Wskazał
temat warunków, które należy speł- również potrzebę dalszej intensyfi-
nić, aby zrealizować w zaplanowanym kacji wspólnych prac nad projektem
terminie projekty na transeuropejskiej Via Carpatia.
sieci TEN-T.
RK





80 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

FOTEL MASZYNISTY

Skuteczne i funkcjonalne rozwiązania

Na zauważalny przez wszystkich rozwój pojazdów szynowych ogromny wpływ ma zwiększenie
świadomości eksploatujących. Postęp dotyczy także fotela maszynisty, choć jego kwestii dotychczas
nie została poświęcona należyta uwaga. Dlatego też, w tym cyklu artykułów, chciałbym podzielić się
wiedzą i doświadczaniem, które zgromadziłem w ciągu dekady.

Na początku pragnę dosłownie ro- problemów. W ciągu czterech dekad każda naturalnego surowca, którymi są zmniej-
zebrać fotel maszynisty na części, przybli- regulacja i element został dopracowany szanie bólów mięśni, stawów, kręgosłupa,
żając stosowane przez nas rozwiązania, w celu zapewnienia maksimum komfortu poprawianie krążenia krwi i wreszcie jej wła-
wpływające na komfort pracy i zdrowie i ergonomii. Warto w tym miejscu zaznaczyć, ściwości termoregulacyjne. Dlatego nie ma
maszynisty. że obecnie nie ma określonego katalogu lepszego materiału na fotele maszynisty niż
norm dotyczących ergonomii. Często ten tkanina płaska o dużej zawartości wełny min.
Firma Damiro ma na swoim koncie parametr wymieniany jest standardowo 80% (najlepsi producenci mają w ofercie ma-
naprawę kilku tysięcy foteli. Uczestniczyli- w specyfikacji, jednak bez uzasadnienia teriały o zawartości nawet 85%). Zdarza się
śmy w dostawach nowych i modernizowa- wynikającego z określonych cech produk- opisywanie tkanin jako techniczne, wtedy
nych pojazdów, prowadzimy współpracę tu. Realny wpływ na ergonomię, jak i funk- materiał nie jest najprzyjemniejszy w doty-
z takimi przewoźnikami, jak Koleje Dolno- cjonalność fotela ma szereg czynników od ku, jednak tego parametru nie da się opisać.
śląskie, Koleje Mazowieckie, Koleje Ma- wykorzystania określonych materiałów, po
łopolskie. Nasze fotele spotkały się także zastosowanie zaawansowanej technologii Negatyw Negatyw
z uznaniem m.in. LOTOS Kolej, KGHM Pol produkcji. W dalszej części przeanalizujemy
Miedź Trans, PKP Intercity. W branży tram- wszystkie elementy, które finalnie składa- Runowy Płaska
wajowej największy kontrakt Damiro został ją się na fotel pozwalający na komfortową Materiał na tapicerkę
podpisany z Hyundai Rotem na dostawy dla i zdrową pracę użytkownika, przy zagwa-
Tramwajów Warszawskich. Poza nimi nasze rantowaniu maksimum funkcjonalności. Reasumując w specyfikacji fotela
specjalistyczne fotele wybrał Modertrans maszynisty powinna być wpisana tapicerka
dla nowego modelu Gamma, jeżdżącego Tapicerka obecnie to szeroka gama wykonana z tkaniny płaskiej o zawartości
po Śląsku i Poznaniu. W szerokim portfolio materiałów, a każdy z ich ma swoje indywi- wełny min. 85%.
odbiorców nowych produktów znajdują się dualne zastosowania, wady i zalety. Przyj-
także operatorzy i kierowcy maszyn budow- rzyjmy się fotelowi pasażera. Od surowców Podłokietniki można podzielić na
lanych, ciężarówek i autobusów. wykorzystywanych do jego pokrycia wyma- dwie kategorie: wykonane z pianki i tapi-
gana jest wytrzymałości na ścieranie czy cerowane oraz wykonane z tworzywa. Te
Budowa fotela amortyzowanego jest nieprzepuszczalności płynów (na wypadek drugie mają swoje zalety, jak choćby są
w dzisiejszych czasach bardzo zaawanso- rozlania się cieczy). Jednak w zależności łatwe w utrzymywaniu czystości, jednak
wana i oparta na ponad 40 latach rozwo- od indywidualnych upodobań możliwe są tworzywo nie daje poczucia komfortu. Tu
ju foteli pneumatycznych. To rozwiązanie odstępstwa, np. w pociągach Pendolino także wełna daje znać o swoich zaletach.
w ciężarówkach i autobusach stało się stosuje się materiał nazywany tkaniną
standardem, który nie powoduje żadnych płaską. Ta tkanina daje uczucie premium,
zapewniając oddychalność i przyjemne
uczucie w dotyku.

Efekt ten osiągnięto poprzez dobór
odpowiedniego składu, zwykle ponad 80%
wełny. Szczególne właściwości wełny, jak
antyzapachowość czy zapobieganie rozwo-
jowi bakterii są nie do przecenienia. Ponadto
trzeba podkreślić walory zdrowotne tego

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 81

powietrzem, co pozwala odwzorować budo-
wę pleców, a każdy użytkownik jest przecież
innej budowy. Regulacja ta powinna
mieć możliwość zmian parame-
trów min. w dwóch miejscach
(z powodu różnicy wzrostu).

Podłokietnik

Ponadto warto wymienić parametr szero- (garbienia się) utrzymanie kontaktu głowy Oparcie fotela wyprofilowane
kości, a im szerszy podłokietnik, tym wy- z zagłówkiem zmniejszy napięcie mięśni
godniejszy dla łokcia. Choć to tylko jeden karku. Ważne jest także funkcjonalne Trzeba zwrócić uwagę jeszcze na
z elementów fotela, ma on bardzo duże umiejscowienie regulacji czy to w jednym jedną regulację adaptacji konturu boczne-
znaczenia podczas wielogodzinnej pracy. rejonie, czy punktowo w różnych miej- go, potocznie zwaną „pompowane boczki”.
scach fotela (co nie jest najwygodniejszym Powoduje ona „objęcie” pleców poprzez
Podsumowując, podłokietniki po- rozwiązaniem). oparcie, przez co zmniejsza się napięcie
winny być: tapicerowane, regulowane, wy- w obrębie kręgosłupa. Ponadto będzie
konane z pianki, a ich szerokość wynosić Reasumując, fotel powinien być on mniej narażony na urazy spowodo-
minimum 60mm. wyposażony w zagłówek, zapewniający wane siłami bocznymi – powstającymi
regulację kąta pochylenia (precyzując od np. przy przejeżdżaniu przez rozjazd ko-
Skóra naturalna jest często prefe- 0 do 16 stopni), blokada regulacja – poni- lejowy. Istnieją różne podejścia co do tej
rowana jako materiał do wyścielania po- żej siedziska. regulacji i najlepiej sprawdzić jej działanie
wierzchni, jednak na pewno nie nadają się
na całe poszycie fotela pneumatycznego. Oparcie nie powinno być za miękkie w odniesieniu do różnych producen-
Materiały te nie są tak wytrzymałe, jak ani za twarde. Każdy użytkownik ma inaczej tów foteli.
tkaniny. Ich niewątpliwą zaletą jest łatwe ukształtowane plecy, a pianka ma za zada-
utrzymanie w czystości, przez co nadają się nie pomóc odwzorować je na oparciu. Do Co do samej regulacji opar-
na podłokietniki, jak i zagłówki. tego mogą też służyć regulacje lędźwiowe. cia, to mamy do czynienia z różnica-
Warto tu zwrócić uwagę, że regulacja ta, mi w zależności od rodzaju fotela.
Zagłówek, jak sama nazwa wskazu- ustawiana jest często na maksimum,
je, jest elementem, który ma mieć kontakt co jest gorsze od jej braku. Wypchane Wyróżniamy takie, które pozwa-
z głową. Jednak nie każde oparcie jest tak maksymalnie regulacje lędźwiowe, lają na odchylenie prawie do po-
wyprofilowane, aby zapewnić takie podpar- powodują tzw. lordozę lędźwiową. zycji leżącej oraz takie, gdzie fotel
cie. Są fotele, które pozwalają odchylać za- Jednak dobrze ustawione regulacje ma standardową regulację kąta
główek do tyłu oraz z opcją zintegrowania powodują zmniejszenie napięcia pochylenia. Co daje większy za-
z oparciem. Takie rozwiązanie potocznie mięśni kręgosłupa. Obecnie naj-
zwane jest lotniczym. W tym przypadku lepsza regulacja, to ta sterowa- kres? Na pewno to rozwiązanie
można wyróżnić podział na oparcia sztyw- na pneumatycznie. W regulacji sprawdza się patrząc z perspek-
ne i takie, w których zagłówek można re- pneumatycznej mamy komory tywy maszynisty/pomocnika w przewozach
gulować. Przy tendencji użytkownika do powietrzne, które pompujemy cargo, gdzie zdarza się stanie pod semaforem.
przyjmowania nieprawidłowej postawy Wtedy z najlepszych foteli można zrobić coś
w stylu leżanki. Odprężyć się i odpocząć, co
niewątpliwie ma wpływ na bezpieczne pro-
wadzenie pociągu.
Podsumowując wszystkie parametry,
oparcie powinno być wyposażone w regu-
lacje lędźwiowe – min. 2 komory pneuma-
tyczne oraz adaptacje konturu bocznego
pleców; zakres regulacji oparcia – 12 stop-
ni/ + 40 stopni).

