01

คำนำ

แบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปญั หารายวิชา ว32204 ฟิสิกส์ 4 เรื่อง เสียง ชั้นมัธยมศึกษาปที ี่ 5
เป็นนวัตกรรมที่จัดทำขึ้นเพื่อใช้ในการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและการแก้ไขปัญหาการ
ทำโจทย์ฟิสิกส์ของนักเรียนด้านทักษะกระบวนการการแก้โจทย์ปัญหา โดยสอดแทรกรูปภาพ และ
เนื้อหาที่อ่านแล้วเข้าใจง่าย พร้อมวิธีแก้โจทย์ปัญหาตามขั้นตอนการแก้โจทย์ปัญหาของโพลยา ให้
นักเรียนได้ศึกษาและเรียนรู้ด้วยตนเองตามลำดับขั้นตอนที่ได้ระบุไว้ในแบบฝึกทักทักษะ เพื่อให้
นักเรียนมีการพัฒนากระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ มีความรู้ความสามารถด้านทักษะกระบวนการ
คิดวิเคราะหท์ ี่ดีขึ้น ส่งผลให้นกั เรียนเกดิ องคค์ วามรู้ ความเข้าใจในวิชาฟิสิกส์มากขึ้น ทำให้นักเรียนมี
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น ซึ่งแบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหารายวิชา ว32204 ฟิสิกส์ 4 เรื่อง
เสียง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ผู้สอนได้ศึกษาค้นคว้าจากเอกสารหลายเล่ม และได้เรียบเรียงขึ้นมาใหม่
ให้เหมาะสมกับนักเรียนโดยจัดทำเป็น 7 เล่ม แต่ละเล่ม มีประสิทธิภาพและความสมบูรณ์ มี
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งหน่วยและเนื้อหาท่จี ัดระบบไว้อยา่ งเหมาะสมประกอบดว้ ย

เล่มที่ 1 ธรรมชาตขิ องเสียงและอตั ราเรว็ ของเสียง
เลม่ ที่ 2 การสะท้อนและการหักเหของเสียง
เลม่ ที่ 3 การแทรกสอดและการเล้ยี วเบนของเสียง
เลม่ ที่ 4 ความเข้มเสียงและระดบั ความเขม้ เสียง
เล่มท่ี 5 เสียงดนตรี คุณภาพเสียง บีตและคล่ืนนงิ่
เล่มท่ี 6 การส่นั พอ้ งของเสยี ง
เลม่ ที่ 7 ปรากฏการณด์ อปเพลอรแ์ ละคลืน่ กระแทก
สำหรับแบบฝกึ ทักษะการแกโ้ จทย์ปัญหาเล่มนี้ เปน็ เลม่ ท่ี 1 ธรรมชาติของเสียงและอัตราเร็ว
ของเสียง ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแบบฝึกทักษะเล่มนี้ จะทำให้นักเรียนเข้าใจ และสามารถ
แกป้ ัญหาโจทย์ทางฟสิ กิ ส์ ได้เป็นลำดับข้ันตอน พัฒนาทักษะการแก้โจทยป์ ญั หาฟสิ กิ ส์ ให้นักเรียนเกิด
การเรียนรู้ตรงตามมาตรฐานการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นแนวทางพัฒนาการเรียนการ
สอนในกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้อย่างดี ส่งผลให้นักเรียนมีผลสัมฤทธ์ิ
ทางการเรียนสูงยิ่งขึ้น ขอขอบพระคุณผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่านที่ทำให้แบบฝึกทักษะการแก้โจทย์
ปัญหาเล่มนีป้ ระสบความสำเร็จ

ปทุมเมศ เทียนนาวา
ผู้จดั ทำ

สารบญั หน้า
1
คำนำ 2
สารบญั 3
คำชีแ้ จง 4
ลำดับขน้ั ตอนการใชแ้ บบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหา 5
แบบทดสอบก่อนเรยี น เรือ่ ง ธรรมชาตขิ องเสยี งและอัตราเร็วของเสยี ง 7
วิธแี กโ้ จทยป์ ญั หาฟสิ ิกส์ 8
ผลการเรยี นรู้ 8
สาระสำคญั 8
สาระการเรยี นรู้ 9
จุดประสงค์การเรียนรู้ 9
สมรรถนะสำคัญของผูเ้ รียน 10
ใบความรู้ เร่ือง ธรรมชาตขิ องเสียงและอัตราเรว็ ของเสียง 19
แบบฝกึ ทักษะที่ 1 20
แบบฝกึ ทกั ษะที่ 2 21
แบบฝกึ ทักษะท่ี 3เรื่อง อัตราเร็วของเสยี ง 26
แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง ธรรมชาตขิ องเสยี งและอัตราเร็วของเสยี ง 28
บรรณานุกรม
30
ภาคผนวก 31
กระดาษคำตอบแบบทดสอบกอ่ นเรียน-หลงั เรียน 32
แบบบนั ทกึ การใหค้ ะแนน 34
เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝกึ หัด 35
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น เรอื่ ง ธรรมชาติของเสียงและอัตราเรว็ ของเสียง 36
เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 1 37
เฉลยแบบฝกึ ทักษะท่ี 2 42

เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 3 เร่อื ง อัตราเรว็ ของเสยี ง

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน เรื่อง ธรรมชาติของเสยี งและอัตราเรว็ ของเสียง

3

คำช้ีแจง

แบบฝึกทักษะการแกโ้ จทย์ปัญหารายวชิ า ว32204 ฟสิ ิกส์ 4 เรือ่ ง เสยี ง ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5มีท้ังหมด
7 เล่ม สำหรับเล่มนี้เป็นแบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหา เล่มที่ 1 การเคลื่อนท่ีและอัตราเร็วของเสียง โดย
ใหน้ ักเรียนทำกิจกรรมตามขั้นตอนต่อไปนีด้ ้วยความตงั้ ใจ

1. ทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น เรอื่ ง ธรรมชาตขิ องเสยี งและอตั ราเร็วของเสียง จำนวน 10 ขอ้
2. อ่านวิธกี ารแก้โจทย์ปัญหาฟสิ กิ ส์อยา่ งละเอียด เพื่อสร้างความเขา้ ใจการแก้โจทยป์ ัญหาฟิสกิ ส์ตาม

ขน้ั ตอนของโพลยาอยา่ งเป็นระบบ
3. ทบทวนเน้อื หาและความรู้ เร่อื ง ธรรมชาติของเสียงและอัตราเรว็ ของเสียง จากใบความรู้
4. ศกึ ษาตัวอยา่ งโจทย์ฟิสิกส์ นักเรียนควรศึกษาดว้ ยความเอาใจใส่ และทำความเขา้ ใจข้ันตอน
5. ใหน้ กั เรียนทำแบบฝกึ ทักษะที่ 1 ,2 และแบบฝึกทักษะที่ 3 ตามลำดบั
6. เมื่อนักเรียนทำแบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปัญหาครบทุกแบบฝึกแล้ว ให้นักเรียนทำแบบทดสอบ

หลงั เรยี น เรอ่ื ง ธรรมชาติของเสยี งและอัตราเรว็ ของเสียง จำนวน 10 ข้อ
7. นักเรียนต้องทำแบบทดสอบหลังเรียนได้ถูกต้องจำนวน 8 ข้อขึ้นไป จึงจะผ่านเกณฑ์ และถ้า

นักเรียนไม่ผ่านเกณฑ์ที่กำหนดให้ทบทวนเนื้อหา และทำแบบฝึกทักษะการแก้โจทย์ปญั หาใหม่อกี
ครัง้

4

ลำดบั ขน้ั ตอน
การใชแ้ บบฝึกทกั ษะการแกโ้ จทย์ปัญหา

อา่ นคำชี้แจงในการใช้แบบฝกึ ทกั ษะการแก้โจทยป์ ัญหา

ทำแบบทดสอบกอ่ นเรียน

ทบทวนเนื้อหาและความรูจ้ ากใบความรู้
ศึกษาตวั อยา่ งโจทยท์ ำความเข้าใจข้นั ตอน

ทำแบบฝึกทกั ษะการแก้ปัญหาโจทย์

ทำแบบทดสอบหลงั เรียน

ผ่านเกณฑ์ 80% ไมผ่ า่ นเกณฑ์ 80%
ศกึ ษาเล่มที่ 2

5

แบบทดสอบก่อนเรยี น
เรอ่ื ง ธรรมชาตขิ องเสียงและอัตราเรว็ ของเสียง

คำสัง่ ใหน้ ักเรียนทำเครอ่ื งหมาย (X) ตัวเลือกทีถ่ ูกตอ้ งทส่ี ดุ เพียงขอ้ เดยี วลงใน
กระดาษคำตอบ

1. วางกระด่ิงไฟฟา้ ท่ีส่งเสยี งดังตลอดเวลา และหลอดไฟฟ้าท่ีให้แสงสว่างในครอบแก้วท่ีภายในเป็น
สุญญากาศแลว้ ขอ้ ใดถกู ตอ้ งที่สุด

