ศิลปะ ป3 ดนตรีเพลงในท้องถิ่น

1. บอกลกั ษณะเคร่ืองดนตรีพน้ื บ้านและเพลงพ้ืนบา้ น
๔ ภาค

2. จาแนกเครอ่ื งดนตรพี ืน้ บ้านและเพลงพน้ื บา้ น ๔ ภาค

3. ตระหนักและเห็นคณุ คา่ ของดนตรพี ้นื บ้านและ

เพลงพ้นื บา้ น ๔ ภาค

นกั เรยี นได้พบเหน็
เครอ่ื งดนตรพี ื้นบ้านหรอื
เพลงพืน้ บา้ น อะไรบ้าง?





สะล้อ เปน็ เครื่องดนตรีเครือ่ งสพี ืน้ เมอื ง
ล้านนา ซ่งึ สะลอ้ มีทัง้ 2 สายและ 3 สาย
และเป็นตัวหลกั มกั นิยมใชข้ ้นึ นาเพลง

ในวงกบั เครอ่ื งดนตรชี นิดอ่นื ๆ
เช่น สะลอ้ ซอ ซึง

ภาพ สะลอ้ จาก https://www.shattingermusic.com

เปน็ เครือ่ งดนตรพี ้นื เมอื งล้านนาชนิดหน่ึง
ลกั ษณะของพิณเพียะ สายของพณิ เพยี ะ
มีท้งั 2 สายและ 4 สาย กะโหลกของ
พณิ เพยี ะทาดว้ ยเปลือกน้าเต้าตัดครงึ่ หรือ
กะลามะพร้าว เวลาดีดใช้กะโหลกประกบ
ตดิ กับหนา้ อก ขยับเปิดปดิ ให้เกดิ เสยี ง

ตามตอ้ งการ

ช่ือภาพ พิณเพียะ จากเวบ็ https://www.wikiwand.com/th/พณิ เพยี ะ

ซงึ เปน็ เครือ่ งดนตรีประเภทดีด
มี 4 สาย แตแ่ บง่ ออกเป็น 2 เสน้
เสน้ ละ 2 สาย มลี ักษณะคลา้ ย กระจบั ป่ี
แต่มีขนาดเล็กกวา่ ชาวไทยทางภาคเหนือ
นิยมนามาเลน่ รว่ มกบั ปี่ซอ หรือ ปี่จุม

และ สะล้อ

ภาพ ซงึ จาก https://sites.google.com/a/samakkhi.ac.th/kheruxng-dntri-lan-na/sung





กลองยาว เป็นเครื่องดนตรี สาหรับตี
ดว้ ยมอื ตวั กลองทาดว้ ยไม้ มีลกั ษณะ
กลมกลวง ขึงด้วยหนงั มหี ลายชนดิ

ถ้าทาด้วยหนงั หนา้ เดียว
มีรูปยาวมากใช้สะพายในเวลาตี
เรียกวา่ กลองยาวหรือเถิดเทิง

ภาพ กลองยาว จาก https://som3737np.wordpress.com//

ระนาดเอก เป็นเคร่ืองตีชนิดหนง่ึ
ทว่ี วิ ฒั นาการมาจากกรับ โดยการเอากรบั
หลาย ๆ อันวางเรียงราดลงไป แล้วแก้ไข
ประดษิ ฐ์ให้มีขนาดลดหลนั่ กันนาตะกว่ั ผสม

กบั ขผ้ี ้ึงมาถว่ งเสยี งโดยนามาตดิ
หวั ทา้ ยของไม้นน้ั ใหเ้ กิดเสียงไพเราะย่ิงขึ้น

ภาพ ระนาดเอก จาก https://sites.google.com/site/arisara0824662140/home/ranad-xek/

เปน็ เครื่องดนตรไี ทยประเภทเคร่อื งดดี
มี 3 สาย ซึง่ ไดร้ บั อทิ ธิพลมาจากมอญ

ไดป้ รบั ปรุงแก้ไขมาจากพณิ
นามาวางดีดกบั พ้นื เพอื่ ความสะดวก

มปี ระวตั ิและมหี ลักฐานครั้งแรก
ในสมัยกรงุ ศรีอยธุ ยา

ภาพ จะเข้ จาก https://www.shattingermusic.com/เคร่อื งดนตร-ี จะเข้.html





โหวด หรอื “โบด” เปน็ เคร่อื งดนตรี
ภาคอีสานประเภทเครอื่ งเปา่ มีรูปร่าง

เป็นทรงกระบอกคลา้ ยกับบัง้ ไฟ
ทาจากไมก้ ่แู คนซึ่งเปน็ ไมซ้ าง

ชนดิ เดียวกบั ที่ใชท้ าแคน

ภาพ โหวดจาก http://110.170.81.29/instrument_detail/1427288328897/th/word

แคน เปน็ เคร่ืองดนตรีพืน้ เมือง
ชนิดหน่ึงของประเทศลาว

และภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื (อีสาน)
และเปน็ สญั ลักษณ์ประจา
กล่มุ ชาติพันธล์ุ าวอกี ด้วย

ภาพ แคน จาก https://www.lib.ru.ac.th/journal2/?p=3619

โปงลางมีวิวัฒนาการมาจากระฆงั
แขวนคอสัตวเ์ พ่ือใหเ้ กิดเสียงโปงลาง
ท่ใี ชบ้ รรเลงอยูใ่ นภาคอสี านมี 2 ชนิด

คือ โปงลางไม้และโปงลางเหล็ก

ภาพ โปงลาง จาก https://www.lib.ru.ac.th/journal2/?p=3619





กลองชาตรี เปน็ กลองสองหน้า มีรูปร่าง
เหมอื นกลองทัดทกุ อย่างแต่ขนาดย่อสว่ น
ใช้เปน็ ค่เู ชน่ เดยี วกัน ใชท้ าหน้าทับในวงป่ี

พาทย์เครือ่ งหา้ หรือวงป่พี าทยช์ าตรี
ประกอบการแสดงละครโนรา
ใชเ้ ล่นคกู่ ับโทนชาตรี

ภาพ กลองชาตรี จาก https://som3737np.wordpress.com/กลองชาตร/ี

โทน เป็นช่อื ของเครือ่ งหนงั ทข่ี ึงหนงั
หนา้ เดยี ว มีสายโยงเรง่ เสยี งจากขอบหนงั

ถงึ คอ มีหางยืน่ ออกไป
มชี อื่ เรยี กคกู่ นั ว่า โทนทับ ตดี ้วยมอื ขา้ งหนงึ่

สว่ นอกี มอื หนงึ่ คอยปิดเปิด
ปลายหางท่ีเปน็ ปากลาโพง

ภาพ โทน จาก https://th.wikipedia.org/wiki/โทน

ฆอ้ งคู่ เปน็ ฆ้องทม่ี ี 2 ใบมขี นาดเล็ก
เสียงตา่ ใบหนงึ่ เสียงสงู ใบหน่งึ
ใชต้ กี ากับจงั หวะ ชุดหนึง่ มีสองลูก
ลกู ใหญ่ใหเ้ สยี งต่า ลกู เลก็ ให้เสียงสูง
ใชบ้ รรเลงในการเชดิ หนังตะลงุ

และละครโนราชาตรี

ภาพ ฆ้องคู่ จาก http://www.thaigoodview.com/library/contest1/art04/09/htmls/cc.html