82 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Siedzisko powinno być dopasowane Amortyzacja obecnie najlepszym uwagę różnicę pomiędzy użytkownikami
do użytkowników bez względu na wzrost. rozwiązaniem w tej sferze, jak zostało już o wzroście 160cm i 195cm, każdy z nich musi
W samym siedzisku mamy dwie regulacje, wspomniane, jest amortyzacja pneuma- mieć takie same pole widzenia. 100mm to
głębokości oraz kąta pochylenia. Regulacje tyczna. Zauważyć to można na przykładzie minimum. Najważniejsze, aby regulacja ta
te mają zapobiegać drętwieniu nóg podczas wózków – powietrze w pociągach pasażer- była dostępna jako jedno rozwiązanie, bo
pracy siedzącej. Siedzisko powinno dawać skich zastępuje rozwiązania sprężynowe. zdarza się, że regulacje są w kilku miejscach,
maksymalne podparcie dla ud. Jego głębo- Dlaczego? Sprężyna nie daje takich możli- co powoduje zamieszanie, gdzie zaczyna się
kość powinno się tak wyregulować, aby pod wości regulacji. Jest idealnym rozwiązaniem jedna regulacja, a gdzie kończy druga.
kolanem do łydki była przerwa ok. 3 palców. tylko dla danego zakresu wagi.
Kąt pochylenia (osoby wysokie docenią tę Podsumowując, amortyzacja pneu-
regulację) daje możliwość ustawienia fo- Amortyzacja matyczna, z regulacją siły tłumienia, regu-
tela tak, że całe udo będzie spoczywać na - zawieszenie lacja wysokości min. 100 mm.
siedzisku. Pomaga to rozłożyć nacisk jed-
nostkowy tworzony przez ciało na jak naj- W wagonach chcemy zapewnić ten Opcje dodatkowe
większą powierzchnię. Można to porównać sam komfort podróżowania nie zależnie ilu
do gąsienicy w czołgu, który pomimo tak dużej pasażerów znajduje się w wagonie. Powietrze Izolatory boczne pozwalają na wy-
masy jest mobilny w bardzo grząskim grun- pozwala to uzyskać poprzez dostosowanie gładzenie siły bocznej działającej na ciało
cie. Jednak trzeba zwrócić jeszcze uwagę na ciśnienia panującego w miechu. Analogię maszynisty.
jeden aspekt, aby regulacja ta była niezależna można odnaleźć także w przypadku opon czy
od regulacji wysokości fotela. Zdarza się, że to w rowerze, czy w samochodzie. W fotelach Każdy fotel amortyzuje w kierunku
przy ustawieniu fotela w górnym położeniu należy również zapewnić takie warunki, aby osi Y (pionowej). W przypadku przejazdu
nie ma możliwości regulacji kąta nachylenia nie „pozwolić na skakanie jak piłeczka”. To przez rozjazd występują siły w kierunku
siedziska, przez współdzielenie zakresów. zadanie amortyzatora. W samochodach od osi X (lewy, prawy). Izolatory mają na celu
jakiegoś czasu mamy do czynienia z amortyza- poprawę tego stanu.
Dodatkowo są różne wysokości sie- torami albo progresywnymi (dostosowującymi
dziska – pianki. Co to daje? Więcej spręży- się do danych warunków) lub zawieszeniem Podgrzewanie jak każde rozwiąza-
stości na samym siedzisku. Jednak trzeba regulowanym. I to rozwiązanie jest znane już nie ma swoje pozytywne i negatywne stro-
w tym wypadku uważać, ponieważ można od kilkudziesięciu lat w fotelach dla kierow- ny. Do pierwszych należy zaliczyć poprawę
wyrządzić więcej szkody niż pożytku. W tym ców. O ile w samochodach mamy zmianę do komfortu w zimne dni. W przypadku drugich
wypadku trzeba zapoznać się ze wszyst- ok. 20-30% (obciążenie samochodu bez ła- negatywny wpływ na kwestie zdrowotne
kimi możliwościami, poprzez prezentacje dunku z kierowcą, do w pełni obciążonego), mianowicie zaburzenia erekcji. Dlatego tak
rozwiązań przed zatwierdzeniem propo- o tyle w fotelu zmiana obciążenia, zakresu ważne jest zachowanie umiaru i korzystanie
nowanego rozwiązania. sięga 300%. Jak to możliwe? Maszynista może tak jak z każdego udogodnienia, czyli z głową.
mieć wagę od 50-150 kg i amortyzator musi
Podsumowując parametry, siedzi- sobie poradzić zarówno z jednym, jak i dru- Podgrzewanie
sko powinno być z regulacją głębokości gim. Dlatego polecam rozwiązanie z regulacją i wentylacja
amortyzatora.
min. 50mm oraz kątem pochylenia Wentylacja, także ma swoje plusy
niezależnym od regulacji Obecnie zawieszenia dają możliwość i minusy. Zbyt mocna wentylacja może spo-
wysokości, min. 0-12 regulacji wysokości na miechu pneumatycz- wodować przewianie. Jednak niewątpliwie
stopni w górę. nym. Daje to zalety – mniej elementów, podnosi komfort pracy.
zmniejsza wagę oraz upraszcza budowę
Siedzisko fotela. Odnośnie regulacji są różne podej- Mam nadzieję, że w tym artykule
ścia, kiedyś standardem było 60mm regulacji pokrótce wyjaśniłem różne aspekty do-
wysokości, dziś TSI Loc&Pas wymaga 80mm. tyczące fotela maszynisty. Zapraszam do
lektury następnych, gdzie będę próbował
Jednak najlepsze fotele mają po przybliżyć warunki eksploatacyjne.
120mm regulacji. Wydaje się
to dużo, ale trzeba wziąć pod Damian Midura

Prezes zarządu Midura Group Sp z o.o.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 PERSONALIA 83

RAFAŁ WITOLD
LEWANDOWSKI GADOŚ

Zmiany w Siemens Alstom: Sławomir Cyza
Dyrektorem Generalnym
Rafał Lewandowski – Ukończył energetyczną Siemensa. W latach 2004-
Transport Szynowy na Politechnice 2010 odpowiedzialny za planowanie w Polsce
Poznańskiej. Posiada ponad 15-letnie i wykonanie obiektów infrastruktural-
doświadczenie w sprzedaży oraz zarzą- nych takich jak lotniska, hotele, biura, Sławomir Cyza zastąpił Sławo-
dzaniu projektami z obszaru przemysłu galerie handlowe, szkoły automatyki mira Nalewajkę. Jak podała spółka
kolejowego, wydobywczego i energetycz- budynkowej Siemensa. W latach 2011- Cyza jest związany z Alstom od ponad
nego. W polskim oddziale Siemensa od 2015 pełnił funkcję Kierownika Projektu 10 lat. Najpierw jako dyrektor HR
2014 r. Z początkiem 2022 objął funk- i Przedstawiciela Konsorcjum Siemensa (human resources - kadry) w Polsce
cję dyrektora sprzedaży komponentów na dostawę 35 zestawów 6 wagono- oraz w zakładzie Alstom Konstal
w pionie taborowym. wych pociągów Metro Inspiro dla Metra w Chorzowie, później jako dyrektor
Warszawskiego, a od 2022 pełni funkcję HR w Europie Środkowo-Wschodniej,
Witold Gadoś – Ukończył Mechatro- dyrektora sprzedaży pojazdów w pionie gdzie budował organizację Alstom
nikę na Politechnice Warszawskiej. Po- taborowym. Rozwija i dzieli się wiedzą w 17 krajach. Pełnił również funkcję
siada ponad 25-letnie doświadczenie z zakresu nowoczesnych konstrukcji po- członka zarządu kilku podmiotów
w obszarze sprzedaży i realizacji projek- jazdów oraz aspektów ekonomicznych prawnych Alstom.
tów z obszaru infrastruktury i transportu. dla użytkowników końcowych pociągów
W latach 1995-2004 odpowiedzialny i LRV (tramwaje). Jego prace skupiają się – Jestem dumny z tego, że mogę
za konstrukcje obiektów z systemami na promowaniu nowej koncepcji nowo- być częścią Alstom, firmy, która jest
bezpieczeństwa i zaawansowanymi zau- czesnych konstrukcji zorientowanych na największym producentem w branży
tomatyzowanymi rozwiązaniami do za- ekologię i ograniczenie emisji. kolejowej w Polsce oraz kluczowym
stosowań związanych z transformacją graczem na globalnym rynku mobil-
ności. Przed nami wiele ciekawych
Sieć Łukasiewicz projektów w Polsce, na Ukrainie
- Poznański Instytut Technologiczny i w Krajach Bałtyckich, takich jak np.
Rail Baltica czy Centralny Port Ko-
Wykształcenie wyższe zdobył na Wy- ds. komercjalizacji w Łukasiewicz – Po- munikacyjny. Nieustannie będziemy
dziale Maszyn Roboczych i Transportu Poli- znańskim Instytucie Technologicznym, dążyć do innowacji, zwłaszcza w ob-
techniki Poznańskiej w 2009 roku. W 2017 gdzie nadzoruje działalność w obszarze szarach rozwiązań wodorowych, kolei
roku na tym samym wydziale obronił pracę komercjalizacji i wdrożeń technologii, dużych prędkości oraz systemów ste-
doktorską i uzyskał stopień naukowy Dok- sprzedaży produktów i usług, marke- rowania ruchem. Jestem przekonany,
tora Nauk Technicznych w dyscyplinie: tingu i PR oraz wydawnictw. że dzięki doświadczonemu zespołowi
budowa i eksploatacja maszyn. profesjonalistów, globalnemu know-
Jego aktualnym celem zawodowym -how i kompleksowej ofercie Alstom
Od 2009 roku zawodowo związany jest skuteczny transfer wiedzy i techno- z powodzeniem wykorzystamy szanse
z branżą kolejowa. Przez 13 lat praco- logii wytworzonych w Instytucie z wyko- na poszczególnych rynkach – dodaje
wał w Instytucie Pojazdów Szynowych rzystaniem efektu synergii wszystkich Sławomir Cyza.
„TABOR” w Poznaniu. Od początku 2022 obszarów badawczych skupionych w Łu-
roku pełni obowiązki z-cy dyrektora kasiewicz – PIT. Polska, Ukraina i Kraje Bałtyckie
należą do klastra Europy Środkowej
i Wschodniej (CEE) grupy Alstom.
Polska jest nie tylko największym pro-
ducentem w branży kolejowej w re-
gionie, tu mieści się również siedziba
główna Alstom na kraje CEE, a firma
zatrudnia w kraju ponad 4000 osób
w 11 zakładach. Alstom podkreśla,
że jest największym producentem
i eksporterem w branży kolejowej
w Polsce.