ก. ไม่ไดย้ ินเสยี งกระด่ิง แตเ่ หน็ แสงจากหลอดไฟ
ข. ไมไ่ ด้ยินเสยี งกระดงิ่ และไม่เหน็ แสงจากหลอดไฟ
ค. ได้ยนิ เสยี งกระดง่ิ และเหน็ แสงจากหลอดไฟ
ง. ไดย้ ินเสียงกระดิง่ แต่ไม่เหน็ แสงหลอดไฟ

2. อัตราเรว็ เสียงในอากาศขณะอุณหภูมิ 15 องศาเซลเซยี ส มีคา่ เท่าใด

ก. 331 เมตร/วนิ าที ข. 340 เมตร/วนิ าที

ค. 346 เมตร/วนิ าที ง. 350 เมตร/วินาที

3. ถ้าอตั ราเรว็ เสียงในอากาศมีค่าเป็น 343 เมตร/วินาที แสดงว่าอุณหภมู ิของอากาศมีค่าเท่าใด

ก. 6 องศาเซลเซียส ข. 10 องศาเซลเซียส

ค. 20 องศาเซลเซียส ง. 25 องศาเซลเซียส

4. สงิ่ ใดจากข้อต่อไปนท้ี ่มี ีผลตอ่ ความเร็วของเสียงในอากาศมากทสี่ ุด

ก.ระดบั ความเขม้ เสยี ง ข.อุณหภูมิของอากาศ

ค. ความดันบรรยากาศ ง.ความดงั ของเสยี ง

5. อณุ หภูมิ 35 องศาเซลเซียส อัตราเร็วเสยี งในอากาศจะมากกว่า อณุ หภมู ิ 30 องศาเซลเซยี ส
อยกู่ ่ีเมตร/วินาที
ก. 3 ข. 6
ค. 12 ง. 24

6.อตั ราเร็วเสียงในอากาศเพิ่มข้ึนจาก 333 เมตร/วินาที เป็น 339เมตร/วนิ าที แสดงว่าอณุ หภมู ขิ อง
อากาศเปลย่ี นแปลงอย่างไร
ก. เพ่มิ ข้นึ 6 องศาเซลเซียส ข. เพิ่มข้นึ 10 องศาเซลเซียส
ค. ลดลง 6 องศาเซลเซียส ง. ลดลง 10 องศาเซลเซียส

6

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

7. ขอ้ ความใดกลา่ วได้ถูกต้อง เกยี่ วกับคลืน่ เสยี ง

ก. คล่นื ทมี่ คี วามถ่สี งู กว่าจะสะท้อนกับวตั ถุท่มี ีขนาดเล็กไดด้ ีกว่าคลืน่ ท่ีมคี วามถต่ี ่ำกว่า
ข. คลนื่ ทมี่ ีความถ่ีตำ่ กว่าจะสะท้อนกบั วตั ถุที่มขี นาดเล็กได้ดีกว่าคล่ืนท่มี คี วามถี่สงู กว่า
ค. การเกิดฟ้าแลบแต่ไม่ไดย้ ินเสียงฟา้ ร้อง เป็นเพราะเสยี งเกิดการแทรกสอดแบบหักลา้ งกันหมด

พอดี
ง. เคร่อื งโซนาร์ เป็นอุปกรณใ์ นการหาความลึกของท้องทะเลโดยอาศัยหลักการหักเหกลบั หมดของ

คลื่นเสยี งในน้ำ

8. ขอ้ ความใดต่อไปน้ี ขอ้ ใดถกู ต้อง เกี่ยวกบั ความเรว็ ของเสียงในอากาศ

ก. ความเร็วของเสยี งในอากาศข้ึนอยกู่ บั ความถ่ีของตน้ กำเนดิ เสยี ง
ข. ความเรว็ ของเสยี งในอากาศขึ้นอยู่กบั แอมพลจิ ูดของการสั่นสะเทอื น
ค. ความเรว็ ของเสยี งในอากาศขึ้นอยู่กับอุณหภมู ิ
ง. ความเรว็ ของเสยี งในอากาศมีค่าคงที่เสมอ

9. ขอ้ ใดอธิบายลักษณะการเคล่อื นที่ของคลนื่ เสียง ได้ถูกต้อง

1. อนุภาคตัวกลางส่ันในแนวเดียวกับทิศการเคล่ือนทีข่ องคลื่นเสยี ง

2. เมื่อแหลง่ กำเนดิ เสียงสนั่ ทำให้เกิดการอัดและขยายตัวของโมเลกุลอากาศ

3. คล่นื เสยี งแพร่กระจายโดยการสน่ั อนภุ าคตัวกลางในแนวต้งั ฉากกบั ทศิ ท่ีคล่นื เสยี งเคล่ือนท่ี

4. เม่ือคลน่ื เสยี งกระจายออกไปทำให้เกิดการเปล่ยี นแปลงความดันจงึ เกดิ เสียงขึน้

ก. ข้อ 1 และ 3 ข. ข้อ 1 , 2 และ 4

ค. ข้อ 2 , 3 และ 4 ง. ขอ้ 1 , 2 และ 3

10. ในวันที่อุณหภูมิของอากาศเป็น 20 องศาเซลเซียส เสียงประทดั ถงึ ผูฟ้ ังเรว็ กวา่ ในวนั ท่อี ณุ หภมู ิของ

อากาศเป็น 15 องศาเซลเซยี สเปน็ เวลา 0.018 วินาที ตำแหน่งทจี่ ุดประทดั อย่หู ่างออกไปเทา่ ใด

ก. 680 เมตร ข. 690 เมตร

ค. 700 เมตร ง. 720 เมตร

ทำแบบทดสอบก่อนเรียนเสรจ็ แลว้ เรำมำเริ่มศกึ ษำ
วิธีแกโ้ จทยป์ ัญหาและทำกจิ กรรม
กันเลยคะ่

7

วิธีแกโ้ จทย์ปัญหาฟสิ ิกส์
ตามขน้ั ตอนการแก้ปัญหาโจทย์ของโพลยา

1. ขนั้ ทำความเขา้ ใจโจทย์ (Understanding the Problem)

อ่านสถานการณใ์ ห้เขา้ ใจ เพอ่ื ทำความเข้าใจสถานการณท์ ี่เป็นปัญหานั้นๆ แลว้ จำแนก
ออกเป็น 2 ประเด็น

1.1 โจทย์กำหนดให้
1.2 โจทย์ให้หาคำตอบ

2. ขน้ั วางแผนการแกป้ ัญหา (Devising a plan)

เป็นการวางแผนแก้ปญั หาโดยใช้ยุทธวธิ หี รอื เทคนิคตา่ งๆ ตามความเหมาะสม

3. ขั้นปฏบิ ตั ติ ามแผน (Carrying Out the Plan)

เป็นการแก้ปญั หาตามแผนท่วี างไว้ แทนค่าในตวั แปร และต้องตรวจสอบแตล่ ะข้ันตอนท่ี
ปฏบิ ัตวิ า่ ถกู ตอ้ งหรือไม่

4. ขั้นตรวจสอบหรอื การมองยอ้ นกลบั (Looking Back)

4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง โดยมองย้อนกลับหรอื ตรวจสอบแตล่ ะขน้ั ตอนหรอื อาจ
ตรวจสอบโดยใชว้ ธิ กี ารแกป้ ัญหาวิธอี ่นื ๆ แลว้ ตรวจสอบผลลพั ธว์ ่าตรงกันหรอื ไม่

4.2 ตรวจทวนคำถามโจทย์ เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของคำตอบ

1. ข้ันท าความเขา้ ใจโจทย์

8

ผลการเรียนรแู้ ละสาระเพิม่ เตมิ
สาระฟิสิกส์

2. เข้าใจการเคลอื่ นที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย ธรรมชาติของคลืน่ เสียงและการไดย้ นิ
ปรากฏการณท์ ่ีเกี่ยวขอ้ งกบั เสียง แสงและการเหน็ ปรากฏการณ์ท่เี กย่ี วข้องกบั แสง รวมทง้ั นำ
ความรู้ไปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรียนรู้

1. อธิบายการเกิดเสยี ง การเคล่ือนท่ีของเสยี งความสมั พนั ธร์ ะหว่างคล่นื การกระจดั ของ
อนุภาคกบั คลน่ื ความดนั ความสมั พนั ธร์ ะหว่างอัตราเรว็ ของเสยี งในอากาศท่ขี ้ึนกบั อณุ หภูมใิ น
หน่วยองศาเซลเซียส สมบตั ขิ องคลนื่ เสยี ง ได้แก่ การสะทอ้ น การหักเห การแทรกสอด การ
เลยี้ วเบน รวมท้งั คำนวณปริมาณต่าง ๆ ทเ่ี ก่ยี วข้อง

สาระสำคัญ

เสยี งเกิดจากการสั่นและไมส่ ามารถผ่านสญุ ญากาศได้ คล่นื เสยี งประกอบด้วย

ส่วนอดั และส่วนขยายของอากาศ อตั ราเรว็ ของเสียงขึ้นอยู่กับอณุ หภูมขิ องอากาศขณะนั้น

