SENI BATIK T5

Tajuk Seni Batik
6
Disediakan oleh :
Cikgu Zunur ‘Ain binti Rahim

Panitia Seni Visual
SMK Bukit Sagu, Kuantan

Jenis-jenis batik

01 Batik pelangi 03 Batik skrin

02 Batik blok 04 Batik canting
atau lukis

01

Batik Pelangi

• Jenis
• Alat dan bahan
• Proses penghasilan

Batik pelangi

● Dikenali sebagai batik ikat celup (tie
and dye) kerana melibatkan proses

mencelup kain yang telah diikat ke
dlaam pewarna cair beberapa kali.
● Batik pelangi tidak menggunakan lilin
● Coraknya berbentuk bulatan dan
berwarna-warni

Batik pelangi

● Motif yang terdapat pada batik pelangi:
 Jenis ikatan
 Bilangan ikatan
 Bilangan celupan warna

Batik pelangi

● Kaedah lain yang boleh digunakan bagi
menghasilkan motif seperti :
 Kaedah jahitan
 Ikatan yang diisikan dengan objek
 Lipatan dan ikatan
 Simpulan

Alat dan Bahan

Kain

1. Tempat di mana corak akan terhasil daripada proses penghasilan
batik pelangi

2. Contoh kain, cotton lawn, poplin dan rayon

Talia rafia, getah dan benang

1. Alatan yang digunakan untuk membuat ikatan pada kain
2. Ikatan berfungsi untuk menghalang pewarna daripada

menyerap terus pada bahagian kain

Batu, guli, kayu dan sebagainya

1. Untuk membungkus kain sebelum diikat dengan tali dan
sebagainya

2. Kepelbagaian alat akan menghasilkan motif-motif yang berbeza

Alat dan Bahan

Pewarna remazol, naphthol dan dye

1. Bahan pewarna

Sodium silikat

1. Bahan pemati warna bagi mengekalkan warna pada kain
supaya tidak luntur

01 Kain yang hendak Proses Penghasilan

digunakan dicuci 02
atau dibersihkan
Hampar kain atas meja, lilit
03 atau ikat kain mengikut corak
yang dikehendaki
Siap diikat, celupkan
kain pada warna 04 Biarkan kering, kemudian
mengikut kreativiti
buka ikatan kain dijemur
05Celup kain dengan
06
pemati Basuh kain sehingga kering dan
warna/sodium silikat jemur sehingga kering

Batik Blok

• Jenis
• Alat dan bahan
• Proses penghasilan

Batik Blok

● Dikenali batik terap kerana
menggunakan blok, cap atau sarang

● Menggunakan blok pengecap yang
diterap dengan lilin ke atas sehelai kain
putih

● Menghasilkan kain sarung
● Setiap blok direka berbeza dari segi

ukuran, motif dan corak mengikut
keperluan

Batik Blok

● Motif batik blok mengandungi unsur :
 Flora
 Fauna
 Abstrak
 Geometri

Alat dan Bahan

Meja terap

1. Meja dilapisi span, kain guni dan kelopak batang pisang yang
telah diproses dan direndam dengan air garam

Acuan blok logam (sarang)

1. Bahan daripada tembaga dan logam
2. Digunakan untuk mengecap corak di atas kain dengan

menggunakan lilin
3. Sarang di celup lilin panas di tekap atas permukaan kain

dasar yang telah dibentang atas meja terap

Kain dasar

1. Kebiasaanya, kain kapas
2. Kain putih direbus untuk melembutkan dan menanggalkan kanji,

jemur sehingga kering

Alat dan Bahan

Lilin parafin

1. Lilin dicampur damar dimasak hingga cair di dalam kuali leper
2. Lilin diterap pada kain menggunakan sarang

Sodium silikat

1. Bahan pemati warna
2. Kain direndam dalam sodium silikat selama 8 jam

Soda ash

1. Untuk menanggalkan lilin yang terdapat pada kain
2. Kain yang siap diwarna kemudian direbus dengan air yang

dicampurkan dengan bahan debu soda ash bagi menanggalkan lilin

Alat dan Bahan

Bahan pewarna

1. Pewarna yang biasa digunakan ialah pewarna napthol
2. Kain yang siap diterap dengan lilin dicelup ke dalam bahan

pewarna

01 Membuat sarang Proses Penghasilan

03 02

Menerap lilin cair ke atas Celup permukaan sarang ke
permukaan kain dalam lilin cair