84 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Berlin i Szczecin
z szybszym połączeniem

Do 90 minut ma skrócić się czas przejazdu pomiędzy Berlinem i Szczecinem. Deutsche Bahn
rozpoczęły prace, których wartość oszacowano na blisko pół miliarda euro. Od 2025 r.,
po dwutorowej zelektryfikowanej linii, pociągi pojadą z prędkością 160 km/h.

30 listopada 2021 r. ruszyły koparki między sąsiadującymi krajami – Niemcami Prace rozpoczną się najpierw na
w Angermünde – Deutsche Bahn (DB) rozpo- i Polską. Rozbudowując swoją sieć kolejo- 19-kilometrowym odcinku między Anger-
częła rozbudowę linii Angermünde – Szcze- wą DB zapewnia jeszcze większej liczbie münde a Passow. DB odnawia tory i dosto-
cin. Osoby dojeżdżające do pracy i turyści osób przyjazne dla środowiska możliwości sowuje je do prędkości 160 km/h. Obejmuje
będą mogli korzystać z krótszych czasów przemieszczania się, przyczyniając się tym to również nową sieć trakcyjną oraz nową
przejazdu już od 2025 r., czyli rok wcześniej samym do ochrony klimatu. Rząd federalny podstację trakcyjną, w której przetwarza-
niż pierwotnie planowano. Podróż między oraz kraje związkowe Berlin i Brandenbur- na jest energia elektryczna niezbędna dla
metropoliami Berlina i Szczecina skróci gia zainwestują w to przedsięwzięcie prawie ruchu kolejowego. Po-
się o 20 minut i w przyszłości będzie trwać pół miliarda euro. nadto DB wyposaża
tylko 90 minut. Znacznie atrak-
cyjniejsze połączenie wzmacnia
nie tylko powiat Uckermark,
ale także zacieśniające się więzi

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 85

linię w system ETCS, najnowocześniejszy przedsięwzięcia z zakresu ochrony środowi- i ludzi wzdłuż trasy – w duchu Europej-
system zarządzania ruchem kolejowym ska w ramach projektu budowlanego zostały skiego Roku Kolei.
o europejskim standardzie. Modernizacji już zrealizowane: 144 budki dla nietoperzy,
ulegnie dworzec w Passow z nowym pero- wieża dla jaskółek, budowa 13 kilometrów Enak Ferlemann, parlamentarny
nem oraz wybudowane zostaną dwa tory ogrodzenia ochronnego dla gadów oraz 14 sekretarz stanu przy federalnym ministrze
mijankowe o długości 740 metrów. Tylko siedlisk dla gadów. transportu i infrastruktury cyfrowej:
w przyszłym roku DB ułoży 24 000 pod-
kładów kolejowych i 51 000 ton tłucznia. Ronald Pofalla, członek zarządu, – Dzisiejsze rozpoczęcie budowy
DB buduje w sumie 2400 metrów ekranów dyrektor ds. infrastruktury DB: to ważny znak, na który mieszkańcy re-
akustycznych wzdłuż linii, zwłaszcza w miej- gionu czekali od dawna. Zelektryfikowa-
scowościach Angermünde i Tantow. Pierwsze – Rozbudowa naszych linii kolejo- na na całej długości i zaprojektowana dla
wych nie kończy się na granicach państw: wyższych prędkości linia nie tylko zbliży
Inwestując 480 milionów euro do 2025 do siebie oba miasta Berlin i Szczecin, lecz
roku tworzymy szybkie i tym samym atrak- także wzmocni nasze obszary wiejskie, które
cyjne połączenie między Niemcami a Pol- będą znacznie lepiej połączone z regionem
ską. W przyszłości Berlin i Szczecin będzie metropolitalnym Berlina.
dzieliło tylko 1,5 godziny jazdy pociągiem.
Tak szybkiego połączenia nie zapewni Dr Dietmar Woidke, premier Bran-
żaden inny środek transportu. Jednocze- denburgii i koordynator rządu federal-
śnie wypełniamy lukę w transeuropejskiej nego ds. polsko-niemieckiej współpracy
sieci transportowej dla przewozów towa- przygranicznej:
rowych. Zbliża to do siebie społeczności
– Dzisiejsze długo oczekiwane roz-
poczęcie budowy jest już oficjalne: Berlin,
Brandenburgia, Szczecin i Pomorze Zachod-
nie zbliżą się do siebie w ciągu kilku lat – już
bowiem w 2025 roku, a nie jak wcześniej
planowano w 2026 roku. Dobrze się stało,
że Berlin i Brandenburgia zdecydowały się
na wspólny wkład w budowę w wysokości
100 milionów euro. Dzięki temu projekt
nabrał rozpędu. Dwutorowa i zelektryfiko-
wana linia kolejowa ma przyciągnąć więcej
ludzi do przyjaznego środowisku transpor-
tu kolejowego. Mobilność między naszymi
krajami stanie się nie tylko szyb-
sza, ale i bardziej ekologicz-
na. Rozpoczęcie przed
dwoma tygodniami bu-
dowy mostu kolejowego