ตามสมการ v = 331 + 0.6t

เมือ่ อณุ หภมู ขิ องตัวกลางคงตัว อตั ราเรว็ เสียงในตวั กลางจะมคี า่ คงตวั

และอตั ราเร็วเสียงในตัวกลางต่างๆ ทอ่ี ุณหภมู ิต่างกนั จะมคี า่ ต่างกัน

สาระการเรียนรู้

1. ธรรมชาติของเสยี ง
2. อตั ราเร็วของเสียง

9

จุดประสงค์การเรยี นรู้

ดา้ นความร(ู้ K)
1. นกั เรียนสามารถบอกความหมายของเสยี งและธรรมชาตขิ องเสยี งได้
2. นักเรยี นสามารถคดิ คำนวณหาค่าอตั ราเร็วของเสียงได้

ดา้ นทกั ษะกระบวนการ(P)
1. กระบวนการทำงานกลุ่ม
2. การแก้ปญั หา

ดา้ นคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์(A)
1. ซ่ือสตั ย์
2. มีวนิ ยั
3. ใฝเ่ รยี นรู้
4. มุ่งม่นั ในการทำงาน
5. มีจติ สาธารณะ

สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

1. ความสามารถในการส่ือสาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการแก้ปญั หา
4. ความสามารถในการใชท้ กั ษะชวี ิต
5. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

10

ใบความรู้
เรอ่ื ง ธรรมชาติของเสียงและอตั ราเร็วของเสยี ง
ธรรมชาติของเสียง

เสียง เป็นคลื่นที่ต้องอาศัยตัวกลางในการเคลื่อนที่ หรือคลื่นกลและคลื่นตามยาว ดังนั้น
คุณสมบัติของเสียงจึงเหมือนคลื่นทุกประการ โดยสามารถเคลื่อนที่ผ่านอากาศ ของแข็งหรือ
ของเหลว แตไ่ ม่สามารถเคลอ่ื นที่ผา่ นสญุ ญากาศได้

เสียง เกิดขึ้นเมื่อวัตถุหรือแหล่งกำเนิดเสียง มีการสั่นสะเทือน ส่งผลต่อการเคลื่อนที่ของ
โมเลกุลของอากาศที่อยู่โดยรอบ กล่าวคือโมเลกุลของอากาศเหล่านั้นจะเคลื่อนที่จากตำแหน่ง
แหล่งกำเนิดเสียงไปชนกับโมเลกุลของอากาศที่อยู่ถัดออกไป จะเกิดการถ่ายโอนโมเมนตัมจาก
โมเลกลุ ทมี่ กี ารเคลื่อนทไ่ี ปให้กบั โมเลกลุ ของอากาศท่ีอยู่ในสภาวะปกติ จากนน้ั โมเลกุลท่ีชนกันจะ
แยกออกจากกันโดยโมเลกลุ ของอากาศท่ีเคลือ่ นท่มี าชนจะถกู ดึง

กลับไปยังตำแหน่งเดิมด้วยแรงปฏิกิริยา และโมเลกุลที่ได้รับการถ่ายโอนพลังงาน ก็จะ
เคลื่อนที่ต่อไปและไปชนกับโมเลกุลของอากาศที่อยู่ถัดไป เป็นดังนี้ไปเรื่อยๆ จนเคลื่อนที่ไปถึงหู
เกิดการได้ยินขึ้นถ้าแหล่งกำเนิดสั่นอยู่ในบริเวณที่เป็นสุญญากาศจะไม่มีเสียงเกิดขึ้น เพราะใน
บริเวณนั้นไม่มีโมเลกุลของตัวกลางที่จะอัดหรือขยาย เสียงจึงแผ่ออกมาจากแหล่งกำเนิดไม่ได้
เสียงเคลอ่ื นที่ได้เร็วในตัวกลางที่มคี วามหนาแน่นสงู ดงั น้ัน เสยี งจึงเคล่อื นทีไ่ ดเ้ ร็วในตัวกลางท่ีเป็น
ของแขง็ และมอี ตั ราเรว็ ลดลงในของเหลว และก๊าซตามลำดับ จงึ สรปุ ได้วา่
องค์ประกอบของการเกิดคล่นื เสยี งมี 3 องคป์ ระกอบ คือ
1.แหล่งกำเนิดคลนื่ เสียง
2.ตวั กลาง
3.ผู้รบั คล่นื เสียง
ถา้ ขาดสง่ิ ใดสิง่ หนึ่งจะไมไ่ ด้ยินเสยี งทันที

ภาพประกอบที่ 1 แสดงองคป์ ระกอบการไดย้ ินเสียง
ภาพจาก https://www.thaiedujobs.com/lessons/elementary/science/content/24

11

คลื่นเสียงสามารถเขยี นได้ 2 ลักษณะคอื
1. คลนื่ การกระจดั พจิ ารณาจากการเคล่อื นท่ขี องอนุภาคตัวกลาง
2. คลื่นความดนั พิจารณาจากความดนั ของตัวกลาง ซ่งึ ประกอบด้วย

2.1 คล่นื อัด คอื ส่วนทอ่ี นุภาคของตัวกลางเคลอื่ นทใ่ี นทศิ เดยี วกบั การเคลอ่ื นที่ของคลืน่
เสียงจะมคี วามดนั สูงกว่าความดนั ปกติ

2.2 คลืน่ ขยาย คือสว่ นทอ่ี นุภาคของตวั กลางเคลือ่ นทใ่ี นทิศตรงขา้ มกบั การเคลื่อนทขี่ อง
คล่ืนเสียงและ มคี วามดนั ต่ำ

กราฟระหวา่ งความดันกบั การกระจดั ของอนุภาคตัวกลาง

กราฟของการกระจัด จะมีเฟสนำหน้ากราฟของความดันอยู่ 90 องศา
ภาพประกอบที่ 2 เปรียบเทยี บเฟสของกราฟความดันอากาศกับกราฟการกระจดั โมเลกลุ อากาศ

ภาพจาก https://sites.google.com/a/lamduanpit.ac.th/fisiks-khru-i/bt

แหลง่ กำเนดิ เสียง
เน่ืองจากเสยี งเกดิ จากการส่ันสะเทือนของวัตถุ ดงั นั้นความถ่ีของคลนื่ เสยี งจึงเท่ากับความถี่ของการสนั่ ของวตั ถุ
โดยคลืน่ เสยี งจะกระจายเปน็ วงกลมรอบ ๆ แหลง่ กำเนิดเสียงนนั้
แหลง่ กำเนิดเสยี ง มี

1. เกดิ จากการสัน่ ของสายหรือแทง่ เชน่ ไวโอลิน ส้อมเสยี ง ขมิ ฯลฯ
2. เกดิ จากการส่ันของผวิ เชน่ กลอง ฉง่ิ ฉาบ ลำโพง ฯลฯ
3. เกดิ จากการสั่นของลำอากาศ เช่น ขลยุ่ ปี่ แคน นกหวดี ฯลฯ

12

ภาพประกอบท่ี 3 แหลง่ กำเนดิ เสยี ง

ที่มา http://www.atom.rmutphysics.com/charud/oldnews/0/286/10/sound/sound/music2-1.jpg

อตั ราเร็วของเสยี ง

อัตราเร็วของเสียง คือ ระยะทางที่เสียงเดินทางไปในตัวกลางใดๆ ได้ในหนึ่งหน่วยเวลา โดยทั่วไป
เสียงเดินทางในอากาศที่มีอุณหภูมิ 25°C (= 298 K) ได้ประมาณ 346 เมตร/วินาที และในอากาศท่ี
อุณหภูมิ 20°C ได้ประมาณ 343 เมตร/วินาที อัตราเร็วที่เสียงเดินทางได้นั้นอาจมีค่ามากขึ้น หรือ น้อยลง
ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิของตัวกลางเป็นหลัก และอาจได้รับอิทธิพลจากความชื้นบ้างเล็กน้อย แต่ไม่ขึ้นกับความดนั
อากาศเนื่องจากการเดินทางของเสียงอาศัยการสั่นของโมเลกุลของตัวกลาง ดังนั้นเสียงจะเดินทางได้เร็วข้ึน
หากตัวกลางมีความหนาแน่นมาก ทำให้เสียงเดินทางได้เร็วในของแข็ง แต่เดินทางไม่ได้ในอวกาศ เพราะ
อวกาศเป็นสุญญากาศจึงไม่มีโมเลกุลของตัวกลางอยู่เสียงเป็นคลื่นที่ต้องอาศัยตัวกลางในการเคลื่อนที่ ดังน้ัน
อัตราเร็วของเสียงในตัวกลางแตล่ ะชนิดจะไมเ่ ทา่ กนั ขึ้นอยู่กับความหนาแน่นของตวั กลางดงั แสดงในตารางที่ 1

13

ตารางที่ 1 แสดงอตั ราเรว็ ของเสยี งในตวั กลางต่างๆ ทอี่ ุณหภมู ิ 25 องศาเซลเซยี ส