05Proses mematikan 04 Mencelup kain ke dalam

warna pewarna

06 Proses Penghasilan
Proses
membasuh 07Proses membuang
dan membilas
kain lilin - Merebus kain
dengan soda ash

08

Mencuci, membilas dan
menjemur kan hingga kering

Batik Canting

• Jenis
• Alat dan bahan
• Proses penghasilan

Batik Canting

● Dikenali batik lukis
● Bersifat eksklusif kerana :

 Dilukis dengan lakaran bebas
 Mempunyai corak yang pelbagai dan

tersendiri.
● Mempunyai nilai komersial yang tinggi
● Menghasilkan selendang, skaf, alas

tilam dan sebagainya

Batik Canting

● Motif yang digunakan :
 Motif bunga
 Motif tumbuhan
 Motif fauna
 Motif abstrak

Alat dan Bahan

Canting

1. Mata canting diperbuat daripada tembaga dan pemegang
daripada kayu

2. Digunakan untuk melakar lilin cair di atas permukaan kain putih

pemidang

1. Digunakan untuk meregangkan kain dalam proses
mencating dan mewarna

Berus

1. Pelbagai saiz untuk menyapu pewarna, lilin cair dan pemati warna

Alat dan Bahan

Plat pemanas

1. Digunakan untuk memanaskan warna

Kuali dan periuk

1. Digunakan untuk memasak bahan campuran lilin

Campuran lilin

1. Terdiri daripada lilin parafin, lilin lebah, damar (rosin)
2. Bahan bagi mencanting di atas permukaan kain

Pewarna

1. Terdiri daripada reactive dye seperti remazon dan primazin

01 Kain di basuh untuk Proses Penghasilan

membuang kanji 02

03 Lukis motif/corak pada
permukaan kain menggunakan
Persediaan lilin pensil

05Proses mewarna 04 Lukis motif/corak

menggunakan canting yang
mengandungi lilin cair

06 Proses Penghasilan
Proses mematikan warna -
Rendam kain dengan sodium 07Kain di basuh dan di
silikat selama 12 jam
bilas

08 Merebus kain dengan soda ash 09

Kain di cuci, di bilas dan
di jemur di tempat yang
teduh

Batik Skrin

• Jenis
• Alat dan bahan
• Proses penghasilan

Batik Skrin

● Percetakan sutera saring
● Motif yang digunakan:

 Flora
 Fauna
 Geometri
 Abstrak
 Benda buatan manusia – wau dan

watak wayang kulit

Alat dan Bahan

Skrin sutera saring

1. Skrin diperbuat daripada bingkai kayu
2. Kain sutera saring digunakan sebagai pemidang
3. Setiap skrin digunakan untuk menyapu satu warna sahaja

Sekuji

1. Diperbuat daripada kayu bahagian atas dan getah pada
bahagian bawahnya

2. Digunakan untuk menyapu pewarna dengan rata di atas
permukaan skrin

Alat dan Bahan

Meja mengecap

1. Lapisan span terdapat pada permukaan meja
2. Meja bersaiz besar bagi memuatkan pemidang skrin dalam

proses mencetak

Kelongsong stensil

1. Alat berfungsi sebagai pen yang berbentuk kelongsong
(kon)

2. Diisi dengan bahan lacquer yang bertindak seperti lilin
3. Digunakan bagi melukis motif di atas permukaan skrin

01 Rancang motif dan Proses Penghasilan

corak, dilukis serta 02
ditentukan skema
warna paa sehelai Pecahan reka bentuk corak
kertas mengikut warna – satu
pemidang satu warna
03
04 Kain putih di regang dan
Melukis corak pada skrin
menggunakan kelongsong diratakan di atas meja
berisi lacquer mengecap

05Skrin diletak atas

permukaan kain

06 Proses Penghasilan
Bahan pewarna dituang

07Meratakan atau

08 Proses menjemur dan menyapu warna

menggunakan sekuji

penguapan untuk

memastikan warna 09
tidak luntur

10 Kain dijemur Kain direndam dan dibersihkan
di dalam air hangat yang
bercampur bio-soft(bahan
pelembut) untuk menanggalkan
sisa pewarna

Terima Kasih

Semoga Berjaya