86 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

w pobliżu Kostrzyna nad Odrą stanowi na wypełniamy wreszcie lukę w transeuropej- kolei, a tym samym zwiększenie dostępno-
krótko przed końcem roku drugą dobrą wia- skiej sieci transportowej, unowocześnia- ści powiatu Uckermark tym przyszłościo-
domość dla polsko-niemieckiej integracji. my regiony przygraniczne wzdłuż Odry wym środkiem transportu, wzmocni ten
Mieszkańcy przygranicznych obszarów i uatrakcyjniamy bezpośrednie połączenie obszar wiejski. Jesteśmy wystarczająco
mogą na tym polegać: Wkrótce ruch bę- z polskim wybrzeżem Bałtyku. Dzisiejsze blisko metropolii dzięki linii kolejowej, ale
dzie płynniejszy. rozpoczęcie budowy to kolejny krok naprzód jednocześnie wystarczająco daleko, aby
dla naszego tętniącego życiem sąsiedztwa dalej rozwijać Angermünde jako bardzo
Regine Günther, senator ds. środo- z Polską, stanowiący przy tym ważny wkład atrakcyjne miejsce do życia.
wiska, transportu i ochrony klimatu w ochronę klimatu.
Podczas rozpoczynających się wła-
kraju związkowego Berlin: Arnold Bresch, członek Zarządu śnie prac między Angermünde a Passow nie
– Rok temu doprecyzowaliśmy fi- PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.: będzie potrzeby zastępowania kolei auto-
nansowanie, a dziś ruszają już prace bu- busami. Niektóre pociągi będą kursować
dowlane na linii, która ma wzmocnić Berlin „Prace na odcinku przygranicznym nieco dłużej, a w niektórych przypadkach
i Szczecin jako europejskich sąsiadów. Dzię- PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. przepro- nastąpi zmiana godzin odjazdów. Dokładne
ki dwutorowej rozbudowie i elektryfikacji wadzą równolegle z pracami DB Netze, dane dotyczące rozkładu jazdy są dostępne
w ramach tego samego zamknięcia linii na stronie www.bahn.de.
w 2024 roku. PKP PLK S.A. kończą prace
przedprojektowe na odcinku granica pań- Od 2024 r. równolegle będzie realizo-
stwa – Szczecin Gumieńce. Polska strona wany drugi, 30-kilometrowy odcinek budo-
zdecydowała, że dobudowany będzie drugi wy między miejscowością Passow a granicą.
tor, wykonana elektryfikacja i pociągi pa- DB buduje tu drugi tor, elektryfikuje po raz
sażerskie będą mogły jechać z prędkością pierwszy linię, wyposaża ją w system ETCS
160 km/h, a towarowe V 120 km/h. Jeszcze i przystosowuje do prędkości 160 km/h. Mo-
w tym roku ogłoszony zostanie przetarg na dernizowane są stacje Schönow, Casekow,
projektowanie i uzyskanie wymaganych Petershagen i Tantow. Prace w ramach dru-
pozwoleń na budowę. giego etapu budowy prowadzone są przy
całkowitym zamknięciu toru dla ruchu i dla-
Frederik Bewer, burmistrz miasta tego zostaną szybciej zakończone.
Angermünde:
DZISIEJSZE
– Kolej nadjeżdża, i to już po raz ROZPOCZĘCIE
drugi do Angermünde. Po pierwszej roz- BUDOWY TO KOLEJNY
budowie, która miała miejsce jeszcze w XIX KROK NAPRZÓD
wieku, nowa inwestycja w pełni oddaje euro- DLA NASZEGO
pejskie znaczenie linii Berlin–Szczecin. Jako TĘTNIĄCEGO ŻYCIEM
przekonanego Europejczyka i burmistrza SĄSIEDZTWA Z POLSKĄ,
miasta Angermünde napawa mnie to dumą STANOWIĄCY PRZY
i ogromnym zadowoleniem. Angermünde TYM WAŻNY WKŁAD
jest węzłem komunikacyjnym pomiędzy me- W OCHRONĘ KLIMATU
tropoliami Berlina i Szczecina. Rozbudowa
Równolegle z pracami planistycz-
nymi i budowlanymi w Niemczech rów-
nież strona polska planuje rozbudowę linii
na odcinku granica – Szczecin. Linia kole-
jowa wypełnia lukę w transeuropejskiej
sieci transportowej i łączy cztery główne
europejskie osie transportowe pomiędzy
Skandynawią i krajami bałtyckimi oraz Eu-
ropą Południowo-Wschodnią i regionem.

RK

Zdjęcia: Deutsche Bahn AG / Volker Emersleben

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 PERSONALIA 87

DB Cargo Polska: Katarzyna Marciniak Siemens Mobility:
powołana do zarządu Hubert Meronk nowym

Rada Nadzorcza DB Cargo Polska Cargosped oraz PKP Cargo. Wchodziła prezesem zarządu
powołała Katarzynę Marciniak z dniem również w skład rady nadzorczej Ogól- polskiego oddziału
1 stycznia 2022 roku do zarządu DB nopolskiego Zrzeszenia Agencji Cel-
Cargo Polska. Będzie ona odpowia- nych. W roku 2002 złożyła z wynikiem Od początku stycznia 2022 r. Hu-
dała za obszar finansów i zastąpi na pozytywnym egzamin dla kandydatów bert Meronk przejął obowiązki preze-
tym stanowisku Thomasa Hesse, który na członków rad nadzorczych w spół- sa zarządu Siemens Mobility w Polsce,
w tym samym czasie obejmie stanowi- kach Skarbu Państwa. Od roku 2007 zastępując na tym stanowisku Krzysz-
sko prezesa zarządu DB Intermodal związana jest z koncernem Deutsche tofa Celińskiego, odchodzącego po
Services, spółki należącej również do Bahn. Kierowała przedstawicielstwem ponad 40 latach pracy zawodowej na
grupy DB Cargo. Deutsche Bahn w Polsce, a następnie po emeryturę. Hubert Meronk posiada
sfinalizowaniu procesu akwizycji grupy dużą wiedzą z zakresu kolejnictwa,
Katarzyna Marciniak jest absolwent- PCC Rail, zarządzała sprzedażą na rynku modelowania procesów, budowania
ką Szkoły Głównej Handlowej. Ukończyła automotive oraz intermodal, jak też ob- oraz wdrażania strategii cyfryzacji
również studia na Wydziale Logisty- szarem komunikacji, rozwoju i strategii i systemów informatycznych na rynku
ki Rheinisch-Westfälische Technische w DB Cargo Polska. Od kwietnia 2021 polskim i zagranicznym.
Hochschule Aachen. Z koleją związa- roku odpowiedzialna jest również za
na jest od początku swojej zawodowej transformację cyfrową w grupie DB Posiada także cenne doświadczenie
kariery. W latach 1995 – 2007 pełni- Cargo Polska. samorządowe jako radny w gminie Kon-
ła funkcje menedżerskie w spółkach stancin-Jeziorna w komisji poświęconej
zagadnieniom smart city. Doświad-
Škoda z nowym zarządem czenie managerskie oraz zawodowe
zdobywał również pracując na czo-
Didier Pfleger został nowym pre- roku przejęła Skodę. Pfleger zastąpił na łowych stanowiskach dla CapGeme-
zesem (CEO) Grupy Škoda i przewod- stanowisku Peta Brzezinę. Nowy prezes ni w Norwegii, VincCard w USA oraz
niczącym Rady Nadzorczej Škoda zapowiada w komunikacie poszanowa- w Polsce Banku PKO BP, Banku BOŚ
Transportation. nie tradycji Škody oraz natychmiastowe Bank, Polskie Linie Lotnicze LOT,
skupienie na podniesieniu profitów i do-
Jak przekazała Škoda Group, 57- skonałości operacyjnej. T-Systems Polska oraz Banku
letni Didier Pfleger przechodzi wprost Pocztowego. Ukończył studia infor-
z Alstomu, gdzie kierował regionem Bli- Oprócz zatrudnienia Didier Pfle- matyczne w Norwegii i USA.
skiego Wschodu, Afryki I Azji Central- gera, Škoda’s ściągnęła również nowe-
nej. W Alstom spędził 10 lat. Kierował go szefa sprzedaży, Mike’a Nieblinga, - Ogromne podziękowania dla
między innymi programem autobusu który wcześniej pracował w Bombar- Krzysztofa Celińskiego za cało-
elektrycznego Aptis. dierze oraz szefa produkcji Radosława kształt jego 5-letniej pracy i rozwo-
Banacha, który kierował polską fabryką ju na rzecz Siemens Mobility w Polsce
- W ten sposób przygotowujemy Alstom w Chorzowie. Martin Oravec zo- i Europie. Polska jest kluczowym ryn-
się do powiększenia udziałów Škody stał z kolei nowym członkiem zarządu kiem w regionie z ogromnym poten-
w rynku - skomentował Ladislav Bar- ds finansowych (CFO). cjałem zwłaszcza w obszarze taboru
toníček, prezes PPF Group która w 2018 i infrastruktury kolejowej. Dogłębne
zrozumienie przez Huberta zarówno
branży kolejowej, jak i cyfryzacji będzie
cennym atutem, aby z powodzeniem
kontynuować ścieżkę rozwoju Siemens
Mobility w Polsce i Europie. Transfer
zaawansowanych technologii i bliższa
współpraca z silnymi polskimi part-
nerami są w tym procesie kluczowe
– powiedział Gerhard Greiter, CEO re-
gionu NEE w Siemens Mobility GmbH.

88 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

PRACOWITY
ROK UTK

Urząd Transportu Kolejowego podsumował historyczny
dla branży Europejski Rok Kolei. Rok zmian w prawodawstwie,
i IV pakiet kolejowy.

Przypomnijmy. 2021 został ogło- JEDNYM Z NAJWAŻNIEJSZYCH WYDARZEŃ
szony przez Komisję Europejską Europej- ZWIĄZANYCH Z OBCHODAMI EUROPEJSKIEGO
skim Rokiem Kolei. Tym samym zapisał się ROKU KOLEI BYŁ PRZEJAZD POCIĄGU CONNECTING
w historii kolei. KE postawiła sobie za cel EUROPE EXPRESS
zachęcanie do podejmowania przez państwa
członkowskie, władze regionalne i lokalne na kanale UTK w serwisie YouTube. Jed- Roku Kolei był przejazd pociągu Connecting
oraz inne organizacje wysiłków na rzecz nocześnie prowadzone były działania Europe Express. Pociąg wyruszył z Lizbony 2
zwiększania udziału kolejowego transpor- informacyjno-promocyjne na portalach września i zakończył swoją podróż w Paryżu
tu pasażerskiego i towarowego. W naszym społecznościowych: Facebooku, Instagra- 7 października. W trakcie przejazdu przez
kraju po decyzji Ministra Infrastruktury Kra- mie, Twitterze i LinkedIn. Ponadto prze- Europę odwiedził 27 państw, w tym Polskę.
jowym Koordynatorem Europejskiego Roku prowadzono kampanię medialną emitując
Kolei w Polsce został dr inż. Ignacy Góra, spoty filmowe oraz radiowe. Wiosną 2021 r. zaprezentowany
Prezes UTK. został efekt współpracy UTK z Pocztą Pol-
Jednym z najważniejszych wydarzeń ska S.A. - seria znaczków pocztowych „No-
Urząd w celu skutecznej komunikacji związanych z obchodami Europejskiego woczesny Tabor Kolejowy” oraz kolekcja
z zaangażowanymi w organizację wydarzeń
przedstawicielami branży kolejowej, instytucji
samorządowych, placówek kulturalno-oświa-
towe oraz stowarzyszeń i sympatykami kolei
uruchomił stronę internetową - rokkolei.
pl. Natomiast do kalendarza inicjatyw ERK
zgłoszone zostały aż 94 projekty, a w jego
ramach UTK zorganizował 8 konferencji pod
wspólnym szyldem - Ogólnopolskie Forum
Kolejowe. Każda z nich poruszała istotną
dla rozwoju kolei tematykę. Spotkania te cie-
szyły się dużą popularnością. Łącznie wzięło
w nich udział 80 prelegentów z różnych firm
i instytucji oraz 2500 słuchaczy.