ตวั กลาง อตั ราเร็ว (เมตร/วินาท)ี
แกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ ( 0 C) 258
346
อากาศ ( 15 C) 1,339
แกส๊ ไฮโดรเจน 1,498
1,531
น้ำ 4,540
น้ำทะเล 5,000
5,200
แกว้
อะลมู เิ นียม

เหลก็

อตั ราเรว็ ของเสียงข้ึนอยูก่ บั ปัจจัยหลายๆ อย่าง ดงั ต่อไปนี้

1. อตั ราเร็วของเสียงข้นึ อยูก่ ับชนิดของตัวกลาง เมื่อเสียงเคลอ่ื นที่ในตวั กลางที่เปน็ ของแข็ง
ของเหลวและอากาศ พบว่าความเรว็ ของเสียงใน ของแขง็ > ของเหลว > อากาศ เนื่องจากเสยี งเป็นคล่นื
จะได้ว่า
สมการ v = fλ
หรอื v = λ

T

หรือ v = s

t

เมอ่ื v คือ อตั ราเรว็ ของเสียง มีหนว่ ยเปน็ เมตร/วนิ าที(m/s)
s คือ ระยะทาง มีหนว่ ยเป็นเมตร(m)
t คอื เวลา มหี น่วยเปน็ วินาท(ี s)
f คอื ความถี่ของเสียง มีหนว่ ยเปน็ เฮริ ตซ์(Hz)
λ คือ ความยาวคลนื่ มหี น่วยเปน็ เมตร(m)
Tคอื คาบ มหี นว่ ยเปน็ วินาที(s)

14

2. อตั ราเรว็ ของเสียงในอากาศจะข้นึ อยู่กบั อณุ หภูมิ จากการทดลองพบว่าอัตราเร็วของเสียงใน
อากาศมีความสมั พนั ธ์กับอุณหภมู ขิ องอากาศโดย
จากการทดลองพบว่า เมื่ออณุ หภมู ิสูงขนึ้ เสียงจะเคลื่อนท่เี ร็วขึ้น ที่ 0 ๐C เสียงมีอัตราเรว็ 331 เมตร/วินาที
ถา้ อุณหภูมเิ กิน 45 ๐C ใช้สมการ

v1 = √TT21หรอื v = 331√ T

v2 273

เมื่อ T คือ อณุ หภูมิ มีหนว่ ย เปน็ เคลวิน K

vt = 331√273+t หรือ vt = 331√1 + t

273 273

เมื่อ t คือ อณุ หภูมิ มีหนว่ ย เป็น องศาเซลเซยี ส (๐C)

2.ถา้ อุณหภมู ิไมเ่ กิน 45 ๐C Vt = 331 + 0.6 t
ใชส้ มการหาอตั ราเร็วของเสยี ง

เมอ่ื Vt คอื อตั ราเร็วของเสียงในอากาศทีอ่ ุณหภูมิ t ใดๆ มหี น่วยเปน็ เมตรตอ่ วนิ าที(m/s)
t คือ อณุ หภมู ิของอากาศขณะนั้น หนว่ ยองศาเซลเซียส (๐C)

15

ตัวอยา่ งท่ี 1

จงหาอตั ราเรว็ ของเสยี งในอากาศท่อี ณุ หภูมิ 35 องศาเซลเซียส

วธิ ีแก้ปัญหาโจทย์ตามกระบวนการของโพลยา
ขน้ั ท่ี 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 ส่ิงทโี่ จทย์กำหนดให้ อณุ หภูมิ(t) = 35 องศาเซลเซยี ส
1.2 สงิ่ ท่ีโจทย์ให้หาคำตอบ อตั ราเรว็ ของเสียง (Vt) = ?

ขน้ั ท่ี 2 วางแผนการแก้ปญั หา (Devising a plan)

สมการท่ใี ช้ Vt = 331 + 0.6t

ข้ันท่ี 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนค่าในตัวแปร V30 = 331 + (0.6 x 35)
= 352 m/s

ขั้นท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back) เม่ือ V30 = 352 m/s

4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง
Vt = 331 + 0.6t
V30 = 331 + (0.6 x 30)

352 m/s = 352 m/s

4.2 ตรวจทวนคำถาม
อัตราเร็วของเสยี งในอากาศท่ีอณุ หภูมิ 35 องศาเซลเซียส เทา่ กบั 352 เมตรต่อวินาที

16

ตัวอยา่ งท่ี 2

นักรอ้ งรอ้ งเพลงดว้ ยความถี่ 300 เฮริ ตซ์ และอากาศบรเิ วณนัน้ มอี ุณหภูมิ
25 องศาเซลเซียส จงหาความยาวคลื่นเสยี งเพลงที่นกั ร้องรอ้ งเพลง

วิธีแกป้ ัญหาโจทยต์ ามกระบวนการของโพลยา

ขั้นที่ 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 สิง่ ทโ่ี จทย์กำหนดให้ อณุ หภูมิ(t) = 25 องศาเซลเซียส

ความถ่ี (f) = 300 เฮริ ตซ์

1.2 ส่งิ ท่ีโจทยใ์ หห้ าคำตอบ ความยาวคลื่นเสยี ง (λ) = ?

ข้ันที่ 2 วางแผนการแกป้ ญั หา (Devising a plan)

สมการทีใ่ ช้ 1. Vt = 331 + 0.6t

2. V = fλ

ขน้ั ท่ี 3 ปฏิบตั ติ ามแผน (Carrying out the plan)
แทนค่าในตัวแปร

1. โดยหา V จากสมการ V = 331 + 0.6t

แทนคา่ V25 = 331 + (0.6 x 25)
จะได้ V25 = 346 m/s

2. จากสมการความยาวคลื่นเสยี ง V = fλ

แทนค่า =



=



=1.15 เมตร

17

ขนั้ ท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back)

4.1 ตรวจสอบความถูกต้อง

ตรวจคำตอบ จาก 1. Vt = 331 + 0.6t
จะได้ V25 = 331 + (0.6 x 25) เมอ่ื V25 = 346

m/s

ดังนั้น 346 m/s = 346 m/s

จาก 2. = เมือ่ =1.15 เมตร

จะได้ =

ดงั นนั้ 1.15 เมตร = 1.15 เมตร

4.2 ตรวจทวนคำถาม เสียงมีความยาวคลน่ื 1.15 เมตร

ตัวอย่างท่ี 3

จงหาอัตราเร็วของคลน่ื เสยี งท่ี 30 ๐C จากสมการทง้ั สอง คำตอบท้งั สองตา่ งกันกเ่ี ปอร์เซนต์

วิธีแก้ปญั หาโจทย์ตามกระบวนการของโพลยา

ขั้นท่ี 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 สิง่ ที่โจทย์กำหนดให้ อุณหภมู ิ(t) = 30 องศาเซลเซยี ส

อุณหภมู ิ

1.2 สิ่งทีโ่ จทย์ใหห้ าคำตอบ อัตราเร็วของคลื่นเสียงที่ 30 ๐C จากสมการทั้งสอง
ตา่ งกนั กี่เปอร์เซนต์

ข้นั ที่ 2 วางแผนการแก้ปญั หา (Devising a plan)

สมการท่ใี ช้ 1. = 331 + 0.6t

2. = 331√ +273

273

18

ขั้นที่ 3 ปฏบิ ตั ติ ามแผน (Carrying out the plan)
แทนค่าในตวั แปร

1. โดยหา V จากสมการ V = 331 + 0.6t

แทนคา่ V30 = 331 + (0.6 x 30)
จะได้ V30 = 349 m/s

2. โดยหา V จากสมการ = √ +



แทนค่า = √ +



จะได้ V30 = 348.71 m/s

ค่าที่คำนวณได้ตา่ งกนั = 349 – 348.71 =0.29

คิดเป็นค่าต่างกนั . × = . %

ขัน้ ที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back) .

4.1 ตรวจสอบความถกู ต้อง

ตรวจคำตอบ จาก 1. Vt = 331 + 0.6t
จะได้ V30 = 331 + (0.6 x 30) เม่อื V30 = 349 m/s
ดงั นน้ั 349 m/s = 349 m/s

จาก 2 = √ +



จะได้ = √ + เมอ่ื V30 = 348.71 m/s
ดังนนั้


348.71 m/s = 348.71 m/s

ค่าที่คำนวณไดต้ ่างกัน = 349 – 348.71 =0.29

คิดเป็นคา่ ตา่ งกนั − . × = . ×
. .
4.2 ตรวจทวนคำถาม
. % = . %

อตั ราเร็วของคลน่ื เสยี งที่ 30 ๐C จากสมการทั้งสองตา่ งกัน 0.08 เปอรเ์ ซนต์

ศกึ ษาตวั อย่างการคำนวณแล้วไปทำแบบฝกึ ทกั ษะกันเลยคะ่

19

แบบฝกึ ทักษะท่ี 1 ทดสอบความเขา้ ใจ

คำช้แี จง ใหน้ กั เรียนเตมิ คำ หรอื ข้อความลงในช่องว่างใหถ้ ูกตอ้ ง

1. เสียงเกิดขึ้นจาก………………………………………………………………………………………….................................
2. เสียงเปน็ คลน่ื ชนิดใด……………………………………………………………………………………................................
3. เสียงเดนิ ทางจากแหลง่ กำเนดิ ไปยังผ้ฟู ังตอ้ งอาศัย………………………………………………………...................
4. ปจั จยั ทที่ ำใหไ้ ดย้ นิ เสยี งมีกี่ปจั จัย อะไรบ้าง ...........................................................................................
5. อากาศ นำ้ เหล็ก เสยี งสามารถเดนิ ทางผ่านสิ่งใดไดเ้ รว็ ท่ีสุด…………………………………………..............

