ชั้นชั้มัธมัยม ศึกษาปีที่ปี ที่ 4 และชื่อของสารโคเวเลนต์ เรื่อง สูตรโมเลกุล โรงเรียรีนเบญจมราชูทิศ จังจัหวัดวัจันจัทบุรี โดย ครูสุรัชนี ภัทรเบญจพล หนังนั สือเรียรีนวิชวิาเคมี 1
การเขียขีนสูตสูรโมเลกุลกุของสารโคเวเลนต์ ให้เห้ขียขีน สัญสัลักษณ์ขณ์องธาตุที่ตุที่ มีอมีงค์ประกอบโดยเขียขีนเรียรีงลำ ดับดั จากธาตุที่ตุที่ มีค่มี ค่ าอิเล็กโทรเนกาติวิตีวิ ตี(EN) น้อน้ยไปมาก ใน กรณีขณีองโมเลกุลกุที่มีหมีลายอะตอมพบว่า ว่ โดยทั่วทั่ ไปจะเขียขีน สัญสัลักษณ์ขณ์องธาตุที่ตุที่ เป็น ป็ อะตอมกลางก่อน แล้วตามด้วด้ย ธาตุที่ตุที่ ล้อมรอบ พร้อร้มทั้งทั้ระบุจำ นวนอะตอมของ ธาตุที่ตุที่ มีจำมีจำนวนอะตอมมากกว่า ว่ 1 อะตอม ไว้ที่ว้ ที่ มุมล่างด้าด้น ขวาของสัญสัลักษณ์ธณ์าตุนั้ตุนนั้ๆ ตัวตัอย่า ย่ ง CO2 CCl 4 SF 6 N O2 4 การเขียนสูตรโมเลกุล ยกเว้น ว้ ! สารบางชนิดนิเช่น ช่ NH และ CH ที่นิยนิมเขียขีนสัญสัลักษณ์ขณ์องธาตุที่ตุที่ เป็น ป็ อะตอม กลางไว้ข้ว้าข้งหน้าน้ทั้งทั้ที่ค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตีวิ ตีของธาตุไตุนโตรเจน และธาตุคตุาร์บร์อนมีมมีากกว่า ว่ 3 4
2 จำ นวนอะตอม 1 2 3 4 5 คำ ภาษากรีก มอนอ mono ได di ไตร tri เตตระ tetra เพนตะ penta สารโคเวเลนต์ที่เป็น ป็ สารประกอบหรือรืโมเลกุลกุที่ประกอบ ด้วด้ยธาตุ 2 ชนิดนิ ให้เห้รียรีกชื่อชื่ธาตุที่ตุที่ อยู่ห ยู่ น้าน้ก่อนแล้วตามด้วด้ย ชื่อชื่ธาตุที่ตุที่ อยู่ถั ยู่ ถัดมา (ธาตุสุตุดสุท้าย) แล้วเปลี่ยนเสียสีงพยางค์ ท้ายของธาตุเตุป็น ป็ ไ-ด์ (-ide) และระบุจำ นวนอะตอมของธาตุ องค์ประกอบในโมเลกุลกุด้วด้ยคำ ในภาษากรีกรี ยกเว้นว้กรณีที่ณี ที่ ธาตุแตุรกมีเมีพียพีงอะตอมเดียดีว ไม่ต้ ม่ ต้องระบุ จำ นวนอะตอมของธาตุนั้ตุนนั้ หลักการเรีียกชื่อสารโคเวเลนต์ สารโคเวเลนต์ที่มีโมีมเลกุลกุประกอบด้วด้ยธาตุชตุนิดนิเดียดีว ให้เห้รียรีก ชื่อชื่ตามชื่อชื่ของธาตุนั้ตุนนั้ซึ่งซึ่ส่ว ส่ นใหญ่โญ่ มเลกุลกุเหล่านี้มี นี้ สมีถานะ เป็น ป็ แก๊สที่อุณหภูมิภูห้มิอห้ง จึงจึนิยนิมเรียรีกชื่อชื่ โดยระบุสถานะด้วด้ย เพื่อพื่ ให้แห้ตกต่างจากอะตอมของธาตุนั้ตุนนั้ๆ เช่น ช่ O เรียรีกว่า ว่ แก๊สออกซิเซิจน 1 2 6 7 8 9 10 เฮกซะ hexa เฮปตะ hepta ออกตะ octa โนนะ nona เดคะ deca
การเรียกชื่อสารโคเวเลนต์บางชนิด สารประกอบออกไซด์ นิยนิม เรียรีกชื่อชื่ โดยตัดตัวอักษร สุดสุท้ายของภาษากรีกรีที่ระบุ จำ นวนอะตอม เช่น ช่ CO อ่านว่า ว่ คาร์บร์อนมอนอกไซด์ (Carbon monooxide) ซึ่งซึ่มาจากการตัด “o” ใน mono- ออก สารโคเวเลนต์บางชนิดนิที่มีไมีฮโดรเจน เป็น ป็ องค์ประกอบ การเรียรีกชื่อชื่จะไม่ เป็น ป็ ไปตามหลักเกณฑ์ที่กำ หนด เช่น ช่ HCl เรียรีกว่า ว่ ไฮโดรเจนคลอไรด์ H S เรียรีกว่า ว่ ไฮโดรเจนซัลซัไฟด์ H O เรียรีกว่า ว่ น้ำ NH เรียรีกว่า ว่ แอมโมเนียนีเป็น ป็ ต้น 2 2 3
H S ไดไฮโดรเจนมอนอลไฟ/ ไดไฮโดรเจนลไฟ(dihydrogen monosulfide / dihydrogen sulfide) BF โบรอนไตรฟออไร(boron trifluoride) Cl O ไดคลอนมอนอออกไซ/ ไดคลอนมอนอกไซ(dichlorinemomooxide / dichlorinemonoxide) Cl O ไดคลอนเฮปตะออกไซ/ ไดคลอนเฮปตอกไซ(dichlorine heptaoxide / dichlorine heptoxide) P O เตตระฟอสฟอสเดคะออกไซ/ เตตระฟอสฟอสเดคอกไซ(tetraphosphorus decaoxide / tetraphosphorus decoxide) CCl คาบอนเตตระคลอไร(carbon tetrachloride) XeO F นอนไดออกเจนไดฟออไร(xenon dioxygen difluoride) AsCl อาเซกไตรคลอไร(arsenic trichloride) ตัวอย่างสูตรโมเลกุลและการเรียกชื่อสาร 2 3 2 2 7 4 10 4 2 2 3
แบบฝึกหัด การเขียนสูตรโมเลกุล เขียนสูตรโมเลกุลของสารโคเวเลนต์ที่กำ หนดให้ดังต่อไปนี้ ลเฟอไดออกไซไดโบรอนไตรออกไซคาบอนเตตระคลอไรโบรอนไตรฟออไรอาเซกเพนตะคลอไรสูตรโมเลกุล ชื่อสาร
แบบฝึกหัด การเรียกชื่อสารโคเวเลนต์ เขียนชื่อสารโคเวเลนต์จากสูตรโมเลกุลที่กำ หนดให้ดังต่อไปนี้ NO PH IF NCl HgCl สูตรโมเลกุล ชื่อสาร 3 5 3 2
อ้างอิง การเขียนสูตรและการเรียกชื่อสารโคเวเลนต์ http://www.rw.ac.th/rw/attach_news/attach_521.pdf แสกนเพื่ออ่านเพิ่มเติม หนังสือเรียนวิชาเพิ่มเติม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เคมี เล่ม 1