Równolegle powstała miniseria fil-
mów poświęconych wybranym zawodom
kolejowym. „Ciekawe zawody kolejowe”
to 3 odcinki, które opublikowane zostały

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 89

unikatowych kart pocztowych i kopert oko- infrastruktury oraz zasady działania pod- egzaminowanie maszynistów na wszystkie
licznościowych. Kolejnym interesującym miotów odpowiedzialnych za utrzymanie kategorie świadectwa. Projekt „Poprawa
projektem w ramach ERK była gra rodzinna, (ECM). bezpieczeństwa kolejowego poprzez budo-
której celem, oprócz walorów czysto roz- wę Systemu Egzaminowania i Monitorowa-
rywkowych, jest zapoznanie graczy m.in. ze 25 marca 2021 r. Prezes UTK wydał nia Maszynistów” otrzymał dofinansowanie
znakami kolejowymi, rodzajami wagonów pierwszy jednolity certyfikat bezpieczeń- UE w wysokości 39 mln zł.
czy zawodami kolejowymi. stwa dla polskiego przewoźnika. Wniosek
procedowany był w OSS według nowych Zmiana procesu egzaminowania
Natomiast w ramach współpracy zasad wprowadzonych IV pakietem kolejo- kandydatów na maszynistów to nie jedy-
z IRG-Rail, grupą zrzeszającą niezależnych wym. Jednolity certyfikat bezpieczeństwa ne działania, mające na celu zmniejszenie
regulatorów rynku kolejowego, z inicjatywy dla Kolei Śląskich sp. z o.o. to także pierw- liczby zdarzeń, których główną przyczyną
UTK uchwalona została wspólna rezolucja szy jednolity certyfikat bezpieczeństwa jest błąd człowieka. W rezultacie działań
wspierająca cele Europejskiego Zielonego wydany w historii przez Prezesa UTK. Ze UTK na części sieci, na której obecnie nie
Ładu promowane w krajach Unii względu na to, że certyfikat miał objąć jest planowane wdrożenie ETCS poziomu
Europejskiej w ramach Eu- 1 lub 2, będzie instalowany ETCS poziomu
ropejskiego Roku stacje graniczne w Republice 1 w wersji Limited Supervision – ograniczo-
Kolei. Czeskiej, wymagał on szczegółowych nego nadzoru (ETCS L1 LS).
uzgodnień z krajowym organem ds. bez-
Inicjatywy związane z ERK pieczeństwa tego kraju. Kolejną inicjatywą Prezesa UTK było
nie wyczerpały zaangażowania Urzędu rozpoczęcie testowania innowacyjnych
w sprawy kolejowe. Przede wszystkim po- Istotne zmiany nastąpiły również systemów monitoringu z automatyczną
przedni rok był czasem ważnych zmian w obszarze egzaminowania maszynistów. rejestracją wykroczeń na przejazdach ko-
w ustawie o transporcie kolejowym. Nowe- Wprowadzono egzamin państwowy na li- lejowo-drogowych kategorii D. Systemy
lizacja ustawy uchwalona w marcu częścio- cencję maszynisty i pierwsze świadectwo te funkcjonują na podobnej zasadzie jak
wo wdrożyła do prawa krajowego przepisy maszynisty. Prezes UTK będzie przepro- fotoradary – rejestrują przypadki łamania
technicznego filaru IV pakietu kolejowego. wadzał takie egzaminy od 1 stycznia 2023 przepisów drogowych przez kierowców.
Wprowadzone zmiany objęły m. in. jedno- r. W tym celu powstaje Centrum Egzami-
lity certyfikat bezpieczeństwa, zezwolenia nowania i Monitorowania Maszynistów, Urząd kontynuował również pozo-
na wprowadzenie pojazdu do obrotu oraz wyposażone w nowoczesne sale egzami- stałe inicjatywy związane z bezpieczeń-
punkt kompleksowej obsługi (OSS). Zmie- nacyjne oraz symulatory pozwalające na stwem na kolei. W 2021 roku minęło 5 lat
niły się także procedury uzyskiwania au- od momentu powołania do życia „Dekla-
toryzacji bezpieczeństwa przez zarządców racji w sprawie rozwoju kultury bezpie-
czeństwa w transporcie kolejowym”. Prezes
UTK wspólnie z Sygnatariuszami Deklaracji
szerzy ideę kultury bezpieczeństwa trans-
portu kolejowego nieprzerwanie od 2016
r. Grono Sygnatariuszy liczy obecnie już
243 podmioty.

W grudniu odbyła się V Konferencja
Kultury Bezpieczeństwa, podczas której
nastąpiło rozstrzygnięcie Konkursu Kul-
tury Bezpieczeństwa. Kapituła Konkursu
przyznała 5 nagród w trzech kategoriach
oraz 9 wyróżnień.

W ramach projektu kultury bezpie-
czeństwa został wydany również „Magazyn
Kultury Bezpieczeństwa”, zawierający 35
artykułów związanych m.in. z bezpieczeń-
stwem ruchu kolejowego, dostępnością
usług kolei oraz Europejskim Rokiem Kolei
2021 oraz „Biuletyn Kultury Bezpieczeń-
stwa”, będący podsumowaniem dotychcza-
sowych działań w ramach projektu.

90 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Pozostałe wybrane
inicjatywy UTK:

• Akademia Bezpieczeństwa Kolejowe- nym słowniku wyjaśnionych zostało bli- do dzieci w wieku szkolnym i przedszkol-
go (ABK) - w 2021 r. przeprowadziła 17 sko 300 haseł. nym oraz ich nauczycieli i wychowawców.
szkoleń dla 1 885 przedstawicieli rynku • Kampania Kolejowe ABC - w 2021 r. za- Łącznie zostało zorganizowanych ponad
kolejowego. W ramach wewnętrznych kończyła się pierwsza odsłona Kampanii 700 lekcji, w których wzięło udział ponad
szkoleń dla inspektorów zorganizowa- Kolejowe ABC – ogólnopolskiej kampa- 21 000 dzieci.
nych zostało 36 warsztatów. nii informacyjno-edukacyjnej z zakresu
bezpieczeństwa kolejowego skierowanej RK
• Portal statystyczny - od początku marca
2021 r. działa nowy portal statystyczny
UTK „Dane Kolejowe”, dostępny pod adre-
sem dane.utk.gov.pl. Nowy serwis w przej-
rzysty sposób prezentuje statystyki rynku
kolejowego oraz informacje archiwalne.

• Akcja Kolejowa Kropla Krwi - po raz
piąty zorganizowano akcję w której wzię-
ło udział ponad 40 krwiodawców. Krew
pobrano od 27 osób. Zebrano ponad 12
litrów życiodajnego płynu.

• Słownik żargonu kolejowego - w 2021
r. Urząd Transportu Kolejowego zapre-
zentował II wydanie „Małego słowniku
żargonu kolejowego. W zaktualizowa-

Joanna Marcinkowska
nadal Rzecznikiem

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, Ignacy Góra
powołał Joannę Marcinkowską na stanowisko Rzecznika
Praw Pasażera Kolei.