6. จากสมการ v = f  ,  เปน็ สญั ลกั ษณ์ ใชแ้ ทน………………………………………………………..........

7. จากสมการ v = f  , f ในเร่อื งเสยี ง เปน็ สญั ลักษณใ์ ช้แทน…………………………………………......
8. จากสมการ v = 331 + 0.6t เปน็ สมการหนึง่ เม่ือต้องการหาคา่ v แสดงวา่ ต้องการหาค่าอะไร
……………………………………………………………………………………………….…………........................................
9. จากข้อ 8. t เป็นสัญลกั ษณ์ ใชแ้ ทน……………………………………………………………………........................
10. สง่ิ ท่ีทำให้ อัตราเรว็ ของเสียง เปลีย่ นไปมีอะไรบ้าง ( 2 อย่าง )…………………………………………..............
……………………………………………………………………………………………….…………...............................................
.

ทำแบบแบบฝกึ ทักษะ
เสร็จแลว้ ไปตรวจคำตอบในภาคผนวกกันค่ะ

20

แบบฝึกทกั ษะที่ 2 จับคู่วดั ความรู้

คำชแ้ี จง ใหน้ ักเรียนนำอักษรหนา้ ขอ้ ความทางขวามอื มาใสห่ นา้ ข้อที่มคี วามหมายตรงกันท่ซี ้ายมือ

………1. คลื่นเสยี งเป็น A. ไดด้ ไี มเ่ ท่ากัน
………2. เสียงดงั มากแสดงว่า B. วัตถทุ ่ีมกี ารสนั่ สะเทือน
………3. ถ้าอุณหภมู ิของอากาศย่ิงสูงข้ึน C. คลืน่ ตามยาวเทา่ นั้น
………4. D. ความยาวคลน่ื ของคลนื่ เสียงจะต่ำลง
………5. อัตราเรว็ ของเสยี งที่อุณหภมู ิ 0 ซ. E. 349 เมตรต่อวนิ าที
………6. เม่อื อณุ หภมู ขิ องอากาศต่ำลง F. มแี อมพลจิ ูดมาก
………7. ในสภาวะทีอ่ ากาศมีอุณหภมู เิ ทา่ กัน G. อตั ราเร็วของเสยี งก็ยิง่ สงู ข้นึ
………8. เสยี งเดนิ ทางผา่ นตัวกลาง H. อณุ หภมู ิ
………9. แหลง่ กำเนดิ เสียง I. 331 เมตรต่อวินาที
………10 J. เสียงทมี่ ีความถสี่ งู และต่ำมีอตั ราเรว็ เทา่ กนั
อัตราเรว็ ของเสียงที่อุณหภูมิ 30C
อัตราเสียงจะแปรผนั ตาม

ทำแบบแบบฝึกทักษะ
เสรจ็ แล้ว ไปตรวจคำตอบในภาคผนวกกันค่ะ

21

แบบฝกึ ทักษะที่ 3 เร่ือง อัตราเร็วของเสียง
การแก้ปญั หาโจทย์

คำชี้แจง ให้นกั เรยี นแสดงวิธีการแก้โจทย์ปญั หาตามขน้ั ตอนของโพลยา
ข้อท่ี 1

อัตราเร็วของเสยี งที่อุณหภมู ิ 45 องศาเซลเซียส จะมอี ตั ราเร็วเป็นกเ่ี มตรต่อวนิ าที
วิธีทำ
ข้นั ท่ี 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem) (1 คะแนน)
1.1 โจทย์กำหนดให้ ...............................................................................
1.2 ส่งิ ท่ีโจทย์ให้หาคำตอบ ………………………………………………..……. = ?
ขั้นท่ี 2 วางแผนการแกป้ ญั หา (Devising a plan) (1 คะแนน)
สมการ ทใี่ ช้ ……………………………………………………………………………
ขั้นที่ 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan) (1 คะแนน)
แทนคา่ ในตัวแปร
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
ข้นั ที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back) (1 คะแนน)
4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
4.2 ตรวจทวนคำถาม
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..

22

ข้อท่ี 2

ในวนั ปใี หมอ่ ากาศมอี ุณหภูมิ 20 องศาเซลเซยี ส เดก็ คนหนึ่งร้องเพลงดว้ ยความถ่ี 100 เฮิรตซ์

จงหาความยาวคลืน่ เสียงเพลงที่เด็กคนนัน้ รอ้ งเพลง

วิธที ำ

ข้นั ท่ี 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem) (1 คะแนน)

1.1 โจทยก์ ำหนดให้ ……….................................................................................

…………...............................................................................

1.2 สงิ่ ท่โี จทย์ใหห้ าคำตอบ ………………………………………………..……. = ?

ข้นั ท่ี 2 วางแผนการแก้ปัญหา (Devising a plan) (1 คะแนน)

สมการ ท่ีใช้ ...............................................................................

...............................................................................

ขน้ั ท่ี 3 ปฏบิ ตั ติ ามแผน (Carrying out the plan) (1 คะแนน)

แทนค่าในตวั แปร

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

ขั้นท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back) (1 คะแนน)

4.1 ตรวจสอบความถกู ตอ้ ง

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

4.2 ตรวจทวนคำถาม

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

23

ขอ้ ท่ี 3

ถา้ อัตราเรว็ เสียงในอากาศมีค่าเปน็ 343 เมตร/วินาที แสดงว่าอณุ หภมู ิของอากาศมีคา่ เท่าใด

วิธีทำ
ขั้นที่ 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem) (1 คะแนน)
1.1 โจทยก์ ำหนดให้ ...............................................................................
1.2 สง่ิ ทโี่ จทย์ใหห้ าคำตอบ ………………………………………………..……. = ?
ข้นั ที่ 2 วางแผนการแกป้ ัญหา (Devising a plan) (1 คะแนน)
สมการ ที่ใช้ ……………………………………………………………………………
ขั้นที่ 3 ปฏบิ ตั ติ ามแผน (Carrying out the plan) (1 คะแนน)
แทนค่าในตวั แปร
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
ข้นั ที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back) (1 คะแนน)
4.1 ตรวจสอบความถกู ตอ้ ง
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..
4.2 ตรวจทวนคำถาม
…………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………..

24

ขอ้ ที่ 4

จงหาอัตราส่วนของอตั ราเรว็ เสยี งในอากาศทอ่ี ุณหภูมิ 927 องศาเซลเซยี ส ตอ่ 27 องศา
เซลเซยี ส มคี า่ เทา่ ใด

วิธที ำ

ขัน้ ท่ี 1 ทำความเขา้ ใจโจทย์ (Understanding the Problem) (1 คะแนน)

1.1 โจทย์กำหนดให้ ……….................................................................................

…………...............................................................................

1.2 สิ่งท่โี จทย์ใหห้ าคำตอบ ………………………………………………..……. = ?

ขน้ั ท่ี 2 วางแผนการแกป้ ัญหา (Devising a plan) (1 คะแนน)

สมการ ที่ใช้ ...............................................................................

...............................................................................

ข้ันท่ี 3 ปฏิบตั ติ ามแผน (Carrying out the plan) (1 คะแนน)

แทนค่าในตวั แปร

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

ขน้ั ท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back) (1 คะแนน)

4.1 ตรวจสอบความถกู ตอ้ ง

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

4.2 ตรวจทวนคำถาม

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

25

ข้อท่ี 5

ถา้ อัตราเร็วเสียงในก๊าซหนงึ่ ทอี่ ุณหภูมิ 27 องศาเซลเซยี ส วดั ได้ 200 เมตรตอ่

วินาที ถา้ อณุ หภมู ิเปลีย่ นไปเป็น 927 องศาเซลเซยี ส อัตราเร็วเสียงในก๊าซนั้น

จะเปน็ เท่าใด

วธิ ีทำ

ข้นั ท่ี 1 ทำความเขา้ ใจโจทย์ (Understanding the Problem) (1 คะแนน)

1.1 โจทยก์ ำหนดให้ ……….................................................................................

…………...............................................................................

1.2 สงิ่ ที่โจทย์ใหห้ าคำตอบ ………………………………………………..……. = ?

ขน้ั ที่ 2 วางแผนการแก้ปญั หา (Devising a plan) (1 คะแนน)

สมการ ที่ใช้ ...............................................................................

...............................................................................

ขั้นที่ 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan) (1 คะแนน)

แทนคา่ ในตวั แปร

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

ขั้นที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back) (1 คะแนน)

4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

4.2 ตรวจทวนคำถาม

…………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………..

ทำแบบแบบฝึกทักษะ
เสรจ็ แล้ว ไปตรวจคำตอบในภาคผนวกกนั คะ่

26

แบบทดสอบหลงั เรยี น

เร่ือง ธรรมชาติของเสยี งและอัตราเรว็ ของเสียง

คำสง่ั ใหน้ ักเรยี นทำเคร่อื งหมาย (X) ตัวเลอื กทีถ่ ูกต้องทส่ี ุดเพยี งขอ้ เดียวลงใน
กระดาษคำตอบ

1. จงพจิ ารณาว่าข้อใดถูกตอ้ งเกี่ยวกบั คล่ืนเสยี ง

1. ทกุ ครงั้ ที่เกิดเสยี งจากวตั ถุ วตั ถจุ ะเกดิ การสั่นสะเทือน

2. เสยี งเดนิ ทางผ่านตัวกลางไดด้ ไี ม่เทา่ กนั

3. เสียงเป็นคลน่ื ตามขวาง เดินทางโดยอาศัยตวั กลาง

ก. ข้อ 1 และ2 ข. ขอ้ 1 และ 3

ค. ขอ้ 2 และ 3 ง. ข้อ 1 , 2 และ 3

2. จงหาอตั ราเรว็ ของเสยี งในอากาศท่ีอณุ หภมู ิ 25องศาเซลเซียส

ก. 335 เมตร/วินาที ข. 340 เมตร/วินาที

ค. 346 เมตร/วินาที ง. 348 เมตร/วนิ าที

3. ถ้าอัตราเร็วเสียงในอากาศมีค่าเป็น 343 เมตร/วนิ าที แสดงว่าอณุ หภูมขิ องอากาศมีค่าเท่าใด

ก. 25 องศาเซลเซยี ส ข. 20 องศาเซลเซยี ส

ค. 10 องศาเซลเซียส ง. 6 องศาเซลเซยี ส

4. ข้อความต่อไปนี้ข้อใดถูกต้องเก่ียวกบั ความเรว็ ของเสียงในอากาศ
ก. ความเร็วของเสียงในอากาศมีค่าคงท่ี
ข. ความเร็วของเสียงในอากาศขึน้ อยู่กับอุณหภมู ิ
ค. ความเร็วของเสยี งในอากาศขนึ้ อยู่กบั แอมพลจิ ดู ของการส่นั สะเทือน
ง. ความเร็วของเสียงในอากาศขึน้ อยู่กับความถข่ี องตน้ กำเนดิ เสยี ง

5. ถ้าอณุ หภูมิของอากาศลดลงจาก 29 องศาเซลเซยี ส เปน็ 19 องศาเซลเซยี สอตั ราเรว็ เสยี งในอากาศจะ

เปลี่ยนแปลงอยา่ งไร

ก. เพ่ิมข้ึน 10 เมตร/วินาที ข. เพิ่มขึน้ 6 เมตร/วนิ าที

ค. ลดลง 10 เมตร/วนิ าที ง. ลดลง 6 เมตร/วินาที

27

6. อัตราเร็วเสยี งในอากาศเพ่ิมข้ึนจาก 333 เมตร/วนิ าที เปน็ 339 เมตร/วินาที แสดงวา่ อณุ หภมู ิของ

อากาศเปลี่ยนแปลงอย่างไร

ก. เพิม่ ข้นึ 10 องศาเซลเซียส ข. เพ่ิมข้นึ 6 องศาเซลเซยี ส

ค. ลดลง 10 องศาเซลเซียส ง. ลดลง 6 องศาเซลเซียส

7.แหล่งกำเนิดเสียงอันหนง่ึ สั่นดว้ ยความถี่ 692 เฮริ ตซ์วางไวใ้ นอากาศทอี่ ุณหภมู ิ 25องศาเซลเซยี ส

อยากทราบว่าคล่ืนเสียงท่ีออกจากแหล่งกำเนิดนี้จะมีความยาวคล่นื กเ่ี มตร

ก. 0.5 ข. 2.0

ข. 2.5 ง. 5.0

ค.

8. ตวั กลางทค่ี ลน่ื เสยี งผ่าน 3 ชนดิ คอื น้ำทะเล เหลก็ และอากาศ ณ อุณหภมู ิเดยี วกันข้อใดเรียงลำดบั

ความสามารถในการถ่ายทอดคลน่ื เสยี งจากดีทส่ี ุดไปหาน้อยท่ีสดุ

ก. นำ้ ทะเล เหล็ก อากาศ ข. อากาศ น้ำทะเล เหล็ก

ค. เหลก็ น้ำทะเล อากาศ ง. ถา่ ยทอดได้ดีเทา่ กนั เนอื่ งจากอุณหภูมิเท่ากัน

9. อัตราเร็วเสยี งในอากาศทมี่ ีอุณหภมู ิ 27 องศาเซลเซยี สมีค่าเปน็ 350 เมตร/วนิ าที อตั ราเรว็ เสยี งในอากาศ

ทม่ี อี ุณหภูมิ 927 องศาเซลเซียสจะมคี ่าเท่าใด

ก. 700 เมตร/วินาที ข. 900 เมตร/วนิ าที

ค. 1,050 เมตร/วินาที ง. 1, 250 เมตร/วนิ าที

10. เมือ่ เสียงเคล่ือนท่ีผา่ นอากาศ จะเกดิ สว่ นอดั และส่วนขยายของอากาศ ข้อใดถูกต้อง
ก. จุดก่งึ กลางของสว่ นอัดจะมกี ารกระจัดมากทส่ี ุด
ข. จุดก่ึงกลางของสว่ นขยายจะมีการกระจัดมากทสี่ ดุ
ค. จดุ กึง่ กลางของสว่ นอัดจะมีความหนาแนน่ มากท่ีสุด
ง. จุดก่งึ กลางของส่วนขยายจะมีความหนาแนน่ มากทส่ี ดุ

ทำแบบทดสอบหลังเรยี น
เสร็จแลว้ ไปตรวจคำตอบในภำคผนวกกนั คะ่

28

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธกิ าร.(2560). มาตรฐานการเรียนร้แู ละตวั ช้ีวัดกลมุ่ สาระการเรยี นรู้คณิตศาสตร์
วทิ ยาศาสตรแ์ ละสาระภูมศิ าสตร์ ในกลมุ่ สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรม(ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ. 2560)ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษา
ขน้ั พ้นื ฐาน พุทธศักราช 2551.พิมพ์คร้งั ท่ี 1. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พ์ชุมนมุ
สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย จำกัด

กระทรวงศกึ ษาธิการ. (2552). หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพ้นื ฐานพทุ ธศักราช 2551.
กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์ชุมนมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย.

โรงเรยี นเพชรพทิ ยาคม. (2562). เอกสารทางวิชาการหลกั สูตรกลมุ่ สาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์
และเทคโนโลยี ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ. 2562 (ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษา
ขน้ั พนื้ ฐาน พทุ ธศักราช 2551). เพชรบรู ณ์ : โรงเรยี นเพชรพิทยาคม.

สถาบันสง่ เสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลย.ี (2560).ตัวชว้ี ัดและสาระการเรยี นรู้
แกนกลางกลมุ่ สาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรงุ พ.ศ. 2560) ตาม
หลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551. พมิ พ์ครั้งท่ี 1.
กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์ชมุ นุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกดั

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลย.ี (2560). หนงั สอื เรยี น รายวชิ าเพิ่มเติม
วิทยาศาสตรฟ์ สิ ิกส์ เลม่ 4. กรงุ เทพมหานคร: สำนักพมิ พจ์ ุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย.

สถาบนั ส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลย.ี (2560). คมู่ ือครู รายวิชาเพิ่มเตมิ วทิ ยาศาสตร์
และเทคโนโลยี ฟสิ ิกส์ เล่ม 4. พิมพค์ ร้ังท่ี 1. กรุงเทพมหานคร:สถาบันส่งเสรมิ การ
สอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ

เล่มท่ี 1 เรอื่ ง ธรรมชาตขิ องเสยี งและอตั ราเ

29

ภาคผนวก

30

กระดาษคำตอบแบบทดสอบกอ่ นเรยี น-หลังเรยี น
เลม่ ที่ 1 เรอื่ ง ธรรมชาตขิ องเสยี งและอตั ราเรว็ ของเสียง

ช่ือ................................................................................................... ช้ัน ม.5/........ เลขที่ ..........

แบบทดสอบกอ่ นเรียน ง แบบทดสอบหลังเรยี น ง
ข้อ ก ข ค ขอ้ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10
คะแนนที่ได้ คะแนนทไ่ี ด้

31

แบบบันทึกคะแนน

ชือ่ ................................................................................................... ชน้ั ม.5/........ เลขที่ ..........