Będzie to już jej druga kadencja. Peł- była niższa niż w okresie poprzedzającym niewykorzystane bilety. Część spraw doty-
niła ona tę funkcję od 2017 roku. Rzecznik pandemię. W 2020 r. wniosków o wszczę- czyła także wniosków o wypłatę odszkodo-
działa przy Prezesie UTK i zajmie się polu- cie postępowania wpłynęło 203 (22,5% wania z powodu opóźnienia lub odwołania
bownym rozwiązywaniem sporów pasa- mniej niż w 2019 r.), a w 2021 r. było ich pociągów oraz odszkodowania z powodu
żerów z przedsiębiorcami świadczącymi 185 (10% mniej niż w 2020 r. ). W ubiegłym obniżonego komfortu podróży (5%).
usługi na kolei. roku wzrosła natomiast liczba pozostałych
spraw, w których pasażerowie zwrócili się To co wyróżnia postępowania po-
Dr inż. Ignacy Góra: o pomoc lub poradę do Rzecznika. Było ich lubowne to ich dobrowolny charakter, bo-
Powołanie na kolejną kadencje jest 182 (30% więcej niż w 2020 r.). wiem postępowanie może być prowadzone
najbardziej widoczną oceną działania Rzecz- wyłącznie po wyrażeniu zgody przez obie
nika Praw Pasażera Kolei. Jego rolą jest po- W 2021 r. najwięcej spośród zakoń- strony sporu. Rzecznik nie posiada upraw-
lubowne rozwiązywanie sporów pasażerów czonych postępowań dotyczyło odwołań od nień nadzorczych i nie może zobowiązać
z przedsiębiorcami świadczącymi usługi na wezwań do zapłaty wystawionych z powo- przedsiębiorstwa kolejowego do podjęcia
kolei. Wniosków w tym zakresie wpłynę- du nieokazania ważnego biletu na przejazd określonej decyzji. Większość przewoźni-
ło do tej pory ponad 1000. W 2020 r. oraz (41%). Podróżni składali również wnioski ków kolejowych chętnie uczestniczy w po-
2021 r. liczba postępowań polubownych zawierające prośbę o zwrot należności za stępowaniach polubownych, a przypadki
wycofywania się z nich są sporadyczne.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 91

Genialny kryptolog patronem
dworca w Bydgoszczy

Bydgoszczanin, wybitny naukowiec, który przyczynił się Polski, jak i dla historii całej Europy. Dzisiej-
do złamania kodu Enigmy, niemieckiej maszyny szyfrującej sza uroczystość jest okazją do wspominania
– Marian Rejewski – został patronem dworca kolejowego genialnego człowieka, który swoim działa-
Bydgoszcz Główna. niem przyczynił się do odwrócenia losów
II wojny światowej. Inicjatywa upamiętnia-
Bydgoszcz Główna otrzymał imię i Jerzym Różyckim – stworzyli zespół, który nia wybitnych Polaków, poprzez nadawanie
pochodzącego z Bydgoszczy Mariana Re- prowadził prace nad szyframi Enigmy, nie- patronów dworcom, stanowi niewątpliwy
jewskiego, genialnego polskiego kryptolo- mieckiej maszyny szyfrującej. W grudniu wkład w budowę tożsamości narodowej
ga. Uroczystość nadania imienia odbyła się 1932 roku Rejewski dokonał przełomo- i pamięci o ważnych postaciach z historii Polski.
w budynku dworca, gdzie odsłonięto tablicę wego odkrycia. Udało mu się złamać kod
poświęconą patronowi, pod którą podczas Enigmy. Dzięki temu dokonaniu możliwe Krzysztof Mamiński
uroczystości złożono kwiaty. W holu głów- było odczytywanie niemieckich wiadomości
przechwytywanych drogą radiową, a także Prezes Zarządu PKP S.A.
nym dworca można było także obejrzeć zbudowanie repliki Enigmy.
portret Mariana Rejewskiego wykonany – Program nadawania dworcom
przez uczniów Zespołu Szkół nr 24 Andrzej Adamczyk imion wybitnych Polaków, realizowany
w Bydgoszczy oraz replikę Enigmy. przez Polskie Koleje Państwowe S.A., ma
W wydarzeniu wzięli udział m.in. Minister Infrastruktury na celu docenienie Polaków, którzy swoją
Andrzej Adamczyk, minister infra- pracą i poświęceniem zasłużyli się naszej
struktury, Krzysztof Mamiński, pre- – Uhonorowanie tego wybitnego Ojczyźnie. Pamięć o bohaterach to ważne
zes Polskich Kolei Państwowych S.A. Polaka to niezwykle cenna inicjatywa. Je- zadanie dla wszystkich rodaków. Jestem
oraz przedstawiciele środowisk spo- stem przekonany, że należy przypominać dumny z tego, że dziś kolejny obiekt dołącza
łecznych, kulturalnych i politycznych. niezwykle inspirujące i ważne karty hi- do tej ważnej listy polskich dworców kole-
Marian Rejewski to urodzony storii naszego kraju. A dzieło Mariana Re- jowych i będzie nosił imię wybitnego Pola-
w Bydgoszczy wybitny polski matema- jewskiego to cenne odkrycie zarówno dla ka i jednocześnie mieszkańca tego miasta.
tyk i kryptolog. Wraz z kolegami ze stu-
diów – Henrykiem Zygalskim RK

92 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

ZIELONO NA KOLEI

Raport UN Global Compact

Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało raport UN Global Compact Network
Poland „Zielona kolej w Polsce – klimat, energetyka, transport”. Raport ma stanowić
podstawę wsparcia dla procesu transformacji polskiego transportu w kierunku nisko-
emisyjności

Raport zawiera analizy skutków pla- pocovidowa. Przypomina się, że Program • wysoki stopień elektryfikacji,
nowanego przejścia transportu kolejowego Zielona Kolej, stworzony przez podmioty • zamknięty” system elektroener-
w naszym kraju na zasilanie z odnawialnych z branży kolejowej skupione w Centrum
źródeł. Autorzy zauważają, że transforma- Efektywności Energetycznej Kolei (CEEK), getyczny,
cja polskiej kolei na zasilanie z OZE wywrze zakłada zmianę pochodzenia trakcyjnej • niewielką liczbę uczestników
pozytywny wpływ na społeczeństwo, go- energii elektrycznej wykorzystywanej
spodarkę, przedsiębiorczość, technologię przez przewoźników kolejowych w Pol- rynku.
oraz realizację polityk krajowych. Zielona sce. W 2030 r. ma ona pochodzić w 85% W raporcie podkreśla się, że sek-
kolej powinna zostać wdrożona z poziomu z OZE, a docelowo w 100%. tor transportu kolejowego charaktery-
ogólnopolskiego. zuje się dużą łatwością i efektywnością
Nadmienia się, że wspomniany Pro-
W opinii autorów raportu przej- gram to przedsięwzięcie ambitne i komplek- Adam
ście przez transport kolejowy na zasilanie sowe. Wynika on z założenia, że transport Guibourgé-
energią elektryczną z OZE, jest szansą kolejowy posiada cechy, które sprawiają, Czetwertyński
na to, aby kolej sprostała zadaniom że może on stanowić podstawę wsparcia
jakie przed nią stawia rzeczywi- Podsekretarz stanu
stość gospodarcza, oczekiwania dla procesu transformacji polskiego w Ministerstwie
społeczne jak również sytuacja transportu w kierunku niskoemisyj- Klimatu i Środowiska
ności. Wśród nich wymienić należy:

- Kolej odegra istotną rolę w dążeniu
do neutralności klimatycznej. Jest ona
jednym z najbardziej przyjaznych śro-
dowisku i efektywnych energetycznie
środków transportu. Polska branża
kolejowa dostrzegła, że źródła zero-
emisyjne mogą stanowić skuteczną
alternatywę dla konwencjonalnych
rozwiązań, co pokazuje chociażby Pro-
gram Zielona Kolej.