คำช้แี จง นำคะแนนทนี่ ักเรียนทำแบบฝึกทักษะที่ 1 ,แบบฝกึ ทักษะที่ 2 ,แบบฝึกทกั ษะที่ 3
และแบบทดสอบก่อนเรยี น-หลงั เรยี น บนั ทกึ ลงในชอ่ งคะแนน

กิจกรรม คะแนนเตม็ คะแนนท่ีได้ หมายเหตุ
ทดสอบก่อนเรยี น 10
แบบฝกึ ทกั ษะท่ี 1 10
แบบฝกึ ทกั ษะที่ 2 10
แบบฝึกทักษะท่ี 3 20
ทดสอบหลงั เรียน 10
รวม 60

ลงช่อื ................................................. ผบู้ นั ทึก

32

เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝกึ ทกั ษะวิธกี ารแก้โจทย์ปญั หาตามขนั้ ตอนของโพลยา

ผู้เรียนสามารถระบุส่ิง
ที่โจทย์ให้มา และสิ่งที่โจทย์
ถามพร้อมเขียนเป็นสัญลักษณ์
ไดถ้ ูกตอ้ งและครบถ้วน

ผู้เรียนสามารถเลือกสมการ
เพื่อใช้ ในการหาคำตอบจากสิ่งที่
โ จทย์ ให้มาไ ด้ถูกต้อง แ ละ
ครบถ้วน

ผู้เรียนสามารถแทน
ต ั วเ ล ข ล ง ใ น ต ั วแ ป ร และคิด
คำนวณหาคำตอบที่เป็นสากลได้
ครบถ้วนถกู ตอ้ ง

ผู้เรียนสามารถตรวจทาน
คำตอบ ตรวจสอบหน่วยเป็นสากล
และสรุปคำตอบได้ครบถ้วนถูกตอ้ ง

กษะฯ33

เกณฑก์ ารให้คะแนนแบบฝกึ ทักษะการแก้โจทยป์ ญั หาฟสิ กิ ส์

ตามเกณฑ์การให้คะแนนแบบฝึกทกั ษะการแกโ้ จทยป์ ัญหาฟสิ ิกส์ ตามขนั้ ตอนการแก้โจทย์ปญั หาของโพลยา
จะมี 4 ขน้ั ตอนใหญ่ ในแต่ละข้นั ตอนจะมขี ั้นตอนย่อยในการตรวจแบบฝึกทกั ษะแบบวธิ ีทำจึงได้กำหนดเกณฑ์
การให้คะแนนดงั ตารางขา้ งนี้ใหน้ กั เรยี นหรือครผู ูต้ รวจ ดูเกณฑก์ ารให้คะแนนเทยี บกับแบบเฉลยแบบฝึกทักษะ
จะสามารถตรวจให้คะแนนได้อยา่ งถูกต้อง และเขา้ ใจเกณฑ์การให้คะแนนมากย่ิงขน้ึ

คะแนนทีไ่ ด้ 0.0 0.5 1.0
ขน้ั ท่ี 1
ทำความเข้าใจโจทย์ ไม่ตอบ หรือระบุสง่ิ ท่ี ระบุสง่ิ ที่โจทยใ์ ห้มา และ ระบสุ งิ่ ทโี่ จทยใ์ หม้ า และ

ขน้ั ที่ 2 โจทยใ์ ห้มา และสงิ่ ท่ี สงิ่ ท่ีโจทยถ์ ามพรอ้ ม สิ่งทโ่ี จทยถ์ ามพรอ้ ม
วางแผนการแก้ปญั หา
โจทย์ถามเขยี นเป็น เขยี นเปน็ สญั ลักษณ์ได้ เขียนเป็นสญั ลักษณ์ได้
ขั้นท่ี 3
ปฏิบัตติ ามแผน สัญลักษณ์ไม่ถูกต้องเลย บางตัว ถกู ต้องครบถว้ น

ขั้นท่ี 4 ไม่ตอบ หรือเลอื กสมการ เลอื กสมการเพื่อใช้ใน เลอื กสมการเพ่ือใช้ใน
ตรวจสอบ
เพอ่ื ใชใ้ นการหาคำตอบ การหาคำตอบจากสิง่ ท่ี การหาคำตอบจากสิ่งที่
รวม
จากสง่ิ ทโ่ี จทยใ์ หม้ าไม่ โจทย์ให้มาได้ถกู ต้อง แต่ โจทยใ์ ห้มาได้ถกู ต้อง

ถูกต้อง ไม่ครบถว้ น และครบถ้วน

ไม่ตอบ หรือไมส่ ามารถ สามารถแทนตวั เลขลงใน สามารถแทนตัวเลขลงใน
แทนตัวเลขลงในตัวแปร ตวั แปรและคดิ ตัวแปรและคำตอบที่เป็น
และคิดคำนวณหาคา่ คำนวณหาคำตอบท่เี ปน็ สากลไดค้ รบถ้วนถูกต้อง
ตอบทเ่ี ป็นสากลได้ สากลได้ แต่ไมค่ รบถ้วน

ไมต่ อบ หรือไมส่ ามารถ สามารถตรวจทาน สามารถตรวจทานคำ

ตรวจทานคำตอบ คำตอบ ตรวจสอบ แต่ ตอบ ตรวจสอบหนว่ ย

ตรวจสอบหนว่ ยเป็น ไมส่ ามารถระบุหนว่ ย เปน็ สากลและสรปุ

สากลและสรุป เปน็ สากล และสรุป คำตอบไดค้ รบถว้ น

คำตอบได้ คำตอบไดค้ รบถว้ น ถูกต้อง

0.0 2.0 4.0

34

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง ธรรมชาติของเสียงและอัตราเรว็ ของเสยี ง

ข้อ คำตอบ
1ก
2ข
3ค
4ข
5ก
6ข
7ก
8ค
9ข
10 ค

อย่าลืมบันทึกคะแนน
เพื่อดูความกา้ วหนา้ ทางการเรยี นนะคะ

35

เฉลยแบบฝกึ ทักษะที่ 1
ทดสอบความเข้าใจ

ให้นกั เรยี นเตมิ คำ หรือข้อความลงในชอ่ งว่างให้ถูกต้อง

1. เสียงเกิดขน้ึ จาก……………………เสยี งเกดิ จากการสัน่ ของวัตถุ.................................
2. เสียงเป็นคล่ืนชนิดใด…………………เสียงเป็นคลน่ื ตามยาวและคลน่ื กล……………................................
3. เสยี งเดนิ ทางจากแหลง่ กำเนดิ ไปยงั ผฟู้ ังต้องอาศยั ……ตอ้ งอาศัยตัวกลางในการถ่ายโอนพลงั งาน.....
4. ปัจจยั ทที่ ำให้ไดย้ ินเสียงมีก่ปี ัจจยั อะไรบ้าง.........มี 3 ปัจจยั คือ

1) แหล่งกำเนดิ เสยี ง 2) ตัวกลาง 3) เคร่อื งรบั สัญญาณเสียง
5. อากาศ น้ำ เหล็ก เสยี งสามารถเดินทางผ่านส่ิงใดไดเ้ ร็วทส่ี ุด………………เหลก็ ………..............

6. จากสมการ v = f  ,  เป็นสัญลกั ษณ์ ใชแ้ ทน…ความยาวคล่นื ของเสียง…..........
7. จากสมการ v = f  , f ในเร่ืองเสยี ง เป็นสัญลักษณ์ใชแ้ ทน………………ความถ่ีของเสยี ง……......
8. จากสมการ v = 331 + 0.6t เป็นสมการหน่ึง เมื่อต้องการหาค่า v แสดงวา่ ตอ้ งการหาค่าอะไร
……………………อัตราเร็วของเสยี ง…………………………………………….…………........................................
9. จากขอ้ 8. t เป็นสญั ลักษณ์ ใชแ้ ทน…………………อุณหภูมขิ องอากาศ ………………........................
10. ส่ิงทีท่ ำให้ อตั ราเรว็ ของเสยี ง เปล่ียนไปมีอะไรบา้ ง ( 2 อย่าง )…………………………………………..............
……………………1) ชนิดของตัวกลาง 2) อณุ หภมู ิของอากาศ…………………………………………..........

.