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 93

Kamil
Wyszkowski

Dyrektor Wykonawczy
UN Global Compact
Network Poland

transformacji energetycznej. Odejście celu, jakim jest zapewnienie neutralności - Czy zielona kolej wpisuje się w global-
od węgla na kolei nie wymaga też tak klimatycznej UE do 2050 r. Będąca częścią ne wysiłki ONZ na rzecz przeciwdzia-
ogromnych nakładów finansowych, jak Zielonego Ładu, powstała w grudniu 2020 łania zmianie klimatu? Zdecydowanie
w przypadku energetyki, ciepłownictwa, r. Strategia Zrównoważonej i Inteligentnej tak. Z raportu IEA World Energy Outlo-
budownictwa, rolnictwa, czy przemysłu Mobilności wskazuje nawet, że do 2030 r. ok 2020 wiemy, że jesteśmy uzależ-
ciężkiego. Wychodzi więc na to, że to kolej podróże poniżej 500 km powinny być w Eu- nieni od paliw kopalnych uzyskując
może stosunkowo szybko i relatywnie tanio ropie neutralne klimatycznie. Realizacja energię w prawie 81% z węgla, ropy
wykorzystać swoje „okno dekarbonizacyj- Programu Zielona Kolej oznacza spełnienie i gazu. W tle jest infrastruktura wy-
ne”. Co ważne realizacja Programu Zielona tego wymogu, jeśli chodzi o transport kole- twarzania i przesyłu energii oparta
Kolej jest możliwa do wykonania, a świad- jowy i wzmocnienie jego konkurencyjności o model wysokoemisyjny, którą trzeba
czy o tym fakt, że w kilku krajach podobne np. wobec transportu lotniczego. Współgra przebudować, lub wygasić. Kluczem
pomysły zostały zrealizowane (Niederlandy ona także z ogólnoeuropejską tendencją, po- dla szybkiej transformacji energetycz-
i Austria). Ponadto kompleksowe programy legającą na wprowadzaniu regulacji na po- nej i obniżenia emisji są sektorowe
przejścia transportu kolejowego na odna- ziomie krajowym, nakazujących odejście od programy, które mają duży potencjał
wialne źródła energii realizowane są także połączeń lotniczych na krótkich, krajowych replikacyjny i które wraz z każdym ko-
w innych krajach europejskich, w których trasach. Dla realizacji krajowych celów kli- lejnym wdrożeniem będą poprawiać
funkcjonują najwięksi i najnowocześniej- matycznych, m.in. dzięki inicjatywie Zielona efektywność i tanieć dzięki efektowi
si przewoźnicy kolejowi na kontynencie Kolej, ważnym wsparciem może być także skali i upowszechnieniu technologii
(Niemcy, Francja). podkreślająca rolę transportu kolejowego zielonych.
unijna dyrektywa o odnawialnych źródłach
Dla realizacji programu koniecznym energii (RED II). Kolejną kwestią jest także proeko-
jest zaistnienie szeregu sprzyjających oko- logiczna zmiana podejścia biznesu do pro-
liczności, mających wymiar zarówno tech- Drugim elementem jest wzrost świa- wadzenia działalności gospodarczej. Firmy
niczny, prawny, finansowy jak i społeczny. domości pasażerów. Dokonują oni coraz bar- aktywne w różnych branżach, a także różne
dziej świadomych ekologicznie wyborów instytucje i organizacje coraz częściej zwra-
Na początek istotna jest wola osób dotyczących sposobów przemieszczania się. cają uwagę na ślad węglowy generowany
decyzyjnych do świadomego i odpowiedzial- Zapewnienie im możliwości korzystania z kolei przez współpracujących z nimi podwyko-
nego wdrażania polityki klimatycznej. To tym o zerowym śladzie węglowym może wpłynąć nawców, w tym również i przedsiębiorstwa
bardziej istotne, że twórcy unijnych strategii na znaczny wzrost jej popularności, a co za transportowe. Znaczną wagę przywiązuje
i regulacji wskazują jasno – transport pu- tym idzie – spadki emisji CO2 do atmosfery
bliczny (w tym przede wszystkim szynowy) ze strony transportu jako całości. Kolej musi
ma do odegrania ogromną rolę w realizacji jednak zadbać o zniwelowanie swoich i inte-
gracji z innymi środkami transportu.

94 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Leszek Hołda

Członek Zarządu
PKP Energetyka SA

do tego także coraz więcej konsumentów zużywanej do zasilania pociągów przewożą- - To ogromny, kompleksowy i ambit-
indywidualnych. Ogromnego znaczenia cych osoby i towary. Przestawienie branży ny projekt. Ale od dawna nie jest to
nabiera tworzenie tzw. „zielonych łańcu- kolejowej na korzystanie z energii z OZE już tylko plan. Zielona Kolej już tu jest
chów dostaw” oraz zwiększanie udziału oznacza konieczność pokonania szeregu – na początku roku program wszedł
kolei w procesach logistycznych realizo- trudności o wymiarze technologicznym w fazę realizacji, która przyśpiesza.
wanych dla największych odbiorców pro- i finansowym. Kolejni przewoźnicy deklarują swój
duktów i towarów. udział w tym przedsięwzięciu, z kil-
Pierwsze z nich to konieczność stwo- koma prowadzimy już zaawansowane
Następnym elementem koniecznym rzenia systemów magazynowania energii za- negocjacje na temat sprzedaży zielo-
jest zintensyfikowanie współdziałania branż pewniających bilansowanie produkcji energii nej energii. Swój akces do Programu
energetycznej i transportowej, w celu opra- z OZE z potrzebami rynku. Drugie – to koniecz- zgłosili przewoźnicy odpowiedzialni za
cowania rozwiązań na rzecz zielonej energii ność zachęcenia rynku wytwórców energii roczne przewozy niemal 30% pasaże-
z OZE do kooperacji (w formie tzw. przyja- rów kolei w naszym kraju. Natomiast
znego modelu współpracy) i inwestowania przewoźnicy towarowi, którzy zawarli
w lokalne oraz regionalne przedsiębiorstwa z nami listy intencyjne w sprawie przej-
produkujące energię z wiatru i słońca. Poza ścia na zasilanie z OZE to już prawie
inwestycjami, efektem gospodarczym reali- 22% rynku kolejowych przewozów
zacji Programu Zielona Kolej będzie również towarowych liczonego w masie.
zwiększenie zatrudnienia w perspektywicz-
nym sektorze OZE oraz wpływów do budżetu reputacji odpowiedzialnych i pro-ekologicz-
z tytułu podatków. Przyczyni się też do zni- nych przedsiębiorstw. Podobna świadomość
welowania negatywnych skutków kryzysu niezbędna jest również wśród regionalnych
związanego pandemią COVID-19 i ewen- władz samorządowych, będących w naszym
tualnych przyszłych podobnych wydarzeń. kraju organizatorami transportu publicz-
nego, a w wielu przypadkach – również
Wzrost świadomości konieczny jest właścicielami przewoźników kolejowych.
również po stronie przewoźników kolejo-
wych, którzy powinni zacząć postrzegać W raporcie zwraca się również na to,
siebie jako liderów proekologicznych zmian. że tam, gdzie kolej nie jest zelektryfikowa-
Poza redukcją własnego śladu węglowe- na, otwierają się szanse przed stosunkowo
go, Zielona Kolej jest dla nich szansą także nowym rodzajem paliwa alternatywnego
na zwiększenie przewozów oraz budowę w transporcie – wodorem.

RK

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 95

Automatyzacja
przyszłością transportu
intermodalnego

Racjonalnie przeprowadzona automatyzacja procesów daje szansę utrzymać się w globalnej
konkurencji, zwiększając możliwości operacyjne danego terminalu intermodalnego, bez
konieczności rozbudowy jego bazy. Zautomatyzowany morski terminal w chińskim porcie Qingdao,
dzięki zastosowaniu na szeroką skalę procesów automatyzacji, zmniejszył niezbędny personel
o 70%, przy jednoczesnym zwiększeniu wydajności o około 30%. Z kolei terminal nr 4 w porcie Jebel
Ali w Zjednoczonych Emiratach arabskich, umożliwia składowanie kontenerów aż na 11 piętrach.
W czym tkwi sedno tej rewolucji technologicznej?

„Przyszłość jest w pionie” – tak brzmi TERMINAL KONTENEROWY WYPOSAŻONY W SYSTEM HBS W PORCIE W JEBEL ALI Żródło: BoxBay
hasło promujące najnowsze dziecko portu
Jebel Ali w Dubaju. Mowa o najnowszej
części terminala kontenerowego nr 4, zlo-
kalizowanej w północno – wschodnim frag-
mencie zespołu portowego. Wyposażono go
w zautomatyzowany system obsługi kon-
tenerów HBS (High Bay Storage), w pełni
automatyzując załadunek, wyładunek i skła-
dowanie jednostek. Stanowi on techno-
logiczną odpowiedź na coraz to większy
tłok w portach, a także rozwiązuje deficyt
dostępnej powierzchni składowej. Jest też
prognozą przyszłego trendu w segmencie
kontenerowym.

Kontener HBS UMOŻLIWIA SWOBODNY DOSTĘP W CZASIE
na wyciągnięcie ręki I PRZESTRZENI DO KAŻDEGO KONTENERA, BEZ WZGLĘDU
NA JEGO FIZYCZNE ULOKOWANIE W OBRĘBIE ZESPOŁU
HBS umożliwia swobodny dostęp
w czasie i przestrzeni do każdego konte- maksymalną wysokość 6 poziomów, ogra- w pionie. Nie układa się w niej jednostek
nera, bez względu na jego fizyczne uloko- niczała wytrzymałość, ulokowanej najniżej na siebie, tylko wprowadza do odpowied-
wanie w obrębie zespołu. Eliminuje tym jednostki. Dzięki specjalnej konstrukcji nio wyznaczonego slota, przypominają-
samym konieczność tasowania jednostek, szkieletowej, w którą wbudowano szereg cego regał, w którym masa kontenera
w przypadku potrzeby przeładunku naj- suwnic i wózków, pozwalających na ruch rozkłada się na konstrukcji obiektu. Sloty
niżej ulokowanych jednostek. W przeci- poziomy i pionowy, umożliwiono skła- przewidziano na jednostki o maksymalnej
wieństwie do klasycznie stosowanych dowanie kontenerów na 11 poziomach masie 36 ton.
rozwiązań, w systemie HBS nie składuje
się kontenerów bezpośrednio, opiera-
jąc je jeden na drugim. Dotychczasową

96 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

Konstrukcja pozwala jest zautomatyzowany, w oparciu o wpro- 792 slotów dla kontenerów i jest w sta-
na dobudowę nowych wadzone wcześniej koordynaty. nie obsłużyć ponad 3 miliony kontenerów
modułów rocznie [2]. Stanowi to wyraźną odpowiedź
Port w Qingdao na obserwowany deficyt powierzchni pod
W chwili obecnej, pierwszy system w pełni zautomatyzował rozbudowę terminali portowych, czy inter-
magazynowy składa się z dwóch koryta- się jako pierwszy modalnych. Co więcej, transport kontene-
rzy, o maksymalnej wysokości 11 pozio- rów jednocześnie w układzie poziomym
mów składowania z każdej strony. Projekt W raporcie „Transport intermo- i pionowym generuje oszczędności czasowe
konstrukcji pozwala jednak na późniejszą dalny. Automatyzacja, technologia, in- na dokonywanych operacjach. Dzięki zasto-
rozbudowę do wielkogabarytowego obiek- frastruktura i tabor” wyliczono, że port sowaniu pełnej automatyzacji i nowocze-
tu układnic, wzdłuż i wszerz istniejącego w Qingdao, zlokalizowany nad Morzem
budynku. Twórcy terminala założyli także
pro-ekologiczny walor obiektu. Docelowo TERMINAL HBS ZAPEWNIA PONAD 3 RAZY WIĘKSZĄ
na jego dachu mają zostać zainstalowane POJEMNOŚĆ NIŻ KONWENCJONALNE ROZWIĄZANIE
panele fotowoltaiczne, a ściany pokryją PRZY ZWIĘKSZONEJ WYDAJNOŚCI
wygłuszające panele, z opcją osadzenia
w nich roślinności.

Załadunek w systemie Żółtym, w chińskiej prowincji Szantung, snych rozwiązań cyfrowych, zmniejsza się
jednokierunkowym po wdrożeniu nowoczesnych technologii liczba niezbędnego personelu do obsługi
automatyzujących operacje, powiększył terminala. Dodatkowo, system monitoruje
Bezpośrednio przy obiekcie zlokali- swoje zdolności przeładunkowe do 5,2 mln pozycję każdej jednostki, oraz dokonywanie
zowano 4 pasy drogi, niezbędne do przeła- TEU. – Terminal kontenerowy Qianwan na niej działania.
dunku na pojazdy zewnętrzne. W dubajskim Container Terminal (QQCTN) jest obsłu-
porcie dokonuje się tego na ciężarówki, giwany przez 38 automatycznych suwnic Digitalizacja kontenerów
aczkolwiek sama technologia umożliwia torowych, które odkładają jednostki ze pozwala je szybko
załadunek również na platformy kole- statku na pojazdy AGV. Technologia lase- zlokalizować
jowe. W chwili obecnej od strony drogi rowa i system pozycjonowania jednostek
wybudowano jedną suwnicę obsługującą pozwala na pracę [infrastruktury portowej] Jednym z nowoczesnych rozwiązań
ciężarówki, równolegle na 4 pasach drogi także w nocy. Przy zmniejszeniu zatrudnie- jest także digitalizacja kontenerów, pole-
dojazdowej. Wraz z rozbudową obiektu nia o 70% terminal zwiększył wydajność gająca na zainstalowaniu w nich czujni-
wzdłuż jezdni, pojawią się kolejne punkty nawet o 30%. W chwili rozpoczęcia operacji ków pomiarowych. Pozwalają lokalizować
przeładunkowe. terminal osiągał wydajność suwnicy – 26 kontener na mapie, zdobywać informacje
kontenerów na godzinę. Po modernizacji o przekroczeniu pewnych zdanych punk-
Jak działa system HBS? liczba ta wzrosła o 50%, przekraczając tów lokalizacyjnych, a także warunków,
średnią światową. Liczbę pracowników w jakich podróżowała jednostka. W zakres
– Żuraw umieszcza kontener od zmniejszono z 60 do 9. Koszty pracy spa- kontroli w łańcuchu dostaw zalicza się
strony lądu na paletach z szynami krążą- dły o 70%, a efektywność wzrosła o 30%. także zbieranie danych o temperaturze,
cymi. Dzięki konstrukcji podpodłogowej Inwestycja kosztowała 468 mln dolarów, wilgotności i ciśnieniu powietrza. Mogą
tego systemu palet, interfejsy mogą być a rentowność terminal osiągnął już po 10 mieć one wpływ na stan przewożonych
rozmieszczone ze wszystkich czterech stro- miesiącach [3]. towarów. – Według firmy konsultingowej
nach systemu magazynowania. Łączy to Drewry, do końca 2018 roku 2,5% konte-
poszczególne alejki terminala. – BOXBAY Zalety nerów było wyposażonych w inteligentne
Revolution in container storage [1]. Do- zautomatyzowanego urządzenia telematyczne. (…) Drewry sza-
prowadzają one kontener do odpowiedniej systemu obsługi cuje, że liczba inteligentnych kontenerów
alejki, z której odbierany jest przez dedy- kontenerów do 2023 r. wzrośnie trzykrotnie, do 2 mln
kowaną dla niego wewnętrzną suwnicę. sztuk [4]. Wskazany system lokalizacji kon-
Przemieszcza ona ładunek do wyznaczo- – Według analiz BoxBay, terminal tenerów, w oparciu o GPS, z powodzeniem
nego slota. W celu oszczędności czasu i mi- HBS zapewnia ponad 3 razy większą po- wdrożyła firma ABAX, realizując projekt
nimalizacji operacji, suwnica jednocześnie jemność niż konwencjonalne rozwiązanie wraz z Uni-logistics, na całym przebiegu
dokonuje dwóch operacji. Przesuwając się przy zwiększonej wydajności. Dzięki temu Nowego Jedwabnego Szlaku. – Dzięki
w poziomie na swoich szynach w kierunku powierzchnia zajmowana przez terminale temu, urządzenia ABAX monitorowały
regału, podnosi skrzynię w pionie do po- może zostać zmniejszona nawet o 70%. położenie kontenerów w sposób ciągły.
żądanej wysokości. Po osiągnięciu pozy- Budowa jednostki testowej HBS została Raz dziennie dla jednostek stojących oraz
cji docelowego slota, wysuwa dodatkowe zakończona w lipcu 2020 roku. Zapewnia w odstępie, co 1-2 h dla poruszających się
ramiona, w układzie teleskopowym, w bok
i umieszcza kontener w bloku. Cały proces

RAPORT KOLEJOWY / 01_2022 97

AUTOMATYCZNY SYSTEM
NA TERMINALU QQCTN

Żródło: źródło: Świeboda J., Majowicz A., Pająk A. i inni, Transport intermodalny. Automatyzacja, technologia,
infrastruktura i tabor. Polski Instytut Transportu Drogowego, Wrocław 2021, s. 181

98 RAPORT KOLEJOWY / 01_2022

JEDNYM Z NOWOCZESNYCH ROZWIĄZAŃ JEST TAKŻE określonej liczby przeładunków w wypadku
DIGITALIZACJA KONTENERÓW, POLEGAJĄCA NA terminali). Dla terminali przeładowujących
ZAINSTALOWANIU W NICH CZUJNIKÓW POMIAROWYCH kilkadziesiąt tysięcy kontenerów rocznie
tego typu inwestycje są po prostu ekono-
kontenerów – wskazuje Cezary Kowal, (termin dostępności) [4]. Szybkość wymiany micznie nieuzasadnione. Poziom dofinan-
Doradca Klienta Biznesowego ABAX Po- informacji między właścicielami jednostek sowania w systemy OCR na terminalach
land Sp. z o. o. a firmami przewozowymi jest jedną z głów- intermodalnych musiałby być na poziomie
nych zalet wskazanego systemu. Co więcej, ok. 75% aby znaleźli się chętni do inwesto-
Wirtualny plac zmniejszeniu ulegają także niezbędne for- wania i wdrażania tego typu rozwiązań. –
kontenerowy ułatwia malności, które od tej pory realizowane są zaznacza Dariusz Stefański, Prezes Zarządu
szybki wynajem zdalnie. Umożliwia to dopełnienie formalno- PCC Intermodal S.A.
ści bez przenoszenia kontenera z powrotem
Oprócz monitorowania drogi inteli- na depot czy terminala intermodalnego. Kamil Zając
gentnego kontenera, technologie IT wyko-
rzystuje się w samym procesie składowana Telematyka Polski Instytut Transportu Drogowego
jednostek. Dzięki temu firmy zaintereso- to przyszłość, ale...
wane wynajęciem kontenera, mogą mieć PRZYPISY:
szybki dostęp, za pośrednictwem platfor- – Nowoczesne systemy informa- 1. BOXBAY Revolution in container storage, https://
my elektronicznej, do informacji o wolnych tyczne (w tym systemy OCR) wymagają
kontenerach. – Kontener może znajdować ogromnych nakładów finansowych, które www.youtube.com/watch?v=gOew_3db8Xk
się w obiegu lub w centrum dystrybucji, ale z ekonomicznego punktu widzenia mają 2. Świeboda J., Majowicz A., Pająk A. i inni, Transport
ważne jest to, że znana jest jego dostęp- uzasadnienie i rację bytu dopiero przy
ność geograficzna (lokalizacja) oraz czasowa osiągnięciu pewnej skali działalności (np. intermodalny. Automatyzacja, technologia,
infrastruktura i tabor. Polski Instytut Transportu
Drogowego, Wrocław 2021, s. 214.
3. Tamże, s. 182.
4. Tamże, s. 193-194.
5. Google Maps / Jebel Ali

AUTOPROMOCJA