36

เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 2
จับคู่วัดความรู้

คำชี้แจง ให้นักเรยี นนำอกั ษรหนา้ ข้อความทางขวามือ มาใส่หนา้ ขอ้ ท่ีมีความหมายตรงกันทซ่ี า้ ยมอื

…C ……1. คลืน่ เสยี งเป็น A. ไดด้ ีไมเ่ ท่ากนั
…F……2. เสยี งดังมากแสดงว่า B. วัตถุที่มกี ารส่ันสะเทือน
…G……3. ถ้าอณุ หภมู ิของอากาศยิ่งสูงข้ึน C. คล่ืนตามยาวเท่านน้ั
…I……4. D. ความยาวคลนื่ ของคลน่ื เสียงจะต่ำลง
…D……5. อตั ราเร็วของเสยี งท่อี ณุ หภมู ิ 0 ซ. E. 349 เมตรตอ่ วินาที
…J……6. เม่ืออุณหภูมขิ องอากาศต่ำลง F. มแี อมพลจิ ูดมาก
…A……7. ในสภาวะทอี่ ากาศมีอณุ หภมู ิเทา่ กนั G. อัตราเร็วของเสียงกย็ งิ่ สงู ข้ึน
…B……8. เสียงเดนิ ทางผา่ นตัวกลาง H. อุณหภูมิ
…E……9. แหลง่ กำเนดิ เสยี ง I. 331 เมตรต่อวินาที
…H……10 J. เสียงท่ีมีความถ่ีสูงและต่ำมีอัตราเร็วเทา่ กนั
อัตราเร็วของเสียงที่อุณหภูมิ 30C
อัตราเสยี งจะแปรผันตาม

37

เฉลยแบบฝึกทกั ษะที่ 3 เร่ือง อัตราเร็วของเสียง
การแก้ปญั หาโจทย์

เฉลยขอ้ 1

จงหาอัตราเร็วของเสียงในอากาศทอี่ ณุ หภมู ิ 45 องศาเซลเซยี ส

วิธีทำ

ข้ันท่ี 1 ทำความเขา้ ใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 สิ่งท่โี จทย์กำหนดให้ อุณหภูมิ(t) = 45 องศาเซลเซยี ส

1.2 ส่ิงทโ่ี จทยใ์ หห้ าคำตอบ อตั ราเรว็ ของเสยี ง (Vt) = ?

ข้นั ท่ี 2 วางแผนการแก้ปัญหา (Devising a plan)

สมการท่ีใช้ Vt = 331 + 0.6t

ขนั้ ที่ 3 ปฏบิ ตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนคา่ ในตัวแปร V30 = 331 + (0.6 x 45)
= 358 m/s

ขน้ั ท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back)

4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง
Vt = 331 + 0.6t
V30 = 331 + (0.6 x 30) เม่ือ V30 = 358 m/s

358 m/s = 358 m/s
4.2 ตรวจทวนคำถาม
อัตราเร็วของเสยี งในอากาศทอี่ ณุ หภมู ิ 45 องศาเซลเซยี ส เทา่ กับ 358 เมตรต่อวินาที

38

เฉลยข้อ 2

ในวนั ปใี หมอ่ ากาศมีอุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส เดก็ คนหนึ่งร้องเพลงด้วย

ความถ่ี 200 เฮิรตซ์ จงหาความยาวคล่นื เสียงเพลงทเี่ ดก็ คนนั้นร้องเพลง

วธิ ที ำ

ขนั้ ที่ 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 ส่งิ ที่โจทยก์ ำหนดให้ อุณหภูม(ิ t) = 25 องศาเซลเซยี ส

ความถี่ (f) = 200 เฮริ ตซ์

1.2 สง่ิ ท่โี จทยใ์ หห้ าคำตอบ ความยาวคลืน่ เสียง (λ) = ?

ขั้นท่ี 2 วางแผนการแก้ปัญหา (Devising a plan)

สมการทีใ่ ช้ 1. Vt = 331 + 0.6t

2. V = fλ

ขน้ั ท่ี 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนคา่ ในตวั แปร

1. โดยหา V จากสมการ V = 331 + 0.6t

แทนคา่ V25 = 331 + (0.6 x 25)

จะได้ V25 = 346 m/s

2. จากสมการความยาวคลื่นเสียง V = fλ

แทนค่า =



=



ดงั นัน้ =1.73 เมตร

ข้ันท่ี 4 ตรวจสอบ (Looking back)

4.1 ตรวจสอบความถกู ต้อง

ตรวจคำตอบ จาก 1. Vt = 331 + 0.6t
จะได้ V25 = 331 + (0.6 x 25) เม่อื V25 = 346 m/s
ดังน้ัน 346 m/s = 346 m/s

จาก 2. = เม่ือ =1.73 เมตร

จะได้ =

ดงั นนั้ 1.73 เมตร = 1.73 เมตร

4.2 ตรวจทวนคำถาม เสียงมคี วามยาวคล่นื 1.73 เมตร

39

เฉลยขอ้ 3

ถา้ อัตราเรว็ เสยี งในอากาศมคี า่ เป็น 343 เมตร/วนิ าที แสดงว่าอุณหภมู ขิ อง
อากาศมีคา่ เทา่ ใด

วธิ ที ำ

ขนั้ ที่ 1 ทำความเขา้ ใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 สิ่งทโ่ี จทยก์ ำหนดให้ อัตราเร็วของเสียง (Vt) = 343 เมตร/วนิ าที

1.2 ส่งิ ที่โจทยใ์ หห้ าคำตอบ อณุ หภูมิ(t) = ?

ขน้ั ที่ 2 วางแผนการแก้ปัญหา (Devising a plan)

สมการทใี่ ช้ Vt = 331 + 0.6t

ขัน้ ที่ 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนค่าในตัวแปร V30 = 331 + (0.6 x 45)

343 = 331 + (0.6 x t )

t = 20 องศาเซลเซยี ส

ขั้นที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back)

4.1 ตรวจสอบความถูกต้อง

Vt = 331 + 0.6t
V30 = 331 + (0.6 x 20) เมื่อ t = 20 องศาเซลเซียส
343 m/s = 343 m/s

4.2 ตรวจทวนคำถาม

อตั ราเรว็ ของเสยี งในอากาศ 358 เมตรต่อวนิ าที ทีอ่ ณุ หภมู ิ 20 องศาเซลเซียส

40

เฉลยข้อ 4

จงหาอัตราส่วนของอัตราเรว็ เสยี งในอากาศทอี่ ุณหภมู ิ 927 องศาเซลเซียส

ต่อ 27 องศาเซลเซียส มคี า่ เทา่ ใด

วิธที ำ

ขัน้ ท่ี 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 สิ่งที่โจทย์กำหนดให้ อณุ หภมู ิ(t1 ) = 972 องศาเซลเซียส

อณุ หภมู ิ(t2 ) = 27 องศาเซลเซยี ส

1.2 ส่ิงทีโ่ จทย์ใหห้ าคำตอบ อัตราสว่ นของอตั ราเรว็ เสียงในอากาศท่อี ณุ หภมู ิ

927 องศาเซลเซียสต่อ 27 องศาเซลเซยี ส

= ?



ขน้ั ที่ 2 วางแผนการแกป้ ัญหา (Devising a plan)

สมการที่ใช้ = √


ขั้นที่ 3 ปฏบิ ตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนค่าในตัวแปร = √ +

ขน้ั ที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back) +

= √


==√

4.1 ตรวจสอบความถูกต้อง √ =



= √ + เมอื่ =

+

= √


4.2 ตรวจทวนคำถาม = √
=

อตั ราสว่ นของอตั ราเรว็ เสียงในอากาศท่ีอุณหภูมิ 927 องศาเซลเซียสต่อ 27 องศาเซลเซียส

มีคา่ เทา่ กบั 2 : 1

41

เฉลยข้อ 5

ถา้ อัตราเร็วเสียงในกา๊ ซหน่ึงท่อี ณุ หภมู ิ 27 องศาเซลเซียส วดั ได้ 200 เมตรต่อวนิ าที ถา้

อณุ หภูมเิ ปล่ยี นไปเป็น 627 องศาเซลเซียส อตั ราเร็วเสยี งในกา๊ ซนน้ั จะเป็นเท่าใด

วธิ ีทำ

ข้นั ที่ 1 ทำความเข้าใจโจทย์ (Understanding the Problem)

1.1 ส่ิงทโี่ จทยก์ ำหนดให้ อณุ หภูม(ิ t1 ) = 27 องศาเซลเซยี ส
อุณหภมู ิ(t2 ) = 627 องศาเซลเซยี ส
อตั ราเร็วของเสยี ง (V1) = 343 เมตร/วนิ าที

1.2 ส่งิ ทีโ่ จทยใ์ ห้หาคำตอบ อัตราเรว็ ของเสียง (V2) = ? เมตร/วินาที

ขน้ั ที่ 2 วางแผนการแกป้ ญั หา (Devising a plan)

สมการทใ่ี ช้ = √


ขัน้ ท่ี 3 ปฏิบตั ิตามแผน (Carrying out the plan)

แทนค่าในตัวแปร = √ +

+

= √


= √

= × .

= /

ขัน้ ที่ 4 ตรวจสอบ (Looking back)

4.1 ตรวจสอบความถูกตอ้ ง = √
ดังนัน้

= √ + × เม่ือ v2 = 510 /

+

/ = √ ×


/ = √ ×
/ = . ×

/ = /

4.2 ตรวจทวนคำถาม

อตั ราเร็วเสียงในอากาศทอ่ี ณุ หภูมิ 627 องศาเซลเซียส มีค่าเท่ากบั 510 m/s

42

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง ธรรมชาติของเสียงและอตั ราเร็วของเสยี ง

ข้อ คำตอบ
1ก
2ค
3ข
4ข
5ง
6ค
7ก
8ค
9ก
10 ค

ตรวจคำตอบเสรจ็ แลว้ อยา่ ลมื บันทกึ คะแนน
เพือ่ ดูความกา้ วหน้าทางการเรยี นนะคะ